Türkiye'de hanehalkı borçluluk oranındaki değişmelerin cari açık üzerindeki etkisi

Hanehalkının gelirinden daha fazla tüketmesi sonucu oluşan gelir açığını gidermesi için en önemli finansman kaynağı bankalar tarafından yaratılan tüketici kredileridir. Tüketici kredileri miktarındaki artışlar, ekonomideki mal ve hizmetlere olan toplam talebi arttırmaktadır. Bu durum gayri safi yurtiçi hasıla ve cari işlemler dengesi (cari açık) üzerinde etkili olmaktadır. Cari açığın temel belirleyicilerinden olan kredi hacmi, cari açığı olumsuz yönde etkilemektedir. Özellikle ekonomide hem kriz dönemlerinde hem de genişleme dönemlerinde kredi hacminde meydana gelen artışlar, bu olumsuz etkinin artmasına neden olmaktadır. Son yıllarda sürdürülemez hale gelen cari açık, Türkiye' nin en önemli makroekonomik sorunu olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'deki bankaların tüketicilere kullandırdığı tüketici kredileri ile cari işlemler açığı arasındaki ilişki, 2004:Q4-2020:Q1 dönemi üçer aylık verileri kullanılarak Sınır Testi Yaklaşımı ve ARDL Modeli ile analiz edilmiştir. Sınır Testi sonuçlarına göre cari işlemler açığı ile toplam tüketici kredileri ve bu kredinin alt bileşenleri olan ihtiyaç kredisi, konut kredisi, taşıt kredisi ve bireysel kredi kartları arasında eşbütünleşme ilişkisinin var olduğunu göstermiştir. ARDL Modeli sonuçlarına göre taşıt kredileri dışında kalan diğer kredilerden konut kredisi ve toplam tüketici kredilerinin cari işlemler açığını uzun dönemde negatif ve istatiksel olarak anlamlı etkilediği tespit edilmiştir. İhtiyaç kredisi ve bireysel kredi kartlarının ise cari işlemler açığını uzun dönemde pozitif ve istatiksel olarak anlamlı etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.