Türkiye havacılık sektöründe karbon emisyonları ve yönetimi

Türkiye havacılık sektörü, ekonomik büyüme ve ulusal kalkınma açısından önemli katkılar sunmakla birlikte, karbon emisyonları bakımından çevresel sorunlar doğurmaktadır. Son yıllarda hava trafiğinde yaşanan artış ve yeni havalimanlarının hizmete girmesi, sektörel sera gazı emisyonlarının kayda değer düzeyde yükselmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, Türkiye'nin uluslararası çevre politikaları ve iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri doğrultusunda, havacılık kaynaklı karbon emisyonlarının etkin şekilde izlenmesi ve yönetilmesi giderek daha büyük bir önem taşımaktadır. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından geliştirilen "Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation" (CORSIA) programı, uluslararası havacılıktan kaynaklanan karbon emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve denetlenmesi amacıyla oluşturulmuş küresel bir piyasa temelli mekanizmadır. Söz konusu program, emisyonların sınırlandırılması ve dengelenmesine yönelik ortak bir çerçeve sunarak, sürdürülebilir havacılık uygulamalarının yaygınlaştırılmasını hedeflemektedir. Türkiye, CORSIA'ya gönüllü katılım sağlayarak, uluslararası uçuşlardan kaynaklanan emisyonlarını azaltma ve dengeleme yönünde taahhütte bulunmuş; böylece küresel iklim politikalarına uyum sağlama iradesini ortaya koymuştur. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), her yıl havacılık sektörüne ait karbon emisyonlarını hesaplama sürecinde çeşitli yapısal ve teknik zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu hesaplamaların doğruluğu, büyük ölçüde uçuş verilerinin güncelliği, güvenilirliği ve bütünlüğüne bağlıdır. Uçak tipi, taşıma kapasitesi, uçuş mesafesi ve operasyonel koşullar gibi değişkenler, emisyon tahminlerini karmaşıklaştıran temel faktörler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'nin ulusal düzeyde doğru ve tutarlı emisyon envanterleri oluşturabilmesi adına, havacılık verilerinin sistematik olarak toplanması, analiz edilmesi ve doğrulanmasına yönelik altyapı ve kurumsal kapasitesini güçlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma kapsamında, Türkiye havacılık sektörüne ilişkin mevcut emisyon verileri kapsamlı biçimde analiz edilmiş; ulusal ve uluslararası düzeyde yürürlükte olan politika ve düzenlemeler detaylı biçimde incelenmiştir. Özellikle CORSIA'nın temel ilkeleri, amaçları ve uygulama mekanizmaları değerlendirilerek, söz konusu sistemin havacılık kaynaklı emisyonların azaltılmasına yönelik nasıl bir stratejik çerçeve sunabileceği irdelenmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin CORSIA kapsamındaki yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için atılması gereken kurumsal ve teknik adımlar ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Türkiye'nin havacılık sektöründe karbon emisyonlarının azaltılması yönünde kayda değer ilerlemeler sağlayabileceğini göstermektedir. CORSIA'nın etkin biçimde uygulanması, hem ulusal iklim hedeflerine ulaşılmasını hem de uluslararası çevre standartlarıyla uyumun sağlanmasını mümkün kılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki havacılık sektörüne yönelik karbon emisyonu yönetimi, çevresel sürdürülebilirlik bağlamında ele alınmış ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından geliştirilen Karbon Dengeleme ve Azaltma Programı (CORSIA) ile IPCC tarafından önerilen Tier tabanlı emisyon hesaplama yöntemleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmada, yalnızca CORSIA'nın sektöre entegrasyonu değil, aynı zamanda Tier 1, Tier 2 ve Tier 3 düzeylerindeki metodolojik yaklaşımların hesaplama hassasiyeti, veri gereksinimleri ve uygulanabilirliği bağlamında değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, havacılık sektöründeki paydaşlara emisyonların hesaplanması, azaltımı ve etkin yönetimi konusunda yöntemsel bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır. Araştırma, emisyon azaltım stratejileri geliştirme konusunda sektöre somut öneriler sunarken, Türkiye'nin uluslararası havacılık politikalarına uyum sürecine katkı sağlamayı ve bu alandaki konumunu güçlendirmeyi hedeflemektedir. Çalışma, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik politikaların oluşturulmasına katkıda bulunmasının yanı sıra, hem akademik literatüre metodolojik düzeyde katkı sunmakta hem de uygulayıcılar için karar destek niteliği taşıyan pratik bir rehber işlevi görmektedir.