Türkiye'de idari alanların belirlenmesi ve sorunları: Sumbas örneği

Akdeniz Bölgesi'nin Adana Bölümü ve Osmaniye İli'nin kuzeybatısında yer alan Sumbas İlçesi'nin idari sınırları içerisinde 16 köy, 48 mahalle ve 17 yayla yerleşmesi yer almaktadır. Sumbas, ilçeye adını veren merkezi yerleşme yeri durumundadırTürkiye'de yasal olarak il, ilçe, bucak ve köy kabul edilen mülki idare alanlarına model olan Sumbas İlçesi'nin kuruluş gerekçelerini belirleyerek, idari alan oluşturmada esas alınan kıstasları büyük ölçüde ortaya koymak; idari coğrafya ve bölge planlaması esaslarına göre il ve ilçe merkezi olabilecek yerleşmelerin sahip olması gereken özellikleri belirlemek; Sumbas İlçesi'nin idari coğrafya bakımından etüt ve analizini yapmak; son 20 yılda il merkezi olan 14 şehir ve Sumbas ilçe merkezinde idari fonksiyona bağlı olarak meydana gelen gelişme ve değişimi net bir şekilde ortaya koymak bu çalışmanın temel amaçlarıdır.Araştırma, Sumbas İlçesi'ni model alarak geçmişten günümüze Türkiye'de mülki idare alanlarının belirlenmesine yönelik uygulamaları, bu uygulamaların ortaya koyduğu sorunları ve bu sorunların çözümüne yönelik önerileri kapsamaktadır.Araştırma, coğrafya ilminin bölgesel coğrafya, beşeri ve ekonomik coğrafya gibi popüler ana bilim dallarının idari coğrafya, kırsal ve şehirsel alan planlaması ve bölge planlaması gibi disiplinlerinin araştırma, yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı bir doktora tezidir.Araştırma, ?bölge, mülki idare alanı, merkezi yer ve şehirleşme? kavramları ile bu kavramların çeşitli bilimsel çevrelerde ele alınış şekilleri ve kuramsal yaklaşımları üzerinde durmaktadır.Araştırma, Türkiye'nin Cumhuriyet öncesinde ve Cumhuriyet dönemdeki mülki idare yapısını belirli bir kronolojik düzen içerisinde ve ayrıntılı bir biçimde ele alarak ülkenin mülki idare yapısını geçirdiği evrelerle birlikte ortaya koymaktadır.Araştırma, 1989-2008 yılları arasında il olan ilçeler ile 1991 yılında belde, 1996 yılında ilçe olan Sumbas için alınan resmi kararlar, kanun teklifleri ve gerekçelerini ayrıntılı bir biçimde ele alarak, Türkiye'deki idari alanların belirlenmesi ile ilgili çalışmaların yasal çerçevesini ortaya koymaktadır.Araştırma, Sumbas İlçesi'nin idari coğrafya özelliklerini etüt etmekte, ilçe merkezinin merkezi özellikleri ile kasabalaşma potansiyelini ortaya koymakta ve merkezi yerler kuramı çerçevesinde yerleşmenin kırsal karakterine vurgu yapmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Türkiye, Sumbas, İdare, Mülki İdare Alanı, Bölge, Merkezi Yer, Merkezi Fonksiyonlar, Şehirleşme, İl, İlçe, Bucak, Belde, Köy.