Türkiye`de kamu finansman dengesi ve kamu finansmanında KİT`lerin önemi 1990-2004 (Tekel örneği)

ÖZETTÜRKİYE'DE KAMU FİNANSMAN DENGESİ VE KAMUFİNANSMANINDA KİT'LERİN ÖNEMİ 1990-2004 (TEKEL ÖRNEĞİ)TİRYAKİOĞLU, HasanYüksek Lisans Tezi, İşletme Ana Bilim DalıTez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Mehmet CİVANTemmuz 2005, 190 sayfaTürkiye ekonomisinin temel sorunlarından birisi de ekonominin geneldengesi içerisinde tasarrufların düşük olması ve mevcut tasarrufların yatırımlaradönüştürülememesidir. Özellikle kamu kesimi ekonomisinde kaynaklar ilekullanımlar arasındaki dengenin, kullanımlar lehinde bozulması, kamu kesimininkaynak ihtiyacını her geçen gün arttırmakta ve bütçe açığı vermesine nedenolmaktadır. Kamuda mali disiplinin sağlanamaması, bütçe açıklarını artırmıştır.Kamu borçlanma gereğinde meydana gelen artışların süreklilik kazanması nedeniyleborç-faiz kısır döngüsüne düşülmüştür. Kamu finansman dengesindeki bozulmalar;kamu kesimini bütçe açıklarını kapatmak amacıyla iç ve dış borçlanmaya, MerkezBankası kaynaklarına ve özelleştirme uygulamalarına yöneltmiştir. Bütçe açıklarınınfinansmanında ise iç ve dış borçlanmanın yetersiz kalması ve Merkez Bankasıkaynaklarının yeterince kullanılamaması, özelleştirme uygulamalarını önemli halegetirmiş fakat aceleci ve ülke gerçeklerinden uzak bir anlayışla özelleştirilmeuygulamalarının yapılması konuyu daha da önemli kılmıştır. Bu sebeple çalışmadakamu finansman dengesi açısından Kamu İktisadi Teşebbüslerinin özellikle deTEKEL'in özelleştirilmesi irdelenmiştir. Tezde öncelikle Türkiye'de kamuekonomisi ve özellikleri, KİT'lerin tanımı, çalışma alanları, ekonomimizde ve kamufinansmanı üzerindeki rolleri, faaliyetleri, gelir-giderleri ve görev zararları, Hazineile ilişkileri, özelleştirilme konuları ele alınmıştır. Daha sonra Türkiye ekonomisinde1990-2004 yılları arasındaki dönemi kamu finansman dengesi analizi yapılıp, bütçeaçıklarının gelişimi ve finansmanında izlenen yolların etkinliğinin incelenmesininyanı sıra kamu finansmanında KİT'lerin faaliyetleri ve özelleştirme uygulamalarıneticesinde önemi ortaya konulmuştur. Son olarak KİT kavramı içerisinde faaliyetgösteren TEKEL A.Ş.'nin 1990-2004 yılları arasındaki faaliyetleri, gelir-giderleri vekar-zarar durumu, bütçe ile ilişkileri ve özelleştirilme sürecinde gelinen durumuanaliz edilerek tez sonuçlandırılmıştır.Anahtar kelimeler: Kamu finansmanı, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Özelleştirme,TEKEL A.Ş