Türkiye'de kayıtdışı ekonomi ve Türkiye ekonomisindeki büyüklüğünün tahmin edilmesi (1980-2005 dönemi analizi)

Kayıtdışı ekonomi uzun süredir Türkiye'de her kesim tarafından sıkça konuşulanbir konudur. Kayıtdışı ekonomi tanımı üzerinde bile tam bir uzlaşmaya varılamadığı için,yapılan yorumlar biribirinden oldukça farklı olabilmektedir. Kayıtdışı ekonomi kesinolarak ölçülemese bile Schneider(1998, 2005), Fiege(1986, 1996), Tanzi(1983, 1999) ve diğeraraştırmacıların katkılarıyla bilimsel temeller üzerine oturtulabilmiştir. Bu çalışmadakayıtdışı ekonominin tanımı ve kapsamı ile ilgili bir çerçeve çizilmeye çalışıldıktan sonrabireyleri kayıtdışılığa iten sebebler hakkında bilgi verilmektedir. Kayıtdışılığın ekonominingeneli üzerindeki etkilediri yani sonuçları tartışıldıktan sonra kayıtdışı ekonomininTürkiyede'ki büyüklüğünü ölçmeye yönelik ampirik bulgular sunulmaktadır.Burada kayıtdışı ekonominin büyüklüğünü tahmin etmek için; GSMH farklılıklarıyöntemi, istihdam yaklaşımı yöntemi, vergi denetimleri yöntemi, basit elektrik tüketimiyaklaşımı, parasal oran yaklaşımları ve ekonometrik yaklaşım yöntemlerindenyararlanılarak yapılan ölçme sonuçları değerlendirildiğinde bu yöntemlerin birbirinden azçok farklı sonuçlar verdiği gözlemlenmektedir. Bunun nedeni hem ölçme tekniklerini çokfarklı değişkenleri referans alması hem de her yöntemin kayıtdışılığın farklı bir boyutunuölçmesidir.Ampirik bulgulara göre Türkiye'de kayıtdışı ekonominin büyüklüğü; vergidenetimleri sonuçları incelenerek yapılan analizde 2004 yılı GSMH'nın % 53,4 oranındaolduğu bulunmuştur. Parasal oran yaklaşımı ile 2004 yılı için kayıtdışı ekonomininGSMH'ye oranı yaklaşık %32, ekonometrik yaklaşım ile %34 olarak bulunmuştur. Ayrıcasonuçlar incelendiğinde yıllar itibariyle kayıtdışı ekonomi büyüklüğünün ekonomik vesiyasal gelişmelere son derece duyarlı olduğu net bir şekilde ortaya çıkmaktadır. AnahtarKelimeler: 1)Kayıtdışı Ekonomi 2)Vergi İncelemeleri Yöntemi 3) Elektrik Tüketimi Yöntemi 4) Parasal OranYöntemi 5) Ekonometrik Yaklaşım