Türkiye'de self-oryantalist söylemin bir sonucu olarak bölgesel vatanseverlik

Oryantalizm (Şarkiyatçılık) Batı'nın Doğu'yu tanıma arzusu ile ortaya çıkmış bir disiplindir. İlk olarak dini, filolojik, sanatsal ve mimari alanda başlayan bu tanıma sürecine klasik dönem oryantalizm adı verilmektedir. Edward Said ise 1978 yılında kaleme aldığı Şarkiyatçılık eseriyle oryantalizmi neredeyse tüm alanlarda inceleme konusu haline gelmiştir. Bu tartışmalar Doğulu ve Batılı çevrelerde büyük bir ilgiyle karşılanmış ve eserin birçok dile çevirisi yapılmıştır. Eserin uyandırdığı yankı oryantalizmin modern anlamda incelenmesine yol açmış, bu alana dair birçok olumlu ve olumsuz eleştiriyi de beraberinde getirmiştir. Said eserinde oryantalizmi her iki dünyanın birbirini tanıma mücadelesi olmaktan ziyade daha çok Batı'nın Doğu'yu "öteki, geri kalmış olarak görmesi, kaynaklarını sömürmesi" üzerinde kurgulamıştır ve aynı zamanda bu ötekileştirmeyi sadece Batı'nın değil, Batılı değerleri içselleştiren Doğulu figürlerin kendilerini oryantalize ederek ait oldukları toplumu ötekileştirdiğini söylemiştir. "Self-oryantalizm" denilen bu kavram modernleşme eğilimi gösteren toplumlarda sıklıkla görülmektedir. Edward Said'in "Şarkiyatçılık" eserinden sonra ortaya çıkan self-oryantalizm, "Doğulu bir kimsenin Batılı değerleri içselleştirmesi ve bunun üzerinden kendi toplumunu ötekileştirmesi" olarak tarif edilebilir. Uzak Doğu ülkelerinde ortaya çıkan bu yaklaşıma, Türkiye ve diğer Doğu ülkelerinde sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki self-oryantalist tutum olumlu ve olumsuz yönleriyle incelenmiş ve "İzmirlilik" kavramının Said'in self-oryantalizm çizgisiyle paralelliği ele alınmıştır. "İzmirlilik" kavramının self-oryantalist bir çizgide ilerlemesinin, Türkiye'deki yurtseverlik / vatanseverlik anlayışını yerelleştirdiği sonucuna varılmıştır. Bu durumun siyasal ve toplumsal boyutuyla sakıncaları ortaya konulmuş ve bu probleme dair bazı çözüm önerileri getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Oryantalizm, Self-Oryantalizm, Vatanseverlik, Yerel Vatanseverlik / Yurtseverlik