Türkiye'de zeytinyağı piyasasının ekonomik analizi

Zeytin bitkisi, eski çağlardan beri kullanılan ve yetiştirilen bir bitkidir. Eski çağlardan beri kullanıldığı için, hayatın her anında ve insanlık tarihinin hemen hemen her döneminde, farklı çalışmalara konu olmuştur. Zeytin, sadece günümüzde değil, Osmanlı Devleti döneminde de bir geçim kaynağı olarak kayıtlara geçmiştir. Ampirik literatüre bakıldığında tarımsal ürünler ile ihracat ve ekonomik büyüme arasındaki pozitif ilişki olduğu görülmektedir. Bu yönüyle zeytin ve zeytinyağının ulusal ekonomiye katkısının olabileceği düşüncesi, çalışmanın motivasyonunu oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı yetiştirilen zeytin ve zeytinyağının Türkiye ekonomisine katkısını, sektörün işleyişinin etkin olup olmadığını tartışmak ve sektörün katma değerinin artırılmasına yönelik sorunların tespit edilerek çözüm önerilerin geliştirilmesidir. Araştırmada nicel analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği kullanılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) veri tabanından 2013-2024 yılları arasındaki, Türkiye geneli zeytin ve zeytinyağı üretim, ağaç sayısı, tüketim, ihracat sayısı ve ekonomik büyüme verileri elde edilmiştir. Elde edilen veriler ile üretilen zeytin ve zeytinyağının, Türkiye geneli ekonomisine katkısı, sektörel analizi ve tedarik zincirinde pazarlama marjı nicel analiz tekniklerinden betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada ayrıca karşılaştırmalı tablolar yardımıyla analiz de gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, zeytin ve zeytinyağının Türkiye geneli üretim, tüketim, ihracat ve ekonomik büyüme verilerine olumlu yönde katkıda bulunduğu ve pazarlama sürecinin etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.