Turunçgil pamuklu beyazsineği, Aleurothrixus floccosus maskell (Homoptrea: Aleyrodidae)'un parazitoidi Cales noacki howard ( Hymenoptera: Aphelinidae) üzerinde araştırmalar

oz DOKTORA TEZİ TURUNÇGIL PAMUKLU BEYAZSİNEĞİ, Aleurothrhcus floccosus MASKELL (HOMOPTERA: ALEYRODIDAE)'UN PARAZİTOİTİ Cales noacki HOWARD (HYMENOPTERA: APHELINIDAE) ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR Gonca VATANSEVER ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI Danışman: Prof.Dr. M. Rifat ULUSOY Yıl: 2004, Sayfa: 75 Jüri: Prof.Dr. M. Rifat ULUSOY (Danışman) Prof.Dr. Nedim UYGUN Prof.Dr. Abdurrahman YİĞİT Prof.Dr. Zeynep YOLDAŞ Doç.Dr.Cengiz KAZAK Bu çalışmada, Turunçgil pamuklu beyazsineği, Aleurothrhcus floccosus Maskeli (Homoptera: Aleyrodidae)'un parazitoidi, Cales noacki Howard (Hymenoptera: Aleyrodidae)'nin bazı morfolojik özellikleri, farklı sıcaklıklarda biyolojisi, ekolojisi, konukçu-parazitoid ilişkileri, doğadaki popülasyon dalgalanması, konukçusunu parazitleme oranı ve Adana'daki yıllık döl sayısı belirlenmiştir. C. noacki dişi ve erkeklerinin ergin öncesi dönemlerinin ve erginlerinin gelişme süreleri ve ömürleri 18, 22, 26, 30, 34 °C sabit ve 18/26, 26/34 °C değişken sıcaklıklarda belirlenmiş ve parazitoidin gelişme süresi ve ömrünün sıcaklık artışıyla birlikte kısaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca 34 °C'de A. floccosus yumurtaları açılmadığından dolayı beyazsinek gelişimi olmamış dolayısı ile de parazitoid gelişimi gerçekleşmemiştir. Farklı sıcaklıklarda dişi ve erkek bireylerin ergin öncesi dönemlerinin gelişme süresi ile ömürlerinin biribirinden farklı olmadığı ortaya çıkarılmıştır. Farklı besinlerle beslenen C. noacki dişi ve erkeklerinin % 10'luk şekerli su verildiğinde diğer besinlerle beslenmelerine oranla daha uzun süre yaşadıkları belirlenmiştir. C. noacki dişilerinin parazitlemede A. floccosus'un en çok 2. ve 3. larva dönemini tercih ettikleri, I. larva ve pupa dönemlerini ise daha az tercih ettikleri saptanmıştır. Ayrıca, C. noacki'nin artan konukçu yoğunluğunda Holling'in II. tip işlevsel tepkisini gösterdiği ortaya çıkarılmıştır. C. noacki'nin Doğu Akdeniz Bölgesi'nde A. floccosus'tan başka konukçusuna rastlanmamıştır. Popülasyon takibinin yapıldığı 1999-2001 yıllarında, çalışma başlangıcında A. floccosus popülasyonu 337.5 yumurta+Iarva+pupa/yaprak iken, bahçeye C. noacki şahmından sonra parazitoidin beyazsinek popülasyonunu baskı altına aldığı ve beyazsinek popülasyonunun hiçbir zaman başlangıçtaki seviyesine ulaşmadığı, popülasyonun hemen hemen "0" düzeyinde seyrettiği belirlenmiştir. Ayrıca, bu süre içerisinde % 80'e varan bir parazitlenme saptanmıştır. Bu çalışmada ayrıca C. noackVnm Adana' da yılda 8-9 döl verdiği de belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Aleurothrixus floccosus, Cales noacki, parazitoid, biyoloji, popülasyon dalgalanması