Uçak seçimi problemlerinde çok-ölçütlü karar verme: düşük maliyetli havayolu için analitik hiyerarşi süreci (AHP) tabanlı bir yaklaşım

Son yıllarda artan yolcu talebi ve uçak üretim süreçlerinde yaşanan gecikmeler, havayolu işletmelerini alternatif filo genişletme stratejileri geliştirmeye yöneltmiştir. Bu doğrultuda, düşük maliyetli havayolu şirketleri, ikinci el uçakları; maliyet avantajı, kısa teslimat süresi ve operasyonel esneklik gibi nedenlerle stratejik bir seçenek olarak değerlendirmektedir. Ancak ikinci el uçak seçimi, birbirinden farklı ve çoğu zaman çelişen çok sayıda kriterin dikkate alınmasını gerektiren çok kriterli bir karar problemidir. Bu tez çalışmasında, söz konusu karar sürecini analitik ve sistematik biçimde modellemek amacıyla AHP yöntemi uygulanmıştır. Literatürde genellikle farklı üreticilere veya yeni uçak modellerine odaklanan çalışmaların aksine, bu çalışmada aynı üreticiye ait ikinci el uçaklar ele alınmıştır. İki farklı modelden üç uçak (iki adet Boeing 737-800 ve bir adet Boeing 737-8 MAX), teknik özellikler, maliyet, emniyet geçmişi ve planlı bakım durumu olmak üzere dört ana kriter çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, hem düşük maliyetli havayolu işletmeleri için hem de ikinci el uçak piyasası açısından özgün ve uygulanabilir bir karar destek modeli sunmakta, literatüre nitelikli bir katkı sağlamaktadır.