Ülkemizde toplu konut üretimine yönelik kaynak oluşturma model yaklaşımları

Ülkemizde konut üretimi için kredi ve kaynak tahsisi dısında önemli bir denetim sistemi bulunmadıgı, düsük ve orta gelirlilerin konut edinme olanaklarının büyük ölçüde piyasa kosullarına bırakıldıgı bilinmektedir. Bu baglamda, toplumda ekonomik ve sosyal etkileri nedeniyle bir sorun olan konutun arz ve talebini etkileyen faktörlerin basında, konut üretimine kaynak olusturma yani konut finansmanı gelmektedir. Bir ülkenin konut finansmanı problemini ortadan kaldırmak ise, o ülkenin kendi kosullarına göre olusturulmus modeller, kurumsal sistemler ve çözüm önerileriyle mümkündür. Bu çalısma kapsamında ülkemizde yapılan uygulamaların aksaklıklarını gideren, soruna etkin bir çözüm getirecegi düsünülen, fon fazlası olan kesimden fon ihtiyacı olan kesime kaynak aktarımı saglanarak, düsük ve orta gelirli ailelerin konut gereksinmelerini olanaklı oldugu ölçüde karsılayacak yöntemler degerlendirilmeye çalısılmıstır. Amaç, Türkiye'de toplu konut üretimine yönelik kaynak olusturulmasında yani finansmanında yeni model yaklasımları getirmek degil, onun yerine dünyada basarısı kabul edilmis bir veya birden çok modelin Türkiye kosullarına nasıl uyarlayacagına yönelik model yaklasımlarını gelistirmektir. Giris bölümünde, yukarıda genel çerçevesi verilen çalısmanın konusu ve amacı ele alınmaya çalısılmıstır. kinci bölümde, konunun bir bütün olarak incelenmesi ve daha iyi anlasılması amacıyla, konut üretim sektörünün ve konut finansmanının genel bir tanımı yapılmıstır. Üçüncü bölümde, Türkiye'deki konut üretimi sektörü ayrıntılı olarak analiz edilmistir. Dördüncü bölümde, dünyada (Amerika, Avrupa ve bazı gelismekte olan ülkelerde) uygulanmıs konut finans sistemleri arastırılarak, Türkiye'de uygulanmıs konut finansman modellerinin analizi yapılmıstır. Besinci bölümde, Türkiye için toplu konut üretimine kaynak olusturulmasına/finansmanına yönelik, dünyada basarısı kabul edilmis konut finansman sistemlerinden ?potek Bankası Yöntemi (The Mortgage Bank Route)? içinde yer alan iki modelin (Alman ?Pfandbrief Modeli? ve Amerikan ?Fannie Mae Modeli?nin) daha uygun oldugu görülmüstür. Bu iki modelin ülke sartlarına uyarlanabilmesine yönelik model yaklasımları gelistirilmistir. Uzun vadeli etkin bir konut finansman sisteminin basarısı için gerekli parametreler belirlenmistir. Modellerin Türkiye sartlarına uyabilmesi için gerekli altyapılarının nasıl hazırlanacagı açıklanmıstır. Altıncı bölümde ise, seçilen model yaklasımlarının olumlu yanlarının yanı sıra, Türkiye sartlarında olumsuzluga yol açabilecek riskli noktalarının ortaya konmasına çalısılmıstır. Zira bu çalısmada amaç, modellerin olumsuz olan noktalarının ortadan kaldırılmasına yönelik çözüm önerileri ortaya koymak ve böylelikle modellerin basarılı olmasını saglayacak kosullar hazırlamaktır. Ancak, burada altı çizilmesi gereken önemli bir nokta da, ülkemizde modellerin uygulanması için altyapı hazırlansa bile, ekonominin istikrarsızlıgı nedeniyle modellerin uygulamaya geçilmesinin henüz erken oldugudur. En az 3-5 yıl daha ekonominin hazırlanması (sabit-düsük enflasyon ve faizlerde kalması) ve sermaye piyasalarının buna hazırlanmasının gerekli oldugu da özellikle vurgulanmıstır. Yedinci bölüm, degerlendirmeler, sonuç ve önerilerden olusmaktadır. Önerilen bu model yaklasımlarının uygulanmasıyla, ilk yıllarda olmasa bile, sonraki yıllarda, zaman içerisinde, ülke açısından önem tasıyan düsük, alt-orta ve orta gelir gruplar için, sorunun çözümünde çok büyük bir yarar saglanabilecegi vurgulanarak çalısma tamamlanmıstır. Anahtar Sözcükler: Konut Üretim Sektörü, Konut Üretimine Kaynak Olusturma, Konut Finansmanı, Konut Finansman Sistemleri, Konut Sorunu, potek, potege Dayalı Menkul Kıymetler