Theses supervised by Prof. Hakkı Önel
11 theses · Yıldız Technical University
Proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi ve denetimi
Uluslararası çok disiplinli mühendislik tasarım projelerinde proje aktivitelerinin ve proje teslimatlarının her teknik disiplin için insan-saatleri hesaplanıp, toplam proje süresi bulunarak, gerekli kaynaklar belirlenmesiyle, proje öncesi süreçte ilerideki proje üretim sürecinin geliştirilmesi ve denetimi planlanabilmektedir. Projelerin ön evrelerinde yapılan bu hesaplar, sonraki proje üretim sürecinin de izlenmesini, denetimini ve ölçülmesini, kazanılmış değer yöntemi kullanarak, önceden belirlenen proje süresinin farklı yüzdelere bölünmüş hedeflenen proje kilometre-taşı eşiklerinde başarıyla sağladığı için, projelerin zamanında ve bütçesinde tamamlanmasının en önemli araçları olmaktadır. Böylelikle projelerin değişiklikleri anında hesaplanmakta, kaynaklar başarıyla yönetilip gerekli kaynak düzenlemeleri zamanında yapılabilmektedir. Diğer taraftan bina projeleri gibi mimari tasarım ağırlıklı projelerde ölçülebilir araçların fazla sayıda ve detayda olmamasından ve proje üretim sürecinde kilometre-taşı eşikleri gibi ölçülebilir araçlar bulunmamasından dolayı, tasarım süreçlerindeki teslimat ile aktivitelerin sayıları ve süreleri tam olarak belirlenememekte ve bu durumda da projelerdeki değişikliklerin kaydedilmesi güçleşmekte, projelerin izlenmesi ve denetimi zorlaşmakta, proje ilerlemesi ve verimliliği hesaplanamamakta ve proje programı uygulanamamaktadır. Bu anlatılanlar, ilgili yapım projesinin gecikmesine neden olmakta ayrıca toplam projenin bütçe ve takvimlerinin aşılması problemi de dahil olmak üzere taraflar arasında ihtilaflar, anlaşmazlıklar, durdurma ve hatta projenin iptaline dek varabilen sonuçlar doğurmaktadır. Bu doktora tezi bu açıklananlar doğrultusunda mimari tasarımın başat olduğu projelerinin tasarım süreçlerinin izlenmesi, denetimi ve ilerlemesinin ölçümü üzerine bir model önermektedir. Neredeyse tüm mimari projeler, tasarım sürecindeki proje denetiminin eksikliğinden dolayı genellikle planlandıkları sürelerden uzun zamanda ve fazla maliyette tamamlanma problemiyle karşılaşmaktadır. Böyle bir modelle proje yönetiminin üçlü kısıtı doğrultusunda ölçülebilir araçlar oluşturularak, insan-saatlerle aktivite ve teslimatlar hesaplanıp mimari tasarım sürecinde de farklı proje yüzdelerine karşılık gelen kilometre-taşı eşiklerinde ilerlemeler ve proje verimliliği kazanılmış değer yöntemi ile ölçülebilecektir. Bu model, proje ölçülebilir araçlarını, mimari tasarım projeleri ve sektörünün gerekleri doğrultusunda yeniden tanımlayıp belirleyerek, projelerin ilerleme ve verimlilik ölçümleri için, mimari tasarımların farkları doğrultusunda, yaratıcı tasarım sürecini özel olarak ele alarak, proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi denetimini sağlayacaktır. Çalışma bunu yaparken, mühendislik başat tasarım projelerinin kullandığı CTR modelini inceleyip, mimari tasarım başat projelerin geliştirilme ve denetimi uygulaması ile karşılaştıracak ve elde edilen sonuçları bir matriste toplayacaktır. Böylelikle mimari tasarım projelerinin ortak sorunu ve işveren şirket ile projeyi üreten tasarım ofisi arasındaki ana ihtilafların da sebebi olan proje takviminin gecikmesi ve bütçe aşımları ile mimari çizimlerin kapsam yetersizliği yani eksik, hatalı ve spesifikasyonlarla iletişim kurmayarak üretilmesi problemi, bu modelde kazanılmış değer uygulaması ile ölçülerek mimari tasarım projeleri sürekli denetlenebilir ve tashih edilir bir duruma getirilmiş olacak ve mimari projelerdeki değişikler anında kaydedilerek projede ihtilaflara sebep verebilecek konular başlangıcında belirlenebilecektir. Bu çalışma, mühendislik tasarım projelerinin CTR modeli doğrultusunda, mimari tasarım projelerinin tüm geliştirilme ve denetim süreçlerini, mimari tasarımların yaratıcılık da dahil olmak üzere kendine özgü özelliklerini içererek, tüm tasarım paketinin açıklıkla belirlenebildiği bir model oluşturup, toplam proje sürecini ölçülebilir ve denetlenebilir duruma getirmektedir. Bunu sağlarken tez, özgün olarak literatürde ilk kez mimari tasarım projeleri için tam detaylı teslimat ve aktiviteler tanımlamakta, zorluk faktörü kriterlerini belirlemekte, çeşitli teslimatlar için üretim insan-saatleri atamakta, bu insan-saatlerin kaynaklara oranını hesaplamakta ve farklı tasarım evreleri için ayrı olacak şekilde tashih ve denetim kilometre-taşları belirlemektedir.
Yapı üretiminde uygulanan toplam kalite güvence sistemleri
Yapı üretimi, proje yönetimi, toplam kalite yönetimi modelleri, yapı üretiminde kullanılan iso9000, iso14000, iso18001 kalite güvence sistemlerini ana hatlarıyla açıklayan bu tez yedibölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde sorunun tanımı, amaç, önem, kapsam ve sınırlılıklar verilmiştir.kinci bölümde proje yönetimi, Amerikan proje yönetim derneğinin hazırladığı içeriğe göre genelhatları ile açıklanmıştır.Üçüncü bölümde yapı üretimi aşamaları kısa bir şekilde verilmiştir.Dördüncü bölümde kalite kavamları ve tanımları yapılmıştır.Beşinci bölümde toplam kalite yönetim modelleri ve ilkeleri maddelenmiştir.Altıncı bölümde Türkiye'de yapı üretim süreçlerinde kullanılan kalite güvence sistemleri kısacaaçıklanmıştırBu tezin yedinci bölümünde ise sonuçlar açıklanmıştır.Anahtar kelimeler: Proje yönetimi, toplam kalite yönetim modelleri, yapı üretim aşamaları, ISO9000 , ISO 14000, S G-OHSAS 18001
Türkiye'deki büro binalarında teknik donanım yarar ilişkileri
Türkiye'deki büro binalarında fayda yarar ilişkileri irdelenirken öncelikle büroların genel birtanımı yapılmıştır. Büroların işlevleri ve içerdiği mekanların ve bu mekanlar arasıbağlantıların açılmasından sonra bu tür yapıların donanımsal sorunları irdelenmiştir.Donanımsal sorunlar iki kol halinde, kablolama ve mekanik olarak sorgulanmıştır.Kablolama sorunlarında kablo tesisatının aygıt ve sistemlerin açıklanmasının ardındandonanımın planlanması için bu öğelerin kullanılması açıklanmıştır. Elektrik mühendisi ile verialışverişinin yöntemlerinin de bu bölümde açıklanmasının yanı sıra örnek bir proje bu konuhakkındaki araştırmaların bir derlemesi olarak tezin sonuna eklenmiştir.Mekanik donanım sorunlarına onaylama listeli (checklist) bir denetim ve makine mühendisiile etkileşim yöntemi geliştirilmiş alt başlıklarda konu bu şekilde incelenmiştir. Yüksekyapılarda tesisat özellikle bu bölümde irdelenmiş, çekirdek karakteristikleri bilhassaaçıklanmıştır.Genel olarak tezin kurgusu bir tavsiyeler ve dipnotlar derlemesi şeklindedir.
İpoteğe dayalı konut edinme sistemi (Mortgage)
Gayrimenkul sektörü, birçok ülkede oldugu gibi ülkemizde de ekonominin en önemli bilesenlerindendir. Gayrimenkul piyasasının büyük bölümünü olusturan konut ise, ülkemizde, insanların en temel gereksinimi olan barınmanın yanı sıra göç, kaçak yapılasma ve plansız yerlesim gibi ciddi sorunlar dogurarak, karmasık bir hal almıstır. Ülkemizde, özellikle alt ve orta gelir grubu için, hükümetler, konut yapımı ve finansmanı üzerine çalısmalar yapmıslar, fakat basarı saglayamamıslardır. Dünyada ise bu sorun, 1970'lerden sonra yaygınlasan ve ?Mortgage? olarak adlandırılan, gayrimenkul için verilen ipotekli kredilerin bir havuzda toplanarak, daha sonradan menkul kıymetlestirilmesi ve bunun sonucunda finansmanın geri kazanılması olarak açıklanabilecek ?Uzun Vadeli potege Dayalı Konut Finansmanı Sistemi? ile asılmaktadır. Her ülkenin kendi ekonomik yapısına göre düzenledigi sistemin Türkiye'de de uygulanabilmesi için, kanunlarda bir takım düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Sistem piyasa kosullarında dogacak ve piyasa kosullarında nefes alıp verecektir. Bu nedenle, uzun vadeli ipotekli konut finansmanı sisteminin faaliyete geçebilmesi ve faaliyetini sürdürebilmesi, ekonomik gelismelerle, istikrarla ve düsük faiz oranlarıyla dogrudan ilgilidir. Sistemin etkin bir sekilde uygulanması ile, yıllardır daralan insaat sektörünün yeniden ivme kazanması, böylelikle iki yüzden fazla alt sektörün canlanması, istihdamın artması ve atıl duran bir çok gayrimenkulün yeniden ekonomiye kazandırılması planlanmaktadır. Dogru sonuçlara varabilmek için, bu sistemi uygulamakta olan ülkelerin yapılarının incelenmesi, sonrasında gerekli kanun degisiklikleri ve alt yapı düzenlemelerinin eksiksiz yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Konut Sorunu, Konut Finansmanı, Konut Kredisi, potek, Mortgage
Ülkemizde toplu konut üretimine yönelik kaynak oluşturma model yaklaşımları
Ülkemizde konut üretimi için kredi ve kaynak tahsisi dısında önemli bir denetim sistemi bulunmadıgı, düsük ve orta gelirlilerin konut edinme olanaklarının büyük ölçüde piyasa kosullarına bırakıldıgı bilinmektedir. Bu baglamda, toplumda ekonomik ve sosyal etkileri nedeniyle bir sorun olan konutun arz ve talebini etkileyen faktörlerin basında, konut üretimine kaynak olusturma yani konut finansmanı gelmektedir. Bir ülkenin konut finansmanı problemini ortadan kaldırmak ise, o ülkenin kendi kosullarına göre olusturulmus modeller, kurumsal sistemler ve çözüm önerileriyle mümkündür. Bu çalısma kapsamında ülkemizde yapılan uygulamaların aksaklıklarını gideren, soruna etkin bir çözüm getirecegi düsünülen, fon fazlası olan kesimden fon ihtiyacı olan kesime kaynak aktarımı saglanarak, düsük ve orta gelirli ailelerin konut gereksinmelerini olanaklı oldugu ölçüde karsılayacak yöntemler degerlendirilmeye çalısılmıstır. Amaç, Türkiye'de toplu konut üretimine yönelik kaynak olusturulmasında yani finansmanında yeni model yaklasımları getirmek degil, onun yerine dünyada basarısı kabul edilmis bir veya birden çok modelin Türkiye kosullarına nasıl uyarlayacagına yönelik model yaklasımlarını gelistirmektir. Giris bölümünde, yukarıda genel çerçevesi verilen çalısmanın konusu ve amacı ele alınmaya çalısılmıstır. kinci bölümde, konunun bir bütün olarak incelenmesi ve daha iyi anlasılması amacıyla, konut üretim sektörünün ve konut finansmanının genel bir tanımı yapılmıstır. Üçüncü bölümde, Türkiye'deki konut üretimi sektörü ayrıntılı olarak analiz edilmistir. Dördüncü bölümde, dünyada (Amerika, Avrupa ve bazı gelismekte olan ülkelerde) uygulanmıs konut finans sistemleri arastırılarak, Türkiye'de uygulanmıs konut finansman modellerinin analizi yapılmıstır. Besinci bölümde, Türkiye için toplu konut üretimine kaynak olusturulmasına/finansmanına yönelik, dünyada basarısı kabul edilmis konut finansman sistemlerinden ?potek Bankası Yöntemi (The Mortgage Bank Route)? içinde yer alan iki modelin (Alman ?Pfandbrief Modeli? ve Amerikan ?Fannie Mae Modeli?nin) daha uygun oldugu görülmüstür. Bu iki modelin ülke sartlarına uyarlanabilmesine yönelik model yaklasımları gelistirilmistir. Uzun vadeli etkin bir konut finansman sisteminin basarısı için gerekli parametreler belirlenmistir. Modellerin Türkiye sartlarına uyabilmesi için gerekli altyapılarının nasıl hazırlanacagı açıklanmıstır. Altıncı bölümde ise, seçilen model yaklasımlarının olumlu yanlarının yanı sıra, Türkiye sartlarında olumsuzluga yol açabilecek riskli noktalarının ortaya konmasına çalısılmıstır. Zira bu çalısmada amaç, modellerin olumsuz olan noktalarının ortadan kaldırılmasına yönelik çözüm önerileri ortaya koymak ve böylelikle modellerin basarılı olmasını saglayacak kosullar hazırlamaktır. Ancak, burada altı çizilmesi gereken önemli bir nokta da, ülkemizde modellerin uygulanması için altyapı hazırlansa bile, ekonominin istikrarsızlıgı nedeniyle modellerin uygulamaya geçilmesinin henüz erken oldugudur. En az 3-5 yıl daha ekonominin hazırlanması (sabit-düsük enflasyon ve faizlerde kalması) ve sermaye piyasalarının buna hazırlanmasının gerekli oldugu da özellikle vurgulanmıstır. Yedinci bölüm, degerlendirmeler, sonuç ve önerilerden olusmaktadır. Önerilen bu model yaklasımlarının uygulanmasıyla, ilk yıllarda olmasa bile, sonraki yıllarda, zaman içerisinde, ülke açısından önem tasıyan düsük, alt-orta ve orta gelir gruplar için, sorunun çözümünde çok büyük bir yarar saglanabilecegi vurgulanarak çalısma tamamlanmıstır. Anahtar Sözcükler: Konut Üretim Sektörü, Konut Üretimine Kaynak Olusturma, Konut Finansmanı, Konut Finansman Sistemleri, Konut Sorunu, potek, potege Dayalı Menkul Kıymetler
Bilecik-Osmaneli anıtsal yapılarının analitik açıdan değerlendirilmesi
Bu tezin amacı; Bilecik ili, Osmaneli ilçesinin, aynı zamanda birer kültürel miras öğesi olan anıtsal yapılarının yapısal yönden analitik olarak incelenmesi ve çözümlenmesidir. Bu çalısmaya baslarken öncelikle Osmaneli ilçesi ve mimari dokusu üzerine arastırma yapılmıs, yörede genel olarak kullanılan malzeme ve yapım teknikleri incelenmistir. Ardından üzerinde çalısılacak anıtsal yapılar seçilmis ve daha detaylı ve analitik bir çalısma yapabilmek için, üzerinde çalısılan yapıların rölövelerine ulasılmıs, üzerinde çalısma yapılmamıs olanların ise rölöveleri alınmıstır. Bu tespit çalısmaları yapıların tasıyıcı sistemlerinin ve yapım tekniklerinin çözümlenmesi amacıyla kullanılmıstır. Anıtsal yapıların içinden malzeme ve islev olarak farklılık gösteren yapılar seçilerek, çesitlilik sağlanmaya çalısılmıstır. Bunun için seçilen yapılar ve özellikleri söyledir: Rüstem Pasa Camii: Kargir yığma olan yapı, yörenin en büyük ve en eski camisidir. Hg. Georgios Rum Kilisesi: 20. yy sonlarına tarihlenen yapının duvarları yığma tuğla ve tas, dösemeleri ise ahsaptır. Yerinde olmayan kubbenin ise tuğladan yapıldığı düsünülmektedir. Ellezler Konağı, Cebecioğlu Konağı, Mehmet Özden Evi: konut olarak yapılan bu evler yöredeki tipik ipek böceği evlerindendir. Bu çalısma sayesinde geleneksel mimari dokusunu koruyabilen az sayıdaki yerlesimlerden biri olan Osmaneli'nde bulunan anıtsal yapılar, yapısal yönden incelenerek kaybolmaya yüz tutmus yapım teknikleri ve malzemeleri belgelenmistir. Anahtar kelimeler: Bilecik, Osmaneli, ipekböceği evleri, geleneksel yapım teknikleri.
Kentsel çöküntü bölgelerinin örgütlenmesi ve yeniden kullanımı
Özetle belirtilecek olursa, kentsel dönüşüm senaryosu, kentin öncelikle fiziksel ve sosyal yapısına bağlı olarak, kentin özgün belleğini ve dokusunu dikkate almalıdır. Projenin temasını, yerel sosyal ve fiziksel değerler belirlemeli, ekonomik, ekolojik ve eşitlikçi ilkeler proje başlangıcı, süreci ve sonucunda belirleyici olmalıdır. Dönüşüm projesinin bir uzlaşma projesi olduğu unutulmamalı, örgütlenmeler tabana yayılı, demokratik ve yatayda genişlemeli, organizasyon biçimi şeffaf ve demokratik ortaklıklara dayanmalı, ancak tüm ortaklıklar kamu liderlikli olmalıdır. Kamusal örgütler, projenin büyük ortağı ve son karar mercii ya da konuların adil biçimde karara bağlanmasında rol oynayıcı olmalıdır. Proje ve uygulamanın mali kaynakları, bölgenin iç sosyal ve fiziksel potansiyeline bağlı dinamiklerin doğru örgütlenmesi ile oluşabilir. Dönüşüm proje ve uygulamasının sermayesi, yine projenin kendisi olabilmelidir. Bunun için, bölge dönüşüm projesinin değerinin paylaşılması, parsel bazında değer paylaşımı yerine benimsenmelidir. Proje, iki türlü ekonomik değer üretebilir. Söz konusu değerlerin ilki, proje kapsamında üretilmiş yapı ya da yapı gruplarının mülkiyet değerleri, ikincisi ise işletim değerleridir. Yine bölgenin kesin bir mülkiyet değerleri sistemine sahip olmasının temini şarttır.Proje uygulamalarına bölge halkının katılımının sağlanması, halkın bölgeyi sahiplenmesi, meslek sahibi olması ve istihdam yaratılması açısından son derece olumlu sonuçlar vermektedir.Planlama ilkeleri kapsamında temel hedef, kenti, özgün sosyal ve fiziksel ortamı içerisinde üretmek, varsıllık ve yoksulluğa bağlı kopmaları, yarıkları dikmek, kentin zirve ve çukur bölgeleri arasındaki farkı azaltmaktır. Bu bakımdan dönüşüm projesi sonrası bölge, kente entegre olabilmelidir.Söz konusu entegrasyon, kentin yeniden bir bütün olarak algılanması, öteki ve berikinin birbirine yaklaştırılması için; adil, üretken ve paylaşımcı bir kamusal anlayış ve mekanın yeniden ve güçlü bir biçimde tanımlanması gerekmektedir.
Kapalı yerleşmelerde üretim ve tüketim süreci (İstanbul örneği)
Postmodern dönemde piyasaların yapısını belirleyen temel karakteristiklerden biri; üretim ve tüketim örüntülerinde yaşanan çeşitliliktir. Üretim ve tüketim örüntülerindeki çeşitliliğin, postmodern konut piyasasına nasıl yansıdığı bu çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Bu problem, postmodern konut piyasasına özgü ürünler olan kapalı yerleşmeler üzerinden tartışılmaktadır. Bu anlamda kapalı yerleşmelerin nasıl bir çeşitlilik gösterdiği sorusuna yanıt aranmakta ve kapalı yerleşmelere ilişkin bir tipolojinin oluşturulması hedeflenmektedir.Kapalı yerleşmelerin nasıl bir çeşitlilik gösterdiğini sorgulamak ve tipolojik sonuçlar elde etmek amacıyla İstanbul kentinde inşa edilmiş 98 kapalı yerleşme üzerinde bir alan çalışması yapılmıştır. Alan çalışmasında Bourdieu'nun öncülüğünü yaptığı ?ilişkisel yaklaşım?a bağlı olarak Lebart tarafından geliştirilen ?ilişkisel katmanlaştıma modeli?nden yararlanılmıştır. İlişkisel katmanlaştırma modeli, değişkenler arasındaki anlamlı ilişkilerin, benzerlik ve karşıtların ortaya çıkarılmasına, bununla birlikte benzerliklerin sınıflandırılmasına, karşıtlıkların ise ayrıştırılmasına olanak sağlamaktadır. Dolayısıyla ilişkisel katmanlaştırma, a priori bir sınıflandırma yapmak yerine benzerlik ve karşıtları keşfederek ilişkisel çözümlemeye dayalı bir tipoloji geliştirme olanağı sunmaktadır.Analiz sonuçlarının sunumunda, Bertin tarafından geliştirilen grafik yönteminden yararlanılmıştır. Bu yöntem kapalı yerleşmelerin nitel ve nicel özellikleri arasındaki benzerliklerin ve farklıkların ölçeğe bağlı okunmasına imkan sağlamaktadır.Kapalı yerleşmelerin nasıl bir çeşitlilik gösterdiğinin belirlenmesi, postmodern konut piyasasında üretim ve tüketim örüntülerininde yaşanan dönüşümü de anlamlandıracaktır.Anahtar kelimeler: Kapalı yerleşmeler, postmodern konut piyasası, üretim ve tüketim örüntülerinde çeşitlilik, ilişkisel katmanlaştıma
Türkiye`de yapı denetim sistemi ile ilgili yaklaşımlar
Depremler dünya üzerindeki en etkili ve en yıkıcı doğal afetlerden biridir.Dünyadaki tümtoplumlar ve ülkeler için önemli bir risk taşımaktadır.Depremin etkisi insana doğrudan olmamakla beraber depremin dolaylı etkisi oldukçatehlikelidir. İnsanlar tarafından yapılan yapıların, deprem sırasında yer sarsıntısı ile gereklidayanımı gösteremeyerek hasara uğraması veya yıkılması sonucunda oluşan maddi ve manevikayıplar bu tehlikeleri oluşturmaktadır. İnsana zarar veren depremin kendisi değil, insanınürettiği depreme dayanıklı olmayan yapılardır.Günümüzde meydana gelen depremler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkiliolmaktadır. Deprem kuşağında olan Türkiye, bu depremlerden zarar görmekte fakat depremekarşı geçerli önlemler alınmamaktadır.Dünyada bu konumda benzer ülkeler ve benzerkentleşmeler varken denetim eksikliği ve umursamazlık bu konunun başlıca sebebidir.Ülkemizde inşa edilen yapıların çoğu depreme karşı dayanımı zayıf olan yapılardır. Bununbaşlıca nedeni denetimsizlik ve kural tanımamazlıktır. Bu durum mal kaybına hatta cankaybına neden olmaktadır. Bu hataların tek çözümü doğru uygulamalar yapmak ve yapılarıdenetim altında tutmaktır.Yapı denetim kavramı oldukça eski tarihlerde ortaya çıkmış olmasına rağmen Türkiye'deözellikle, yaşanan son depremlerin neden olduğu büyük kayıplar yapı denetiminin ve bunusağlayacak olan sistemin yeniden ele alınmasına neden olmuştur.Depremler sonrası ortaya çıkan kayıpların büyüklüğü sağlıksız ve denetimsiz yapılaşmanın vekentleşmenin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.Yapıların düzgün tasarlanması, sağlıklıve doğru uygulanması ile deprem ve diğer doğal olayların afetler ile sonuçlanmasının önünegeçilecektir.Bu çalışmada amaç; yapıların yapımı ve kullanımı sırasında eksiksiz bir biçimdeuygulamasının yapılabilmesi için gerekli olan yapı denetimi kavramını açıklamak ve gerekdünyada gerekse Türkiye'de uygulanan çeşitli yapı denetim sistemlerini inceleyerek denetimsisteminin uygulanması ile ilgili ortaya çıkan ya da eksik kalan yönlerini belirlemektir.Bu çalışmada sırası ile yapı denetim sisteminin tarihi incelenmiştir.Daha sonra farklı ülkelerinsistemleri incelenmiş Türkiye'deki sistem hakkında bilgiler verilmiştir.Bunun yanı sıraTürkiye'deki sistem hakkında yanlışlar ve eksikler belirtilmiş, bunlara eleştiriler ve önerilergetirilmiştir.Anahtar kelimeler: Yapı Denetimi, Yapı TasarımıJÜRİ:1.Prof. Hakkı ÖNEL (Danışman) Kabul Tarihi: 29.07.20052.Prof. Dr. İhsan BİLGİN Sayfa Sayısı:853.Yar.Doç. Dr. Almula KÖKSAL
Otellerde tesis işletme ve bakım yöntemi modeli
ÖZETTesis yönetimi yaklaşımı, organizasyonlar arasında farklılıklar gösterir. Tesis yönetimi, tesisişletme ve bakım yönetimi başta olmak üzere geniş kapsamlı hizmetler içerir. Tesis yönetimi'nde hizmet sağlanmasında öz kaynaklar kullanılabilir ya da dış kaynakların kullanımı tercihedilebilir. Tesis yönetimi kavramı, Türkiye' de küçük ve orta ölçekli otel organizasyonlarıiçersinde yeterince bilinmemektedir. Tesisler, konunun uzmanı olmayan kişiler tarafındanyönetilmekte, bakıma gereken önem verilmemekte, hizmet kalitesi düşmekte, işletmemaliyetleri artmaktadır.Bu çalışmanın amacı, küçük ve orta ölçekli otellerde tesis işletme ve bakım operasyonlarınınyönetimine ilişkin bir model oluşturmaktır. `Dış kaynaklardan yararlanma' yöntemi' nin,otellerde tesis işletme ve bakım yönetimi üzerinde uygulanması araştırılacaktır. Tesis bakımsorunlarının planlı bir şekilde uzman kişiler tarafından ele alındığı, optimum operasyonmaliyetleri ile kaliteli hizmet veren, uluslar arası standartlara uyumlu bir tesisinoluşturulmasına yönelik adımlar ortaya koyulacaktır.Otelcilik sektörü' nde tesis yönetimi, tesis yönetiminde hizmet sağlama yöntemlerine,Türkiye' de otel tesis ve işletmelerinin mevcut durumu ile ilgili saptanan bulgulara, uygulananklasik yönetimsel çözümlere, otel organizasyonunun hedeflerine ve bina ve tesis yönetimiuzmanlığının gerekliliği' ne değinilmiştir..Bu tez hipotetik bir yaklasimla ortaya cikarilmistir. Bu hipotetik yaklaşım çalışmasında,aşağıdaki öngörüler ve hipotezler ile sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda model anaadımları;⢠Otel yöneticisinin, tesis yönetimi danışmanının yardımı ile, tesis yönetimi konusundabilgilenmesi ve bakım yönetiminin önemini anlaması,⢠Tesisin işletilmesi ve bakımının sağlanması için gerçekleştirilmesi gereken hizmetlerinbelirlenmesi ve analiz edilmesi,⢠Tesis yönetimi danışmanının yardımı ile, performans standartlarının oluşturulması,maliyet etkin bakımı sağlamak için ulusal ve uluslar arası norm ve standartlarda bakımstandartlarının geliştirilmesi,⢠Öz kaynaklarla sağlanabilecek işlerin gözden geçirilmesi, dış kaynak kullanılacak işlerinbelirlenmesi, destek hizmetlerinde öz kaynaklarla ve dış kaynaklarla sağlanabilecek işlerinbelirlenmesi,⢠Odalar, yeme ve içme, oda hizmetleri gibi direk müşteri ilişkisi gerektiren asalfonksiyonların öz kaynaklarla yerine getirilmesi ve kontrolleri⢠Destek hizmetlerden `tesis işletme ve bakım yönetimi'nde dış kaynak kullanılması⢠Uzman taşeronun seçilmesi ve toplam tesis yönetimi sözleşmesinin yapılması,⢠Otel teknik yöneticisi tarafından sözleşme yönetimi, işlerin gözlemlenmesi, performansve finansal hedeflere karşılık ölçüm ve müşterilerden geri beslemenin sağlanması,⢠Toplam Tesis yönetimi taşeronu tarafından bakım planlarının yapılması; bilgisayar tabanlıbakım yönetimi sistemi organizasyonu; rapor, analiz ve geri beslemenin sağlanması⢠Tesis yönetimi danışmanının yardımı ile, otel teknik yöneticisi tarafından performanstageri besleme yapılması, sapmaların engellenmesi için önlem alınması, olarakönerilmektedir.ixÖnerilen `otellerde tesis işletme ve bakım' ın dış kaynaklarla yönetimi modeli' ninuygulanması ile,⢠Otel yönetiminin kendi uzmanlık alanlarına konsantre olmasına,⢠Tesis bakım hizmetleri' nin , ulusal ve uluslar arası norm ve standartlara uyumlugerçekleştirilmesine,⢠Tesisin profesyonel olarak ulusal ve uluslararası norm ve standartlarda, yüksek hizmetkalitesi ve optimum operasyon maliyetleri ile işletilmesine,⢠Gayrimenkul değerinin korunması ve artırılmasına,⢠Piyasa gerekliliklerinin daha etkili bir şekilde karşılanmasına ve rekabet avantajısağlanmasına,⢠Müşteri memnuniyetinin arttırılmasına, yardımcı olunabileceği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Bakım, tesis yönetimi, bakım yönetimi, tesis işletme ve bakımyönetimi, yenileme, dış kaynak kullanımı, öz kaynak kullanımı, toplam tesis yönetimi,otellerde tesis işletme ve bakım yönetimi.x
Proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi ve denetimi
Uluslararası çok disiplinli mühendislik tasarım projelerinde proje aktivitelerinin ve proje teslimatlarının her teknik disiplin için insan-saatleri hesaplanıp, toplam proje süresi bulunarak, gerekli kaynaklar belirlenmesiyle, proje öncesi süreçte ilerideki proje üretim sürecinin geliştirilmesi ve denetimi planlanabilmektedir. Projelerin ön evrelerinde yapılan bu hesaplar, sonraki proje üretim sürecinin de izlenmesini, denetimini ve ölçülmesini, kazanılmış değer yöntemi kullanarak, önceden belirlenen proje süresinin farklı yüzdelere bölünmüş hedeflenen proje kilometre-taşı eşiklerinde başarıyla sağladığı için, projelerin zamanında ve bütçesinde tamamlanmasının en önemli araçları olmaktadır. Böylelikle projelerin değişiklikleri anında hesaplanmakta, kaynaklar başarıyla yönetilip gerekli kaynak düzenlemeleri zamanında yapılabilmektedir. Diğer taraftan bina projeleri gibi mimari tasarım ağırlıklı projelerde ölçülebilir araçların fazla sayıda ve detayda olmamasından ve proje üretim sürecinde kilometre-taşı eşikleri gibi ölçülebilir araçlar bulunmamasından dolayı, tasarım süreçlerindeki teslimat ile aktivitelerin sayıları ve süreleri tam olarak belirlenememekte ve bu durumda da projelerdeki değişikliklerin kaydedilmesi güçleşmekte, projelerin izlenmesi ve denetimi zorlaşmakta, proje ilerlemesi ve verimliliği hesaplanamamakta ve proje programı uygulanamamaktadır. Bu anlatılanlar, ilgili yapım projesinin gecikmesine neden olmakta ayrıca toplam projenin bütçe ve takvimlerinin aşılması problemi de dahil olmak üzere taraflar arasında ihtilaflar, anlaşmazlıklar, durdurma ve hatta projenin iptaline dek varabilen sonuçlar doğurmaktadır. Bu doktora tezi bu açıklananlar doğrultusunda mimari tasarımın başat olduğu projelerinin tasarım süreçlerinin izlenmesi, denetimi ve ilerlemesinin ölçümü üzerine bir model önermektedir. Neredeyse tüm mimari projeler, tasarım sürecindeki proje denetiminin eksikliğinden dolayı genellikle planlandıkları sürelerden uzun zamanda ve fazla maliyette tamamlanma problemiyle karşılaşmaktadır. Böyle bir modelle proje yönetiminin üçlü kısıtı doğrultusunda ölçülebilir araçlar oluşturularak, insan-saatlerle aktivite ve teslimatlar hesaplanıp mimari tasarım sürecinde de farklı proje yüzdelerine karşılık gelen kilometre-taşı eşiklerinde ilerlemeler ve proje verimliliği kazanılmış değer yöntemi ile ölçülebilecektir. Bu model, proje ölçülebilir araçlarını, mimari tasarım projeleri ve sektörünün gerekleri doğrultusunda yeniden tanımlayıp belirleyerek, projelerin ilerleme ve verimlilik ölçümleri için, mimari tasarımların farkları doğrultusunda, yaratıcı tasarım sürecini özel olarak ele alarak, proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi denetimini sağlayacaktır. Çalışma bunu yaparken, mühendislik başat tasarım projelerinin kullandığı CTR modelini inceleyip, mimari tasarım başat projelerin geliştirilme ve denetimi uygulaması ile karşılaştıracak ve elde edilen sonuçları bir matriste toplayacaktır. Böylelikle mimari tasarım projelerinin ortak sorunu ve işveren şirket ile projeyi üreten tasarım ofisi arasındaki ana ihtilafların da sebebi olan proje takviminin gecikmesi ve bütçe aşımları ile mimari çizimlerin kapsam yetersizliği yani eksik, hatalı ve spesifikasyonlarla iletişim kurmayarak üretilmesi problemi, bu modelde kazanılmış değer uygulaması ile ölçülerek mimari tasarım projeleri sürekli denetlenebilir ve tashih edilir bir duruma getirilmiş olacak ve mimari projelerdeki değişikler anında kaydedilerek projede ihtilaflara sebep verebilecek konular başlangıcında belirlenebilecektir. Bu çalışma, mühendislik tasarım projelerinin CTR modeli doğrultusunda, mimari tasarım projelerinin tüm geliştirilme ve denetim süreçlerini, mimari tasarımların yaratıcılık da dahil olmak üzere kendine özgü özelliklerini içererek, tüm tasarım paketinin açıklıkla belirlenebildiği bir model oluşturup, toplam proje sürecini ölçülebilir ve denetlenebilir duruma getirmektedir. Bunu sağlarken tez, özgün olarak literatürde ilk kez mimari tasarım projeleri için tam detaylı teslimat ve aktiviteler tanımlamakta, zorluk faktörü kriterlerini belirlemekte, çeşitli teslimatlar için üretim insan-saatleri atamakta, bu insan-saatlerin kaynaklara oranını hesaplamakta ve farklı tasarım evreleri için ayrı olacak şekilde tashih ve denetim kilometre-taşları belirlemektedir.