Ülkemizde yetişen bazı mantarların poliol miktarlarının ve anti-inflamatuvar aktivitelerinin araştırılması

Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'de doğal olarak yetişen 14 mantar türünün bileşenlerinin GC-MS ile araştırılması, içerdikleri poliol miktarlarının tayin edilmesi, anti-inflamatuvar aktivitelerinin belirlenmesidir. Bu çalışmada, Türkiye'nin çeşitli illerinden toplanan 14 farklı tür ve çoğu halk tarafından kullanılmayan ağaç mantarlarına, CHCl3/MeOH çözücü sistemi ile çözücüde oda koşullarında bekletme ve kısa süreli ultrasonik banyoda bekletme şeklinde 2 farklı yöntem kullanılarak eksraksiyon yapıldı. Elde edilen ekstrelerin bileşenleri GC-MS yöntemi ile kalitatif ve kantitatif olarak belirlendi. Tüm ekstrelerin poliol miktarları tayin edildi, içerdikleri fenolikler ve organik asitler tanımlanıp miktarları belirlendi. Mantarların kullanılan yöntemler ile elde edilen ekstreleri ile yapılan anti-inflamatuvar aktivite testlerinde Phaelous schweinitzii (Fr.) Pat.'nin (IC50: 6,6 ± 0,6) yüksek anti-inflamatuvar aktivite gösterdiği, Leptoporus mollis (Pers.) Quél.'in (IC50: 14,5 ± 2,0) orta düzeyde, Hymenochaete rubiginosa (Dicks.) Lév. (IC50: 28,6 ± 0,1) ve Phellinus igniarius (L.) Quél.'un (IC50: 40,2 ± 5,2) düşük seviyede anti-inflamatuvar aktivite gösterdikleri tespit edildi. Mantarlarda bulunan majör poliolün mannitol sonrasında sırasıyla Ksilitol, Gliserol ve Eritritol oldukları görüldü. Yapılan çalışmada kullanılan mantarların yapısında en yüksek ortalama mannitol miktarına sahip mantarın Macrolepiota procera (Scop.) Singer, en yüksek ortalama ksilitol miktarına sahip mantarın Inocutis rheades (Pers.) Fiasson & Niemelä, en yüksek ortalama eritritol miktarına sahip mantarın Macrolepiota procera (Scop.) Singer, en yüksek ortalama gliserol miktarına sahip mantarın Omphalotus olearius (DC.) Singer olduğu tespit edildi. Aynı mantar üzerinde uygulanan çözücüde uzun süreli bekleme ve kısa süreli ultrasonik banyoda bekletme işlemlerinin ekstre ve ekstredeki bileşen miktarlarını etkilediği tespit edildi. Ülkemizde yetişen teze konu olan 14 mantarın önemli miktarda poliol yapılı maddelerin yanı sıra anti-inflamatuvar etki sağlayan birçok organik asit ve fenolik içerdikleri belirlendi.