Ulusal güvenlik ve istihbarat: Türkiye ve ABD üzerine kavramsal bir çerçeve

ÖZET Ulusal güvenlik ve istihbarat birbiri ile kaçınılmaz bir şekilde yakından ilgilidir. Bilgi-eylem ilişkisi içerisinde zamanında, yeterli ve doğru "haberalma" yanında; dış politikanın eylem çıktısı olarak uygun "gizli ve örtülü müdahale yöntemlerinin seçilmesi ve yönetilmesi"; "propaganda" ile hedefin ikna edilmesi; öte yandan bilgi ve eylemlerin gizlenmesi/örtülü hale getirilmesi ve güvenliğinin sağlanması için gerekli olan "koruyucu güvenlik"; politika oluşturma ve uygulama süreci içerisinde döngüsel olarak sürekli etkileşim içinde birer faaliyet alanıdır. İstihbarat fonksiyonları, sadece karar verme sürecine doğru, zamanında ve faydalı bilgi ve değerlendirmeler sunmak ile sınırlı değildir. Uluslararası arenada söz konusu olabilecek ve geçmişte de yaşanmış güvenlik riskleri devletler arası açık veya gizli savaşlar olabilir. Bu savaş sadece diplomasi veya askeri güçle kazanılmaz. Böyle bir mücadele iç ve dış politikada hedef birlikteliği sağlayacak hiyerarşik-kurumsal bir disiplin içerinde yürütülecek bir gizli (açıkça ilan edilmemiş) savaş veya mücadele ile yürütülür. Böyle bir mücadele ise bilgi-eylem bileşkesi boyutları ile büyük ölçekte istihbarat fonksiyonları ile yürütülebilir. Güvenlik ve istihbarat ilişkisi uluslararası arenada yeni aktör, yöntem ve vasıtalar kazanmıştır, istihbarat fonksiyonları artık sadece gizli servislerin istihbarat üretimi ile sınırlı değildir. Yeni aktör ve yöntemler ile hedef ülkelerdeki ulus-devlet yapısı ve egemenliği, kısa devre edilerek; "Demokrasi", "Çağdaşlaşma" ve "Kalkınma" gibi modeller örtüsü altında, Finans Kurumları-NGO-Vakıf-Enstitü-Araştırma Merkezi-Çokuluslu Şirket gibi yapılar aracılığıyla, hedef ülkedeki kurumlar ve kitlelerle doğrudan ilişkiye geçmesi, toplum ile iktidar arasında bir ağ örülmesi hedeflenmektedir. Ülkelerin iç düzenlerinde toplumla devlet arasına giren bir örgütlenme sağlayarak, devlet egemenliğine paralel bir egemenlik kurulmaktadır.Paralel yönetimin oluşturulma süreci, içine sızılan devlet bürokrasisinin de yardımıyla, yaygın bir "medyatik" ve "entelektüel" yedek güç oluşumu ve "manifacturing public perception" denilen "kamu-oyunun algılama dizgesini üretme" sürecinde, ülke insanlarının, aslında kendilerine benimsetilmiş olan düşünceleri, ya da eylem planlarını, bizzat kendi kurumlarının, kendi beyinlerinin ürünüymüş gibi algılayıp, uygulamaya geçmeleri sağlanmaktadır. Bu süreçte, örgütlenme, kurumsallaşma ve uygulama birlikte yürütülerek, başka ülkelerin siyasal ortamına kolayca dalmak, ikili ilişkileri bozmadan sisteme nüfuz etmek üzere yeni örgütler oluşturulmaktadır. Sonuç olarak, demokrasi; etnik ve dinsel ayırımlar temelinde toplumsal ve siyasal alanda istikrarsızlıklar ve krizler yaratmak için ideolojik yönlendirmeleri de kapsayan bir müdahale aracı haline dönüştürülmektedir. Yeni stratejik güvenlik ortamında artık ulusal çıkarların askeri olmayan yollarla elde edilme ihtiyacı, askeri seçeneklerin en son başvurulacak yöntemler olması çeşitli istihbarat fonksiyonları ile desteklenen yeni ulusal güvenlik politikalarına olan gerekliliğin temel nedenidir. Ulusal güvenlik ve istihbaratın iç içeliği; sadece istihbarat üretimi değil ulusal güvenlik ve uluslararası ilişkilerin örtülü yönlerini kullanmak, alternatif yöntemler bulmak ve dışarıdan bize yöneltilen eylemlere karşı korunmak için gerekli bir konsept sağlamalıdır. Ulusal güvenliği sağlamanın ve korumanın en etkili yolu, istihbarat fonksiyonlarımızın uluslararası güvenlik politikalarımızı destekleyecek şekilde yapılandırılması ve geliştirilmesidir. Türkiye, başkaları tarafından dayatılan değil, kendi stratejik projeksiyonlarını, uygulayacak çok yönlü ve menfaatlerinin bulunduğu her coğrafyayı kapsayacak bir istihbarat ağı ile, propaganda ve örtülü operasyon gücü ve yöntemlerini geliştirmek ve bu faaliyetlerini yeterli bir koruyucu güvenlik sistemi ile desteklemek zorundadır.