Ulusal medikal kurtarma ekibi (UMKE) afet eğitimleri ve afet tıbbı eğitimlerinin afetlerdeki önemi ve yararlı etkileri: Kahramanmaraş depremleri örneği

AMAÇ: Bu araştırmanın amacı, afet tıbbı eğitimlerinin sağlık profesyonelleri üzerindeki etkilerini incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma, Kahramanmaraş depremlerinde görev yapan 135 sağlık profesyonelinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik bilgi formu, çalışmaya özel anket soruları ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Ölçeği-Kendini Değerlendirme (TSSBÖ-KD) formu kullanılmıştır. Katılımcıların daha önce aldığı UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi) veya afet tıbbı eğitimlerinin Kahramanmaraş depremlerindeki müdahalelere etkisi araştırılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya katılanların %68,9'u erkek, %31,1'i kadındır ve ortalama çalışma süreleri 24,98±10,42 yıl olarak bulunmuştur. Mesleki deneyim arttıkça enkaz altından acil sağlık müdahalesi yapma oranı artmıştır (p<0,05). UMKE veya afet tıbbı eğitimi almış katılımcıların %93,8'i eğitimin afet müdahalelerinde çok yararlı olduğunu, %81,3'ü eğitim sayesinde hayat kurtardığını, %83,3'ü diğer afet çalışanlarıyla daha uyumlu çalışabildiklerini, %89,6'sı ise mental olarak daha hazır hissettiklerini belirtmiştir. Kahramanmaraş depremlerinde en sık yapılan sağlık müdahalesi IV tedavi olup, tüm müdahalelerin %22,75'ini oluşturmuştur. Kadınlarda erkeklere göre TSSB aşırı uyarılma belirtileri puanı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hemşirelerde yeniden yaşama belirtileri puanı diğer gruplara kıyasla daha fazladır (p<0,05). Eğitim alanlarda aşırı uyarılma belirtileri, almayanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Alanda UMKE görevinde çalışanlarda diğer görevlerde çalışanlara göre ortalama TSSB puanları daha yüksek bulunmuştur. SONUÇ: Araştırma sonucunda, afet tıbbı eğitimlerinin katılımcıların acil sağlık müdahalelerinde, mental hazırlıklarında ve diğer ekiplerle uyumlu çalışmalarında önemli katkılar sağladığı tespit edilmiştir. Eğitimlerin bütün sağlık okullarında verilmesi, sağlık profesyonellerinin ise mezuniyetlerinden sonra bu eğitimleri alması gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca, sahada çalışan sağlık profesyonellerinde görülme olasılığı yüksek olan TSSB için eğitimlerde psikososyal destek programlarının daha fazla yer alması gerektiği belirtilmiştir.