Uluslararası hukuk ve Avrupa Birliği Hukuku açısından Kıbrıs sorunu

Uluslararası Hukuk ve Avrupa Birliği Hukuku Açısından Kıbrıs SorunuBahadır Bumin ÖZARSLANDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimler EnstitüsüKamu Hukuk Ana Bilim DalıAvrupa Birliği Hukuku BölümüYeryüzündeki en stratejik yerlerden biri olan Kıbrıs, üzerinde uzun yıllardırsorun yaşanan ve çözüm bulunamayan bir adadır. Ada'da iki ayrı toplumun bulunması,bu toplumların anavatanları ile olan sıkı bağları ve büyük devletlerin çıkarları, sorununçözümsüz kalmasında en önemli etkenlerdir. Sorunun hukuki boyutu, bu çatışma vetartışmaların gerisinde kalmıştır.Bugüne kadar Ada üzerinde uzlaşma sağlanmış tek model olan ?KıbrısCumhuriyeti?, 1959-1960 Antlaşmaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Kendine has biryapısı olan bu devlet, uluslararası antlaşmalar yoluyla kurulmuş bir devlettir. Sorununçok boyutlu ve çok taraflı olması sebebiyle, klasik bir devletin bazı özelliklerine sahipdeğildir. Sınırlı bir egemenliğe sahip olan bu devlet ve kurulan düzen, garantörülkelerin güvencesi altındadır. Her iki toplum da bu devletin ortağıdır, sayıca az olanKıbrıslı Türkler, azınlık statüsünde değildir. 1960 yılından, fiilen 1963 yılına kadardevam eden bu sistemin ardından, Ada üzerinde kalıcı bir çözüm sağlanamamıştır. Budevleti ortaya çıkaran antlaşmalara yönelik, hukuki geçersizlik iddiaları ilerisürülmüştür. Daha çok, siyasi bir takım hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik buiddialar, hukuki olmaktan uzaktır ve inandırıcı değildir.Kıbrıs sorununa AB'nin taraf olması, 1990 yılında başlar. Kıbrıslı Rumlar'ınAB'ye üyelik müracaatıyla başlayan bu süreç, 2004 yılında Rumlar'ın üye olmaları iletamamlanır. AB, 1959-1960 Antlaşmaları'nı dikkate almamış ve Rumlar'ı AB'ye, bütünKıbrıs'ı temsilen üye olarak kabul etmiştir. Söz konusu antlaşmalara aykırı olan üyeliksüreci ile Türkiye'nin 1999'da AB'ye adaylığı ile başlayan süreç, eş zamanlı olarakgelişmiştir. Bu süreçte, AB'nin Türkiye ile ilgili resmi belgelerinde, Kıbrıs sorununa dadeğinilmiştir. Belgeler incelendiğinde, Türkiye ve KKTC'den, sorunun çözümünde daha1büyük bir çaba beklendiği görülmektedir. AB'nin talebi doğrultusunda, ?ANNANPLANI?nın KKTC tarafından kabul edilmesi, buna karşın Rumlar tarafındanreddedilmesi bile, bu tek taraflı bakış açısını değiştirmemiştir. Sorunun çözümsüzkalmasında, AB'nin tek taraflı bakış açısı kadar, hukuki boyutun yeterinceönemsenmemesi de etkilidir. Bu çalışmanın amacı da, sorunun çözümünde hukukunetkisine dikkat çekmektir.Anahtar Kelimeler: 1) Kıbrıs 2) Uluslararası Hukuk 3) 1959-1960 Antlaşmaları4) Avrupa Birliği 5) Avrupa Birliği Hukuku2