Üniter devlet sisteminde bölge yönetimi: Türkiye'de uygulanabilirliği üzerine bir inceleme

Son yarım yüzyılda üniter devlet sisteminde yerinden yönetimler lehine etkili bir dönüşüm gerçekleştiği ve bu çerçevede katı merkeziyetçi klasik üniter devlet anlayışının yerini daha esnek yapılı üniter devlet sistemine devretmekte olduğu görülmektedir. Bu âdemi merkeziyetçi dönüşüm çerçevesinde Avrupa'da üniter devletlerde bölge yönetimi olgusunun giderek daha fazla uygulama alanı bulduğu, bu konuda gerek AK gerekse de AB'nin sahip olduğu çeşitli araçlarla bu politikaları desteklediği ve yön verdiği anlaşılmaktadır. Çalışmada bir yandan Avrupa'da başat role sahip olan, nüfus ve coğrafi büyüklük olarak ülkemize yakın bir görünüme sahip üniter devletlerdeki bölge yönetimi modelleri incelenerek mukayese oluşturulmaya çalışılmış; diğer yandan geçmişten günümüze yerinden yönetim sistemi, değişim önerileri, çabalar ve uygulamalar araştırılarak tarihsel süreç içerisindeki gelişim incelenmiştir. Bu çerçevede bölge yönetimlerinin yazında belirtilen sorun ve aksaklıkların giderilmesinde bir çözüm yöntemi olabilirliği ve bunun uygulanabilirlik düzeyi değerlendirilmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde genel bilgiler verildikten sonra, ikinci bölümde, devlet kavramı ile ilgili tanımlamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde üniter devlet ve dönüşümü; dördüncü bölümde AB ve AK'nin bölge yaklaşımı ve üniter devletlerde bölge yönetimi uygulamaları irdelenmiştir. Beşinci bölümde Türkiye'de üniter devlet olgusu ile taşra ve yerinden yönetim yapımız tarihsel süreç içerisinde incelenmiştir. Altıncı bölümde Türkiye'de bölge uygulamaları, önerilen modeller, karşılaşılabilecek olumlu ve olumsuz sonuçlar çerçevesinde bölge yönetimlerinin uygulanabilirliği tartışılmıştır. Son olarak araştırmanın genel değerlendirmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Üniter Devlet, Bölge, Bölgeselleşme, Bölge Yönetimi, Bölgesel Devlet, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi, Türk İdare Sistemi.