Üniversite yerleşke alanlarında tasarım sorunu, analitik inceleme ve bir öneri

Üniversiteler Orta Çağ'dan günümüze dek gelişen ve toplumdaki önemi her geçen gün artan bilim kurumları olarak varlığını sürdürmektedir. Bu kurumlar, tarih boyunca kent planlarını ve kentin mimari dokusunu etkileyen unsurlardan biri olmuştur. Üniversiteler, mekânsal gereksinimlerini kent içindeki binalarında karşılamayınca, kent dışında konumlanan kampüslere doğru yönelim göstermişlerdir. Altı bölümden oluşan çalışmanın, birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yönteminden söz edilmiştir. Çalışmanın amacı, üniversite kampüslerinin tasarım kriterlerinin örnekler üzerinden incelenmesi ve örneklerin mekânsal açıdan incelenmesi sonucu elde edilen bulgulardan yola çıkarak yeni bir kampüs tasarım önerisinin hazırlanmasıdır. İkinci bölümde üniversite kavramı ve tarihsel gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde, üniversite kampüs alanlarının mekânsal boyutu başlığı altında yer seçimi, üniversite kampüsünün kentle ve yakın çevresiyle olan ilişkisi, kampüsün büyüklüğü ve nüfusu, kampüslerde ana işlevler ve gruplandırılması, kampüslerde dolaşım sistemi, büyüme ve esneklik imkânları konuları açıklanmıştır. Üniversite kampüslerinin fiziksel planlama ve tasarım sürecinin anlatıldığı dördüncü bölümde, 29 üniversite kampüsü mekânsal boyutu ile incelenmiştir. Örnekler yerleşim sistemlerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece aynı yerleşim sistemine uygun olan örnekler birlikte ele alınmıştır. Birbirinden farklı özelliklere sahip üniversite kampüsleri, üçüncü bölümde anlatılan; kampüsün kentle fonksiyonel ve mekânsal ilişkisi, kampüs içi ulaşım ve kampüse ulaşım, aktivitelerin organizasyonu, büyüme esneklik imkânları yönünden matrisler üzerinden karşılaştırılmıştır. Yurt dışı ve Türkiye'deki örnekler üzerinden yapılan karşılaştırmalar sonucunda örneklerin olumlu ve olumsuz yönleri ele alınmıştır. Beşinci bölümde, çalışma alanı Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü'nün mevcut durumu değerlendirilerek öneri proje hazırlanmıştır. Kampüsün planlamasında ve tasarımında etkili olan genel özellikleri ve kampüs alan kullanımları analiz edilmiştir. Ayrıca, kampüsün kuruluşundan günümüze kadar geçen süreç irdelenmiş, yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen bulgular da dikkate alınarak kampüse yönelik fiziksel planlama ve tasarım önerileri hazırlanmıştır. Dördüncü bölümde incelenen örnekler sonucunda elde edilen tasarım kriterler öneri projenin tasarımına yön vermiştir. Üniversitenin yerleşik durumdaki alanı ile öneri projenin bütünlüğünün sağlanırken kampüsün herkes için erişilebilir, yaya ölçeğinde, yeşil dokunun korunduğu ve sürdürüldüğü bir kampüs olması hedeflenmiştir.