Üretim maliyetlerinin faaliyete dayalı maliyet sistemi ve kısıtlar teorisi entegrasyonu yoluyla bir üretim işletmesinde incelenmesi

Küresel ortamda işletmeler ulusal ve uluslararası rekabet üstünlüğü sağlayabilmeleri için, maliyetleri kontrol etmek istemektedirler. Çünkü artan rekabet işletmelerin doğru maliyet bilgilerine olan ihtiyacı arttırmıştır. Geleneksel maliyet sistemlerine göre hesaplanan maliyet bilgileri üretim maliyetlerinin yanlış bir şekilde hesaplanmasına sebebiyet verebilmektedir. Geleneksel maliyet sistemlerinin günümüz koşullarında yetersiz kalmasından dolayı çağdaş bir maliyet/yönetim muhasebesi aracı olan Faaliyet Dayalı Maliyetleme (FDM) Sistemi ve Kısıtlar Teorisi (KT) yaklaşımı önem kazanmaktadır. FDM, doğru bir şekilde ürün maliyeti sunmasının yanı sıra kaynaklar, faaliyetler ve ürünler arasındaki ilişkilerin detaylı bir analizini ortaya koymaktadır. Ancak FDM, üretim sürecinde bu kaynakların ve faaliyetlerin işletmeye yarattığı kısıtlara yönelik bilgi sağlamamaktadır. KT ise, üretim faaliyetleri gerçekleştirilirken işletmedeki kaynaklardan ne kadar yararlanılabileceğini ve bu kaynakların kapasitesinin önemi üzerine odaklanmaktadır ki bu sayede üretimde verimlilik sağlanabilmektedir. Sheu ve diğerleri, (2003) ürün maliyetleri üzerine daha sağlıklı kararların FDM ile KT'nin birlikte kullanımı ile alınabileceğini ifade etmiştir. Bu doğrultuda bu çalışma ile FDM ile KT yaklaşımının birlikte kullanımının bir üretim işletmesinde üretim maliyetleri ve kârlılık üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla bir üretim işletmesinde derinlemesine inceleme ve somut veriler elde edilmesi açısından "Örnek Olay Çalışması" yöntemi tercih edilerek, FDM ve KT yaklaşımları birlikte uygulanmıştır. Anahtar kelimeler: Faaliyete dayalı maliyet sistemi, kısıtlar teorisi, üretim maliyetleri, işletme kârlılığı