Uzun süreli farklı toprak işleme yöntemlerinin toprağın bazı hidrofiziksel özelliklerine etkileri

Bu tez çalışmasında, Çukurova koşullarında yılda iki ürün yetiştirilen uzun süreli (2006-2019) bir deneme arazisinde 7 farklı toprak işleme yönteminin toprağın bazı hidrofiziksel özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Denemede yer alan toprak işleme uygulamaları; anızlı geleneksel toprak işleme (Gİ–1), anızları yakılmış geleneksel toprak işleme (Gİ–2), ağır diskli tırmıklı azaltılmış toprak işleme (ATİ–1), rototillerli azaltılmış toprak işleme (ATİ–2), ağır diskli tırmıklı azaltılmış sıfır toprak işleme (ASTİ), stratejik sıfır toprak işleme (SSTİ) ve doğrudan ekimli sıfır toprak işleme (STİ)'dir. Toplam 21 parselde 0-15 ve 15-30 cm derinliklerde ağırlıklı ortalama çap (AOÇ), hacim ağırlığı, su tutma kapasitesi, gözeneklilik, penetrasyon direnci ve hidrolik iletkenlik belirlenmiştir. Korumalı toprak işleme yöntemlerinden olan STİ, ağırlıklı ortalama çapı Gİ-1 ve Gİ-2'ye göre 0-15 cm'de %253 ve %509, 15-30 cm'de %222 ve %152 oranında artırmıştır. Toprakta tutulan su değerleri, bütün işleme uygulamalarında her iki derinlikte de genel olarak birbirine yakın bulunmuştur. ASTİ yöntemi, 0-15 cm derinlikte toplam ve makro gözenekliliğin önemli oranda (P<0.05) azalmasına neden olmuştur. Korumalı toprak işleme uygulamaları geleneksel işleme uygulamalarına kıyasla 15–30 cm derinlikteki hacim ağırlığının artmasına yol açmıştır. Geleneksel toprak işleme yöntemleri, korumalı toprak işleme yöntemlerine kıyasla 0-30 cm derinlikteki sıkışmayı önemli düzeyde azaltmıştır. Belirtilen derinlikte en düşük penetrasyon direnci değeri (1.50 Mpa) Gİ-2 yönteminde elde edilmiştir. Buna karşılık en yüksek değer ise ASTİ yönteminde 1.92 Mpa olarak elde edilmiştir. En yüksek doygun hidrolik iletkenlik değerleri Gİ-1 ve Gİ-2 yöntemlerinde 5 cm ve 10 cm su yükünde 2.64 x10-1 cm sa-1 ve 5.91 x10-1 cm sa-1 olarak kaydedilmiştir. En düşük doyugun hidrolik iletkenlik değeri ise STİ yönteminde 0.39 x10-1 cm sa-1 olarak elde edilmiştir. Çalışma sonuçları, toprağın hidrofiziksel özelliklerini geliştirmek için, geleneksel işleme yöntemleri yerine, toprak agregatlarını çok fazla tahrip etmeyen azaltılmış toprak işleme yöntemlerinin tercih edilebileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Gelenseksel işleme, Azaltılmış işleme, Sıfır işleme, Agregat, Su tutma kapasitesi, Hidrolik iletkenlik, Hidrofiziksel özellik