Web servisleri tabanlı coğrafi bilgi sistemleri

Açık kaynaklı coğrafi konumsal konsorsiyumu, coğrafi bilgi sistemlerikomitesi olarak geniş çapta bünyesinde çeşitli sayıda veri modelleri ve çevrim içiservisleri adapte etmektedir. Web servis özelliği olmayan versiyonlara göre, servisodaklı web harita servislerinin farklı bir istek/yanıt mekanizması bulunmaktadır. Buweb harita servis mekanizması da çeşitli öznitelikler ile genişletilebilir. Bu tezçalışmasında, CBS servisleri ile web servislerinin ekstra bilgi ve kabiliyetlerininolduğu fark edilmiştir. Ayrıca OGC standartları ile web servis standartlarınınbirbirine uygun olduğu, CBS servisleri ile OGC uyumlu servislerin arasında yararlıilişkilerin kurulduğu, CBS uygulamalarındaki web servislerinde servis üreticilerinin,web servisleri şeklinde kullanılabildiği de gözlemlenmiştir.Bu tez çalışmasında amaç, web servisleri temelleri ile coğrafi bilgi sistemleriözelliklerine bağlı olarak uygulamalar geliştirmek, ve bu uygulamaları tamamen açıkkaynaklı araçlar ve yazılımlar kullanarak geliştirmektir. Araştırmalar sonucunda CBSyayınlayıcı araç olarak, OGC uyumlu UMN MapServer kullanılmasına kararverilmiştir. Ancak bu araç üzerinde fark edilen nokta olarak, web servislerine aitWSDL dokümanı oluşturamadığı anlaşılmış ve bu oluşturamama yazılımınıgerçekleştirdiğimiz web servislerinin başka platformlarda kullanılmasınıdesteklemediğinden bunun çözümünü geliştirmek, tez uygulamasında çözülmesigereken bir problem olarak tespit edilmiştir. Uygulama bazında web haritaservislerine (WMS) odaklanılmıştır. UMN MapServer, açık kaynak coğrafiikonumsal servis özelliklerini, bu servislerin WSDL dokümanlarını oluşturmadandestek vermektedir. Uygulamamızda SOAP istemci/sunucu mekanizmasıkullanılarak, UMN MapServer, harita sunucusunun OGC uyumlu WSDL dokümanıelde edilmesi sağlanmıştır. Böylelikle UMN MapServer harita sunucu aracınınönemli bir eksikliği tez uygulaması çalışmamızda giderilmiştir.Anahtar Kelimeler: OGC (Açık Coğrafi konumsal Konsorsiyumu), Web Servis,GIS (Coğrafi Bilgi Sistemi, CBS), WMS (Web Harita Servisi), WFS (Web ÖzellikServisi), XML (Genişletilebilir Metin Dili), OWS (Açık Coğrafi konumsal WebServis), Harita Sunucusuii