XIX. yüzyılda batıda yabancılara Türkçe öğretimi çalışmaları: W. B. Barker örneği

Günümüz dünyasında uluslararası arenadaki rolünün ve öneminin artmasıyla Türkiye'ye olan yabancı ilgisi büyük ölçekli bir Rönesans yaşamaktadır. Bu ilgi politik ve ekonomik alanda olduğu kadar sosyal alanı oluşturan ülkenin kültürünün temel yapı taşı mahiyetinde olan dile de yoğun bir biçimde yönelmiştir. Bugün artık gerek Türkiye'de üniversiteler düzeyinde ve özel dil kurslarında gerekse dünyanın pek çok yerinde bulunan Türk okulları ve Türk kültür merkezlerinde ve uluslar arası prestijli pek çok üniversitede Türkçe yabancı dil olarak öğretilmektedir ve de Türkçe üzerine uluslar arası olimpiyatlar düzenlenmektedir. Ancak Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi yeni bir fenomen değildir ve yoğun bir tarihi geçmişe sahiptir. Bu yoğunluğun en fazla Batıda Sanayi devrimiyle birlikte 19. yüzyılda yaşandığı görülmektedir. Osmanlı Devletinde gerek diplomat gerekse gezgin olarak bulunmuş pek çok batılı Oryantalist Türk Dili üzerine çeşitli kitaplar yazmışlardır. Ve bu kitapların amacı bu egzotik dili, Avrupalı meraklısına öğretmek olmuştur. Bu kitaplar arasında yabancı dil öğretim yöntem ve teknikleri açısından en kapsamlısı ve bir anlamda en yenilikçisi, bir İngiliz diplomat ve oryantalisti William Burckhardt Barker tarafından 1854'te yazılmış olan ?A Reading Book of Turkish with a Grammar and Vocabulary? adlı çalışma olmuştur. Kendini çağdaşlarından ayıran özellikleri dolayısıyla bu tez çalışmasına konu edilmiş olan kitabın 19. yüzyılda Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi çalışmalarına ayna tutacağı düşünülmüştür. Nitekim söz konusu kitabın dilbilgisi, yazma (kompozisyon), telaffuz, okuma metinleri ve sözlük bölümlerinin detaylı bir biçimde incelenmiş olduğu bu tez çalışmasının 19. yüzyılda yabancı dil öğretimi ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi konusunda ilgili literatüre önemli bir katkı sağlayacağı tahmin edilmektedir.