Yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolü: İmalat işletmeleri üzerine bir araştırma

Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesi ve ekonominin büyümesiyle rekabet ortamı giderek artmakta ve tüm sektörlerde kendisini göstermektedir. Bu artan rekabet ortamında ayakta kalmak isteyen işletmeler kendilerini geliştirmek ve çağın getirdiği yeniliklere uyum sağlamak zorundadırlar. 20. yy'ın ikinci yarısında Japonya'da ortaya çıkan ve sonrasında tüm dünyaya hızla yayılan yalın üretim anlayışının işletmelere sağladığı faydaların önemli olduğu bilinmektedir. Ancak tek başına yalın üretim sistemlerini uygulamak başarıya ulaşabilmek için yeterli değildir. Bunun için tedarik zinciri ilişkisi, yalın üretim sistemleri ve tedarik performansı konuları ayrı ayrı incelenmeli ve aralarındaki ilişki değerlendirilmelidir. Bunun yanı sıra işletmelerin tedarik zinciri yönetimi konusunda bilinçli olmaları ve bu konuya gerekli özeni göstermeleri gerekmektedir. Buradan hareketle imalat işletmeleri üzerine yapılan bu araştırmanın temel amacı yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolünün ortaya konması ve işletmelerin bu doğrultuda gerekli plan ve stratejilerini oluşturmalarına katkı sağlamaktır. Araştırmanın birinci bölümünde yalın üretim konusu üzerinde durulmuş, ikinci bölümde tedarik zinciri ve tedarik zinciri yönetimi konusu incelenmiş, üçüncü bölümde tedarik zincirinde performans konusu ele alınmış ve araştırmanın uygulama kısmının yer aldığı dördüncü bölümde ise yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolü ortaya konmaya çalışılmıştır. Amaç kapsamında oluşturulan model ve hipotezlerin test edilmesine yönelik Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı 256 imalat işletmesinden veri toplanmıştır. Araştırmada nicel yaklaşımda ilişkisel tarama yöntemi kullanılmış olup veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Yalın üretim tedarik performansı üzerinde pozitif etkisinin olduğu, Yalın üretim tedarik zinciri ilişkisi üzerinde pozitif etkisinin olduğu, Tedarik zinciri ilişkisinin tedarik performansı üzerinde pozitif etkisinin olduğu ve son olarak Yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolünün olduğu tespit edilmiştir.