Yatılı ilköğretim bölge okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri (Diyarbakır örneği)

Bu araştırma, yatılı ilköğretim bölge okullarında görev yapan yönetici veöğretmenlerin tükenmişlik düzeylerine ilişkin algılarının nasıl olduğunu belirlemekamacıyla yapılmıştır. Araştırma ?betimleme-survey? yöntemle yapılmış bir alantaraması niteliğindedir.Araştırmanın evrenini ve örneklemi 2003-2004 eğitim-öğretim yılında Diyarbakırİl Merkezi ve İlçelerindeki yatılı ilköğretim bölge okullarında (YİBO) görev yapanyönetici ve öğretmenlerden oluşmaktadır. Diyarbakır İl Merkezi ve İlçelerinde toplam14 yatılı ilköğretim bölge okulu bulunmaktadır. Bu okullardaki yönetici sayısı 49,öğretmen sayısı ise 244'tür. Evrendeki tüm yönetici ve öğretmenlere anket uygulanmışve yöneticilerin 47'sinden, öğretmenlerin ise 210'undan yanıt alınmıştır.Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen ve bağımsızdeğişkenlere ilişkin bilgileri içeren Kişisel Bilgi Formu ve Maslach ve Jackson (1981)tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Envanteri uygulanmıştır. Araştırmasonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesi, SPSS (Special Package for SocialScience) for Windows 9.0 programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analiz veyorumunda yüzdelik norm çalışması, t-testi ve varyans analizinden (one-way)yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Verilerin analizi sonucunda özetle şu sonuçlar elde edilmiştir:1. Yatılı ilköğretim bölge okullarında görev yapan yöneticilerin kendi algılarınagöre ?duygusal tükenme? boyutunda %31.9'unun düşük düzeyde, %23.4'ünün ortadüzeyde, % 44.7'isinin yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları; ?duyarsızlaşma?boyutuna ilişkin % 21.3'ünün düşük düzeyde, % 42.6'sının orta düzeyde, % 36.2'sininyüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları; ?kişisel başarı? boyutunda ise % 31.9'unundüşük düzeyde, %23.4'ünün orta düzeyde, % 44.7'sinin de yüksek düzeyde tükenmişlikyaşadıkları saptanmıştır.2. Yatılı ilköğretim bölge okullarında görev yapan öğretmenlerin kendi algılarınagöre ?duygusal tükenme? boyutunda % 27.6'sının düşük düzeyde, % 38.1'inin ortadüzeyde, % 34.3'ünün yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları; ?duyarsızlaşma?boyutunda % 31.4'ünün düşük düzeyde, % 31.4'ünün orta düzeyde, %37.1'inin yüksekdüzeyde tükenmişlik yaşadıkları; ?kişisel başarı? boyutunda % 26.7'sinin düşükdüzeyde, % 33.3'ünün orta düzeyde, % 40.0'ının yüksek düzeyde tükenmişlikyaşadıkları saptanmıştır.3. Yönetici grubunun ?duygusal tükenme? ve ?kişisel başarı? boyutlarına ilişkinalgıları arasında eğitim düzeylerine göre anlamlı fark saptanmıştır. Fakat?duyarsızlaşma? boyutu ile eğitim düzeyi arasında anlamlı fark saptanmamıştır.Yönetici grubunun tüm boyutlara ilişkin algıları arasında ise yönetici olaraktoplam çalışma süresi, yaş ve cinsiyete göre anlamlı fark saptanmamıştır.4. Öğretmen grubunun ?duyarsızlaşma? boyutuna ilişkin algıları arasındacinsiyete göre anlamlı fark saptanmıştır. Bununla birlikte cinsiyete göre, öğretmenlerin?duygusal tükenme? ve ?kişisel başarı? boyutlarına ilişkin algıları arasında anlamlı farksaptanmamıştır.Öğretmen grubunun tüm boyutlara ilişkin algıları arasında ise eğitim düzeyleri,öğretmen olarak toplam çalışma süresi, yaş, medeni durum ve kademe göre anlamlıfark saptanmamıştır.5. Genel olarak okul yöneticileri ve öğretmenlerin tükenmişliklerine ilişkinalgıları arasındaki anlamlı farkın ?duyarsızlaşma? ve ?kişisel başarı? boyutlarındaortaya çıktığı saptanmıştır. ?Duygusal tükenme? boyutunda ise okul yöneticileri veöğretmenlerin tükenmişliklerine ilişkin algıları arasında anlamlı fark saptanmamıştır.