Yeni dünya düzeni bağlamında ABD ve AB dış politikalarının karşılaştırmalı analizi

Soğuk Savaş'ın sona ermesi yakın tarihte uluslararası ilişkilerde meydana gelen en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmektedir. Berlin Duvarı'nın yıkılması ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla somutlaşan Soğuk Savaş'ın sonu, bir çok disiplini, ancak en fazla uluslararası ilişkileri derinden etkilemiştir. Akademik çalışmalar, Yeni Dünya Düzeni olarak adlandırılan, Soğuk Savaş sonrası dönem hakkındaki tartışmalara odaklanmıştır. Yeni Dünya Düzeni'nde uluslararası politikaların gündemi (Soğuk Savaş Dönemine nazaran) tamamen farklı gelişmelere odaklanmıştır. Küreselleşme, yeni uluslararası sistemin yapısı, insani müdahaleler, ulus devletin yeni konumu, insan hakları, demokratikleştirme gibi hususlar Yeni Dünya Düzeni bağlamında yapılan akademik çalışmaların konuları haline gelmiştir.Yeni Dünya Düzeninde akademik çalışmaların odaklandığı konulardan birisi de Yeni uluslararası güvenlik sorunlarıdır. Özellikle iki kutuplu sistemle beraber, ideolojik kutuplaşmanın da sona ermesi, Soğuk Savaş döneminden kalma güvenlik sorunlarının belirginleşerek, daha da artmasına neden olmuştur. Bölgesel istikrarsızlıkların arttığı bu dönemde, etnik milliyetçilik, kuzey-güney, çevre, terörizm, kitle imha silahlarının yayılması yeni uluslararası güvenlik sorunları haline gelmiştir.Yeni Dünya Düzeninde akademik çalışmaların gündemini meşgul eden konuların birisi de Transatlantik ittifakının geçirdiği yapısal dönüşümdür. Soğuk Savaşı kazanan tarafı olan Batı Bloğu nasıl (bir) ittifak ilişkileri benimsemişlerdi. Özellikle Sovyetsiz bir dünya düzeninde Amerikalılar ve Avrupalılar nasıl bir dış ve güvenlik politikasına yöneleceklerdi. Şu noktanın belirtilmesi gerekir ki, her iki aktörün de dış politika öncelikleri değişime uğramıştır. Temel önceliği bir güç veya güç bloğunun kendisine rakip haline gelmesini engellemek olan ABD, tek kutuplu sistemi devam ettirmeye çalışmaktadır. Uygar güç olarak AB ise refah, demokrasi, insan hakları, çevre gibi konuları dış politika öncelikleri haline getirmiştir. AB ayrıca siyasal bütünleşme sürecine ağırlık vermiş, ortak dış ve güvenlik konusunda ilerleme kaydetmiştir. Her iki aktörün dış ve güvenlik politikasında ortaya çıkan farklı yönelimler ve transatlantik ittifakın yeni şekli, çalışmada analiz edilmektedir.