Yeniden yapılanan ailelerde ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiye yönelik aile danışmanlığı bağlamında yeni bir model önerisi

İnsanoğlunun sahip olduğu en kadim kurum, aile kurumudur. Aile kurumu tarihsel süreç içerisinde çeşitli değişim ve dönüşümler yaşamakta ve bu dönüşümler neticesinde çeşitli kırılmalarla karşı karşıya kalmaktadır. Yeniden yapılanan aileler de bu kırılmanın meydana getirdiği ve profesyonel bir destek ağının geliştirilmesinin elzem kıldığı ailelerin başında gelmektedir. Çiftlerden en az birinin daha önce bir evlilik yapmış olduğu ve bu evliliğinden meydana gelen çocuk ya da çocuklarla birlikte yeni bir evlilik gerçekleştirdiği yeniden yapılanan aileler, gerek oluşum gerekse yaşadıkları güçlükler bakımından diğer birçok aile tipolojisinden farklılıklar göstermektedirler. Bir günde hem yeni bir eş hem de yeni bir ebeveyn olan bireyler birçok farklı dinamik ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Batı toplumları'nda 1970'li yıllardan itibaren üzerine eğilinen ve sayıları da bir hayli dikkat çekici olan bu aileler, Türkiye'de sayıları artış göstermesine rağmen keşfedilmemiş birçok dinamiği bünyesinde barındırmaktadır. Araştırma bu minvalden hareketle yeniden yapılanan ailelerde ebeveyn çocuk arasında yaşanan güçlükleri, bu güçlüklerin nedenlerini, ebeveyn çocuk ilişkilerini kaleme almıştır. Bu ilişkiler analiz edilirken her bir ebeveynin geçmiş yaşantıları (çocukluk dönemleri, travmatik geçmişleri, aile ilişkileri) detaylı bir biçimde sorgulanmış ve analiz edilmiştir. Yine yeni bir evlilik kararı almaya giden yolda ilk evlilikleri, bu evlilikte yaşanan güçlükler de sorgulanmıştır. Bu bağlamda fenomenolojik temele dayanan nitel bir araştırma deseni oluşturulmuştur ve elde edilen bulgular 7 ana kategori ve bu kategorilere bağlı alt kategorilere ayrılarak şekillendirilmiştir. Araştırmacı, Kırıkkale ilinde ikâmet eden yirmi yeniden yapılanan aile üyesi ile ayrı ayrı ve derinlemesine görüşmeler yaparak bulgularını elde etmiştir. Elde edilen görüşme bulguları Maxquda 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yeniden yapılanan ailelerin birçok farklı güçlük alanı ile karşı karşıya kaldığı, bu güçlükler arasında başat sorun alanının çocuklar olduğu, bu ailelerin kurulum ve devamlılığında ebeveyn çocuk arasında kurulan ilişkinin belirleyici olduğu iddiasından hareketle yola çıkan araştırmada elde edilen sonuçlar araştırmacının iddiasını doğrular nitelikte çıktılar ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular neticesinde yeniden yapılanan ailelerin güçlükleri ve beklentilerine karşılık verecek sosyal hizmet bakış açısıyla bireylerin iyilik halini arttırıp onları güçlendirecek bir aile danışmanlık modeli tasarısı geliştirilmiştir. Geliştirilen modelde; Bowen'ın sistematik aile danışması, yaşantısal, bilişsel davranışçı, öyküsel, stratejik, çözüm odaklı aile danışmanlık kuramları ve bilhassa Virginia Satir'in Iceberg metaforunun öğretilerine yer verilerek, bu aileler özelinde bir tasarı sunulmuştur. Bilhassa aile yapılarının, rollerinin, aile içi etkileşim ağının, hiyerarşinin, gücün ve dengenin yeniden yapılandığı ve uygun bir müdahalenin sunulamadığı durumlarda evlilik ve aile birliğinin tekrar tekrar sekteye uğradığı ve boşanmaya kadar gidebildiği düşünüldüğünde; bireye yapılan müdahalenin bir sarmal halinde aile ve toplumun iyilik haline etki ettiği gerçeği de her adımda gözönünde bulundurulmuştur.