Yolcular metamorfiti (Bitlis-Hizan) ve aplit dayklarının petrojenezi

Çalışma alanında Bitlis masifinin Yastıktaş gözlü ganysı, Karakuş amfiboliti ve Doğruyol gnaysıyla temsil edilir. Yastıktaş gözlü ganysı gözlü gnaysla, Karakuş amfiboliti amfibolitlerle ve Doğruyol gnaysı ise kuvarso-feldispatik gnays kayaçlarından oluşmaktadır.¬¬ Bitlis ili Hizan ilçesinin güneyi ve Van Gölü güneydoğusunda aplit damar/silleri ile kesilen Yolcular Grubu kayaçları mikrogranit, granodiyorit ve tonalit bileşimlidir. Lökogranitik bu kayaçlar amfibolit ve granitik gnayslarla uyumlu ve çoğunlukla uyumsuz kütleler halinde konulanmışlardır. Yolcular metamorfitine ait kayaçlarının stratigrafisi incelendiğinde amfibolit, mikagnays/şist ile bu birimleri kesen granitik kökenli gözlü gnays, kuvarso-feldispatik gnays, biyotit metagranit, melapegmatit gibi kayaçlardan oluştuğu görülür. Asitik magmatik aktiviteyi işaret eden damar kayaçları, Üst Triyas'ta riftleşmeyle Arabistan levhasının Anadolu levhasından ayrılması sonucu oluşmuşlardır. Magmatik aktivitenin başladığı bu süreçte, Pan-Afrikan yaşlı magmatizma ile ortognayslar, daha sonra Triyas'ta lökokratik paragnayslar oluşmuştur. Metamorfik Masif'teki ikinci ana magmatik aktive aplitlerin oluşmasına sebep olmuştur. Bitlis Metamorfiti Yolcular grubu yer yer aplit daykları ile kesilmiş, magmatik faaliyetlere ve tektonik hareketlere bağlı olarak gelişen ayrışma birime ait kayaçlarda retrograd kataklastik metamorfizma izlerinin oluşmasına sebep olmuştur. Bitlis metamorfitine ait aplit örneklerinin mineral bileşimleri Alkali feldispat, plajiyoklaz, kuvars, biyotit ve hornblend'dir. Petrografik ve jeokimyasal analiz sonuçları aplitlerin ikinci aktif magmatizma etkisiyle granitten magmatik diferansiyasyonla geliştiğini işaret etmektedir. Toleyitik ve Kalkalkalen bileşime sahip granitik magma fraksiyonel kristallenmeye uğramış ve aplitler sil şeklinde yerleşmiştir. Alümino-kafemik özellikteki örneklerin kökeni olasılıkla hibrid bir magma olup magmanın oluşumunda sialik köken katkısı fazladır.