Yozgat ve yöresinde doğal olarak yetişen bazı badem genotiplerinin SSR moleküler markör tekniği ile karakterizasyonu

Badem (Prunus dulcis L.) Rosaceae familyasına ait sert kabuklu bir meyve türüdür. SSR markörleri genetik karakterizasyon çalışmalarında kullanılan en güçlü ve etkili moleküler markörlerdendir. Bu çalışmada, Yozgat ve çevresinde doğal olarak yetişen dokuz adet badem genotipi ve yedi adet yerli ve yabancı badem çeşidinin genetik çeşitliliği ve filogenetik ilişkileri, 18 SSR moleküler markör kullanılarak detaylı bir şekilde açığa çıkarılmıştır. Analizler sonucunda, her bir SSR lokusu için 3 ile 11 arasında değişen toplam 132 allel tespit edilmiş ve ortalama allel sayısı ise 7 olarak belirlenmiştir. En yüksek allel sayısına UDAp-439 lokusunda ulaşılmıştır. Genetik çeşitlilik sonucunda etkili alellerin sayısı (Ne) 2.11 (CPPCT008) ile 6.76 (BPPCT011) arasında değişmektedir, ortalama değeri ise 4.90'dır. Gözlemlenen heterozigotluk (Ho), genotipler arasında 0.31 ile 1.00 arasında değişirken, ortalama değeri 0.73 olarak bulunmuştur. En yüksek heterozigotluk değeri (1.00), BPPCT032 lokusunda belirlenmiştir. Beklenen heterozigotluk (He), UDAp-439, BPPCT032 ve BPPCT011 lokuslarında en yüksektir ve ortalama 0.78 olarak hesaplanmıştır. Lokusların polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerleri, genetik çeşitliliği ve markörlerin ayrım gücünü gösterir. Bu çalışmada, PIC değerleri 0.44 (CPPCT008) ile 0.83 (UDP98-411, UDAp-439, BPPCT032 ve BPPCT011) arasında değişmektedir. Bu sonuçlar, kullanılan SSR markörlerinin yüksek ayrım gücüne ve genetik çeşitliliğin detaylı bir şekilde analiz edilebilmesine olanak tanıdığını göstermektedir. UPGMA yöntemi ile elde edilen dendogram ve PCoA grafiği birlikte incelendiğinde badem çeşitlerinin ve genotiplerinin iki farklı kümeye ayrıldığı daha sonra dört farklı alt kümelere bölündüğü saptanmıştır. Genetik benzerlik katsayıları, 0.24 ile 0.88 arasında değişmektedir. Dendrogram ile STRUCTURE sonuçlarıda birbine çok benzemektedir. UPGMA, yapı analizi ve PCoA kullanılarak incelenen genel genetik farklılaşma modelleri birbiriyle uyumludur. Bu çalışma, Yozgat bölgesindeki badem genotiplerinin ve çeşitlerinin genetik çeşitliliğini ve ilişkilerini başarılı bir şekilde karakterize etmiştir. Bu çeşitlilik, bölgenin badem genetik kaynakları açısından zengin olduğunu ve ıslah çalışmaları için potansiyel teşkil ettiğini işaret etmektedir.