Yükselen piyasalarda reel döviz kuru üzerinde Balassa Samuelson etkisi

Ülke ekonomisine yön verme konusunda önemli bir konuma sahip ve ülkenin uluslararası ticarette konumunu belirleyen reel döviz kuru önem arz eden bir faktördür. Reel döviz kurunda meydana gelen hareketler ve reel döviz kurunu belirlemede kullanılan yöntemler uzun dönemli ilişkiler için önem arz etmektedir. Ülke ekonomisi için belirleyici olması nedeniyle reel döviz kuru ile ilgili birçok yaklaşım ortaya atılmıştır. Bu yaklaşımlar arasında ekonomistler tarafından en çok ele alınan yaklaşım satın alma gücü paritesi (SAGP) olmuştur. Tek fiyat kanununa dayanan ve uluslararası fiyatların eşitlendiğini varsayan SAGP, sektörel ayrım yapmadığı için eleştiriler almıştır. Yapılan eleştiriler sonucunda sektörler arası verimlilik farkını ele alan Balassa Samuelson hipotezi literatüre katılmıştır. Bu çalışmada, seçilen altı gelişmekte olan ülkeler için 1994-2020 yılları arasında yıllık veri bazında Balassa Samuelson hipotezinin geçerliliğini test edilmek istenmiştir. Yapılan yatay kesit bağımlılık testi sonucunda ülkelerin birbirleriyle korelasyonlu olduğu tespit edilmiştir. Birimler arası korelasyonu dikkate alan ikinci nesil birim kök testi sonucunda serilerin birim köklü olduğuna kanaat getirilmiş ve birinci dereceden farkları alınarak durağanlaştırılmıştır. EKK tahmincisi varsayımını ihlal eden değişen varyans tespiti ve eğim katsayılarının heterojen bulunması sonucunda Westerlund (2007) panel eşbütünleşme testi uygun görülmüştür. Değişkenler arası uzun dönemli ilişki tespit edilmiş ve uzun dönemli katsayıları AMG ve CCE tahmincileri ile elde edilmiştir. Elde edilen tahminciler sonucunda trendsiz modelde ele alınan ülkelerin çoğunluğunda BS hipotezinin geçerli olduğunu ifade etmiştir. Değişkenler arası elde edilen uzun dönemli ilişkinin yönünü ve gücünü belirlemek için Dumitrescu ve Hurlin panel nedensellik testi kullanılmıştır.