143
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Bilimsel tefsir açısından Neml Sûresi
Bilimsel tefsirin kökenleri, İslam'ın ilk dönemlerine kadar uzanır. Ancak, bu tefsirin ekol haline gelmesi ve yaygınlaşması özellikle modern dönemde gerçekleşmiştir. Bilimsel bilgilere dayalı açıklamalar içeren klasik ve muasır tefsirler vardır. Çalışmamızın amacı, Neml Sûresi'nde yer alan âyetleri bilimsel tefsir açısından incelemektir. Bu doğrultuda, tezimiz iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmamızın zemini olan tefsir ilmi ele alınmıştır. Böylece tefsirin klasik yöntemlerden bilimsel tefsire kadar uzanan geniş bir yelpazede incelenmesi sağlanmıştır. Bu bölüm, okuyuculara tefsirin ne olduğu ve Kur'an'ın nasıl farklı yaklaşımlarla yorumlandığı konusunda bir temel sunmayı hedeflemektedir. İkinci bölümde, Kur'an'da i'caz konusu anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Neml Sûresi'nin bilimsel tefsire konu olan âyetleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu âyetler, çeşitli mucizeleri ve olayları içerir ve modern bilimle ilişkilendirilebilecek özellikler taşır. Hz. Mûsâ'ya verilen asa ve beyaz el mucizeleri, Hz. Süleyman'ın kuşların ve diğer canlıların dilini anlaması ve onlarla iletişim kurması, Cinlerin Hz. Süleyman'a itaat etmesi ve onun emirleri altında çalışmaları, Hüdhüd kuşunun haber taşıma ve istihbarat toplama görevleri, Belkıs'ın tahtının çok kısa bir sürede binlerce kilometre öteden getirilmesi, iki denizin sularının karışmaması, rüzgarların bitki tohumlarını ve polenleri taşıması, dağların hareketi gibi sûrede yer alan ve bilimsel tefsire uygunluk gösteren âyetler üzerinde durulmuş, bu âyetlerin modern bilimle nasıl ilişkilendirilebileceği tartışılmıştır.
Türkiye'de birincil enerji tüketiminde sektör yakınsama analizi
Bu çalışma, sektörlerin enerji tüketimini Phillips-Sul Kulüp Yakınsama modeli ile analiz etmeyi ve sektörlerin katma değeri, enerji tüketimi ve enerji fiyatlarındaki sapmalar arasındaki ilişkiyi Momentler Kantil Regresyonu yöntemi ile ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında, sektörlerin enerji tüketimi üzerine Kulüp Yakınsama analizi yapılmıştır. 1992-2021 yılları arasında Türkiye'deki temel sektörleri ve bunların alt sektörlerini inceleyen çalışmada, enerji tüketiminde ve ithalatında oransal olarak büyük paya ve enerji bağımlılığı yönünden öneme sahip enerji kaynaklarından doğalgaz ve petrol ürünlerinin tüketimi, enerji tüketimini temsil etmek üzere seçilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında sektörlerin katma değerinin incelenmesi yönünden 2009-2021 yılları arasında sektörlere ait faktör maliyetiyle katma değer verileri ele alınmış, enerji tüketimi ile enerji fiyatlarındaki sapmaların katma değere etkisi analiz edilmiştir. Analizin ilk aşamasında elde edilen sonuçlarda doğalgaz ve petrol ürünleri tüketiminde yakınsayan sektörler tespit edilmiştir. Doğalgaz tüketiminde sektörler arasında bir adet alt kulüp oluşurken, petrol tüketiminde ise üç adet alt kulüp tespit edilmiştir. Analizin ikinci aşamasında, yakınsayan sektörler için uygulanan Momentler Kantil Regresyonu sonuçlarına göre, petrol tüketiminin tüm kantillerde sektörlerin faktör maliyetiyle katma değerini pozitif olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bu etki yüksek katma değere sahip sektörlerde daha belirgin olmaktadır. Tüm kantillerde p değerleri 0.05'ten küçüktür. Katsayılar incelendiğinde ise 0.1495 ile 0.1783 aralığında olduğu görülmektedir. Petrol fiyatlarındaki sapmaların ise yüksek katma değerli sektörlerde, katma değeri negatif etkilediği tespit edilmiştir. Sektörlerin doğalgaz tüketimi incelendiğinde, sektörlerin katma değeri ile pozitif ve anlamlı bir ilişki söz konusudur. Tüm kantillerde p değerleri 0.05'ten küçüktür. Katsayılar incelendiğinde, 0.3049 ile 0.4196 aralığında olduğu görülmektedir. Doğalgaz tüketiminin yüksek katma değere sahip sektörleri daha güçlü bir şekilde etkilediği kanıtlanmıştır. Doğalgaz fiyatlarındaki sapmaların etkisi incelendiğinde ise düşük katma değere sahip sektörlerde, doğalgaz fiyatlarındaki sapmaların daha güçlü bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır.
Ticari işlemlerde taşınır rehni kanunu uyarınca borçlunun temerrüdü sonrasında rehin konusunun mülkiyetinin devredilmesi
1447 Sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nun uygulanmasında yaşanan sıkıntıların ve mevzuattaki eksikliklerinin giderilmesi, KOBİ'lerin finansmana erişiminin daha da kolaylaştırılması, finansman temininde bilinen teminatlar haricinde alacaklı lehine başka türde teminatların yaratılması, alacağın tahsil edilememesi halinde alacaklının teminattan yararlanabilmesi adına alternatif hukuki çözüm yollarının sunulması amacıyla Ticari İşletme Rehni Kanunu ilga edilerek yerine Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu 01.01.2017 tarihinde yürürlüğe konmuştur. Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile daha önceden Türk Hukukunda bulunmayan yeni bir usul getirilmiş; alacağını zamanında tahsil edemeyen, öncelik hakkına sahip rehin alacaklısının, üzerine lehine rehin tesis edilmiş olan taşınırların mülkiyetinin icra müdürlüğü aracılığıyla doğrudan kendisine devredilmesini talep edebileceği öngörülmüştür. İşbu araştırmada da yeni getirilen bu usul incelenmiş, kaynak ve uygulama araştırması yapılmış, yedi yıldan uzun bir süredir yürürlükte bulunmasına rağmen rehinli taşınırların mülkiyetinin rehin alacaklısına devredilmesi usulünün İcra Müdürlüklerince uygulandığına dair herhangi bir veriye ulaşılamamıştır. Çalışma kapsamında tespit edilen bulgular ve ileri sürülen doktrin görüşleri ile bu usulün daha çok tercih edilmesinin ve uygulanabilmesinin mümkün kılınabilmesi için Yasa'da ve Yönetmeliklerde yapılabilecek değişikliklerin, getirilebilecek yeni düzenlemelerin neler olabileceğine işaret edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rehin hakkı, ticari işlemlerde taşınır rehni, Taşınır Rehin Sicil Sistemi, rehinli taşınır varlık, temerrüt, cebri icra, mülkiyetin devri,
Millî kimliğin inşa sürecinde Çağdaş Türk sanatı
Bu çalışmada, Çağdaş Türk Sanatının millî kimlik inşasındaki rolü incelenmiştir. Çağdaş Türk Sanatı, geleneksel Türk sanatı ile modern sanatın harmanlanması yoluyla oluşmuştur. Türk kültürüne özgü motiflerin Batılı tekniklerle kullanıldığı Çağdaş Türk sanatında, Türk kültürü, tarihi ve sosyal yapısını yansıtan eserler yer almaktadır. Bir milletin düşünce ve yaşam biçimini belirleyen, gelenek ve göreneklerini şekillendiren, toplumsal değer yargılarını oluşturan millî kimlik, dil ve tarih unsurlarıdır. Çağdaş Türk Sanatı, Türk milletinin öz değerlerini merkeze alarak millî kimliğin inşasına katkı sağlamıştır. Çalışmada, ulus devlet inşa sürecinde özellikle erken Cumhuriyet döneminde ortaya konulan politik meselelerin izdüşümünden yola çıkılarak kimlikli Türk resminin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın anlaşılabilmesi açısından Türk modernleşmesinin tarihsel süreci ve erken Cumhuriyet döneminde ortaya konan politik dönüşüm ve bu düşüncenin sanatsal yolla işlenmesi üzerine bilgi verilmiş, daha sonrasında Kimlikli Türk Resmini merkeze alan sanatçılar ve eserleri hakkında çıkarımda bulunulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, millî kimlik inşası sürecinde sanatın etkisi ve önemini anlamak için bir başlangıç noktası olmakla beraber, Türkiye'nin tarihsel ve kültürel geçmişindeki sanat eserlerinin incelenmesi de bu çalışmanın bir parçasını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, çalışmada Çağdaş Türk sanatının modernleşme ve küreselleşme ile olan etkileşimi de ele alınmıştır.
Canlı bakteri enkapsüle edilmiş polietilen oksit nanofiber matların reaktif boyar madde gideriminde kullanımı
Gıda sektöründen çevresel uygulamalara kadar, biyolojik maddelerin nanofiberler içine kapsüllenmesi yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Özellikle biyoremediasyon süreçlerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir hale getirilmesi için, tekstil atık sularının arıtımında kullanılabilecek, canlı mikroorganizmalar içeren maliyeti etkin nanomalzemelerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, bakterilerle kapsüllenmiş polietilen oksit (PEO) nanofiberler (Nf) elektrospin yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) görüntüleri, PEO nanofiberlerin boncuksuz ve homojen bir dağılıma sahip olduğunu gösterirken, bakteri kapsüllemesi sonrası nanofiberlerde genişlemelerin meydana geldiği gösterilmiştir. Elektrospin öncesinde polimerde canlı bakteri sayısı 10¹⁰ kob/mL iken, işlem sonrasında nanofiberde kapsüllenmiş canlı bakteri sayısı 10⁸ kob/mL olarak sayılmıştır. Bu durum, elektrospin işlemi sonrasında nanofiberlerin çok yüksek bir bakteri yükü taşıyabildiğini göstermekte olup, bu bulgu Floresan mikroskobu görüntüleriyle de desteklenmiştir. Ayrıca ATR-FTIR analizleri, PEO nanofiberleri ile bakteriler arasındaki moleküler etkileşimleri doğrulamıştır. PEO-bakteri nanofiberlerin boyar madde giderim etkinliği, 5 ppm boya konsantrasyonunda %26,6 ± 0,3; ve 20 ppm boyar madde konsantrasyonunda ise %9 ± 0,1 olarak ölçülmüştür. +4 °C'de depolanan bakteri enkapsüle edilen nanofiberlerin, 60 günden daha uzun bir süre boyunca canlılıklarını koruduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın ileri aşamalarında, bakterilerin elektrospin yoluyla üretilen nanofiberler içerisindeki ömrünü uzatmak amacıyla, toksik olmayan kalsiyum iyonları kullanılarak yapılan çapraz bağlama yaklaşımları araştırılmıştır. Bu kapsamda, üretilen kompozit nanofiber matlarının 4 döngüde tekrar kullanımı sağlanmıştır.
Limited şirketlerde şirket sözleşmesinin değiştirilmesi
TTK m.573/1 uyarınca limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşan bir sermaye şirketi türüdür. Limited şirket sözleşmesi ise bir limited şirketin kuruluşunda ve işleyişine ilişkin olarak şirketin ortakları arasındaki ilişkileri, hak ve sorumluluklarını, şirketin yönetimi ve organları ve diğer önemli hususları düzenleme altına alan yazılı bir belgedir. Şirket sözleşmesi kavramı şirketin kuruluş aşamasında ortaklarca imzalanan ve "şirketin resmi kuruluş belgesi" olarak nitelendirilebilecek bir belgedir. Şirket sözleşmesi içeriğinde şirketin yapısı, yönetimi, karar alma mekanizması, şirketin amacı ve faaliyet konusu gibi konuları düzenler. Bunların yanı sıra ortakların hak ve yükümlülükleri de şirket sözleşmesi çerçevesince belirlenir. Limited şirket sözleşmesinin değiştirilmesi hususu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 589-592. hükümleri arasında özel olarak düzenlenmiştir. TTK'ya göre, şirket sözleşmesinin değişikliği özel sözleşme değişikliği ve genel sözleşme değişikliği olarak incelenebilir. Yeni TTK'da, eski TTK'daki sistem aynen benimsenmiştir. Her iki yasada da, sözleşme değişikliklerinin genel düzenlemesinin yanı sıra sermayenin artırılması ve azaltılması özel sözleşme değişiklikleri olarak ayrıca düzenleme altına alınmıştır.
Çuvaşçanın isim söz varlığı bakımından Kırgızca ve Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılması
Çuvaş Türkçesi, Orta Asya'dan Balkanlara kadar uzanan geniş bir coğrafyada konuşulan büyük Türk dili ailesinin bir üyesidir. Çuvaş Türkçesi, sahip olduğu özellikler bakımından Türkçenin r kolu arasında değerlendirilir. Çuvaş Türkçesinin diğer Türk lehçeleri ile aynı kökten gelip gelmediği konusu Türkoloji'de zaman zaman tartışılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda Çuvaşçanın da diğer Türk lehçeleriyle aynı kökten geldiği ve onun bir Türk dili olduğu konusunda fikir birliği oluşmuştur. Bu çalışmada, Çuvaş Türkçesindeki isimlerin Kırgız Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki isimlerle karşılaştırılarak Çuvaşçanın Kıpçak grubuna mı yoksa Oğuz grubuna mı daha yakın olduğunu sorusuna cevap bulmak amaçlanmıştır. Çuvaş Türkçesi, coğrafi konumu ve tarih boyunca yaşadığı etkileşimler nedeniyle hem Kırgız Türkçesine hem de Türkiye Türkçesine benzerlikler gösterebilir. İşte bu çalışmada, özellikle isim kategorisi üzerinden yapılan karşılaştırmalarla bu benzerliklerin ve farklılıkların ortaya konulması hedeflenmiştir. Tezde, Çuvaş Türkçesi Sözlüğü'nde yer alan isimler, Kırgız Türkçesine ve Türkiye Türkçesine ait sözlüklerdeki karşılığı tespit edilerek incelemeye tabi tutulmuştur. Ele alınan kelimeler ses değişimleri, ünlü uyumu, anlam farklılıkları ve yapısı bakımından karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda, Çuvaş Türkçesinin hem Kıpçak grubuna hem de Oğuz grubuna olan yakınlığına dair yeni perspektifler sunmak amaçlanmıştır.
Arabesk müziğin beğeni hiyerarşindeki değişimi: Milliyet Sanat örneği
Fransız sosyolog Pierre Bourdieu "Ayrım" adlı eserinde gündelik yemek ve giyim tercihlerinden, ince estetik beğeni göstergelerine kadar her türlü simgesel ayrım pratiğinin temel bir içerme ve dışlama mantığını ne şekilde somutlaştırdığını anlatmıştır. Gündelik tercihlerimizin, yüksek/düşük, benzer/farklı, önemli/önemsiz gibi temel kavramsal sınıflandırma biçimleri etrafında düzenlendiği düşünülebilir. Bu temel kavramsal sınıflandırmalar aynı zamanda bireylerin ve grupların tabakalaşma düzenindeki mertebelerini belirleyen birer toplumsal sınıflandırmadır. Dolayısıyla, sınıflandırma mücadelesi olarak sınıf mücadelesi, bu temel kavramsal sınıflandırmalarla ilgili çeşitli pratik kullanımlarımızı içerir. Kişilerin tercih ettiği müzikal beğeniler toplumsal ölçüde gösterdikleri sınıflandırma politikasının bir yansımasıdır. Arabesk müzik, sanat müziği ve popüler müzikler, modern ve postmodern dünyada en sık karşılaşılan biçimde, sınıflara özgü beğenilerin hiyerarşik durumlarını temsil ederler. Özellikle toplumdaki sosyo-kültürel, ideolojik, ekonomik, siyasal sebepler de bu değişimin bir parçasıdır. Nitekim arabesk müzik sahasında eserler vermiş sanatçılar, arabesk müzikte yaşanan bu değişim ve beğeni algısından kaynaklı olarak toplumda önemli roller kazanmışlardır. Bundan dolayı, arabesk müziğin dönemsel değişiminin hem icracılar hem de dinleyiciler üzerinde dönüşen bir etkiye sahip olduğunu söyleyebilmek mümkündür. Bu dönüşümü, toplumun değişen beğeni algısıyla açıklamanın, arabesk müziğe ve alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmada, arabesk müziğin hangi sınıfsal pozisyona sahip dinleyicilerle ilişkili olduğu ve bu çerçevede hiyerarşik konumlanmada meydana gelen değişimlerin Milliyet Sanat Dergisi bağlamında neler olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Bu bağlamda arabesk müzik icra eden ve dinleyenlerin başlangıçta alt kültürle ilişkilendirildiği ancak paradigma değişimiyle birlikte arabesk müziğin beğeni hiyerarşisindeki yerinin değiştiği görülmüştür. Paradigma değişimlerinin etkisiyle aynı zamanda popüler kültürün bir ögesi haline gelen Arabesk
A cross-disciplinary corpus-based analysis of anticipatory 'it' in graduate theses English Language and Literature and English Language Teaching programs in an L2 context
The intricate relationship between writer and reader in academic discourse can be illuminated through the analysis of metadiscoursal elements, which reveal how authors structure, interpret, and evaluate the content of academic texts. In this study, a specific grammatical feature of metadiscourse (constructions with an anticipatory 'it') is focused. These kinds of constructions serve multiple rhetorical functions that include hedging, emphasizing, and presenting information as objective. Two computerized text corpora were compiled and analyzed in order to investigate this linguistic pattern. These corpora include 40 Master's theses from English Language and Literature and English Language Teaching programs, submitted in 2023. Both corpora represent academic writing in an L2 context. Both of the corpora offer insights into how non-native English speakers employ this metadiscoursal feature in advanced academic writing. The corpus-based research employs descriptive study with quantitative design. Through frequency analysis, the prevalence of anticipatory 'it' constructions in each corpus is revealed. Their functional roles are further clarified by a closer examination of concordance lines and the surrounding context. The research questions address the frequency of anticipatory 'it' usage, potential differences between the two disciplines, the various functions these constructions serve, and the most common anticipatory 'it' pattern in each corpus. The use of anticipatory 'it' allows authors to foreground certain propositions backgrounding their own presence. In this way, they can achieve a balance between assertiveness and academic modesty. This research contributes to the understanding of disciplinary variations in academic writing and it shows us how L2 writers handle the complex scholarly discourse. The findings have potential implications for academic writing pedagogy, particularly in the context of English for Academic Purposes instruction for graduate students. By exemplifying the functions and patterns of anticipatory 'it' constructions, this study aims to enhance the understanding of this significant aspect of academic metadiscourse.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde temerrüdün üçüncü kişilere etkisi
"Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Temerrüdün Üçüncü Kişilere Etkisi" başlıklı tez çalışmamız, kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile hak kazanan üçüncü kişilerin, sözleşmede temerrüt durumunda karşılaştıkları hukuki durumları ele almaktadır. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, kendine özgü nitelikte bir sözleşmedir. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi Türk hukuk sisteminde önemli bir yer tutan ve sıkça karşılaştığımız ancak mevzuatta tam bir tanımı bulunmayan bir sözleşmedir. Bu nedenle bu sözleşmenin anlaşılabilir olması amacıyla çalışmanın ilk bölümünde sözleşmenin temel hususlarına yer verilmiştir. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde sıklıkla karşılaşılan ve taraflar ile üçüncü kişileri doğrudan etkileyen durumlardan biri de yüklenicinin (müteahhit) temerrüdü halidir. Yüklenicinin temerrüdü hali, sözleşmenin tarafları ve üçüncü kişileri doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle çalışmada üçüncü kişilerin hak kazanımları ve hukuki durumlarına geçmeden önce, yüklenicinin temerrüdü konusuna yer verilmiştir. Son olarak, çalışmanın asıl konusu olan üçüncü kişilerin, kat karşılığı inşaat sözleşmesindeki hak kazanımları ve yüklenicinin temerrüdü halinde yaşayacakları sorunlar ile hukuki durumlarına yer verilmiştir. Çalışmada doktrindeki yazarların farklı görüşleri ile Yargıtay'ın görüşlerine yer verilerek, çalışma konusunun geniş hatlarla anlatılması amaçlanmıştır.