21
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Yol bağımlılığı modeline göre dijital dönüşüm anlayışıyla şekillenen süreç yönetimi
Çağımızın en büyük sorunlarından olan teknolojik yeniliklere ve dijitalleşmeye adaptasyon süreci, tüm dünyayı etkisi altına almış olan Covid-19 pandemisi ile önemini bir kez daha ortaya koymuştur ve bizlere gelecekten mesajlar vermiştir. Pandemi süreci, her sektördeki işletmeler açısından yönetim, üretim ve organizasyonel süreçlerde değişikliklere neden olmuştur. Araştırma konusu edinilmiş ve bir toplumun can damarı olan eğitim sektörü de teknoloji temelli uzaktan eğitim yöntemiyle, pandemi sürecinde en hızlı ve köklü değişim yaşayan sektör olmuştur. Covid-19 pandemisinin, yol bağımlılığı teorisine göre tahmin edilemez bir küresel şok ve felaket olduğu kabul edilmiştir. Bahsedilen bağlamda, özel eğitim kurumlarının pandemi sürecinde yaşadıkları dijital eğitime uyumları araştırılacaktır. Araştırmanın amacı, yüksek süratle ve sürekli olarak değişen, yenilenen dünyada süreç yönetiminin değerini, kanıtlanmış yöntemlerle ortaya koymaktır. Eğitim sektöründe kar amacı güden, özel eğitim kurumlarının, yol bağımlılığı teorisine göre, kırılma noktası olan Covid-19 pandemisi boyunca, kurum içi gerçekleştirilen süreç yönetimi değişikliklerine uyum sağlayıp sağlayamama durumları, dijitalin kullanıldığı bu süreçlerin verimli ve kalıcı olup olmama durumları, yol bağımlılığı teorisi çerçevesinde araştırılacaktır.
Kargo şirketlerinin drone teknolojisi kullanımlarına yönelik hazırlık stratejileri
Globalleşen dünyada etkili olan lojistik sektörü ile mal ve hizmetlerin dünyanın belirli bir yerinde daha uygun fiyata tasarlanıp, başka bir yerinde üretimi yapılıp, ihtiyacı olan diğer bölgelere ulaştırılması kolay hale gelmiştir. Küresel rekabetin giderek arttığı bu ortamda ise işletmeler, maliyetleri düşürme ve müşteri memnuniyeti sağlayarak rekabet üstünlüğünü elde etme konusunda yeni yöntemler aramaya başlamıştır. Geçmişten günümüze kadar yaşanan bu süreçte insanların üretim ve tüketim ihtiyaçlarının, yaşanan teknolojik gelişmelerle arttığını ve bu duruma paralel bir şekilde lojistik alanının bir parçası olan kargo taşımacılık sektörünün de büyük bir yol kat ederek geliştiğini görmemiz mümkün olmuştur. Hava, kara ve deniz taşıma çeşitlerinden herhangi biriyle her tür yükü dünyanın dört bir yerine ulaştıran kargo taşımacılığı sektörü teknolojiden en iyi şekilde yararlanarak ve aynı zamanda teknolojinin gelişmesine de katkı sağlayarak dünya ekonomisindeki yerini almıştır. Teknolojinin gelişimini alanına olumlu yönde yansıtan kargo taşımacılık sektörü; yeşil kargo taşımacılığı, taşıma maliyetlerinin düşürülmesi ve verimli zaman kullanımlarına yönelik gelişmeler elde etmek ve müşteri memnuniyeti sağlamak amacıyla minimum maliyet ile maksimum faydayı elde etmeye olanak sağlayan drone teknolojisi faaliyetlerine Dünya çapında uygulamaya geçirmiştir. Bu çalışma drone teknolojisi ile ilgili faaliyetlerin ülkemizdeki kargo taşımacılık sektöründe yer alan işletmeler tarafından sektöre ne şekilde entegre edildiğini, ne durumda olduğunu ve nasıl bir süreç izlediğini kargo şirketlerinde görev alan belirli kişilerle görüşme sonucunda irdelenmiştir. Nitel çalışma yapılmış olup, durum çalışması (örnek olay) incelemesi ve yapılandırılmamış mülakat tekniği kullanılmıştır. Görüşme sonucu toplanan veriler örnek olaylara çevrilmiş ve durum çalışması yönteminde yer alan bütüncül çoklu durum deseni çerçevesinde birbirleriyle karşılaştırılarak sonuç ve önerilere ulaşılmıştır.
Katılım bankacılığı hizmetlerinde Blockchain teknolojisini uygulama olanağı: Türkiye örneği
Finansal hizmetler sektöründe global anlamda hızla gelişmekte olan Blockchain teknolojisi, Türkiye'de kurulan katılım bankalarının potansiyel kullanım alanlarının keşfedilip yeniden incelenmesine sebep olmaktadır. Blockchain teknolojisi, Türkiye'de bulunan katılım bankalarına hizmetlerini iyileştirme ve verimliliklerini artırma fırsatları sunar ve bu da tüm bankacılık sistemini olumlu yönde etkilemeyi amaçlamaktadır. Türk katılım bankaları, müşteri ihtiyaçlarının karşılanmasından temel ve ileri bankacılık hizmetlerinin sağlanmasına kadar ki süreçte önemli bir rol oynadığından, Türkiye'deki finansal yapının hayati bir parçası konumundadır. Modern teknolojik problemler ve tüketici davranışındaki değişiklikler karşısında Türk katılım bankaları, müşteri deneyimini iyileştirerek bankacılık faaliyetlerindeki şeffaflığı ve güvenliği artırmak için yenilikçi teknolojileri keşfetmeye çalışmaktadır. Blockchain teknolojisi bu bağlamda finansal işlemleri ve hassas bilgilerin kaydedilmesini sağlayıp, uyguladığı güvenilir sistem sayesinde bu ihtiyaçları karşılamayı amaçlamaktadır. İşlem geçmişi, katılımcı makinelerden oluşan bir ağ boyunca dağıtılır ve bu da kurcalamayı zorlaştırmaktadır. Blokchain teknolojisi ayrıca, belirli koşullar oluştuğunda alım satım işlemlerini yürütmek üzere programlanmış otomatik yazılım programları olan akıllı sözleşmelerin yürütülmesine de önayak olmaktadır. Katılım bankalarının hizmetleri Türk bankacılık sisteminin ayrılmaz bir parçası olduğundan bu araştırmanın motivasyonunu oluşturan ana neden, Türkiye'deki katılım bankalarının hizmetlerinde Blockchain teknolojisinin uygulanma olasılığını incelemektir. Çalışmada Blockchain ve katılım bankaları hakkında çok sayıda araştırmanın, telefon görüşmesinin, tartışmanın ve e-postanın incelenmesi sonrasında bir veri seti elde edilmiştir. Elde edilen verilerde, katılım bankalarının hizmetlerinde bahsi geçen teknolojinin uygulanması, kullanımına engel teşkil edip yaygınlaşmasını hızlandıramayan sebepler gibi problematikler irdelenmiştir. İncelenen bir dizi cevap, varılan fikir ve araştırılan olgu sonucunda, katılım bankalarının hizmetlerinde Blockchain teknolojisinin kullanılma olasılığını aydınlatan bir dizi sonuç elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: Blockchain Teknolojisi, Katılım Bankaları, Fon, Bitcoin, Katılım Bankacılığı Hizmetleri
Government incentives and export performance relation: A meta-analytic review
Ülkeler ihtiyaç duydukları ürünlerin ve hizmetlerin satınalınması için döviz ihtiyacı duymaktadır. Bu döviz ihtiyacının karşılanması için en önemli gelir kaynağı ülkelerin ulusal ihracatı olarak görülmektedir. Bütün ülkeler ihracat rakamlarını arttırmak, ithalat rakamlarını ise azaltarak dış ticaret fazlası yaratmayı hedeflemektedir ve bu yönde dış ticaret politikalarını oluşturmaktadır. Ülkelerin ihracat rakamlarını arttırması o ülke içindeki firmaların daha çok mal ihraç etmesi yada yeni firmaların da ihracata başlaması ile mümkün olabilmektedir. Bu doğrultuda ülkeler, ihracat yapmak isteyen firmalarını desteklemek için teşvik programları uygulamaktadır. Uygulanan teşvik programlarının, firmaların ihracat performansları üzerine etkisi, literatürde çok miktarda çalışmaya konu olmuştur. Araştırmacılar çalışmalarında, hem şirketlerin takip etmesi gereken sonuçları öneri olarak ortaya koyarken hem de yetkililer için yol gösterici politikaları önermektediler. Bu çalışma bir meta-analiz analiz çalışmasıdır. Çalışmanın çerçevesi Türkiye'de sunulan ihracat teşviklerinin, firmaların ihracat performansı üzerindeki etkileri üzerine yapılan çalışmaları kapsamaktadır. Daha çok teşvik adeti ve daha çok firma performansı verileri birleştirilerek, daha genel ve daha bütünleştirici sonuçlara ulaşmak hedeflenmektedir. Bu meta-analiz çalışmamız, ihracat teşvikleri ile firma performansları arasında yapılan çalışmalarda sadece korelasyon değerlerine ulaşılabilen araştırmaları içermektedir. Bu doğrultuda meta-analiz çalışmamız 22 ayrı çalışma, 50 korelasyon ve 5316 şirket verisini kapsamaktadır. Uluslararası pazarlama alanında göreceli olarak az kullanılan meta analiz yöntemiyle, daha önceden pekçok kere benzer kurgularla test edilmiş ihracat performansı alanındaki verinin birleştirilmesi amaçlanmıştır. Meta-analiz çalışmamız sonucunda ihracat teşvikleri ile firmaların finansal ihracat performansları, finansal olmayan ihracat performansları ve toplam ihracat performansları arasında çok güçlü bağlantılar bulunmuştur. Teşvik çeşitleri ile firmaların ihracat performansları arasındaki bağlantılar da ayrı ayrı analiz edilmiştir. Bu meta-analiz çalışması gibi çalışmaların yapılarak uluslararası pazarlarda yaratılan ihracat bilgisinin bütünleştirilmesi faydalı ve etkin olacaktır. Anahtar Kelimeler: İhracat Teşvikleri, Devlet Teşvikleri, Devlet Destekleri, Sübvansiyonlar, İhracat Performansı.
Dış ticarette kullanılan ödeme ve teslim şekilleri arasındaki ilişki: 2005-20019 dönemleri Türkiye örneği
One of the most important factors in the globalization of the world is the development and evolution of the economy in the world history. The economy has gained an international dimension from the primitive times to the time, due to both the changes in the social life and the changes that technology has reached today. Countries today interact with each other in almost all fields, especially the economy, like never before. The main purpose of the economic activities in the globalizing world is to increase the level of welfare. In order to improve the welfare level, various economic activities are carried out both on an individual basis and among countries. In these activities called import and export, it is quite possible to encounter various problems. Investigation of the factors determined by the buyer or the seller in the delivery and payment method, while keeping the foreground in choosing the delivery and payment method is an important factor in eliminating the complexity that may arise in the future. In addition, it is important for companies that import and export to know the risk and obligations of the delivery modes, as an unconscious or incorrectly chosen delivery method can cause damage to an enterprise that wants to make a profit. Likewise, companies will gain an advantage by choosing the right form of payment. In this study, changes according to the year of Turkey's imports and exports between the 2005-2019 period, the group of countries and their share in total imports and exports of the sector are discussed in detail. Finally, the main purpose of the study, the change of payment and delivery forms over the years, was examined in detail using secondary data sources and whether or not there is any relationship between the payment and delivery forms used in international trade was tried to be determined with the help of correlation. When we look at other studies, it is seen that the relationship between payment and delivery types is not sufficiently examined. For this reason, it has been tried to determine which delivery method used by import and export companies in international trade with which payment method. In the study, literature review and data analysis were done. Delivery methods were tried to be explained in detail by using INCOTERMS brochures published by ICC. They also benefit from the data tables that are created and interpreted by the Turkish Statistical Institute As a result of the analysis, it was revealed that there was a positive relationship between some forms of delivery and some forms of payment, while others had a negative relationship such as, For example, it was determined that there is a positive relationship between the most preferred FOB delivery type in export between 2005-2019 and the Cash against Documents and Letter of Credit payment method. Keywords: Foreign Trade, Export, Import, Payment Methods, Delivery Methods
Almanya'da yaşayan Türklerin husumet algısı ve husumetin tüketim üzerindeki rolü: Kuşaklar bazında bir karşılaştırma
Since the consumer animosity concept firstly defined by Klein et al. (1998), the majority of research focused on the attitudes of the members of a country towards the products of another country; but a limited number of research examined the impact of consumer animosity among the ethnic groups within a country. With the purpose of filling the abovementioned gaps in the literature, the aim of this research is to explore the nature of animosity of a minority group living in a multi-cultural country towards native people of the country, in terms of consumption behavior. In this frame, this research explores the nature of animosity construct to German Turks consumers' attitudes towards German products in the context of generational comparison. To conduct this investigation, the data were collected in the form of the in-depth interviews with the 42 German Turks living in Berlin, the city with the highest ratio of Turkish immigrants. Research findings demonstrates that the generation is negatively associated with animosity and the third-generation of German Turks harbours cultural animosity towards Germans which has a low impact on consumption of German products.
Avrupa Birliğinde yeni korumacı eğilim
Protectionism is as old as the history of trade. Even during the most liberal periods protectionist tendencies continued not only in the form of conventional measures such as customs duties, but also as non-tariff barriers. Recently a new rise in protectionist tendencies at global scale is referred to as "New Protectionism". This new wave of protectionism is characterized by both differentiation of tools, practices etc. which restrict the foreign trade, and by rise in their number. To further complicate this scene, a considerable amount of protectionist practices is referred to as "invisible". Invisible protectionist tools are made up in order to bypass the global trade liberalization measures set by GATT/WTO. Besides, the most recent political conflicts contributed to this new wave of protectionism. The main purpose of this study is to question what is "new" in the recent rise of protectionism, with particular focus on the EU's foreign trade. The case of EU as the champion of trade liberalization at regional level, draws particular attention as it seems to shift towards protectionism. This trend in EU's foreign trade especially gained momentum with two major milestones, namely 2008-2009 global crisis and the so-called "Trade Wars". This latter, although seems to take place principally between the US and China, has deeply affected EU's foreign trade policies and the free trade ideology. The study focuses on the EU's protectionist practices with particular reference to the rise in non-tariff barriers from 2009 onwards. The analysis is based on a literature review and data data analysis. The literature review is based on in English- and Turkish-language sources. Most of the data on non-tariff barriers applied by the EU are taken from Global Trade Alert and UNCTAD. Besides, details of practices such as anti-dumping and countervailing measures are based on the annual reports issued by the European Commission. Departing from the relevant data, analyses are done on the basis of mostly-used protectionist measures, mostly-protected sectors, mostly-affected countries by EU's new protectionism etc. Upon this analysis, it is concluded that contrary to its founding principles shaped by free trade, EU has been shifting towards an ever more protectionist position, especially throughout the las decade.
Zeytinyağı ihracat pazarlamasında bir model olarak kooperatifler; Karaburun Yarımadasında vaka çalışması
Recent developments of globalisation urge many small producers to come together and work collaboratively in order to achieve sustainable success at their working field. Small olive oil producers also face with tough competition conditions against to major players of the sector and this situation oblige them for innovative and effective challenges. At this point, although the long historical background of olive and olive oil production and specific type of olive fruit which is called "hurma" or "furma" in Karaburun Peninsula still there has not been an international olive oil brand. Wrong harvesting techniques; old population; irrigation problems due the land structure; insufficient knowledge of pruning, fertilizing and agricultural spraying; wrong storing conditions, long duration of the olive oil production process especially keeping olives in sacks till to milling facility; insufficient branding activities; unsatisfying performance of the cooperatives constitute obstacles in front of creating an export branding of olive oil in Karaburun District. Purpose of this study is to investigate the relationships between export marketing efforts and cooperative performance to create an export brand of olive oil in Karaburun Peninsula. Keywords: Olive Oil, Karaburun, Cooperatives, Export Marketing, Branding.
Latin Amerika ülkelerinde doğrudan yabancı yatırım belirleyicileri
In this study, foreign direct investments, which are one of the most important phenomenon shaping the world economy in the last 20 years, are examined. In this study, the datas of Argentina Bolivia Brazil Chile Colombia Ecuador Paraguay Peru Uruguay Venezuela were examined. The most important reason for the selection of Latin American countries is that these countries have great potential both in terms of labor and natural resources, and limited number of studies have been conducted in the literature. The study includes datas between 2010 and 2017. In this study, the determinants affecting the flow levels and stock levels of foreign direct investments GDP, GDPper capita, inflation, trade openness were tested by using Panel Data Analsys models. The results of the study indicated that the most important determinant was trade openness.
Türkiye-Çin arasındaki dış ticaret: Türk firmalarının Çin'de nasıl iş yaptıklarına ilişkin bir araştırma
In the globalizing world, trade is one of the most important tools that countries use to build relationships with each other. From this point of view, it is important to examine the commercial relations in detail in order to understand the position of Turkey in the world. The studies, conducted in order to examine the trade dynamics of the countries with important economies in the world in terms of economic relations, and the studies conducted for the purpose of development of Turkey, make great contributions. For this reason, there are many academic studies in which Turkish commercial relations are examined in detail. In the study, it will examine trade relations between China and Turkey. In this respect, the economic development stages of the People's Republic of China were discussed in detail. In the first part of the study, the economic development of the People's Republic of China through the economic models it has been using since its foundation has been examined. In order to make the economic developments more comprehensible, the political processes that prepared the basis for the preference of the economic models examined are also detailed in the first chapter. After a detailed examination of the economic structure of the People's Republic of China, the Chinese economy was evaluated in terms of trade relations. For this purpose, the position of the business structure and commercial activities of the People's Republic of China in world trade has been examined. In addition, in order to understand the foreign trade dynamics of the country, import and export preferences were also analyzed and their relations with the economic communities in the world were elaborated. Turkey's economic structure in a similar manner after the analysis of the Chinese economy has also been analyzed in detail. The commercial relation between Turkey and China is intended to be clearer with the information obtained as a result of detailed reviews. In the last section, statistical analyzes were made by using the data obtained from surveys conducted with Turkish firms in China. These surveys reveal the experience of Turkish firms in trading with Chinese companies. The information gathered from this study will not only shed light on the development of the commercial relations of Turkish firms engaged in trade with China, but also will be a source for Turkish companies wishing to trade with China. Academically, the study provides detailed information in order to strengthen Turkish economic position in the world.
Örgütsel iletişim ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide psikolojik rahatlığın aracı rolü
Bu çalışma, örgütsel iletişim ve örgütsel sessizlik türleri ile psikolojik rahatlığın öğretilerini birlikte incelemeye yönelik olarak nicel yöntemler kullanılarak oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı, "örgüt" bağlamı içerisinde önemli bir konumda olan örgütsel iletişimdeki sessizlik türlerinin, örgüt içindeki çalışanlarda psikolojik rahatlık ile bağlantılı olarak ortaya çıkan sonuçlarını bilimsel yöntemler ile sunmaktır. Bu amaç kapsamında, çalışma özel bir bankada 351 adet çalışanın katılımcı olarak katılması ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, bu üç kavramın birlikte kullanılması ve özel bir bankada çalışan katılımcılara uygulanması sonucunda elde edilen istatiksel verinin yorumlanması ile literatüre zengin ve özgün bir kaynak olarak sunulmuştur. Analiz sırasında kullanılan değişkenler ile ana ve alt hipotezler oluşturulmuştur. Çalışmanın sonucunda, psikolojik rahatlık tutumunun, örgütsel iletişim ve örgütsel sessizlik tutumları arasında aracı bir rolü olduğu belirlenmiştir. Bu sonuca göre, çalışana, yöneticiye ve sisteme yönelik önerilerde bulunularak, psikolojik rahatlık kavramının örgütsel iletişim ve örgütsel sessizlik arasındaki önemine vurgu yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır.
Sosyal medya ve dijital pazarlamanın ağızdan ağıza iletişim yolu ile e-ticaret platformları üzerindeki etkileri: Malatya ilindeki lisans öğrencileri üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı internet tabanlı teknolojilerin önem kazanması ile beraber sosyal medyayı kullanan geniş kitlelerin ve online pazaryerlerinin, sosyal medya araçları ile gerçekleştirdikleri iletişim faaliyetlerin ve dijital pazarlama araçlarının ağızdan ağıza iletişim yoluyla online satışları nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Sosyal medya ve dijital pazarlama aktiviteleri kapsamında etkileşim, bilgisellik, kişiselleştirme ve trend olma boyutları belirlenmiş ve bu boyutların E-Ticaret hacmi üzerinde pozitif bir etkiye sahip olup olmadığını araştırılmıştır. Bu amaçla ortaya konulan bu çalışma geçmiş araştırmalardan hareketle gelecekteki çalışmalara ışık tutması için teorileri ve kavramları sentezlemektedir. Araştırma, Malatya ilinde bulunan üniversitelerde lisans eğitimi gören ve aynı zamanda Türkiye'de faaliyet gösteren ve büyük hacimli E-Ticaret platformlarından biri olan Hepsiburada'dan son bir yıl içerisinde alışveriş yapmış öğrenciler üzerinde, Yadav ve Rahman tarafından geliştirilen, Sosyal Medya Pazarlama Aktiviteleri ölçeği kullanılarak hazırlanmış, üçer soruluk beş değişkenli anket yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ile yapılan analizler sonucunda ölçeğe ait trend olma, etkileşim, bilgisellik, kişiselleştirme değişkenlerinin ağızdan ağıza iletişim değişkeni üzerinde pozitif yönde ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Dolayısı ile markanın sosyal medya sayfalarının ve dijital pazarlama aktivitelerinin, etkileşimli bir ortam sunması, bilgisellik anlamında kesin ve kapsamlı bilgi sunması, içeriklerini tüketiciye yönelik özelleştirilmesi ve içeriklerinin güncel trendlerden oluşması ve bunların sonucu olarak ağızdan ağıza iletişimi tetiklemesi E-Ticaret üzerinde pozitif etkiler ortaya çıkarmıştır.
En az gelişmiş ülkelerde işgücü verimliliği, ihracat ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi
Temelleri 1964 yılında atılan ve asıl amacı seçili ülke grubunun sürdürülebilir bir ekonomik büyümeyle beraber temel yapısal sorunların üstesinden gelmesi olan en az gelişmiş ülkeler (EAGÜ), başta Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve Birleşmiş Milletler (UN) olmak üzere hem teknik hem de maddi desteğe erişim imkânına sahiptir. Yapısal sorunların başında gelen ihracatta bir veya birkaç ürüne bağımlılık, düşük ekonomik büyüme ve düşük iş gücü verimliliği bu çalışmanın ortaya çıkış noktası olmuştur. Bu çalışmada, 2021 yılı itibariyle 46 ülkenin yer aldığı ülke grubundan 1991-2021 yılları arasında verileri eksiksiz olan 24 ülkede ihracat ve iş gücü verimliliğindeki değişimlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiş ve ihracata dayalı ekonomik büyüme modeli test edilmiştir. Verilerin analiz edilebilmesi için panel veri analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede öncelikle panelin yatay kesit bağımlılığı içerip içermediğinin belirlenebilmesi için Peseran (2004) LM, Peseran (2008) LMadj ve CDLM testleri yapılmıştır. Panelin yatay kesit bağımlığı içermesinin ardından Peseran ve Yamagato'nun (2008) Slope Homogenity testi uygulanmış ve panelin heterojen bir yapıda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Birim kök testi olarak Reese ve Westerlund'un (2016) geliştirmiş olduğu PANICCA birim kök testi uygulanarak durağan hale gelen panelin uzun zamanda beraber hareket edip etmediğinin öğrenilebilmesi adına Durbin Hausman (2008) eşbütünleşme testi yapılmıştır. Panelin uzun zamanda beraber hareket ettiğinin belirlenmesinin üzerine Dumitrescu ve Hurlin (2012) Granger Panel Nedensellik testi yapılmıştır. Bu test neticesinde, çalışmada kullanılan değişkenlerden yalnızda ekonomik büyümeden iş gücü verimliliğine doğru tek taraflı bir ilişki gözlemlenmiştir. Ancak ihracat ile ekonomik büyüme ve ihracat ile iş gücü verimliliği arasında nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Bu sonuçlar altında incelenen 24 ülke için ihracata dayalı ekonomik büyüme modelini uygulamanın rasyonel olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
İşletmelerin inovatif performanslarının ihracat performansına etkisi: Bir alan çalışması
İnovasyon kavramı son dönemlerde akademi ve iş çevrelerinde sıkça sözü edilen kavramlar arasında bulunmaktadır. Dünya ticaretinin gün geçtikçe küresel bir hal alması, yeni birçok pazarın ortaya çıkmasıyla birlikte ihracatçı işletmeler arasında da rekabetin artmasına neden olmaktadır. İhracatçı işletmelerin değişen dünya koşulları karşısında ayakta kalabilmeleri ancak kendilerini geliştirebilmeleriyle mümkündür. Bu nedenle ihracatçı işletmeler performanslarını arttırabilmek adına inovasyon uygulamalarına yönelmeye ve işletmelerini inovatif hale getirebilmek için çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Bu kapsamda mevcut çalışmanın amacı işletmelerin ürün, süreç, pazarlama, organizasyonel, yönetim ve stratejik inovasyonlarının ihracat performansı üzerindeki etkilerini tespit etmektir. Bu amaca yönelik de Kayseri ilindeki sanayi işletmeleri üzerinde ihracatçı işletmelerin inovatif yönlerini ele alan bir alan araştırması yapılmıştır. Sonuçlar pazarlama inovasyonu dışında bütün inovasyon türlerinin ihracat performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisini ortaya koymuştur.
İşletmelerin ihracat performansları üzerine bir araştırma: Malatya ili örneği
Çalışmanın amacı ihracatçı KOBİ'lerin ihracat performansları üzerinde firma özelliklerinin ve üst düzey yöneticilerin demografik ve sosyal özelliklerinin etkisini incelemektir. Bu kapsamda Malatya ilinde faaliyet gösteren KOBİ'ler üzerinde alan araştırması yöntemi kullanılarak anket tekniği ile yüz yüze görüşmeler yoluyla veriler elde edilmiştir. Çalışmada firma özellikleri işletmenin kuruluş yılı, AR-GE faaliyeti, ihraç ettiği ürün, ihracat yapılan ülke sayısı ve faaliyet konusu kapsamında incelenmiştir. Yöneticinin demografik özellikleride yöneticinin görev süresi, yaşı, yabancı dil bilgisi ve eğitim seviyesi kapsamında değerlendirilmiştir. Üst düzey yöneticinin sosyal özellikleri ise sosyal sermaye düzeyi, sosyal ağ ilişkileri, küresel yönlülük ve girişimcilik eğilimi bağlamında incelenmiştir. Bu araştırmanın teorik altyapısı oluturulurken temel olarak kullandığımız kuramlar ise; Kaynak Temelli Yaklaşım, Üst Kademeler Yaklaşımı ve Sosyal Ağ Yaklaşımı'dır. Çalışma Malatya Sanayi ve Ticaret Odası'ndan bilgileri alınan KOBİ niteliği taşıyan 105 ihracatçı firma üzerinde anket yöntemiyle 01 Nisan-01 Haziran 2020 tarihleri arasında veri toplanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veriler üzerinde çeşitli istatistiki analizler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda genel literatürün aksine firma özelliklerinin genel olarak (işletmenin yaşı, teknoloji düzeyi, ihracat deneyimi, fuarlara katılım düzeyi ve ihracat yapılan ülke sayısı) ihracat performansı üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Bu durum literatürde kurumsal eşbiçimcilik olarak açıklanmaktadır. Yönetici özelliklerinden ise yöneticinin yaşı, yurt içi fuar sayısı, yurt dışı eğitim ve seyahat deneyimi, sosyal sermaye düzeyi ve sosyal ağ ilişkilerinin ihracat performansı üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, mevcut çalışma sonuçları ile işletmelerinde ihracat performans düzeyini artırmayı planlayan yöneticiler için önemli değerlendirmeler yapılmıştır.
Pazar büyüklüğü etkisi ve endüstri içi ticaret ilişkisi: OECD ülkeleri için sektörel panel veri analizi
Endüstri İçi Ticaret (EİT), aynı sektörde üretilen ürünlerin eşanlı olarak ithalat ve ihracatı olarak tanımlanmaktadır. Pazar Büyüklüğü Etkisi(PBE) ise, bir ülkenin herhangi bir malda dünya üretimindeki payı ile aynı mal için o ülkenin talebi arasındaki oransal ilişki olarak ifade edilmektedir. Ölçeğe göre artan getiri, aksak rekabet piyasaları ve taşıma maliyetlerinin varlığını dikkate aldığımızda, PBE, herhangi bir mala yönelik olarak yurt içi talebi dünya ortalamasının üstünde olan bir ülkenin aynı malda dünya üretiminde de ortalamanın üzerinde üretim payı olması şeklinde bir sonuç doğurmaktadır. Krugman (1980) ile uluslararası ticaretin bileşenlerinin belirlenmesine yönelik olarak ortaya atılan PBE tezinin günümüze kadar birçok ampirik çalışmada sınandığı görülmüştür. Ancak EİT ve PBE'yi birlikte inceleyen çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmaya bizi motive eden unsur ölçeğe göre artan getiri ve taşıma maliyetleri ile ilişkisi olan PBE'nin EİT'nin belirleyicilerinden biri olabileceği düşüncesidir. Çalışmanın amacı PBE'nin, EİT'nin belirleyicilerinden birisi olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda 34 OECD ülkesi, 2000-2016 dönemi imalat sanayisi dış ticaret ve ülke verileri kullanılarak dinamik panel veri analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre PBE'yi temsilen modele dâhil ettiğimiz değişkenlerin (ihracat ve taşıma maliyetleri) katsayıları anlamlı çıkmış ve beklentilerimize uygun şekilde PBE'nin EİT'ye katkıda bulunan bir değişken olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın en önemli katkısı EİT'ye PBE açısından yeni bir bakış açısı kazandırılmış olmasıdır. Elde edilen sonuçların ülkelerin dış ticaret bileşenlerine yönelik politik uygulamalara da ışık tutabileceği düşünülmektedir.
Verimlilik ve dış ticaret hadleri: OECD ülkeleri için nedensellik analizi
Uluslararası ticaret performansı büyük oranda üretim performansı ile alakalıdır. Verimli üretim süreçleri ve lojistik ağa sahip olan ülkeler dış ticarette de avantajlı konuma sahip olurlar. Bu bağlamda verimlilik ile dış ticaret performansının önemli göstergelerinden olan dış ticaret hadleri arasında bir ilişkinin varlığının tarafımızca önemli bir araştırma konusu olduğu düşünülmüştür. Ayrıca verimlilik ve dış ticaret haddinin ülkelerin refah artışına etki etmesi beklenmektedir. Buradan sağlanan motivasyon ile çalışmamızda verimlilik, dış ticaret hadleri ve refah arasındaki nedensellik ilişkisi 36 OECD ülkesinin 1995 ile 2017 yılları arasındaki verimlilik, dış ticaret hadleri ve kişi başı gayri safi yurt içi hasıla verileri ile ele alınmıştır. Kurulan nedensellik modeli Dumitrescu ve Hurlin (2012) Panel Nedensellik Testi ile çözümlenmiş ve verimlilik ile dış ticaret hadleri, verimlilik ile refah arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Refahtan ticaret hadlerine doğru nedensel bir ilişki bulunmuş, fakat dış ticaret hadlerinden refaha doğru bir nedenselliğe rastlanmamıştır. Elde edilen sonuçlara göre çeşitli politik önermelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Verimlilik, Dış Ticaret Hadleri, Refah, Panel Nedensellik Testi
Teknoloji kabul modeli kapsamında tüketicilerin elektronik ticaret faaliyetine yönelik tutumları
Tutum; fikir, duygu ve eğilim olarak kişilerin davranışlarında gözlemlenebilen olumlu ya da olumsuz tepkilerdir. Bireylerin davranışları tutumları sayesinde şekillenmektedir. Bu nedenle, herhangi bir konuyla ilgili eğilimi görebilmek için tutumların ölçülmesi son derece önemlidir. Günümüzde tüketicilerin tutumlarının, yönelimlerinin ve önceliklerinin tespit edilmesi, firmaların başarıları için büyük önem taşımaktadır. Ancak, son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle birlikte fiziki ticaretin yerini elektronik ticarete (e-ticaret) bırakması sebebiyle tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarının yakından gözlenmesi zorlaşmıştır.E-ticarette tüketici istek ve ihtiyaçlarını anlayabilmek değerli bir konu haline gelmiştir. Bu nedenle, araştırmada, gerek uygulamada firma yöneticilerinin pazarlama planlamasına yardımcı olacak bilgilerin edinilmesi ve gerekse literatürde bu alandaki sınırlı sayıdaki çalışmaya destek sağlamak amacıyla teknoloji kabul modeli kapsamında tüketici tutumlarının elektronik ticarete etkileri incelenmiştir. Araştırmada elektronik ticaret yapan tüketicilerin tutumlarında teknoloji kabul modelinin yarattığı etkinin ne olduğunu görebilmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Ankara ilinde elektronik ticaret yapan tüketicilerin alışveriş yapma alışkanlıklarında teknolojiyi kabul etme ve kullanma tutumlarına ilişkin bakış açıları izlenmiştir. Araştırma kapsamında bilimsel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi tercih edilmiştir. Katılımcılardan teknolojiyi kabul etme ve uygulama sürecinde elektronik ticarete ne gibi etkileri olduğunu ve tutumlarında meydana gelen değişim nedenlerini araştırmak amacıyla bilgiler alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda Ankara ilinde elektronik ticaret yapan tüketicilerin teknolojik yeniliklerin kabulü ve uygulanması açısından bakış açılarının olumlu olduğu, elektronik ticaret yapan tüketicilerin teknolojik yeniliklerin kabul edilmesi ve uygulanmasının ticarette daha fazla uygulanması için katılım gösterdikleri görülmüştür.
Temel iletişim becerilerinin iş doyumuna etkisi: Hizmet sektöründe bir araştırma
İnsanlar gerek günlük yaşamlarında, gerekse çalışma hayatlarında iletişim kurmak zorundadırlar. Kurulan etkin iletişim günlük hayatta huzurlu ve mutlu olmayı, çalışma hayatında ise başarılı olmayı sağlamaktadır. Etkin bir iletişim için ise temel iletişim becerilerine sahip olmak gerekmektedir. Bireylerin sahip oldukları temel iletişim becerileri iş doyum düzeylerini etkilemektedir. İletişim becerisi güçlü olan bireylerin iş doyum düzeyleri de artmaktadır. Hizmet sektörü çalışanları üzerine gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı, sektörde çalışanların temel iletişim becerilerinin iş doyumunu nasıl etkilediğini belirlemektir. Ayrıca, hizmet sektörü çalışanlarının demografik özelliklerine göre temel iletişim becerileri ve iş doyumu düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla analizler yapılmıştır. Alan araştırmasında anket tekniği kullanılmıştır. Çalışmaya Ankara İlinde hizmet sektöründe çalışan 404 kişi katılmıştır. Veriler, 5'li likert tipinde iletişim becerileri ölçeği (İBÖ) ve iş doyum ölçeği (İDÖ) ile toplanmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların değerlendirilmesi için, SPSS 22.0 İstatistik paket programı kullanılmıştır. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (Frekans, Yüzde, Ortalama, Standart sapma), Bağımsız t-testleri, Anova ve Korelasyon, Regresyon analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırmada yapılan analizler neticesinde Ankara İlinde hizmet sektörü çalışanlarının temel iletişim becerileri ile iş doyumları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Çalışanların iletişim becerilerindeki bir birimlik artışın iş doyumlarını 0,16 düzeyinde arttırdığı saptanmıştır.
Politik risk endeksinin Borsa İstanbul hisse senedi getirileri getirileri üzerine etkisi: Sektörel bir uygulama
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için sermaye birikimi ekonomik büyüme açısından kritik bir öneme sahiptir. Sermaye birikimini sağlamanın yollarından biri de hisse senedi yatırımcısının yatırımlarını ülkeye çekebilecek bir ortamın sağlanmasıdır. Bu bağlamda, finansal yatırımcılar açısından hisse senedi getirilerini etkileyen faktörlerin analizi önemli bir ilgi alanıdır. Bu faktörlerden biri de risk faktörüdür. Bu kapsamda bu çalışma, sistematik risk grubu içerisinde yer alan politik risk ile hisse senedi getirileri arasındaki ilişkiyi test etmektedir. Çalışmada kullanılan politik risk puanları ICRG (International Country Risk Guide)'den temin edilmiştir ve hisse senedi getirisi için kullanılan data BİST (Borsa İstanbul) hisse senedi günlük kapanış rakamlarının aylık ortalama değerlerini kapsamaktadır. Çalışma, Borsa İstanbul'da işlem gören beş ayrı sektördeki (Enerji, Banka ve Özel Finans Kurumları, Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, Perakende ve Kimya, Petrol Kauçuk ve Plastik) firmaların hisse senedi getirileri ile ülke politik risk puanı arasındaki ilişkiyi 2006:1-2016:12 dönemi aylık verileri ile incelemektedir. Araştırmada panel birim kök, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analiz yöntemleri uygulanmıştır. Tahmin sonuçları, tüm sektörlerde politik riskin hisse senedi getirileri üzerinde negatif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Nedensellik test sonuçları ise, politik riskten hisse senedi getirisine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde bulgular tartışılmış ve çeşitli politika önerileri sunulmuştur.
Uluslararası ticaret ve ekolojik çevre: Ticaret ile uyarlanmış Çevresel Kuznets Eğrisi Türkiye uygulaması
Artan nüfus ve insan ihtiyaçlarıyla birlikte çevreye verilen zarar da kademeli olarak artmaya devam etmektedir. Son 54 yılda Dünya gayrisafi yurtiçi hasılası 57 kat artarken, Dünya ticareti 149 kat artmıştır. Bununla birlikte artan nüfus, sanayileşme ve şehirleşme beraberinde karbondioksit salınımındaki artışı da getirmiş olup, yine son 54 yılda karbondioksit salınımında %60 artış gözlenmiştir. Çevresel Kuznets eğrisi hipotezine, uluslararası ticaret ile çevre kirliliği (karbondioksit salınımı) ilişkisi açısından bakıldığında, genellikle ticari serbestleşmenin ekonomik büyümeyi getireceği, oluşan ekonomik büyümenin de kişi başına düşen geliri artırarak çevreye iyi veya kötü katkıda bulunacağı beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 1970-2014 döneminde, karbondioksit salınımı ile dışa açıklık, teknoloji düzeyi ve gayrisafi yurtiçi hasıla arasındaki ilişkiye ve ticaret ile uyarlanmış çevresel Kuznets eğrisi yaklaşımının geçerliliğine ilişkin ampirik bir analiz ortaya koymaktır. Bu amaçla birim kök testleri ve eşbütünleşme testi yapılmış olup, eşbütünleşme ilişkisinin tespiti sonrasında, değişkenlere ait uzun dönem katsayılar tam düzeltilmiş en küçük kareler (FMOLS) ve dinamik en küçük kareler (DOLS) yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Sonuçlara göre uluslararası ticaret ve CO2 salınımı arasında pozitif bir ilişki, uluslararası ticaretin karesi ile karbondioksit salınımı arasında negatif bir ilişki vardır. Dolayısıyla sonuçlarımızla, Türkiye'de uluslararası ticaret ve karbondioksit salınımı arasındaki ters-U ilişki doğrulanmıştır.