Dicle University
Discipline

Sociology

Dicle University

54

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
DoctorateOpen AccessTR

Tarihsel sosyoloji açısından beden imgesi: Türkiye'de uluslaşma öncesinden günümüze beden tasarımı ve temsilleri

Bu araştırmada tarihsel sosyolojik bir yaklaşımla Türkiye'de bedenin bir proje olarak inşası ve bu inşanın günümüzdeki yansımaları ele alınmaktadır. Türkiye'nin uluslaşma öncesi, uluslaşma süreci ve günümüz olmak üzere üç döneminde, beden üzerine gelişen anlayışlar karşılaştırmalı olarak araştırılmaktadır. Bahsi geçen anlayışlar; klasik, modern ve postmodern anlayışlardır. Araştırmanın odakları, uluslaşma öncesi dönemde resim ve heykel sanatlarındaki beden temsilleri, uluslaşma sürecinde fotoğraf sanatındaki beden temsilleri ve aydınların bu bağlamdaki görüşleri, günümüzde ise resim, heykel ve fotoğrafı içeren görsel sanatlardaki beden temsilleri olmak üzere birkaç ayaktan oluşmaktadır. Böyle bir tercihin nedeni, beden temsili olgusunun farklı dönemlerde, dönemin özellikleri itibariyle farklı alanlarda öne çıkmasıdır. Bu bağlamda, uluslaşma öncesi dönemde, Türkiye'de beden temsilini etkileyen olaylar Avrupa'da gerçekleşmiştir. Avrupa'da sanatın yaygınlaşmasının neticesinde beden, henüz bugünkü anlamda kurumsallaşmamış sanatlara nazaran, resim, heykel gibi görsel sanatlarda temsil edilmiştir. Uluslaşma öncesi dönemi incelerken; ulusal bir beden tasarımının geliştirilmesinde etkili olan, dışarıdan ve içeriden bakışları gözler önüne seren görsel sanatlardaki Osmanlı ve Türk bedeni temsilleri ortaya konulmaktadır. Uluslaşma sürecinde bedenle ilgili temsillerin, fotoğraf teknolojisinin gelişmesi ile fotoğraf dalında ve basılı materyale ulaşımın kolaylaşması sayesinde, yazılı metinlerde karşılık bulduğu dikkat çekmektedir. Uluslaşma sürecinde Türkiye'deki aydınların Batı'daki fikirler karşısında, beden hakkındaki fikirlerinin tartışılmasına yer verilmektedir. Bunun yanında bedenin ulusal temsilin bir öğesi olarak aldığı biçimler fotoğraflardaki imgeler incelenerek tartışılmaktadır. Günümüzde ise Türkiye'de beden temsilinin inceleneceği zengin toplumsal bağlam görsel sanatlarda karşılığını bulmaktadır. Araştırmada görsel analiz tekniği uygulanmakta; tematik analiz çerçevesinde görseller analiz edilmektedir. Türk beden temsilleriyle ilgili araştırmanın amacına uygun olarak örnekler seçilmiş ve bu örnekler içerisinden imgeler incelemeye tabi tutulmaktadır. Ayrıca, resim, fotoğraf ve görsel sanat dallarından, sanatı aynı zamanda icra eden akademisyen ve sanatçılarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, Antalya ve Karaman'daki üniversitelerde çalışan akademisyenlerden ve sanat faaliyetlerini bu kentlerde yürüten sanatçılar arasından seçilmiştir. Araştırmanın amaçları gözetilerek seçilen dokuz kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, tematik analize tabi tutulmuştur. Türkiye'de ulusal beden tasarımı ve temsilleri konusunda, geçmişteki ve günümüzdeki örnekleri inceleyen karşılaştırmalı, sosyolojik bir çalışmanın tespit edilmemesi, bu araştırmanın önemini ortaya koymaktadır. Sanatta beden kavramı sıklıkla yer bulsa bile ikonolojinin ulusal bir kavram olarak tanımlanması ve merkezine bedenin toplumsal anlamlarının yerleştirilmesi nedeniyle özgün bir konum edinmektedir.

BedenBeden imajıBeden sosyolojisi+6
Mehmet Kurtcebe
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessEN

Decolonizing the self through embracing Islam: Narratives of Muslim reverts based in Istanbul and beyond

The critique of materialism as a dominant political and sociological value system — one that reduces human existence to material existence — has been extensively explored, particularly by Muslim intellectuals who position Islamic teachings and principles as an alternative worldview. While much of this discourse remains theoretical, this dissertation is grounded empirically by examining how materialism shapes the modern self and how embracing Islam enables emancipation in the lived experiences of 22 Muslim reverts from diverse backgrounds. This study investigates the spiritual and social disconnections, the impact of adopting the negative notion of freedom, and the impounding of innate values as consequences of a materialistic perspective. Besides, examining the influence of embracing Islam in restoring spiritual and social dimensions, adopting a positive view of freedom and liberation of human values as a decolonial consequence of Islamic views. Engaging with Thomas Hobbes' materialist perspective, Abdelwahab El-Messiri's critique of secular modernity, and Taha Abdurrahman's Islamic ethical philosophy, this study constructs a theoretical framework for analyzing the narratives of reverts. Through thematic analysis of the interviews, the study reveals how materialism had a colonial disintegrative impact on the self through depriving people of its unseen component. Through such a component, they can purify themselves and transcend to non-material worlds, which is what Islam has presented to its followers not only as religious doctrine but as a comprehensive way of life. The study provides valuable insights into the extent of the colonial influence of materialism on the self and how religion, particularly Islam, constitutes a way of resistance and reclaiming of self.

Heba S. A. Attaallah
Ibn Haldun University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Engelli bireylerin afet deneyimleri: Van örneği

Fiziksel, sosyal, politik, ekonomik ve kültürel engeller, engelli bireylerin yaşamsal faaliyetlerini sürdürme olanaklarını kısıtlayan önemli etkenlerdir. Deprem zamanlarında afetlerden en çok etkilenen grupların başında gelen engelli bireyleri kısıtlayan ve engelleyen bu faktörler daha çok belirginleşmektedir. Engelli bireylerin afetle mücadelede yer almamaları, afetler meydana geldiklerinde temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekmeleri, erişilebilir eğitim, sağlık, ulaşım, tahliye, barınma, erişilebilir destek alma ve kamusal hizmetlere ulaşmakta zorluk yaşamaları afetlerle baş etme dirençlerini zayıflatmakta ve kırılganlıklarını arttırmaktadır. Bu çalışma, Van kent merkezinde ikamet eden ve 2011 yılında meydana gelen Van depremlerinin ortopedik engelli, görme engelli ve işitme engelli bireylerin zarar görebilirlikleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile yürütülen bu araştırmada engelli bireylerin 2011 Van depremlerinde yaşadıkları sorunların temel sebeplerinin neler olduğu ve depreme hazırlık süreçlerinin nasıl şekillendiği, tahliye sürecinde karşılaştıkları problemler, barınma sorunları, erişilebilir destek sorunları, afet zamanlarında toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl şekillendiği, deprem sürecinde AFAD ve Kızılay ile olan deneyimleri ve ayrımcılık, göç, yoksulluk gibi sosyoekonomik durumların engelli bireylerin zarar görebilirlikleri üzerindeki etkisi betimsel yöntemle analiz edilmiştir.

Serhat Kaçar
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Çocuk ihmal ve istismarı ile ilgili yasal düzenlemelerin sosyoloji analizi

Çocuk istismar ve ihmali, aileleri ve toplumları özellikle de çocukları oldukça etkileyen, üzerinde önemle durulması gereken sosyal bir sorundur. Toplumların temeli çocuklardır. Gelecekte sağlıklı toplumların var olması da ancak sağlıklı yetişen çocuklara bağlıdır. Yapılan araştırmalar çocukların maruz kaldıkları istismar ve ihmal nedeniyle fiziksel, davranışsal, duygusal ve psikolojik olarak birçok sorunla karşılaştıklarını göstermektedir. Yaşamış oldukları bu sorunlar, ayrıca yetişkinlik döneminde psikolojik ve davranışsal bozukluklar göstermelerine neden olmaktadır. Bu nedenle çocuklukta maruz kalınan istismar ve ihmal olaylarının hem bugünün çocuğu hem de geleceğin yetişkini üzerinde olumsuz etkileri olabilmektedir. Çocuk istismarı ve ihmali, her ne kadar geçmişten gelen bir sorun olsa da toplumun bilgi düzeyinin artması ve insanların bu konuya ilişkin bilinç seviyesinin yükselmesiyle her geçen gün daha fazla su üstüne çıkan bir sorun haline gelmiştir. Bu konuya ilişkin kitap ve dergiler yazılmış, medya yayınları oluşturulmuştur. Aynı zamanda seminer ve konferanslar düzenlenerek konunun daha rahat bir biçimde ifadesi sağlanmıştır. Özelikle de "norm dışı" olarak vasıflandırılan çocuğun cinsel istismarı konusunda günümüzde hem çocuğun kendisi ve ailesinin psikolojisi düşünülerek psikolojik yardım alma yoluna gidilmekte hem de ilgili konu adli makamlara taşınarak çocuğun mağdur olma hakkı bilinç sahibi aileler ile birlikte aranmaktadır. İstismar ve ihmal kavramları, sık olarak birbirine karıştırılmakla beraber bu kavramlar çeşitli davranışları içermektedir. Çocuk istismarı duygusal, fiziksel, cinsel ve ekonomik; çocuk ihmali ise fiziksel, duygusal ve eğitimsel olarak sınıflara ayrılmaktadır. Çocuk istismarı, ebeveyn veya bakıcı gibi bir yetişkinin çocuklara uyguladığı, toplumsal normlar ve uzman kişiler tarafından uygunsuz ya da zarar verici olarak nitelendirilen, çocuk gelişiminde engel teşkil eden veya gelişimini kısıtlayan fiillerin hepsi olarak tanımlanmaktadır. İhmal ise çocukların fiziksel veya psikolojik gereksinimlerinin devamlı olarak karşılanmaması halinde, bu durumun çocuğun gelişiminde ya da sağlığında önemli problemler ortaya çıkarması olarak tanımlanır. İhmal, ebeveynin veya bakıcının çocuğu fiziksel tehlikeden korumak için ona uygun yemek, kalacak yer, kılık-kıyafet olanakları sağlayamaması ya da gereken sağlık imkanlarından mahrum bırakması biçiminde şeklinde ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra ihmal, çocuğun temel duygusal gereksinimlerine de ilgi göstermemeyi içermektedir. Çocuk ihmali ve istismarı konusunda son zamanlarda toplumda bir duyarlılık artışı görülmektedir. Bu konudaki duyarlılık artışı, temelde çocuk ihmali ve özellikle istismarının artışına değil, çocuklar üzerinde yetişkinlerin sorumluluğunun artmasına bağlanabilir. Çocuk araştırmalarının gelişimi, çocuk sorunlarının azalmasına henüz katkı sağlayamasa da kamuoyunda çocuk sorunlarına yönelik ilginin artmasını sağlayabilmiştir. Her ne kadar hukukî olarak çocuk ihmal ve istismarına yönelik yasalar çıkarılarak caydırıcı nitelikte cezalar uygulansa da sorunun çözüme kavuşmadığı ve artmaya devam ettiği görülmektedir. Bu durum, sosyolojik olarak incelenmeye değerdir. Nitekim bu tez de, Türkiye'deki çocuk ihmal ve istismarına yönelik yasal düzenlemelerin sosyolojik analizi yapılmak üzere hazırlanmıştır.

Cinsel istismarDuygusal istismarFiziksel istismar+5
Büşra Özmen
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Kent dönüşümlerinin 1980 sonrası Türk sinemasında temsili: Beyoğlu örneği

Bu çalışmada, kentsel mekân ve öteki kavramları çerçevesinde, kent dönüşümlerinin Beyoğlu örneklemi üzerinden sinemada nasıl temsil edildiği incelenmektedir. Türk Sineması için İstanbul gerek doğal fon olarak gerekse toplumsal değişimlerin göstergesi olarak her zaman önemli bir konumda yer almaktadır. Toplumsal dönüşümleri en etkili biçimde yansıtan sanat olma özelliği gösteren sinemada, kentin temsili ise toplumun içerisinde bulunduğu siyasal, kültürel ve ekonomik yapıya göre değişim göstermektedir. Siyasi politikalar sonucunda toplumsal süreçte yaşanan sosyo-ekonomik değişimler, kentsel mekanları da dönüşüme uğratmaktadır. İstanbul'un en eski yerleşim bölgelerinden biri olan Beyoğlu, içerisinde her dönem farklı 'öteki' kimliklerini barındırması ile toplumsal dönüşümün yansımalarını en fazla yaşayan mekân olma özelliği ile karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle tezde araştırılmak üzere Beyoğlu'nun farklı dönemlerini ele alan üç film seçilmiş ve incelenmiştir. Güz Sancısı filmi ile ötekileştirilen gayrimüslimler, Muhsin Bey filmi ile göç ile ortaya çıkan ve elit tabaka tarafından hor görülen arabesk kültür ve Gece, Melek ve Bizim Çocuklar filmi ile toplumsal normlara uymayan travestiler, eşcinseller, hayat kadınları ile toplum tarafından öteki olarak adlandırılan cinsel kimlikler değerlendirilmiştir. Tezde, nitel veri analiz türlerinden biri olan betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Amaçlı örneklem ile seçilen filmler incelenmiş ve elde edilen veriler önceden belirlenmiş temalara göre özetlenip yorumlanmıştır. Lefebvre ve Harvey'in kente dair görüşleri araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturmakta ve analiz kısmından önce mekan ve öteki kavramları açıklanarak, bu kavramlar çerçevesinde veriler ,temalara uygun şekilde yorumlanmıştır. Sonuç olarak siyasi politikaların toplumsal örgütlenmeye, kültür ve cinsiyet politikalarına ve bu olguların sonucunda yerleşim alanları olan kentsel mekanlara nasıl etki ettiği araştırmanın kapsamını oluşturmaktadır.

1980 sonrasıKentsel dönüşümKentsel mekan+4
Gamze Kalkan
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Ötekiliğin dinsel kimlik ve cinsel kimlik çerçevesindeki izdüşümleri

Dinsel ve cinsel kimlik üzerinden bireylerin birbirlerine göre ötekiliğini ve ötekileştirme davranışını konu edinen bu çalışmada, Alevilik, Sünnilik, eşcinsellik, düzcinsellik kapsamında ötekiliğin ve ötekileştirilme pratiklerinin bireyler tarafından anlamlandırılma ve deneyimlenme biçimleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda bireylerin dinsel ve cinsel kimlikler çerçevesinde 'öteki' ile ilişki kurmaya yönelik yaklaşımları değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada kartopu örnekleme tekniği ile ulaşılan Alevi-eşcinsel, Alevi-düzcinsel, Sünni-eşcinsel ve Sünni-düzcinsel şeklinde kategorize edilen 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma verileri, tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Bu çerçevede çalışma, benimsenen kimlik üzerinden 'öteki' olmayı, ötekileştiren ve ötekileştirilenin gözünden anlamaya çalışmıştır. Ulaşılan temalar doğrultusunda, bireylerin birbirine göre ötekiliğini ve ötekileştirme davranışını belirleyen unsurların bu kimliklere atfedilen anlamlar doğrultusunda geliştirilen stereotipler olduğu söylenebilir. Alevi katılımcılar, en çok dini pratiklerinin farklılığı üzerinden oluşan stereotipler aracılığıyla etiketlenmektedir fakat Sünni katılımcıların bu farklılığa ve din mefhumuna atfettiği anlamlar, onların Alevi bireyler ile çeşitli toplumsal bağlamlarda ilişki kurmasını önler nitelikte değildir. Eşcinsel bireylere yönelik ötekileştirici yaklaşımın temelinde ise toplumsal cinsiyet normları üzerinden gerçekleşen stereotipler bulunmaktadır ve bu bağlamda bilhassa düzcinsel erkek katılımcılar, eşcinsel bireyler ile ilişki kurmaktan kaçınmaktadır. Alevi-düzcinsel, Alevi-eşcinsel ve Sünni-düzcinsel katılımcıların kendi ötekiliğini anlamlandırma ve kabullenme sürecinde ise benimsenen dinsel ve/veya cinsel kimliğin toplumdaki farklılığına atfedilen anlamlar etkili olmaktadır ve bu anlamları katılımcılar, ilişki kurdukları diğer ötekiler aracılığıyla sosyalizasyon sürecinde öğrenmektedir. Farklılığa atfedilen anlamların niteliği, katılımcıların kimliklerini çevresinden gizleme eğilimi göstermesine neden olabilmektedir. Bu bağlamda Alevi katılımcılar açısından ötekileştirici pratiklerin denetimi için belirli bir dönem dinsel kimliği gizlemek bir tercih olsa da bilhassa yetişkinlik döneminde ötekileştirici pratiklere rağmen kimliklerini gizlemek istememektedirler. Eşcinsel katılımcılar ise cinsel kimliklerinin farklılığının belirleyici olmadığı ilişkiler kurmak istedikleri için kimliklerini sınırlı bir çevrede dışa vurmaktadırlar. Anahtar Sözcükler Ötekilik, ötekileştirme, cinsel kimlik, dinsel kimlik, Alevilik, Sünnilik, eşcinsellik, düzcinsellik.

AlevilikCinsel kimlikDini kimlik+5
Aylin Arslan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Etnik kimlik merkezli sosyal dışlanmanın boyutları: Tekirdağ romanları üzerine bir araştırma

Romanların sosyal dışlanma problemi bu çalışmayla etnik kimlik temeli üzerinden ele alınacak ve Araştırmada Romanların sosyal, ekonomik, eğitim ve mekânsal alanlarda dışlanmışlıkları çok boyutlu olarak ortaya konulacaktır. Araştırmada Tekirdağ evreninde toplam 33 Romanla mülakat çalışması yapılmış ve gözlemlerden yararlanılmıştır. Tekirdağ'da Aydoğdu, Zafer ve Karadeniz mahallerindeki Romanların kendi anlatı ve yaşam pratiklerinden yola çıkarak damgalanma ve dışlanmışlık algıları içten bir bakışla tespit edilmeye çalışılmıştır. Tekirdağ Romanlarının damgalanma ve ötekileştirilme süreçlerinde, sahip oldukları etnisite ve önyargı, kalıpyargıların dışlanmada güçlü bir öneme sahip olduğu görülmüştür. Çalışmada etnografik yöntemler ile elde edilen veriler, bu perspektif ile yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları, Tekirdağ Romanların sosyal dışlanma pratikleri genellikle barınma, eğitim, istihdam ve sağlık gibi toplumsal alanlarda etnik ayrımcılık ve dolayısıyla ayrımcılıkla beslenen sosyal dışlanmaya maruz kaldıklarını göstermektedir. Bu nedenle Roman olmayanlarla ilişkilerinin sınırlı olduğu, güvencesiz ve sürekli olmayan işlerde çalıştıkları, eğitim seviyesinin düşüklüğü ve erken yaşta evlenme, sağlıksız konutlarda kalındığı ve suç işleme düzeylerinin yüksek olduğu gibi bulgulara ulaşılmıştır.

DamgaDışlanmışlıkEtnik kimlik+5
Gamze Özdemir
Niğde Ömer Halisdemir Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Almanya'daki genç kuşak Türk diasporasının dini kimlik inşası

Kimlik konusu modern ulus devletler için önemini korumaya devam etmektedir. İletişim, haberleşme ve ulaşım ağlarının artması ve göçlerin görünür olması, ulus devletlerin sınır ötesindeki topluluklarına yönelik de kimlik politikaları geliştirmesine neden olmuştur. Buna paralel olarak göçü alan toplumlar da kendi ulus devlet modelleri bağlamında göçmen ve diasporik gruplara yönelik kimlik politikaları geliştirmiştir. Bu anlamda Almanya'daki Türk diasporası hem Türkiye'nin hem de Almanya'nın geliştirdiği çeşitli politikalardan etkilenmektedir. Bu etkilenmenin özellikle dini kimlik bağlamında nasıl gerçekleştiği bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Almanya'daki genç kuşak Türk diasporasında dini kimlik inşasını ele alan bu çalışma nitel yönteme başvurarak Almanya'nın Kuzey Ren Vestfalya eyaletinde yaşayan 18-22 yaş arasındaki 23 katılımcıdan elde edilen niteliksel verilere dayanmaktadır. Araştırma Almanya'daki genç kuşakların dini kimlik inşasında belirleyici olan unsurları ortaya çıkarmayı ve genç kuşakların dini kimlik inşasını anlamaya çalışmaktadır. Saha çalışması sonucunda kendini dini kimlik çerçevesinde tanımlayan genç kuşak katılımcıların dini kimlik inşasında aile, sivil toplum kuruluşları, dil ve Almanya'nın politikaları olmak üzere dört farklı unsurdan etkilendikleri görülmüştür.

AlmanyaDiasporaDini kimlik+7
Muhammet Mustafa İyi
Necmettin Erbakan University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

2000'lerden günümüze Türkiye'de kolektif şiddet türü olarak linç

Linç, bir kolektif şiddet biçimi olarak kitlenin hızlı bir biçimde hüküm vermesi ve bu hükmü hemen o anda uygulaması, "suçlu" olduğunu düşündüğü kişi ya da kişileri cezalandırması olarak tanımlanabilir. Ortada ne mahkeme ne de hakim vardır. Belki suç bile yoktur. Hukukun yokluğuyla karakterize olan bu şiddet eylemi kitlenin adalet iddiasını taşımaktadır. Linç, bir bakıma devlet hukukuna bir karşı çıkış, onun yetersizliğine karşı ivedi bir hak teslimi, kendi adaletini yaratma fikrinin bir yansıması olarak anlaşılabilmektedir. Ancak bu pratikte de böyle midir? Yoksa tam tersine linç, devletin resmi dili, söylemi ve hukuk sistemi, temel kurumları aracılığıyla biçimlendirilen, gündelik kanaatlerin, zihniyet yapılarının ve duyarlılıkların üretildiği ve düzenlendiği, bu düzenlemenin bir yönetim stratejisi ile kime, ne zaman yöneleceğinin tayin edildiği bir alanın parçasını mı oluşturmaktadır? Cumhuriyet'in kuruluşundan 2000'li yıllara kadar gelen dönem bu çerçevede ele alındığında kolektif şiddet ve linç pratikleri çeşitli etnik, siyasi ya da dinsel azınlıklara yönelmiş bir dizi toplumsal olayda kendini göstermektedir. Buna 1990' lı yıllarda Kürt coğrafyasında sürmüş olan yoğun çatışma döneminin ağır şiddet biçimlerinin ve insan hakları ihlallerinin mirası da eklenmektedir. 2000'li yıllar ise Türkiye'de neo-liberal iktidar yapısı ve ondan türeyen güvenlik devleti anlayışının gündelik yaşama yayıldığı, farklı şiddet ve baskı mekanizmalarını doğurduğu ya da mevcut mekanizmaları beslediği, hukuk devleti ile sivil toplum anlayışının muğlaklaştığı bir dönem olarak kendini göstermektedir. Bu yıllar aynı zamanda linç eylemlerinde belirgin bir artışın olduğu yıllardır. Bu çalışmada, Türkiye'de 2000'li yıllarda gerçekleşmiş olan linç eylemlerini şiddet, kolektif şiddet ve şiddet kullanımında devletin konumu ile hukukun rolü ekseninde ortaya koymak, milliyetçilik ideolojisi ile ilişkini tartışmak, kitlenin şiddetini anlamak ve bu linç eylemlerinin altında yatan dinamikleri analiz etmek hedeflenmektedir. Bu analizi de beş linç davası üzerinden yapmaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile tarafların beyanları içerik analizine tabi tutulmuştur. Lincin taraflarının kendilerini, linç eylemini ve eylemin sebeplerini nasıl ortaya koydukları anlaşılmaya çalışmış, lincin toplumsal dayanakları lincin taraflarıyla tartışılmıştır.

DevletHukukKitle+6
Diler Bulut
Mimar Sinan Fine Arts University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessEN

From "Femina Grata" to "Femina Sacra": Shifting approaches to Kurdish women in feminist academic discourse

This thesis investigates how the scholarly approach to Kurdish women in gender literature has transformed from 1980 to the present in Turkey by examining the political developments that have influenced and shaped these changes. The first part of the thesis addresses the impact of these political conditions on academic production. Through interviews with experienced scholars and researchers, as well as document analysis, it explores how theoretical approaches have been reflected in academic work over the years due to political developments, interactions, and debates within feminist grassroots movements. It also examines the theoretical alliances and divergences that have arisen. After examining how political conditions have evolved over the years and how academics have positioned themselves in response to these changes, the second part of the thesis explores the theoretical shifts in feminist academic production, highlighting the theoretical approaches that have gained prominence over time through an analysis of strategically selected academic texts. As a result of the interviews and document analysis, theoretical approaches to Kurdish women have been analyzed in a way that can be broadly divided into three main periods. Despite covering a range of texts, this part mainly focuses on the most influential academic works and purports to illustrate the three main approaches identified in the study.

Şilan Tank
Boğaziçi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Seküler bir ortam olarak üniversitede dindar öğrencilerin var olma pratikleri: ODTÜ örneği

Bu çalışma, Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)'nde kamusal alan ve dindarlık arasında yaşanan gerilim biçimleri ve sonuçlarını konu edinmektedir. Din ve kamusal alan arasında sorunlu ve gerilimli bir ilişki bulunmaktadır. Bunun nedeni dine karşı modern bir yaşama biçimi olarak ortaya çıkmış olan sekülerizmin kamusal alanın idare ve denetimini elinde bulundurmak istemesidir. Kamusal alanda hakimiyeti ele geçirmiş olan sekülerizm her ne kadar dini ve dinî sembolleri sadece özel alanlara hapsetmek istese de dini yaşama biçimi olan dindarlık, eğitim ve kentleşme ile kendisine çizilen sınırları aşmakta ve kamusal alana bir şekilde dahil olmaktadır. Bu dahil olma beraberinde birçok sorun ve gerilim getirmektedir. Günümüzde din ve kamusal alan arasındaki bu sorunlu ilişkinin en iyi örneklerinden bir tanesi, seküler kamusal nitelikler taşıyan üniversite kampüslerinde görülmektedir. Üniversite kampüsleri hazcı gençlik kültürüne ev sahipliği yapan mekânlardır. Bu hazcı ve seküler kültüre üniversitenin akademik gereksinimleri de eklendiğinde "dinî takvim-akademik takvim" ve "kitabi İslam-yaşanan İslam" gerilimleri ortaya çıkmaktadır. Bu gerilimlerin sonucunda da sahip olunan dinî ve kültürel sermayeye göre "ötekiyle" etkileşimlerle birlikte yeni dindarlık formları ortaya çıkmaktadır. Buna göre de bireyler kamusal alanda Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre olmak üzere bir bölgede kimliklerini var etme yoluna gitmektedirler. Eylem ve bağlam bazlı değişen bu kültürel yerleşim bazen geçici bazen de kalıcı olabilmektedir. Bu çalışmada, seküler kamusal alana dinî kimliklerin yerleşimi radikal seküler nitelikler taşıyan ODTÜ'de dindar öğrenciler ile yapılan derinlemesine mülakatlar ile betimlenmeye çalışılmıştır. Kamusal alan etkileşimler alanı olması nedeniyle çalışmamıza temel oluşturması amacıyla sembolik etkileşimcilik kuramı kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: ODTÜ, Kamusal alan, Dindarlık, Sekülerizm, Sembolik etkileşim

DindarlıkEtkileşimGerilim+7
Mevlüt Uğurlu
Ankara Yıldırım Beyazıt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Türk sinemasında dış göç süresi

İİ YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ TÜRK SİNEMASINDA DIŞ GÖÇ SÜRECİ Filiz GÖKTUNA Sosyoloji Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 2005 Danışman: Prof. Dr. Bilhan KARTAL İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra hızlı bir endüstrileşme sürecine giren Batı Avrupa ülkelerinde yabancı iş gücü gereksinimi ortaya çıkmış ve bu doğrultuda 1961 yılında ikili anlaşmalar çerçevesinde Türkiye'den öncelikle Federal Almanya'ya ve ilerleyen yıllarda diğer Batı Avrupa ülkelerine yönelik bir göç hareketi başlamıştır. Dönüşümlülük ilkesine dayalı olan bu göç hareketi 1970'lerde dünya çapında baş gösteren ekonomik kriz nedeniyle OECD ülkeleri dışından yabancı iş gücü alımının yasal olarak durdurulmasına karşın yasal olmayan yollarla ve aile birleşimine izin veren yasalar doğrultusunda devam etmiştir. Bu nedenle iş gücü ihraç eden ve yabancı iş gücü istihdam eden ülkeler sürece özgü kültürel, sosyal ve politik sorunlarla yüzleşmek zorunda kalmışlardır. Türk dış göç süreci birey, aile ve toplum düzeyinde önemli değişimlere yol açmıştır. Bugün Batı Avrupa ülkelerinde yaşayan 4 milyon civarındaki Türk göçmen bu coğrafyadaki en büyük yabancı grubu oluşturmaktadır. Türk sineması sosyal gerçekliğin en önemli yansıma araçlarından biri olarak Türk dış göç sürecine karşı ilgisiz kalmamıştır. 1970'lerden itibaren kimi filmlerde sürecin göç etme biçimi, aile, kadın, kuşak, uyum, kimlik, yabancı düşmanlığı vb. boyutları konu edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türk dış göç sürecinin Türk sinemasında yansımasını ortaya koymaktır. Bu bağlamda göç sürecinin geniş yelpazeli sosyo-kültürel boyutlarının ve süreçten bağımsız olmayan toplumsal değişimin Türk sinemasında sunumu yaklaşık 30 Türk filminden en etkili yansıttıkları varsayılan dört film kapsamında ele alınmaktadır. Türk dış göç sürecini konu edinen bu filmler içerik çözümlemesi yapılarak göç sosyolojisi çerçevesinde irdelenmeye çalışılmaktadır.

Filiz Göktuna
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2005
00
Master'sOpen AccessTR

Atatürk'ün çağdaşlaşma anlayışı

15'inci yüzyılın ortalarından itibaren ?Cihan Devleti? konumuna ulaşan Devlet-i Ali Osman (Yüce Osmanlı Devleti), 19'uncu yüzyıla gelindiğinde, askeri gücünü büyük ölçüde kaybetmiş, Sanayi Devriminden olumsuz etkilenmiş, kapitülasyonların etkisi, tımar sisteminin bozulması ile ekonomik alanda zayıflamış ve eğitim alanında çağın gerisinde kalınması sonucu dağılmakla karşı karşıya kalmıştır. Devleti içinde bulunduğu çıkmazdan kurtarmaya yönelik dar kapsamlı reformlar yapılmaya çalışılmışsa da bunlar yeterli olmamıştır. Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük şeklinde beliren fikir akımları realiteden uzak kalmışlardır.Birinci Dünya Savaşı sonunda ülke işgal edilmiş, denetim İtilaf Devletleri'nin eline geçmiştir. Bu ortamda Mustafa Kemal Atatürk, Türk ulusunu arkasına alarak Milli Mücadele hareketini başlatmış ve dünyada emsali olmayan bir zafer kazanmıştır.Atatürk askeri alanda kazanılan zaferi yeterli görmemiştir. O'nun için asıl hedef Türkiye Cumhuriyeti devletini çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmaktır. Çağdaşlaşma hamlesini gerçekleştirmek için siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda inkılaplar yapılmıştır. İnkılapların en büyük özellikleri birbirlerini tamamlayan yapıda olmaları ve Türk ulusuna hak ettiği insanca yaşam ortamını sunmalarıdır.Atatürkçülük, Türkiye gerçekleriyle uyuşan, Türk ulusunun yapısına uyum sağlayan, hayalcilikten uzak ve uygulanabilir bir içeriğe sahiptir. Atatürk'ün çağdaşlaşma anlayışı dönemin fikir akımlarının ve ideolojilerinin üzerinde, statükocu değil, yaşayan bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır.

Atatürk, Mustafa KemalBatılılaşmaEmperyalizm+2
Yavuz Aydemir
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2009
174
Master'sOpen AccessTR

Bir muhafazakârlaştırma projesi olarak Türk-İslam sentezi

Türkiye'de muhafazakârlık toplumun temel dinamiklerini anlamada anahtar kavramlardan birisidir. Tarihsel süreç içerisinde muhafazakârlık olgusu toplumsal, kültürel ve siyasal yaşamın en önemli dinamiklerinden birisi olmuştur. Osmanlı'nın son döneminde başlayan, imparatorluğun bekasını sağlamaya dönük düşünce ve siyasi akımları olan Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük akımları Türk muhafazakârlığının düşünsel mirasını etkilemiştir.Türkiye'de muhafazakârlık Cumhuriyet dönemi ile birlikte gelişmiş, değişmiş ve siyasal alanı dönüştürebilen bir güç haline gelebilmiştir. 1950 yılında Demokrat Parti'nin çevrenin hassasiyet gösterdiği temel geleneksel, dini, manevi değerlerini ön plana çıkartarak iktidar olması Türkiye'de sağ muhafazakârlığın önemli bir siyasi aktör haline gelmesinde bir dönüm noktası olmuştur. 1950'den itibaren yükselen dini-milliyetçi muhafazakârlık Türkiye'de siyasal alana damgasını vurmuştur. Bu dönemde Aydınlar Ocağı çevresinde örgütlenen milliyetçi-muhafazakâr aydınlar Türk-İslam sentezi düşüncesinin biçimlenmesine önayak olmuşlardır.1980 askeri müdahalesi sonrasında Türkiye'de Türk-İslam sentezi düşüncesi devletin resmi ideolojisine eklemlenmiştir. Bu eklemlenme sürecinde özellikle milli eğitim kurumlarında ve ortaöğretim ders kitaplarında Türk-İslam sentezi düşüncesinin ideolojik bir aygıt olarak izleri görülmektedir. Bu bağlamda Türk-İslam sentezi düşüncesi bir muhafazakârlaştırma projesi olarak işlev görmektedir. Türkiye'de milliyetçi-muhafazakâr düşüncenin çok etkili olmasında alt gelir gruplarının ekonomik, siyasal ve kültürel açıdan muhafazakâr değerlere sarılmaları kadar, son dönemlerde devletin toplumu muhafazakârlaştırma projelerinin de önemli bir rolü bulunmaktadır.

MuhafazakarlıkSiyaset bilimiSiyaset sosyolojisi+1
Erhan Akarçay
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Müzik alanının oluşumu, değişimi ve Türkiye'deki gelişimi bağlamında avangarttan kitlesele müzikte eleştiri

Müzik, tarih boyunca toplumları temsil eden kültürel paradigmalardan biri olarak, dönemsel koşullara göre değişim göstermiştir. Müziğin eleştiriyle kurduğu ilişki de bu değişimlere bağlı olarak farklılaşmaktadır. Müzikte eleştirinin ortaya çıkması öncelikle müziğin Batı'da Aydınlanma dönemi ile saray ve kiliseden özerkleşmesiyle bağlantılıdır. Ardından, romantik dönemde müzik burjuvadan özerkleşmeye başlamıştır. Sanatın sanat için yapılmaya başlandığı bu dönem avangart akımların doğmasına öncülük ettiği gibi, müziğin de avangartlaşmasını sağlamıştır. Fakat 20. yüzyılın başlarında Amerika'da ortaya çıkan caz aracılığıyla kapitalizmin çarklarına dahil olan müzik ticarileşmiş ve bu doğrultuda yeni popüler müzik türleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, eleştirel olan avangart müzik o zamandan günümüze etkisini ve gücünü yitirmiştir. Öte yandan, müzik bu tarihsel süreçte kitleselleşmiş olsa da, rock'n roll, rock ve rap gibi yeni türleriyle eleştirel yönünü hep sürdürmüştür. Türk müziği ise Batı'ya paralel olarak 1960'lardan sonra bu müzik türlerinden etkilenmiştir. Eleştirel tavır Anadolu ozan geleneğinin de etkisiyle Anadolu pop müziği ile başlamış, rock ve rap müzik ile sürmüştür. Bu çerçevede, bu çalışmanın amacını oluşturan, müziğin toplumsal bağlamının ve müzikteki eleştiri dilinin ortaya konulması, tarihsel karşılaştırmalı sosyolojik bir bakış açısı ile gerçekleştirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Avangart, Eleştiri, Kitlesel müzik, Özerklik, Türkiye'de müzik.

AvangardEleştiriKitleselleşme+2
Özkan Doğan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

COVID-19 salgınının toplumsal cinsiyet açısından mesleki seçimlere etkisine sosyolojik bir bakış: Fırat Üniversitesi öğrencileri örneği

Bu araştırmanın amacı; Covid-19 salgınının toplumsal cinsiyet açısından üniversite öğrencilerinin mesleki tercihlerine etkisini sosyolojik bir perspektifle incelemektir. Pandemi, küresel ve ulusal düzeyde; sosyal, ekonomik ve psikolojik alanlarda önemli değişikliklere yol açmış; bu süreçte bireylerin meslek seçimi gibi önemli kararlar üzerinde belirgin etkiler oluşturmuştur. Araştırma, pandemi döneminde, üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve meslek seçimleri arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak; bu dönemde yaşanan dönüşümleri anlamayı ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik stratejiler geliştirmeyi hedeflemektedir. Araştırma karma yöntem yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Covid-19 öncesinde ve sonrasında meslek tercihi yapmış öğrenciler toplumsal cinsiyet açısından incelenmiştir. Araştırmanın evrenini Fırat Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Veriler, Fırat Üniversitesi'nde öğrenim gören 798 lisans öğrencisinden çevrimiçi anketler ve görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 22.0 programı ve Microsoft Office Excel 2016 programı, nitel verilerin analizinde ise içerik ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırma, kadın ve erkek öğrencilerin meslek tercihlerinde pandemi döneminde meydana gelen değişimleri değerlendirmiş ve bu tercihlerin toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında nasıl şekillendiğini anlamaya çalışmıştır. Araştırmanın sonuçları; Covid-19 pandemisinin bireylerin sosyal, ekonomik, psikolojik ve mesleki yaşamlarında önemli değişikliklere yol açtığını göstermektedir. Salgının bireyleri yalnızca fiziksel sağlık açısından etkilemeyip, aynı zamanda toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında meslek seçimlerini etkilediği görülmüştür. Salgın gibi büyük ölçekli afetler, bireylerin dayanışma ve sosyal ilişkilerini yeniden şekillendirirken, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini de daha görünür hale getirmiştir. Özellikle kadın öğrencilerin ev içi sorumluluklarının artması, erkek öğrencilerin ise gelecekte mesleklerini sürdürebilmelerine yönelik kaygılarının yükselmesi gibi farklı etkiler gözlemlenmiştir. Ayrıca kadın öğrencilerin salgın sürecinde toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik çabaları artarken, erkekler geleneksel rollere daha fazla yönelmişlerdir. Bununla birlikte salgın döneminde bireyler en çok psikolojik, manevi ve maddi desteğe ihtiyaç duymuşlardır. Aile ve sosyal bağlar, dayanıklılık geliştirmede en önemli unsurlar arasında yer alırken, kamusal desteklerin sınırlı olması bu alanda iyileştirme gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak salgının toplumsal dinamikler üzerinde önemli etkiler bıraktığı bir dönemde, toplumsal cinsiyet rolleri ve meslek seçimi bağlamında bir takım değişimlerin gözlemlendiği anlaşılmaktadır. Özellikle ev içi rollerin yeniden şekillenmesine ve ekonomik belirsizliklerin etkisine bağlı olarak bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine dair algılarında anlamlı dönüşümler yaşanmıştır. Bu dönüşümler, cinsiyetten bağımsız meslek tercihleri açısından daha sınırlı bir etki meydana getirirken; toplumsal cinsiyet rollerinin meslek seçimleri üzerindeki etkisini güçlendirdiği gözlemlenmiştir. Araştırmanın sonuçları bağlamında, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için farkındalık artırıcı eğitimler, hukuki düzenlemeler ve cinsiyet ayrımcılığını önleyen politikalar geliştirilmesinin önemli olduğu söylenebilir. Ayrıca kadınların meslek hayatındaki varlığı güçlendirilirken, erkeklerin eşitlikçi yaklaşımlar benimsemesi teşvik edilmelidir. Bu adımlar, salgın gibi büyük ölçekli afetlerde toplumsal dayanışmanın ve eşitliğin sürdürülebilir kılınmasına yardımcı olacaktır.

Mualla Dikmen
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Risk toplumu bağlamında ortaöğretim öğretmenlerinin COVID 19 algısı: Diyarbakır örneği

2019 Aralık ayında ortaya çıkan Covid-19 salgınının 11 Mart 2020 tarihinde pandemi ilan edilmesiyle, tüm dünyada ütopik deneyimler yaşanmaya başlanmıştır. Türkiye'de ise 23 Mart'ta başlayan uzaktan eğitim süreciyle Covid-19, öğretmenlerin hayatında büyük değişimlere yol açmıştır. Bu çalışmada "Öğretmenlerin Covid-19 sürecine dair algıları nasıldır?" sorusu üzerinde durulmuştur. Öğretmenlerin bu süreçte değişen risk algılarına ve korku durumlarına; risk toplumu, korku kültürü, tehlike, güven gibi kavramlar ekseninde bakılmıştır. Covid-19 pandemi sürecinde yürütülen uzaktan eğitim faaliyetlerini öğretmenlerin, risk ve korku durumlarına göre, nasıl değerlendirdikleri üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, Diyarbakır merkez ilçelerde ortaöğretim kademesinde görev yapan 10 erkek, 14 kadın olmak üzere 24 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşülmüştür ve elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgularara göre, Covid-19'un öğretmenlerin yaşamında türlü risk ve korku durumları yarattığı sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin risk algısının ve korkularının Covid-19 süreciyle değiştiği görülmektedir. Öğretmenlerin Covid-19 sürecinde yaşadıkları korku ve risk durumlarının, kendi öznel yaşamlarında ve yürüttükleri uzaktan eğitim faaliyetlerinde olumsuz izler bıraktığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin Covid-19 sürecinde; virüs kapma ya da bulaştırma riski, bir yakınını virüsten kaybetme riski, hastalığı ağır geçirme riski, içinde bulunulan tehlikeli ve belirsiz koşulların her şeyden kuşku duyulan güvensiz bir yaşama dönüşme riski gibi korkular yaşadıkları görülmektedir. Öğretmenler Covid-19'un eğitim alanında yarattığı risk durumlarına dair korku içinde olduklarını ve bu korkunun uzaktan eğitim deneyimlerini de etkilediğini belirtmektedirler. Sonuç olarak Covid-19 pandemisiyle öğretmenler, eğitim alanında yaşanan değişimlerin toplumsal bağlamda da etkilerinin olacağını düşünmektedirler.

COVID 19Eğitim faaliyetleriKorku+5
Adalet Bayram
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Sivil toplum ve kamusal alan tartışmaları çerçevesinde Türkiye'de devlet ve sivil toplum ilişkisi

Demokratik toplumlarda kamusal alan ve sivil toplum kavramları iç içe geçmiş ve birbirini tamamlayan bir durum halini almıştır. Kamusal alan tartışmalarında, bireylerin tercihlerini ve haklarını yok sayarak toplumsal bütünlüğün sağlanması adına çeşitli yaptırımlar ve uygulamalar makul gösterilebilmektedir. Özel alanın, kamusal alan etkisiyle şekillendiği toplumlarda demokrasinin varlığından söz edebilmek mümkün değildir. Türk demokrasi tarihine bakıldığında, devlet geleneğinden siyasal kültürün ayrışma, partilerin demokrasi algılayış biçiminden toplumsal düzeyde örgütlenme ve dayanışma örüntülerine ve doğal olarak askeri darbelere uzanan oldukça geniş bir yelpazedeki faktörlerin etkisiyle biçimlenen demokratikleşme sürecimizde birçok sorunlar yaşandığı görülmektedir. Tüm bu sorunlara rağmen demokrasinin önündeki engeller tespit edilerek telafi edilmeye çalışılmaktadır. Sağlıklı bir demokrasinin işleyebilmesi için gerekli olan koşullar göz önüne alındığında demokrasi kültür ve eğitimi, sivil toplum ve kamusal alanın önemi ön plana çıkmaktadır. Bu bağlamda Avrupa Birliği ile entegrasyon sürecinde sivil toplum kurumlarının önemi bir kat daha artmıştır.Sivil toplum-devlet ayrışmasından ortaya çıkan yeni siyasal anlayış, modern devletin dönüşümü ve Türk siyasal hayatında sivil toplumun gelişimi ele alınarak, Batı deneyimi bağlamında Türkiye'de sivil toplum-demokrasi-kamusal alan- özel alan tartışmaları irdelenmiştir. Jürgen Habermas ve Hannah Arendt'in kamusal alan ile ilgili görüşleri mukayeseli olarak ele alınmıştır.Türkiye'de sivil toplumun gelişme ihtimali, kamusal alan-özel alan tartışmalarının muhtemel sonuçları tartışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Demokratik Çoğulculuk, Kamusal Alan, Sivil Toplum, Siyasal Sosyalleşme, Yönetişim.

İzzet Özcan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2008
00
DoctorateOpen AccessTR

Batı Afrika'da iklim değişikliği ve göç: Nijer bağlamının sosyolojik analizi

İklim değişikliği, 21. yüzyılın en karmaşık ve rahatsız edici olaylarından biridir. İnsanın kaderini ve çevresini belirleyen gezegensel bir fenomendir. Bu nedenle çevre kalitesi ile insan yaşamı arasındaki ilişkiyi sorgulamak gereğinden daha fazladır. İklimsel tehlikelerden kaynaklanan göç hareketleri, nüfusun yaşamayı zor bulduğu karmaşık bir gerçekliği temsil etmektedir. Bu iklim gerçeği şu anda tüm toplulukları savunmasız hale getirmekte ve bireyleri, aileleri, toplulukları ve tüm köyleri hayatta kalmalarını sağlamak için geçici veya kalıcı olarak göç etmeye zorlamaktadır. Batı Afrika'da ve özellikle Sahel'de, iklim sorunları giderek daha ciddi ve meşru endişelere yol açmaktadır. Bu bölgede kuraklıklar, seller, yüksek sıcaklıklar, sağanak yağmurlar, rüzgarlar dünyanın geri kalanından daha şiddetli ve yıkıcı olmaktadır. Bu tekrarlayan doğal afetler, zaten sınırlı olan doğal kaynakları bozmaktadır. Nüfusun hayatta kalması için gerekli olan bu doğal kaynaklar, ekonominin güçlü halkasını oluşturmaktadır. Bu nedenle, bu iklimsel tehditler ve bunların nüfusun yaşam kalitesi üzerindeki sonuçları altında, genellikle bu coğrafi bölgede kontrolsüz göç akışları gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın konusu olan, tarımsal-pastoral bir bölge olan Nijer, insan eyleminin birleşik etkisi altında iklimsel tehlikelerden muzdariptir. Nitekim Nijer, dünyadaki en çok tarıma ve hayvancılığa bağımlı ülkelerden biridir. Tarım ve hayvancılık da büyük ölçüde iklim koşullarına bağlıdır. Nijer nüfusunun yaklaşık %85'inin yağmurla beslenen tarım ve hayvancılık tarafından istihdam edildiği düşünüldüğünde çevresel değişikliklerin ülke üzerindeki potansiyel yıkıcı etkilerini anlamak daha kolaydır. Bu çalışma, iklim değişikliğinin Nijer'deki göç üzerindeki etkilerini anlamak için yapılmaktadır. Bu amaçla, ülke genelinde sekiz büyük şehirde, aynı zamanda göç alanındaki özelliği nedeniyle Kantché vilayetinde 49 kişiyle derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme sonunda elde edilen veriler ortaya çıkan temalara göre gruplandırılarak yorumlanmıştır. Son olarak, elde edilen veriler QDA yazılımı ile analiz edilmiştir. Bu çalışma, iklim değişikliğinin Nijer'deki göç üzerindeki etkilerini anlamak için yapılmaktadır. Bu amaçla, ülke genelinde sekiz büyük şehirde, aynı zamanda göç alanındaki özelliği nedeniyle Kantché vilayetinde 49 kişiyle derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme sonunda elde edilen veriler ortaya çıkan temalara göre gruplandırılarak yorumlanmıştır. Son olarak, elde edilen veriler QDA yazılımı ile analiz edilmiştir. Saha araştırması, yerel nüfusun göç üzerindeki iklim etkilerine ilişkin görüşlerine odaklanmıştır. Bu bölümde iklim değişikliğinin göçü nasıl etkilediğini anlamaya çalışmaktayız. Bu fenomenlerle başa çıkmak için geliştirilen stratejilere özellikle vurgu yapılmıştır. Bu fenomenler nüfusun yaşam tarzlarını ve kültürel tarzlarını nasıl etkilemektedir? Tüm bu veriler, derinlemesine bir görüşme yöntemi ve diğer ek teknikler kullanılarak toplanmıştır. Araştırma; bilimsel katkı ve siyasi ve sosyal karar vericiler için yol gösterme açısından önemlidir.

Batı AfrikaGöç yönetimiGöçler+4
Elhadjı Idı Issoufou Adamou
Ankara Yıldırım Beyazıt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinde anomi: MCBÜ örneği

Norm, belirli olaylar karşısında toplumun diğer üyeleri tarafından bireyden beklenilen davranışlardır. Normsuzluk yani anomi ise bu normların belli olmaması durumudur. Bireylerin toplumla bağını sağlayan, adeta pusula işlevini ifa eden normların işlevlerini yitirmesi ise bireyin belirli olaylar karşısında nasıl davranacağını bilememesi ile sonuçlanmaktadır. Normlar, her ne kadar bireylerin özgürlüğünü kısıtlayan ve bireyin davranışlarını belirleyen hayali bir çember çizmiş olsa da aynı zamanda bireylere o çember içinde özgürlük imkânı sağlar. Üniversite öğrencilerinin özgürlükle olan bağları, çoğu zaman bu çemberi görmezden gelme ile sonuçlandığı görülmektedir. Bireylerin özellikle de üniversite öğrencilerinin topluma yönelik algıları, toplumun geleceğine ve sürdürülebilirliğine yönelik önemli bir konum teşkil etmektedir. Bu noktada araştırmada üniversite öğrencilerinin anomik sayılabilecek tutumlara sahip olup olmadıkları ve bu tutumların hangi bağımsız değişkenlerle ilişkili olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı nicel bir saha araştırmadır. Manisa Celal Bayar Üniversitesinde 400 öğrenci örneklem olarak belirlenmiş ve tamamına anket uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS.26 programı aracılığı ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde anomi ile ilgili araştırmada kullanılan kavram ve kuramların bir çerçevesi oluşturulmuştur. İkinci bölümde modern ve postmodern toplumda anominin yansımaları ele alınmış ve bu doğrultuda literatürde yapılan çalışmalara ve tartışmalara yer verilmiştir. Araştırmanın son bölümünü ise saha araştırması oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcıların orta düzeyde anomi yaşadıklarına ulaşılmıştır. Yüksek düzeyde anomi yaşanılan durum, katılımcıların toplumla bağını sağlayan önderlere ilişkin anomi düzeylerinde görülmektedir. Katılımcıların düşük düzeyde anomi yaşadıkları durum ise aile kurumuna yönelik norm ve değerlere ilişkindir. Bağımsız değişkenler ve anomi düzeyleri incelendiğinde dindarlık düzeyleri ve tanımlanan kimlikler ile anomi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

AnomiBireyNorm+6
Dilara Saraç
Manisa Celal Bayar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
10
Master'sOpen AccessTR

Doğu Anadolu bölgesinde kadının değişen sosyal konumu: Muş Varto örneği

Toplumsal cinsiyet bağlamında inşa edilen cinsiyet temelli roller, gerek egemen ataerkil refleksler gerekse de bu rollerin organize edilişini sağlayan patriarkal sistem içerisindeki dinamiklerle şekillenmektedir. Bu çalışmada son yıllarda Doğu Anadolu Bölgesinde kadınların yaşam standartları ile değişen sosyal konumlarını belli başlı dinamikler bağlamında Muş Varto örneği ile ele alındı. Toplumsal hayatın her alanında bütün etkinlikleriyle bulunan kadınların, tarihsel süreç içerisinde değişen yaşam pratikleri, karşılaştığı zorluklar ve bu zorlukların yaşanmasında etkili olan sosyal, kültürel ve ekonomik dinamikler toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında çözümlendi. Çalışmanın sunduğu veriler vasıtasıyla günümüzde kadınların yaşam pratikleri, bu pratikleri oluşturan kültürel örüntüleri ve bu örüntülerin toplumsal karşılığını var eden bütün simgesel kodları, yerel ulusal ve evrensel dinamiklerin ışığında sunulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda daha eşitlikçi temelde düzenlenmiş bir cinsiyet rejiminin imkânı için kadınlardan ziyade erkeklere daha çok iş düştüğü görülmektedir. Bundan dolayı sosyokültürel anlamda kadın kimliğinin toplumsal anlamda özneleşmesi için erkekler tarafından oluşturulan ataerkil tahakküm biçimlerinin çözülmesine ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Daha adil ve güzel bir dünya için ötekileştirilen ve en basit yanıyla bedeni üzerinden her türlü cinsel politikanın üretildiği kadınların daha sürdürülebilir yaşam standartlarına ulaşması için bunun gibi toplumsal anlamda farkındalık yaratacak çalışmalara daha fazla ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kadın, erkek, toplumsal cinsiyet, feminizm, toplumsal değişme, ekonomi, kültür.

Doğu Anadolu bölgesiKadın-erkek eşitliğiKadınlar+4
Rohat Tüzün
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessEN

Factors that affect the adaptation to remote work: An analysis of banking sector in Türkiye

The basis of this research is the factors affecting the adaptation of white-collar employees in the banking sector in Türkiye during the widespread transition from traditional work arrangements to remote work due to the impact of the Covid-19 pandemic. The conceptual and theoretical approach of this study is based on Blauner's concept of alienation, feminist theory, and symbolic interactionism, which together provide a consolidated understanding of the remote work phenomenon within the Covid-19 pandemic context from the perspective of white-collar remote workers employed in the banking sector in Türkiye. The data collection process followed an explanatory sequential mixed methods research design, starting with quantitative data collection process with the participation of 152 white-collar employees working remotely in Turkish banks and then continuing with the qualitative data collection with 11 participants. Of the 152 participants, 91 were female and 61 were male. Among the 11 participants in the qualitative data collection process, there were eight females and three males. Findings pointed out that despite difficulties, participants generally found remote work satisfactory, valuing its advantages and trying to develop coping mechanisms and strategies for the disadvantages. Household dynamics, loss of autonomy on the work, and communication patterns with the colleagues and senior managers were identified as influential factors in the adaptation process. In addition, it has been concluded through the research findings that changes in physical health, eating habits and sleeping patterns, and difficulty in coping with stress are among the factors affecting adaptation. Participants appreciated reduced commute time, flexible workspace arrangement, increased family time, and comfort in remote work. However, challenges included blurring work-life boundaries, distractions, health issues, and irregular working hours. Remote work may become more common in the future due to changing social order and work dynamics. It is crucial to understand the factors affecting adaptation to remote working and to develop mechanisms for these factors. Keywords: remote work, Covid-19 pandemic, gender, alienation, work-life balance

Ecenur Alper
Ankara Social Science University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Hükümlülerin topluma kazandırılmasında denetimli serbestliğin rolü: Malatya ili örneği

Batılı ülkelerde ceza infazının bel kemiği haline gelmiş olan Denetimli Serbestlik ülkemizde de yakın bir zamanda kullanılmaya başlanmıştır. Bu sistem sayesinde, suça karışmış olan kişiler toplum içerisinde sorumluluk alarak, sosyal hayata adaptasyon süreçleri hızlandırılmaya çalışılmaktadır. Bu çalışma, suçlu olarak görülen insanların topluma yeniden kazandırılıp kazandırılamayacağını, Denetimli Serbestlikte eğitim ve iyileştirmenin bu konudaki rolünü ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Çalışma, Ocak 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında Malatya ili örneğinde, sistemden seçilen 75 kişiden elde edilen verilere odaklanmıştır. Yapılan hesaplamalarda toplam kişi sayısının 803 kişi olduğu saptanmıştır. Her gruptaki kişilerin yüzde onu alınarak anket uygulanmıştır. Yapılan hesaplamalarda, dört grupta toplam 75 kişiye: SAMBA' dan 49, Öfke Kontrolünden 13, HAYDE' den 10 ve ÇMP' ye katılanlardan 3 kişiye anket uygulanmıştır. Bunun için Denetimli Serbestlik Sisteminin uygulanışı ve sonucunda hükümlü, sanık veya şüphelilerin Denetimli Serbestlik kapsamında ıslahının, iyileştirme ve eğitiminin mümkün olup olmadığı tartışılmaktadır. Takip edenlerin tespiti toplumsal süreçler içinde birer gerekliliktir: Denetimli Serbestlikte eğitim ve iyileştirme etkinliğinin değerlendirilmesi bir ihtiyaçtır. Denetimli Serbestliğin kişinin tekrar suç işlemesini önlemede daha işlevsel hale gelmesi amacıyla mevcut uygulamanın incelemesinin yapılması gerekmektedir. Bunların yanında sistemin eksik yönleri ile uygulamadaki aksaklıklarının da tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışma, Malatya ili örneğinde bir durum tespiti yapmayı hedeflemektedir. Çalışma, kaynak taraması, kayıtlar ve anket verileri üzerinden konuyu işlemektedir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk olarak giriş kısmı yer almaktadır. Birinci bölümde, Denetimli Serbestlik Sisteminin ne anlama geldiği, uygulamaları ve temel ilkeleri tanımlayan kavramsal ve kuramsal çerçeve yer almaktadır. İkinci bölümde, çalışmanın metodolojisi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise bulgular üzerinde durulmaktadır. Çalışmanın bulguları bölümünde hedef ve amaçlar doğrultusunda alt başlıklar oluşturularak beş aşamada ele alınmıştır. Bu aşamalar; hükümlünün, sosyo-demografi, hane halkı ve aile, ekonomik durum, suç ve Denetimli Serbestlik süreci ile ilgili bulgulardır. Son olarak sonuç ve öneriler üzerinde durulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Denetimli Serbestlik, Eğitim ve İyileştirme, Topluma Kazandırılma, Grup Çalışmaları.

Ceza infaz kurumlarıDenetimDenetimli serbestlik sistemi+4
Semra Porsuk
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
DoctorateOpen AccessTR

Öğretim üyelerinin boş zaman etkinlikleri üzerine sosyolojik bir araştırma: Doğu Anadolu örneği

Boş zamanların değerlendirilmesi, insan yaşamının her döneminde ele alınmasıgereken bir konu olmasının yanında bu faaliyetlere katılma insan yaşamının önemli birzaman dilimini oluşturmaktadır. Boş zaman sanayileşme öncesi toplumlarda üst sosyalsınıflar için bir statü sembolü ve prestij kaynağı olarak kullanılırken, bu anlayışgünümüz modern toplumlarında günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçasınıoluşturmuştur. Günümüz modern toplumlarında ekonomik, sosyal- politik yaşamdagörülen hızlı ve baş döndürücü değişiklikler, boş zamanların önemini ve değerlendirmebiçimini de etkilemiştir.Toplumda, belirli bir sosyal statüye sahip olan öğretim üyeleri saygın veönemli bir görev üstlenmekle beraber aynı zamanda yoğun ve stresli bir mesleksahibidirler. Üst ve ortanın üstü sosyo-ekonomik grup içerisinde gösterilen eğitimli,bilgili, birey olmalarının yanında, toplumun geleceğine yön veren kurumlarda görevyapmaktadırlar. Bu grubun boş zamanlarında hangi aktivitelere ve ne sıklıklakatıldıkları bu araştırmanının konusunu oluşturmaktadır.Elde edilen araştırma verileri ışığında; öğretim üyelerinin kişisel bilgiler vesosyo-ekonomik özellikleri belirlenmiştir. Boş zaman değerlendirme etkinliklerieğlenme, dinlenme, toplumsallaşma ve toplumsal ilişkiler gibi işlevleri yerinegetirmektedir. Öğretim üyeleri kitap okuma, aile üyeleri ile birlikte olma, sosyal vekültürel faaliyetlere katılma gibi bireysel-entellektüel gelişme ve sosyal ilişkiler yönüağırlıklı olan aktivitelere katılmaktadırlar. Kahve-kafeteryaya gitme, bar-gazino-birahane gibi eğlence yerlerine gitme gibi etkinliklere ise, düşük oranlardakatılmaktadırlar.Anahtar Kelimeler: Boş Zaman, Rekreasyon, Boş Zaman Etkinlikleri, ÖğretimÜyeleri

Mikail Tel
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2007
00
DoctorateOpen AccessTR

GAP'tan önce Harran kasabasının sosyal yapısı

GAPSosyal yapıSosyokültürel değişme+1
İbrahim Kır
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1993
00
Master'sOpen AccessTR

Toplumun afet risk algısı ve afete hazırlıklı olma durumu: Bingöl örneği

Bu araştırma, Bingöl ilinde yaşanabilecek olası deprem risk algısını, risk toplumları kuramı çerçevesinde ele alarak değerlendirmeyi sağlamaktadır. Çalışma, deprem gibi doğal afetlerin bireysel ve toplumsal düzeydeki algısına yönelik kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Türkiye'nin en aktif fay hatlarının kesiştiği nokta üzerinde yer alan Bingöl, büyük depremlerle şekillenmiş bir tarihe sahip olup, hem fiziksel hem de toplumsal kırılganlıklarıyla afet yönetimi stratejilerinde kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, Ulrich Beck'in modernleşmeyle birlikte şekillenen risklerin yerel boyuttan, küresel boyuta taşındığını savunan risk toplumu kuramı temel alınmıştır. Ayrıca Anthony Giddens'ın günlük yaşamda risklerin dağılımını vurgulayan perspektifi de öğelerin teorik çerçevelerine katkı sağlamaktadır. Araştırmada nicel bir yöntem kullanılmış ve Google Form web2 aracıyla anket düzenlenmiş online aracılığıyla veri toplanması sağlanmıştır. Ankete, Bingöl ilinde ikamet eden 18 yaş ve üzeri bireyler gönüllülük esasıyla katılmıştır. Toplanan veriler, SPSS programı ile analiz edilerek risk algısı, kaygı düzeyi ve deprem öncesi hazırlıklı olma durumu arasındaki orantılar değerlendirilmeye çalışıldı. Araştırma kapsamında cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, Bingöl'de ikamet süresi ve geçmişte yaşanan depremler gibi demografik değişkenlerin risk algısı üzerindeki etkileri değerlendirildi. Elde edilen bulgular, yüksek bir deprem risk algısına sahip olduğunu, ancak bu algılamanın her zaman hazırlık çalışmasına dönüşmediğini göstermektedir. Ayrıca risk algısı ile kaygı düzeyi arasında güçlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, depremlerin sadece fiziksel yıkımlarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiğini, ekonomik kalkınmayı sekteye uğrattığını ve uluslararası sistemlerde zincirleme devam eden problemlere yol açtığını ortaya çıkarır. Bu birlikteliğin, Beck'in "bumerang etkileri" biçimi, yerel düzeyde meydana gelen bir afetin küresel düzeyde ekonomik ve sosyal olarak yol açabileceğini vurgulamaktadır. Araştırmanın, Bingöl ilinde risk algısının içeriğini anlamanın yanı sıra, yerel yönetimler ve sivil toplum örgütleri için etkili afet yönetim politikalarının geliştirilmesine ışık tutma önerileri sunulmaktadır.

Afet bilinciDeprem kültürüRisk+1
Pınar İnce
Bingöl University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve kadına yönelik şiddete ilişkin tutumları: Dicle Üniversitesi örneği

Toplumumuzda yaygın bir sorun olarak ortaya çıkan, kadına yönelik şiddeti etkileyen toplumsal cinsiyet tutumları ve bazı sosyodemografik değişkenlerin mevcut olduğu tahmin edilmektedir. Bu araştırma üniversite öğrencilerinin kadına yönelik şiddet ile toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarını ve bu tutumlara etki eden faktörleri belirlemek amacıyla kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Dicle Üniversitesinin Ziya Gökalp Eğitim, Tıp, Hukuk, İlahiyat, Edebiyat Fakültelerinde son sınıf öğrencisi olan 404 kadın ve erkek üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Üniversite öğrencilerinin kadına yönelik şiddete ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları cinsiyet, ailenin ortalama aylık gelir durumu, anne-baba eğitim düzeyleri, anne-baba çalışma, aile içi şiddete maruz kalma, anne babanın akrabalık durumu, aile içi şiddete şahit olma durumu, doğum yeri, okunulan lise, okunan fakülte, kardeş sayısı, kadına yönelik şiddet türlerine ilişkin farkındalıkları, ailenin şiddete yönelik tahmin edilen tutumu gibi çeşitli değişkenler açısından ele alınmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Sosyodemografik Bilgi Formu", literatür taraması sonucu ulaşılmış Kanbay, Işık, Yavuzaslan, Keleş tarafından (2012) daha önce kullanılmış olan kadına yönelik şiddet ile ilgili tutumları içeren ve 19 sorudan oluşan bir anket formu "Kadına Yönelik Şiddet Tutum Anketi", Zeyneloğlu (2008) tarafından geliştirilen "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği" (TCRTÖ) ve oluşturulan bazı tutum cümleleri kullanılmıştır. Anket formu katılımcılara 1-12 Aralık 2015 tarihleri arasında uygulanmış, veriler SPSS for Windows 16.0 (Statistical Package for Social Sciences) bilgisayar programında; ortalama, standart sapma ile yüzdelik sayılar, Ki-kare, Fisher's Exact, Speraman's Rho, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda kadına yönelik şiddet ile toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlar arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, fakülte, kardeş sayısı, toplumsal cinsiyet dersi alma, kız çocuğu tercihi, toplumsal cinsiyet ve kadına yönelik şiddet tutumlarıyla ilişkili bulunmuştur. Ayrıca aile içi şiddete maruz kalma, ebeveynler arası şiddete tanıklık, aile içi şiddet uygulama ile ailenin kadına yönelik şiddete yönelik algılanan tepkilerinin birbirleriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler Toplumsal cinsiyet rolü, şiddet, kadına yönelik şiddet, üniversite öğrencileri

Cinsel kimlikCinsiyetCinsiyet rolleri+4
Atiye Pınar Ateş
Dicle University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Suriye'den Türkiye'ye göçün kadınların sağlığına etkisi üzerine niteliksel bir araştırma: İstanbul örneği

Göçün insan yaşamı üzerinde birçok farklı etkisi olmakla beraber en yıkıcı etkilerinden biri de göçmenlerin sağlık sorunlarına zemin hazırlamış oluşudur. Bu tezin konusu 18-50 yaş aralığındaki Suriyeli mülteci kadınların göç süreci ve sonrası boyunca karşılaştıkları sorunların sağlıkları üzerindeki olumsuz etkilerinin araştırılmasıdır. Bu tez çalışması göç eden göçmen kadınların göç öncesi, göç esnası ve göç sonrası yaşadıkları sağlık sorunları üzerine bir araştırma yaparak, göçmen kadınların yaşadığı sağlık sorunlarına genel bir bakış açısı oluşturmaktır. Bu bağlamda yaşanılan sorunlara çözüm önerileri getirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma kapsamında 40 Suriyeli mülteci kadın ile görüşme sağlanmıştır. Yorumlayıcı epistemoloji ve kesişimsel feminizm yöntemi izlenerek, derinlemesine görüşme tekniği ile görüşmeler sağlanmış olup bu görüşmeler tezde üç ana bölümde incelenmiştir. Sonuçta çalışmaya katılan kırk kadının verdiği cevaplar doğrultusunda göçün mutlak süreçte yıkıcı etkileri olmakla beraber göç edilen ülkenin yaşam şartları ve coğrafi koşullarının da belli sağlık problemlerine zemin hazırladığı belirlenmiştir. Katılımcılar göçün en büyük etkisinin ruhsal sağlıklarında yıkım yaratığını dile getirmişlerdir.

GöçlerKadın sağlığıKadınlar+5
Özlem Özyolcu
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Dini sembol ve pratikler düzleminde kuşakların dindarlık yorumunda algı farkları: Trabzon ili örneği

Dindarlık, kişinin hayatında dinin önemini, dine inanma ve bağlanma düzeyini ifade eden bir kavramdır. Her din, toplum, tabaka ve hatta yaşam tarzı içerisinde farklı dindarlık biçimleri bulunmakta ve buna bağlı olarak farklı dindarlık yorumları söz konusu olabilmektedir. Bu anlamda kişilerin içinde bulunmuş olduğu kuşak ve zaman dilimi de, dindarlık yorumlarında dini pratiklere ve dini sembollere yükledikleri anlamlarda farklılıkları beraberinde getirmektedir. Bu araştırmada dini sembol ve pratikler düzleminde kuşakların dindarlık yorumundaki algı farkları araştırılmıştır. Araştırma, insanların diğer insanları eylemsel, kişisel, davranışsal olmak üzere hangi dini pratiklere ve bedensel, mekânsal olmak üzere hangi dini sembollere göre dindar olarak tanımlayıp tanımlamadıklarını, kuşaklar arasında dindarlık tanımlamasındaki olası farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koyma amacı taşımaktadır. Araştırma kapsamında toplumun bir üyesi olarak insanların birbirleriyle iletişim kurarak ve etkileşim içerisine girerek din ve dindarlık alanına yönelik gündelik hayat içerisinde inşa etmiş oldukları anlamın; kişilerin yaşamış oldukları döneme, koşullara, birbirleriyle olan etkileşimlerine göre değişip değişmediği, insanlar tarafından oluşturulan anlamda zaman içerisinde eski ve yeni kuşaklar arasında bir farklılığın yaşanıp yaşanmadığının araştırılmak istenmesi sebebiyle teorik zemin Peter Berger ve Thomas Luckmann'ın gerçekliğin sosyal inşası kuramına dayandırılarak tasarlanmıştır. Bu çerçevede araştırma mekânı olarak Trabzon ili seçilmiştir. Kuşaklar arasındaki farklılıklara dair bilgileri daha açık ve anlaşılır bir şekilde sunması açısından çalışma grubu ise, Bebek Patlaması Kuşağı ve Y Kuşağı üyelerinden oluşmaktadır. Kuşakların dindarlık yorumundaki algı farklarını ortaya koymayı amaçlayan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenen 20 katılımcı (10 Bebek Patlaması Kuşağı ve 10 Y Kuşağı) ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat gerçekleştirilerek veriler toplanmıştır. Mülakatlar sonucunda elde edilen veriler ise, betimsel analiz tekniğiyle yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda kişilerin dindarlık tanımı, dindar kişi tasnifi, önem verdikleri dini semboller ile ilgili Bebek Patlaması Kuşağı ve Y Kuşağı arasında bir farklılığın bulunmadığı, buna karşın söz konusu iki kuşağın kişilerin dindarlığının belirlenmesi hususunda dini semboller ve pratikler üzerinden gerçekleştirdikleri dindarlık yorumlarında ise birtakım farklılıkların bulunduğu görülmektedir.

Din sosyolojisiDindarlıkDini semboller+3
İleyda Şen
Karadeniz Technical University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Tıbbi söylem, gündelik hayat ve iktidar: Şişmanlığın medya aracılığıyla tıbbileştirilmesi

Modern dönemle başlayan sekülerlik, özgürlük, rasyonellik ve bilimsellik tartışmaları, bireylerin gündelik hayatı ve bedenleri üzerinde yeni söylemlerin ve yeni politikaların oluşmasına neden olan önemli gelişmelerdir. Beden artık dinin buyruklarına uyan, onun etkisiyle şekillenen bir nesne olmaktan uzaklaşmış, modernliğin buyruklarına uyan bir projeye dönüşmüştür. Bu kusursuzluk iddiası taşıyan ve beden üzerinde ticari, politik ve toplumsal kaygılar doğrultusunda müdahale gerektiren bir projedir. İnsan hayatını kusursuz süreçlerden oluşturmak, ölümü, hastalığı, sağlığı denetim altına almak önemli uğraş olmakta, bu ise tıbbi bilgi ve onun aracılığıyla oluşturulan sağlık söylemi ile gerçekleşmektedir. Çalışmanın amacı tıbbi bilginin sahip olduğu güç ve gücün beraberinde getirdiği iktidar ilişkisini gündelik hayatın tıbbileştirilmesi bağlamında tartışmaya açmak ve bedenlerimizin sağlık söylemi etrafında hem denetsel hem de ticari bir ilişki ağına nasıl girdiğini şişmanlığın tıbbileştirilmesi bağlamında analiz etmektir. Bu amaç doğrultusunda, alanında önemli otoriteye ve popülariteye sahip olan Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'nun 2012 yılı boyunca Hürriyet gazetesindeki sağlık köşesi ve şişmanlıkla ilgili tüm haberler analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tıbbileşme, gündelik hayat, söylem, beden, sağlık, tıbbi söylem, iktidar, şişmanlığın tıbbileşmesi,

Günlük yaşamMedyaMedya ilişkileri+7
Meral Timurturkan
Akdeniz University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Anthony Giddens'ın yapılaşma teorisinde eylem sorunsalı

Sosyolojide ?eylem? sorunuyla ilgilenen pek çok yaklaşım eylemin ne olduğunu ele alıp açıklamak yerine çoğu zaman onu verili kabul etmiştir. Dolayısıyla ?eylem? konusunda sosyolojik düşüncede bütünlüklü bir teoriler kümesi görülememektedir. Giddens?ın yapılaşma teorisi öncelikle sosyolojide derinleştirilmiş bir eylem analizinin eksikliğinin tespiti ile başlar. Bu tespitten hareketle Giddens, eylem konusunda sosyal analiz için uygun bir teori geliştirmeye çalışır. O, bu sebeple yorumcu sosyolojilerin ve eylem felsefecilerinin çeşitli kavramlarından istifade ederek bir eylem teorisi inşa etmektedir. Bu çalışmada, Giddens?ın yapılaşma teorisinde `eylem?i nasıl ele aldığı değerlendirilecektir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Yapıla?ma Teorisi, Eylem, Fail, Eylem Sosyolojisi, Eylem Felsefesi, Yapı-Fail Teorileri

Uğur Binici
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Sağlık turizminin sandıklı ilçesine olan kültürel ve ekonomik etkileri: Hüdai kaplıcaları örneği

Sağlık turizmi, her geçen gün gelişen ve daha çok önem kazanan bir sektör haline gelmektedir. Sağlık turizmin gelişmesi, bir yöredeki ekonomik kalkınmayı ve kültürel yönden değişimi doğrudan olumlu yönde etkileyen bir olgu niteliğindedir. Ekonomik anlamda gelişmenin yanı sıra, sosyo-kültürel ve çevresel kalkınmayı da beraberinde getiren bu sektörün gelişimi, en başta bölgede yaşayan halkı etkilemektedir. Bu etkiler genel anlamda pozitiftir. Sağlık turizmi sektörünün gelişiminde başarılı ve sürdürülebilir bir hareket yakalamak için, bölge turizminin mevcut durumundan en fazla etkilenen kesim olan yerel halkın nasıl etkilendiğini bulmak gerekmektedir. Yerli halkın sağlık turizminin gelişimi ile ilgili olumlu ya da olumsuz algısı, sektörün gelişimine verdiği desteğin belirleyicisi durumundadır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın sonuçları, turizme yönelik verilen desteğin artırılması açısından, yerli halkın sağlık turizminin olumlu etkilerinden daha fazla yararlanmasında faydalı olabilir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, sağlık turizminin Sandıklı ilçesine olan kültürel ve ekonomik etkilerinin ortaya konulmasıdır. Belirlenen amaç doğrultusunda, Sandıklı'da ikamet eden 10 katılımcı üzerinde mülakat uygulanarak cevaplar yorumlanmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda Sandıklı'daki yerli halkın sağlık turizminden ekonomik ve kültürel olarak olumlu yönde etkilendiğidir.

Hüdai kaplıcasıSağlık sosyolojisiSağlık turizmi+2
Tuğba Ergüven
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Afyonkarahisar Alevilerinde dini ve sosyal hayat

Alevilik, Türklerin İslamiyet'i kabul etme sürecinde ortaya çıkmış dini ve sosyal bir olgudur. Alevilik bu topraklarda İslam'ın daha çok mistik yorumunu esas alıp, eski kültür ve inanışlarını da İslami renge büründürerek devam ettirmektedir. Aleviliğin geleneksel anlayışında var olan dini, sosyal ve kültürel unsurlar modern zamanlarda büyük bir değişim göstermektedir. Aleviler, kapalı toplum yapısıyla kırsalda kendi kendine yeterken, kentleşme ve göç olgusuyla birlikte geleneksel, sosyal, dini ve kültürel anlayışlarını sürdürmekte güçlük çekmektedirler. Bu çalışma kapsamında Afyonkarahisardaki bütün Alevi yerleşim yerleri ziyaret edilmiş, tamamında anket uygulanmış, görüşme yapılmış, dini ve sosyal etkinliklerine katılım sağlanmıştır. Elde edilen verilere göre Afyonkarahsar Alevi ve Bektaşi gruplarının inanç, ibadet, ahlak anlayışları hakkında bilgiler verilmiştir. Afyonkarahisardaki Alevilerin dini ve sosyal hayatları, geleneksel özelliklerini belirli oranda korumakla beraber, büyük bir değişim göstermektedir. Geleneksel Aleviliğin temel kurumları olan dedelik, müsahiplik ve düşkünlük işlevini hala belirli oranda sürdürmektedir. Bununla birlikte işlevlerinin azaldığı hatta işlevlerinin sembolik kalmaya başladığı gözlemlenmektedir. Afyonkarahisar Alevileri, Aleviliğin nasıl anlaşılması gerektiğine dair tartışmalarda kendilerini tereddütsüz İslam'ın içinde görmektedir. Afyonkarahisar'da Aleviler ve Sünniler arasındaki ilişkiler çok iyi düzeydedir. Afyonkarahisar Alevileri Aleviliğinin siyasete alet edilmesinden rahatsızlık duymaktadırlar. Onlara göre, her şeyden önce Alevilik, genel İslami çerçeve içerisinde değerlendirilip ortaya konmalıdır. Bugün daha çok bir kimlik olarak görülen Alevilik, ülkenin birçok yerinde olduğu gibi Afyonkarahisardaki belli yerleşimlerinde varlığını sürdürmekte; toplumsal hayatı düzenlemede en önemli etkenlerden biri olarak görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Afyonkarahisar, Alevilik, Bektaşilik, inanç, ibadet

AfyonkarahisarAlevilerAlevilik+5
Cevdet Akkaya
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
10
Master'sOpen AccessTR

Yerelde STK'lar arası dayanışma: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği

6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş depremlerinin ardından Türkiye'deki birçok şehir derin yaralar almıştır. 7,6 ve 7,2 şiddetinde iki büyük depremin yaşanması ile afet bölgesine birçok ulusal ve uluslararası yardım kuruluşu ulaşmış ve depremin yarattığı olumsuz etkilerin azaltılması için çalışmalara başlamıştır. Bu kurumlar içerisinde yer alan sivil toplum kuruluşları bölgeye hızlı bir şekilde ulaşarak yardımlaşma ve dayanışma, arama-kurtarma gibi kritik noktalarda insan gücünün koordine edilmesinde güçlü bir şekilde ön plana çıkarak afet yönetimine katkı sunmuşlardır. Sivil toplum kuruluşları bölge hakkındaki yerel bilgilerini ve mevcut kapasitelerini kullanarak merkezi afet yönetimine katılmıştır. Sosyal bilim literatüründe afet yönetiminde kamu kurumlarının rolüne ilişkin birçok çalışma olmasına rağmen; STK etkileşimleri, yerel iş birlikleri ve bunların toplumsal dayanışmadaki rolü gibi konular nispeten daha az çalışılmış alanlardır. Kahramanmaraş depremleri yerel sivil toplum kuruluşlarının toplum temelli afet yönetimi hakkındaki rolünü tekrar gündeme getirmiştir. Bu çalışma, Kahramanmaraş depremlerinde yer alan yerelde çalışmalar yürütmüş STK'ların gerçekleştirdiği çalışmalar göz önünde bulundurularak sivil toplum kuruluşlarının afet yönetimindeki rolü tartışılacak ve yerelde faaliyet yürüten sivil toplum örgütlerinin afet yönetimine katılmasının Kahramanmaraş depremlerinde yarattığı toplumsal etkileri incelenecektir.

Yasemin Fatma Yurt
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de ve Bosna Hersek'te yaşayan Boşnak halkının kültürel kimliklerinin karşılaştırılması

Bu tez, Boşnakların kültürel ve etnik kimliklerinin, Bosna-Hersek ve Türkiye'deki tarihsel süreçler ve göç dinamikleri çerçevesinde nasıl şekillendiğini ve korunduğunu ele alır. Araştırma, Boşnak topluluklarının kültürel kimliklerinin gelişimi ve diğer milletlerle etkileşimleri üzerine odaklanmakta olup, Bosna-Hersek'teki ve Türkiye'deki Boşnakların karşılaştığı zorlukları ve kimlik koruma stratejilerini derinlemesine incelemektedir. Tezin ana amacı, Boşnakların kültürel kimliklerinin korunması ve gelişiminde etkili olan faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin sosyo-kültürel bağlamdaki etkilerini analiz etmektir. Tezde "Kimlik, Kültür ve Göç" konuları ele alınarak, kimlik kavramının çeşitli boyutları ve bu boyutların sosyo-kültürel çerçevedeki önemleri irdelenmiştir. Ayrıca, kültürel süreçler, entegrasyon, asimilasyon ve kültürlenme gibi konular detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Boşnakların tarihsel arka planı, Boşnak kültürü ve kültürlerinin sürdürülebilirliği konuları üzerinde durulmuştur. Boşnakların diğer kültürlerle olan etkileşimleri, zaman ve mekan algısı çerçevesinde analiz edilmiş ve bu süreçlerin kültürel kimlikler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Saha çalışması kapsamında her iki coğrafyada Boşnaklarla kültürel çalışmalar yürütülmüş ve karma yöntem aracılığıyla bulgular analiz edilmiştir. Bu tez çalışması, Boşnakların farklı coğrafyalarda yaşama süreçlerinin kültürel kimlikleri üzerindeki etkilerine dair önemli bilgiler ve öneriler sunarak akademik literatüre katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Bosna-Hersek-SaraybosnaKültürel kimlikRumeli göçmenleri+2
Saliha Sargın
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessEN

Social foundations of the thought of Musa Carullah Bigiyef in the context of the idea of Islamism

Although Islamism appears itself as a political ideology in the 19th century, people who have accepted the religion of Islam since the birth of Islam have attemp-ted to make the Qur'an's commandments prevail in every aspect of life. Many Islamists that have lived in History, have tried to prove that Islam is not only a book about the hereafter, but also a religion with all kinds of competences that regu-lating social life. Especially in the 19th century, the fall of the Islamic World in all areas against the west has led some Muslim intellectuals to seek solutions to this negative situation. Many Muslim intellectuals have entered an intense effort and many recipes have been presented. However, Muslim states used these prescriptions to achieve military success rather than to regulate social life. Therefore, the proposed solutions are ineffective. Musa Carullah Bigiyef, who lived in this period of crisis, is one of the intellectuals who tried to get rid of all the laziness and backwardness of Muslims. He says that the religion of Islam should be understood correctly, and all problems should be analysis by the intelligent people as a part of Qur'an and Sunnah and this analysis should be according to the conditions of the time. He also argued that many controversial issues were ignored and resolved and according to him Muslim scholars have been obsessed with empty kalamic issues, and also encouraged apery by sectarian attitudes, and produced hundreds of works, articles and newspapers. In this study, some views of Musa Carlullah Bigiyef on social issues within the framework of Islamic tradition were explained using historical scanning model and document analysis technique.

Bigiyef, Musa CarullahReligious sociologySects+3
Mesut Aydın
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Bir muhalefet aracı olarak sosyal medya

Sosyal medya son yirmi yılda hayatımıza girerek önemli değişim ve dönüşümleri başlatan bir olgu olmuştur. Bu çalışma sosyal medyayı, sosyolojinin temel tartışmaları çevresinde ve argümanları bağlamında bir muhalefet aracı olduğu düşüncesiyle araştırılmıştır. Günlük yaşamımızda kullandığımız muhalefet araçlarının yanına eklenen bu araç yarattığı etkiyle daha uzun yıllar tartışılacağa benziyor. Sosyal medyanın bir muhalefet aracı olarak kullanılması ve zamanla insanı kendine yabancılaştırıcı etkisiyle bir muhalefet aracına dönüşmesi bu çalışmanın temel argümanlarını oluşturmaktadır. Birinci bölümde medya ve sosyal medyanın gelişim aşamaları incelenmiştir. İkinci bölümde ise sosyal medyanın bir muhalefet aracına dönüşmesi anlatılmıştır.

MedyaMuhalefetMuhalefet hareketleri+3
Sencer Ceyhun Sevindi
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası

Necip Fazıl Kısakürek, Cumhuriyet döneminde İslamcı ideolojinin temellerini oluşturan en önemli isimlerden biridir. Gerek İslamcı kimliğiyle gerekse de gençlik üzerine yazıları ve düşünceleri sebebiyle dikkatleri üzerine toplayan bir isimdir. Yaşamış olduğu dönemdeki toplumsal sıkıntıları görmüş ve bunlara bir çözüm getirmeye çalışmıştır. Özellikle gençlik üzerindeki düşünceleri bu bağlamda önem arz etmektedir. Cumhuriyet dönemindeki bu problemlere karşı alternatif bir çözüm önerisi sunan Necip Fazıl "İslamcı ideal gençlik" kavramını geliştirmiştir. Bu bağlamda Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Araştırmada Necip Fazıl Kısakürek'in gençlik kavramına getirmiş olduğu yeni fikirler, düşünceler incelenmiştir.

GençlerKısakürek, Necip FazılSiyasal değerler+5
Elif Tekdoğan
Afyon Kocatepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin cinsiyet disforisine ve transseksüel bireylere yönelik görüşlerinin incelenmesi

Küreselleşmeyle birlikte dijital dünyanın toplumsal yapıları dönüştürmesi, norm ve rolleri esnetmiş, yeni sanal kamusal alanlar yaratmıştır. Bu alanlar, etkileşimleri yoğunlaştırırken bireylerin benlik ve kimlik inşasını da yeniden şekillendirmiştir. Bu alanlardaki dönüşüm, özellikle toplumsal cinsiyetin ikili kategoriler dışında, daha esnek ve müzakereye açık biçimlerde ele alınmasına olanak tanımış ve bu bağlamda cinsiyet disforisi ve trans kimlik deneyimlerinin dijital mecralarda daha görünür hâle gelmesini ve kamusal söylemde yer edinmesini mümkün kılmıştır. Özellikle bu kamusal alanlardan biri olan sosyal medya, yalnızca bir iletişim aracı değil; bireylerin kendilerini ifade ettikleri kimliklerini sundukları ve deneyimlerini paylaştıkları bir alan olarak bu dönüşümün görünürlük kazanmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin cinsiyet disforisi ve trans kimlik deneyimi içinde olan bireylere yönelik algılarını; sosyal medyada yer alan cinsiyet disforisi ve trans kimlik temsilleri üzerinden incelemekte olup bu temsillerin öğrencilerin algıları üzerindeki rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem kullanılmış olup nicel veriler için anket ve nitel veriler için yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile veriler toplanmıştır. Araştırma örneklemi Sakarya Üniversitesi'nde farklı fakültelerde eğitim gören öğrencilerden seçilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında uygulanan ankete 350 üniversite öğrencisi katılmıştır. Bu öğrencilerle yapılan nicel veri toplama sürecinden elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Nitel yöntem kapsamında ise 20 öğrenciyle derinlemesine mülakat yapılmış ve elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak oluşturulan temalarla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, sosyal medya platformlarındaki temsillerin genç yaş grubundaki üniversite öğrencilerinin cinsiyet kimliği algılarını etkileyebildiğini ve yanıltıcı olabileceğini göstermiştir. Gençlerin sosyal medyadaki kısa kesitler halinde sunulan bu yönüyle basitleştirilmiş cinsiyet disforisine ve trans geçiş hikâyelerine dair temsilleri sorgulamadan benimseyebildikleri ve karmaşık süreçleri göz ardı edebildikleri görülmüştür. Yaşın ilerlemesi ve medya okuryazarlığının gelişmesiyle birlikte bu etkinin azaldığı görülmüş olup bu bağlamda sosyal medya okuryazarlığı eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve platformların güvenli içerik politikaları oluşturmasının önemi ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.

Cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıklarıSosyal medyaToplumsal cinsiyet
Kader Koca
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Takım çalışmasında kuşakların motivasyon kaynakları ve kuşak farklılıklarının liderlik stillerine etkisi

Hayatın her alanında olduğu gibi iş yaşamında da insan ilişkilerinin önemi yadsınamaz bir gerçeklik olarak karşımıza çıkmaktadır. Profesyonel çalışma hayatı içerisinde en az bireysel çalışmalar kadar önemli olan takım çalışmasında işbirliği ortamını oluşturabilmek ve çatışmanın önüne geçebilmek için en önemli faktör takım üyelerinin özelliklerinin bilinmesinde saklıdır. Takım çalışmalarında tek tek birey özelliklerinin önemli olmasının yanı sıra grubun birlikte iş yapabilme ve çözüme kavuşturabilme gibi özelliklerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Bir ekip çalışmasında ilk ve en önemli unsuru ekip liderinin özellikleri, gruba karşı tutum ve davranışları oluşturmaktadır. Çünkü tek tek bireylerin motivasyonları ne kadar güçlü olursa olsun bir arada anlamlı hale getiren ve bir takım aidiyeti zeminini oluşturan genellikle bir lider olmaktadır. Günümüzde X,Y ve Z olmak üzere 3 kuşağa aynı anda ev sahipliği yapan işyerlerinde takım çalışması içerisinde kuşakların motivasyonlarını belirlemek ve kuşak farklılıklarının liderlik rollerine yansıyan etkilerini tespit edebilmek için; Çok Boyutlu İş Motivasyonu Ölçeği, Takım Çalışmasına Yatkınlık Ölçeği ve Lider Davranışlarını Betimleme Ölçeği olmak üzere 3 farklı ölçek ile anket çalışması yapılmış ve 399 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın evrenini hizmet sektöründe faaliyet gösteren beyaz yaka çalışanlar, örneklemini ise İstanbul'da yer alan sigorta şirket çalışanları oluşturmaktadır. Araştırma sonuçları incelendiğinde genç kuşakların dışsal motivasyonlarının kendilerinden önce gelen kuşaklara göre daha etkin olduğu, ekip yöneten bireylerin büyük bir çoğunluğunun X kuşağı mensubu oldukları, Z kuşağının çalışma hayatına yeni yeni adım atmış olduğu sonuçlarına varılmıştır.

Kuşak farklılıklarıKuşaklarLiderlik+3
Büşra Kabulantok
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Yaşlı bakımı konusunda kurumsal bakım hizmet kapasitesinin değerlendirilmesi

Türkiye'de nüfusun yaşlanması, sosyal ve sağlık hizmetlerine olan talebi önemli ölçüde artırmakta ve bu durum, özellikle uzun vadeli bakım hizmetlerinde zorluklar yaratmaktadır. TÜİK verilerine göre, 2023 itibarıyla 65 yaş ve üzeri nüfus toplam nüfusun %10,2'sini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'deki kurumsal yaşlı bakım hizmetlerinin kapasitesini ve kalitesini sosyolojik nedenler çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, yaşlı bakım hizmetlerinin mevcut durumunu, bölgesel farklılıkları, personel yetersizliklerini ve finansal kaynak eksikliklerini ele almaktadır. Çalışmada, Türkiye'nin yaşlı bakım hizmetleri benzer demografik yapıya sahip ülkelerle karşılaştırılmış ve uluslararası standartlara uyum durumu incelenmiştir. Bulgular, yaşlı bakım hizmetlerinin sunumunda ciddi eksiklikler olduğunu ve bu hizmetlerin yaygınlaştırılması ve kalitesinin artırılması gerektiğini göstermektedir. Özellikle kırsal bölgelerde yaşlı bakım hizmetlerine erişimde büyük kısıtlamalar bulunmakta, personel sayısının yetersizliği ve mevcut personelin eğitim düzeyinin düşüklüğü hizmet kalitesini olumsuz etkilemektedir. Araştırma, yaşlı bakım hizmetlerinin kapasitesini artırmak ve kalitesini iyileştirmek için devlet ve özel sektörün daha fazla sorumluluk alması gerektiğini vurgulamaktadır. Devletin, yaşlı bakım hizmetlerine yönelik daha fazla yatırım yapması ve bu alanda çalışan personelin eğitimine önem vermesi gerekmektedir. Özel sektör ise inovatif çözümler geliştirerek hizmet kalitesinin artırılmasına katkıda bulunabilir. Ayrıca, uluslararası iyi uygulama örneklerinden faydalanarak Türkiye'de uygulanabilir stratejiler geliştirilmesi önerilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, Türkiye'de kurumsal yaşlı bakım hizmetlerinin kapasitesinin artırılması ve kalitesinin iyileştirilmesi gerekliliğini ortaya koymakta ve sosyal politika yapıcılarına bu hizmetlerin geliştirilmesine yönelik somut öneriler sunmaktadır. Yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmak, sosyal adaleti sağlamak ve toplumsal refahı yükseltmek için kurumsal yaşlı bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi kritik bir öneme sahiptir. Araştırmanın bulguları, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yaşlı bakım politikalarının şekillendirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Beyzanur Demircan
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Edebiyatın üç kuşağı üzerinden göç ve göçmenliğin dönüşümüne bakmak: Almanya'daki Türk diasporası örneği

Günümüzde göçler çeşitlilik kazanmış ve göçmenin anlamı da bu doğrultuda değişmiştir. 19. yüzyılın sonunda, göçle bilimsel olarak ilk ilgilenenler, coğrafyacılar ve demograflar olmuştur. Zamanla göç ve göçmen kavramları, çok boyutlu bir noktaya taşınmış ve birçok bilim dalının inceleme alanına girmiştir. Bu çalışmada göç ve göçmen kavramlarına kavramsal ve kuramsal bakışla, bu konular detaylandırılmıştır. Almanya'ya Türk işçi göçünün yaklaşık altmış yıllık bir geçmişi vardır. İlk anlaşmadan bugüne, birçok şey değişmiştir. İlk zamanlar göçün geçici olduğu düşünülmüş; ancak zamanla ilk işçiler yerleşik hale gelmiştir. İşçi alımlarının durdurulması ile işçilerin bazıları geri dönmüştür. Ailelerini yanlarına alarak Almanya'da yaşamaya devam eden büyük bir çoğunluk, bugün hâlâ oradadır. Almanya'nın yakın zamana kadar uyguladığı politikalar, işçilerin geri dönmeye teşvik amacı taşımıştır. Günümüzde, bu durumun nispeten iyileştiğini söylemek mümkündür. Bu çalışmada, bu konu ele alınmış ve göçün başlangıçtan bu zamana kadar geçirdiği süreç anlaşılmaya çalışılmıştır. Almanya'ya işçi göçü ve göçmenlerin yaşadığı zorluklar, edebiyata konu olmuştur. Böylelikle, Misafir İşçi Edebiyatı ortaya çıkmıştır. Bu edebiyatta, üç nesil açısından farklı konular ele alınmıştır. Bu çalışmada, Bekir Yıldız, Zafer Şenocak ve Selim Özdoğan'ın seçilen eserleri üzerinden göç ve göçmen konuları incelenmiştir. Birinci kuşak için seçilen eser "Türkler Almanya'da", ikinci kuşak için "Tehlikeli Akrabalık" ve üçüncü kuşak için "Wieso Heimat, ich wohne zur Miete"(Neden Vatan Olsun Ki, Kirada Oturuyorum)dir. Üç kuşakta yaşanan farklılıklar ele alınmış ve göçün dönüşümü anlaşılmaya çalışılmıştır. Durum çalışmasına örnek olan bu çalışmada içerik analizi yapılmıştır. Eserlerin edebiyat sosyolojisi ile ilişkisi açıklanmıştır. Eserlerdeki göçlerin hangi kuramlarla ilişkilendirilebileceği aktarılmıştır. Göç ve göçmen sorunu bağlamında, birinci kuşaktan üçüncü kuşağa kadar vatan algısında, dilde, kimlik ve aidiyet gibi konularda farklılıklar olduğu görülmüştür. Birinci kuşakta, vatan hasreti, gurbet, Almanya'da yaşanan zorluklar söz konusuyken, ikinci kuşakta yersiz yurtsuzluk, vatan arayışı, aidiyet ve kimlik arayışı gibi konular hâkimdir. Üçüncü kuşakta ise, çoğul kimlikler, kültürel farklar ve kültürlerarasılık, ötekine bakış gibi konular dikkat çekmiştir.

AlmanyaDiasporaDış Türkler+7
Gülcan Yücedağ
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Medya, sanat ve dil üçgeni: Eurovision şarkı yarışmasında ortak kültürün oylama davranışına etkisi (1998-2016)

Bu çalışma 60 yılı aşkın geleneksel tarihi ve popüler kültürün ürünü olan en büyük televizyon programı Eurovision Şarkı Yarışmasını ele almaktadır. Eurovision Şarkı yarışması 1956 yılından itibaren Avrupa Yayın Birliği'nin (European Broadcasting Union) aktif üyelerinin katılımıyla televizyon tarihinin en uzun soluklu devam eden programıdır. Medya ürünü olarak bu yarışma her yıl düzenlenmekte ve yaklaşık 400-600 milyon kişi tarafından takip edilmektedir. Yarışma sadece Avrupa kıtasından değil, Kanada, Brezilya ve Japonya gibi Avrupa dışındaki ülke seyircileri tarafından da merakla izlenmektedir. Katılımcılar kendi kimlikleri ile birlikte temsil ettikleri ülkenin de ulusal kimliğin büründüklerinden, Eurovision sadece müzik ve sanat yarışması değildir. Bu nedenle şarkı yarışmasında oylama davranışına birçok faktörler etki etmektedir. 1998 yılından itibaren oylama sistemi ulusal jürilerden alınarak tele-oylamaya sistemine geçilmiş, böylece izleyicilere favori yarışmacılarına telefondan mesaj göndermekle seçme şansı tanınmıştır. Araştırmada, özellikle 1998 yılında Eurovision Şarkı Yarışması'nda oylama sisteminin değiştirilerek seyircilerin oy vermesine imkân yaratan tele-oylama sistemine geçilmesinden sonraki döneme odaklanılmıştır. Bu dönemde elde edilen sonuçlarda dil, medya, sanat ve ortak kültür gibi etkenlerin oylama davranışına etkisi incelenmiştir. İncelenen dönem içerisinde, ülkelerin ister coğrafi komşuluk, tarih, isterse de dilsel yakınlık açısından birbirlerinin taraflarını tuttuğu gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, oylamada politik etkilerin olduğunu da göstermektedir. Çalışmadan çıkan bulgular ışığında oylama sistemine yönelik bazı çözüm ve öneriler sunulmuştur.

Eurovision Şarkı YarışmasıKültürel etkiMedya+6
Vasif Mammadov
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Göç sürecinde kadın yoksulluğu ve geleneksel yaylacılık faaliyetleri: Rize ili Pazar ilçesi örneği

Küreselleşme olgusunun iletişim ağı ile ön plana çıktığı günümüzde, her birey belli yönelimler doğrultusunda fiziksel ve düşünceye dayalı olarak bir hareketlilik hali içerisindedir. 1800'lü yılların başında bilimsel çalışmaların araştırma konusu olmaya başlayan göç olgusu, ilk dönem araştırmalarında yalnızca yer değişim hareketi olarak ifade edilirken, günümüzdeki araştırmalarda birçok toplumu çok yönlü olarak etkileyen toplumsal değişim hareketi olarak karşımıza çıkmaktadır. Sadece fiziki yer değiştirme hareketine odaklanmak yerine, görünen göç hareketinin muhteva ettiği sosyal problem olan yoksulluk olgusunun etkilerine ulaşma amaçlanmıştır. Araştırma geleneksel yaylacılık faaliyetleriyle ilgilenen göçmen kadınların yaşam alanlarını gözlemleme, göç etme süreçlerindeki yoksunluklarını saptamak, ekonomik anlamdaki yoksulluklarına erişip sosyokültürel statülerini analiz etmek, geleneksel yaylacılık faaliyetlerinin geçmişten günümüze ne tür bir kültürel değişime uğradığını ortaya koymak hedefi doğrultusunda çalışılmıştır. Göçmen kadınların bu süreçteki yoksunluk ve yoksulluk algılarına ulaşabilmek için, öncelikle, Rize'nin Pazar ilçesinde yaşayan göçmen kadınların sosyodemografik özellikleri ikinci olarak ise göç sürecindeki kadının eylemsel pratiklerini nasıl inşa ettikleri ele alınmakta, son olarak ise yoksulluklarının ardındaki nedenselliklere ulaşarak bu problemin aşımındaki öneriler ile yaylacılık faaliyetinin sürdürülebilirliği ortaya konmaktadır.

GöçlerKadınlarMevsimlik göçler+5
Büşra Eyüpreisoğlu
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Hafıza ve müphemlik ilişkisi üzerine fenomenolojik bir çalışma: Türkiye ve Yunanistan'da Türklük

Kaynakları ulus-devlete kadar dayanan kimlik temelli sorunlar henüz son bulmamıştır. Ulus-devletlerde bu anlamda karşılaşılan sorunlardan birini de ulusal kimlik idealinin bir sonucu olarak hafızaya ilişkin sorun teşkil etmektedir. Bu noktada ulus-devletlerin modernite bağlamında ele alınması gerekmektedir. Modernitenin kendisi, aklın her alanda olduğu gibi ulus-devlet bağlamında kullanımını da ifade eder. Bu aşamada, akla ne kadar çok başvurulursa o kadar çok sorun ortaya çıkar çünkü insan kavramı akıldan çok metne atıfta bulunur. Çünkü metin oluşturma yeteneğine sahip insan, metne en yakın yaklaşım olan müphemlik temelli bir yaklaşımla çalışılmalıdır. Bu çalışmada da müphemlik çalışmaları çerçevesinde ulus-devletlerin sorgulanması amaçlanmıştır. Böylece müphemliğin hafıza ve inşacı yaklaşımlarla sentezlenmesiyle Türkiye ve Yunanistan'da Türk kimliğinin karşılaştırmalı, nitel/fenomenolojik bir araştırmasına gidilmiştir. Birinci bölümde hafıza, ulusçuluk ve etnisite teorileri ile müphemlik, hafıza ve inşacılığa odaklanan teorik yaklaşım tanıtılmıştır. İkinci olarak, bir ulus-devlet olarak Türkiye ve Yunanistan ele alınmıştır. Son olarak, metodoloji ve bulguların analizi tartışılmıştır. Çalışma sonucunda, Türkiye'deki Türklerin Türk kimliğini ifade etmek için daha çok ulus-devleti oluşturan siyasi söylemlere başvurdukları, buna rağmen çeşitli görüşlerin de barındığı, Yunanistan'da ise Batı Trakya Türklerinin daha çok doğal unsurlara atıfta bulundukları ve Yunan ulus-devletine karşı tepkisel bir şekilde kimliğini ifade ettikleri ortaya çıkmıştır.

BellekEtnisiteFenomenoloji+6
Salich Tzampaz
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Dijital kültürde içerik üreticisi ile takipçi ilişkileri: Otorite ve rol modelliği inşası

Bu araştırma, bireyler arası ilişkilerde toplumsal yapıların etkilerinin aşındığı günümüzde, içerik üreticisi ile takipçi arasındaki ilişkileri incelemektedir. Bu ilişkinin karşılıklı yapısı, rol modelliği ve otorite yapılarındaki dönüşümlerin izlerini taşımakta ve yeni bir ilişki biçimine yol açmaktadır. İçerik üreticisi, takipçi üzerindeki otoritesini kullanarak bir rol modeline dönüşmekte, takipçi ise düşünümsel bir şekilde içerik üreticisiyle etkileşim kurmaktadır. Bu ilişkinin mahiyetinin ve ilişkideki karşılıklı algıların anlaşılması, otorite ve rol modelliği yapılarındaki değişmeleri anlamaya yönelik bir imkân barındırmaktadır. Bu amaçla fenomenolojik yaklaşım benimsenerek, 5 içerik üreticisi ve bu içerik üreticilerinin 587 takipçisiyle araştırma gerçekleştirilmiştir. Maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen içerik üreticileriyle yapılan mülakatlarda tematik içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgularda içerik üreticiliğinin mahiyeti tartışılmaktadır. Takipçiyle ilişkinin içerik üreticisi için ne anlama geldiği ve içerik üreticisinin takipçi üzerindeki etkileri ortaya koyulmaktadır. Amaca yönelik örneklemeyle seçilen takipçilerle yapılan anketlerde, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilerek İçerik Üreticisini Rol Modeli Olarak Görme Ölçeği oluşturulmuştur. Nicel analizler, geleneksel rol modelleriyle içerik üreticileri arasında karşılaştırmalar yapmaya imkân sağlamıştır. Yapılan araştırmaların birleşmesiyle ortaya çıkan mikro ve makro sonuçlar, örtük otorite ve üçüncü persona kavramları çerçevesinde tartışılmaktadır. İçerik üreticisi ile takipçisinin ilişkisi, geleneksel otorite ve rol modelliği kavramlarındaki değişmeleri ortaya koymaktadır. Anahtar sözcükler: İçerik üreticisi, Takipçi, Rol modeli, Otorite, Sosyal medya.

Dijital etkileyenlerSosyal medyaSosyal medya platformları+1
Mücahit Baykul
Anadolu University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Denetimli serbestlik sisteminin toplumsal uyum sürecine etkisi: Bolu örneği

Bu araştırmanın konusunu suça karışmış ve denetimli serbestlik uygulamasından altı ay yararlanmış olan kişilerin toplumla bütünleşme süreçlerinde denetimli serbestlik kapsamında yapılan uygulamaların etkisinin incelenmesi oluşturmaktadır. Denetimli serbestliğin kuruluş amacı, suça karışmış kişilere verilen hürriyeti bağlayıcı cezalarının olumlu sonuç vermemesi, kişilerin, toplumsal dışlanmaya maruz kalmaları ve kişi özgürlüğüne müdahale olması, toplumda suç mağduruna karşı kin ve intikam düşüncesiyle daha büyük olaylara karışarak yeniden suç işleme eğiliminin önlemeye yönelik uygulamalarla topluma büyük çapta zarar verebilecek davranışların önlenebilmesidir. Bu çalışmanın amacı, Bolu örneğinde denetimli serbestlik kapsamında yapılan çalışmaların sosyal etkisinin ortaya konularak, işleyen ve işlemeyen yönlerinin nedensel olarak saptanmasıdır. Çalışmanın amacından hareketle, örneklem kapsamına dahil edilecek kişilerin seçiminde denetimli serbestlik uygulamalarından biri rehberlik hizmetinden yararlanma koşulu aranmıştır. Rehberlik hizmetinden yararlananların seçilmesinin nedeni ise; kişilere verilen eğitimlerle bilinç düzeylerinin arttırılabileceği, farkındalık kazandırılacağı, algılarının değiştirilebileceği ve böylelikle de toplumsal uyum ve bütünleşme düzeylerinin artabileceği düşünülmüştür. Bu yönde değişim eğilimini somut olarak belirleyebilmek amacıyla da rehberlik hizmetlerinden en az altı ay süreyle yararlanan kişiler çalışmanın kapsamına dahil edilmiştir. Bolu'daki denetimli serbestlik uygulamasının seçilmesinde, araştırmacının üç yıldır söz konusu kurumda sosyolog olarak çalışması etkili olmuştur.Çalışmada nitel ve nicel veri toplama teknikleri birbirini tamamlayacak şekilde bir arada kullanılmıştır. Nitel veri toplama tekniği olarak, dört adet odak grup çalışması, nicel veri toplama tekniği olarak ise 124 kişiye anket uygulanmıştır.

BoluDenetimli serbestlik sistemiSosyal uyum+1
Nesrin Doğan Fidan
Bolu Abant İzzet Baysal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2016
00
DoctorateOpen AccessEN

İranlı mülteci kadınların kimlik arama sürecinde din değiştirmeleri: Eskişehir'de bir saha araştırması

After the 1979 revolution, laws against "religious conversion" or leaving "Islam" are more strictly observed, and the propagation of other faiths is heavily punished. Despite these criticisms, the desire of Iranians to leave "Islam" and join other religions is significant. One of the religions that Iranians tend towards is "Christianity." The emotional effects on the new believers led many to leave Iran and follow their beliefs in another country. This research was conducted in the city of "Eskisehir." "Eskisehir" is one of several cities hosting refugees in "Turkey." In the study, different churches in this city were visited frequently between 2019-2022, observations were made, and in-depth interviews were conducted with 27 Iranian women from these other churches. This study presents some models for Iranian "Christianized" "refugee" women and indicates that most women are searching for a new identity. According to the model drawn, women tend to leave "Islam" along with the migration process due to the social pressures, harm, and painful experiences they have experienced in Iran. Due to the dominance of family members and the state's power in "Islam," women experience problems in their identity construction processes. Early marriage, domestic violence, lack of education, and many more prevented women from realizing their personal and social needs. As a result, the women interviewed in this study, considering all the problems they experienced, tended to move away from "Islam" and converted to "Christianity." These women emphasized that "Christianity" allows women to change their religion and name, testify, be cleansed of their sins, and finally be reborn.

Change of faithReligious identityEskişehir+7
Rayehe Mozafarıan
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Ataerkillik, şiddet ve hukuk sistemi: Kadına yönelik şiddet davalarında kadın avukatların deneyimleri

Kadına yönelik şiddetle mücadele politikalarında anayasal düzenlemeler kadını korumaya yönelik hazırlanmaktadır fakat gerektiği biçimde uygulanmadığı için kadınlar mağdur olmaya devam etmekte, şiddete maruz kalmakta ve en nihayetinde öldürülmektedir. Bu tez, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında kadına yönelik şiddet konusunu ele almakta ve Türkiye'deki hukuk sistemi içerisinde kadın avukatların deneyimlerine bağlı olarak feminist bakış açısıyla değerlendirmektedir. Bu tezin amacı, kadına yönelik şiddet davalarında kadın avukatların yaşadığı sorunların, sorunları deneyimleme süreçlerinin ve bu sorunlarla başa çıkma yollarının ortaya konmasıdır. Çalışma, Eskişehir, İzmir ve İstanbul barolarına bağlı feminist kadın avukatlarla yürütülmüş alan araştırmasına dayanmaktadır. Araştırmanın sonuçları, kadın avukatların kadın olarak deneyimledikleri sorunlara mesleki alanda da maruz kaldıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca kadına yönelik şiddetle mücadelede üretilen politikaların yetersiz kaldığını, yasalar ve sözleşmelerin uygulama aşamasında işlevsizleştirildiğini ortaya çıkarmaktadır. Bu araştırma ataerkil hukuk sisteminde kadına yönelik şiddetin önlenmesini veya cezalandırılmasını zorlaştıran yasaların, yönetmeliklerin ve uygulamaların neler olduğunun ortaya konmasına ve bu sistemle mücadele eden feminist kadın avukatların deneyimlerinin görünür kılınmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

AtaerkilDavalarFeminist hukuk+5
Duygu Özkan
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Ütopya, kriz, umut mekânları: Geç kapitalizmde gelecek tahayyüllerine yönelik mekânsal açılımlar

Günümüzde hâkim olan iki tür toplumsal gelecek tahayyülüyle karşılaşırız: İlki, totaliter rejim beklentisine dönük kuşkular ve ikincisi teknolojik tahakkümün hızı ile pekişen kapitalist gerçekliğin yarattığı toplumsal düzen ufkudur. Bu iki tür geleceğin de toplum üzerinde çeşitli türden karşılıklara sahip olduğu gözlenir. Ütopyacı düşünce kapasitesinin olanakları ise bu noktada vurgulanmalıdır. Burada ütopyacı düşünceden kasıt, doktriner unsurlara dayalı toplumsal bir düzen arayışı olarak anlaşılmamalı, daha ziyade, tarihsel sürekliliğimize dönük toplumsal eleştiri niteliği olarak görülmelidir. Gelecek ufkunun kaygı verici görüldüğü ütopyacı düşünce krizinin bu anında, özgürleşmedeki rolüyle tartışmaya açılan mekânsal pratikler, toplumsal geleceği şekillendirme gücünü yakalayan çoğulcu imkânlar olarak öne çıkar. Bu çalışmanın odak noktası, ütopyacı düşüncenin tarihsel süreçteki biçimsel dönüşümlerini incelemektir. Bu yolla tezin sonucu, ütopyacı düşüncenin sosyo-politik analizinden yola çıkarak ütopyanın krizinin "heterotopik mekânlar" aracılığıyla aşılabileceğine yönelik bir tartışma ortaya koyar.

GelecekHeterotopiKapitalizm+2
Semih Bilgin
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00