1,737
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Ekolojik yapı estetik ilişkisinin deneysel olarak irdelenmesi
Bu çalışmanın amacı; ekolojik yapı estetik ilişkisinin deneysel olarak irdelenmesidir. Lens Model yöntemiyle gerçekleştirilen deneysel çalışmada, 53 Uludağ Üniversitesi Mimarlık Bölümü 4. sınıf öğrencisi, halk statüsünde denek grubu olarak 25 Uludağ Üniversitesi Bilgisayar Öğretmenliği Bölümü ve 24 Uludağ Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. sınıf öğrencileri denek olarak çalışmaya dâhil edilmiş ve kendilerinden 40 yapı imajını değerlendirmeleri istenmiştir. Çalışmaya öğrencilerin yanı sıra mesleğinde en az 10 yıl deneyimli, ekolojik mimarlık alanında birikimi olan toplam 37 mimar da dahil edilmiştir. Deneklerden kendilerine gösterilen imajları, `beğeni', `etkilenme', `karmaşıklık' ve `sürdürülebilirlik' bilişsel kavramları başlıklarında derecelendirmeleri istenmiştir. Bu bilişsel kavramların fiziksel bileşenler ile ilişkisini belirlemek için ise, aynı imajlar `uzman grubu' adı altındaki mimar öğretim elemanlarına (14 kişi) sunulmuş, her bir imaj için 40 fiziksel bileşeni (20 Tasarım ve Estetik ve 20 Sürdürülebilirlik) değerlendirmeleri istenmiştir. Tez kapsamında gerçekleştirilen deneysel çalışmanın ana hipotezi; almış oldukları derslerin de etkisiyle, 4. sınıf mimarlık öğrencilerinin, eko mimarlara benzerlikler göstereceği yönündedir. Özellikle sürdürülebilirlik bilişsel kavramında bu benzerliğin güçlü olacağı varsayılmaktadır. Buna karşın halk olarak nitelenen grubun, imajların yorumlarında eko mimarlardan ve mimarlık öğrencilerinden farklılaşacağı varsayılmaktadır. Çalışma sonucunda ortaya çıkan bulgular, konunun öğrenilebilir ve öğretilebilir olduğunu göstermektedir.
Ankara İli, Ayaş İlçesi, Balçiçek Evi Restorasyon Önerisi
ANKARA İLİ AYAŞ İLÇESİ BALÇİÇEK EVİRESTORASYON ÖNERİSİ(Yüksel Lisans Tezi)Umut İNCİGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ(Mart 2012)ÖZETBu çalışma, Ankara İli Ayaş İlçesi'nde yer alan geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Balçiçek Evi'ni konu etmektedir. Çalışmanın amacı, yapının rölövesinin hazırlanarak mevcut durumunu belgelemek, restitüsyon çalışmalarını yaparak, yapının özgün durumunu tespit etmek, yapılan restitüsyon projesi ışığı altında, yapının gelecek nesillere aktarılması için yeni işlev önererek, yapıyı kullanılan, çevresine kazandırılmış bir restorasyon önerisi getirmektir. Çalışma kapsamında önce Ayaş ilçesi geleneksel kent dokusu ve yapıları, Balçiçek Evi yakın çevresi ve bugünkü durumu incelenmiştir. Yapıdaki kalıntı ve izler, karşılaştırma çalışmaları, yazılı ve sözlü kaynakların desteği ile yapının özgün durumu araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek, önerilen işlev ve restitüsyon projesi ışığında, yapının konforu da göz önünde bulundurularak öneri restorasyon projesi hazırlanmıştır.Bilim Kodu: 803.1.085Anahtar Kelimeler: Ayaş, Balçiçek, Ev, RestorasyonSayfa Adedi: 394Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Can Mehmet HERSEK
Hüsameddin-i Ankaravi Camii ve Türbesi restorasyon önerisi
Bu çalışmanın konusu Ankara İli, Haymana İlçesi Altıpınar Köyü'nde bulunan Hüsameddin-i Ankaravi Camii ve Türbesi'dir. Bu çalışmanın amacı cami ve türbenin günümüzdeki durumunun incelenmesi, restorasyonu ve korunmasına yönelik önerilerin geliştirilmesidir. Çalışma kapsamında Ankara İli ve çevresinde bulunan cami ve türbelerin karşılaştırmalı çalışması ve tarih araştırması yapılmıştır. Hüsameddin-i Ankaravi Camii ve Türbesi'nin özgün durumu tespit edilmeye çalışılmıştır ve camiye uygun işlev önerisi getirilmiştir. Hüsameddin-i Ankaravi Camii ve Türbesi'ne yönelik rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri elde edilmiştir. Böylece cami ve türbenin yok olmasını engelleyerek gelecek nesillere aktarılması yönünde bir çalışma sağlanmıştır.
Modern mimarlıkta yabancılaşma sorunu; Jacques Tati filmleri
Bu tez Jacques Tati (1907-1982) filmlerini çalışma konusu olarak ele almıştır. Tati, filmlerinde kent ve mimarlık konularını ağırlıklı olarak işleyen bir yönetmendir. Özellikle modern mimarlık, modern mimarlığın yarattığı mekânlar ve bu mekânların kullanıcı tarafından eleştirel bir biçimde deneyimlenmesi Tati'nin filmlerinde ana tema olarak karşımıza çıkar. Jacques Tati modernleşmenin bireysel, toplumsal ve mekânsal yansımalarını, kurguladığı filmler üzerinden aktarmaya çalışır. Tez kuramsal çerçevesini modernleşme, modern mimarlık ve yabancılaşma kavramları üzerinden kurgular ve filmleri bu çerçeve üzerinden okur.Tati'nin modern mimarlık algısı ve filmlerinde izleyiciye vermek istediği mesajlar doğrultusunda şekillenen analizlerden modern bireyin ve modernleşmeye ayak uyduramayan, eğitilemeyen bireyin `yeni' yaşam biçimine ve modern mimarlığın getirdiklerine yabancılaşması ele alınmıştır. Tati filmlerinde eğitilemeyen bireyi anlatmak adına modern tasarım ürünlerini araç olarak kullanmıştır. Filmlerde modernite öncesi yaşam biçimlerine ait anlatımlar mevcuttur. Tati' nin araç olarak kullandığı modern mimarlık ve getirdikleri, mekânı kullanmaları açışından birbiri ile sıkı ilişki içerisinde olan sinema ve mimarlığı daha da yakınlaştırır.Tati adeta bir mimar gibi kamerayı kullanan bir sinema adamıdır. Filmlerinde modern mimarlık için kendi manifestosunu yazar ve bize seyrettirir. Tati'ye göre yanlış olan modernizmin kendisi değil; uygulanış biçimidir. Bu sebeple; Tati filmleri üzerinden yapılan her okuma, modern konutu, kenti ve yabancılaşmış bireyi anlama da mimarlık disiplinine yardımcı olabilir.Anahtar Kelimeler : Modernizm, Sinema, Mekân, Yabancılasma, Sinema-Mimarlık
İşlevini yitirmiş binaların yaşam döngüsü içindeki yerinin sürdürülebilirlik açısından analizi:Diyarbakır Diyar Galeria Alışveriş Merkezi örneği
Yeryüzü devinim halindedir ve insanlar, hayvanlar, bitkiler, hatta pek çok cansız varlık bu devinimin bir parçasıdır. Yaşanan teknolojik ve bilimsel gelişmeler, sosyoekonomik ve toplumsal değişimler neticesinde varlıklar bulundukları ortama ayak uydurabilmek ve yaşayabilmek için kendilerini devamlı dönüştürmektedir. Bu çalışmada, 'sürdürülebilirlik' konusu, değişimlere ayak uyduramamış ve kaderine terk edilmiş bir alışveriş merkezi özelinde ele alındı. Sosyoekonomik ve toplumsal değişimler, yoğun rekabet, teknolojik gelişmeler ve bu gelişmelerin beraberinde getirdiği e-ticaret koşulları bir yana, kentin gelişme akslarındaki değişim ve mekânsal performans düşüşleri yapının fonksiyonel ömrünü tamamlamasına sebebiyet verdi. İşlevsel ömrünü tamamlayan ancak fiziksel ömrünü tamamlayamayan bu yapı tasarım amacı dışında kiralanarak kullanılmaya devam etti. Böylelikle bu yapı yaşam döngüsündeki rolünden uzaklaşıp, atıl ve kullanılamaz hale gelerek işlevini yitirmiş alışveriş merkezleri arasında yerini aldı. Bu çalışmada, mekân özelliklerinin verili işlevlerin gereksinimleri ile uyum sağlama düzeyini anlamak için binanın günümüz kullanıcılarına anketler uygulandı ve bu anketler gözlem ve görüşmelerle desteklendi. Anket verileri SPSS 16 programında değerlendirilip yorumlandı. Alışveriş merkezinin yıllar içerisinde geçirdiği değişimleri saptamak ve günümüz hali ile kullanım zorluklarını belirlemek amacıyla mimari çizimleri yapılıp okundu. Yapılan analizlere göre kullanıcılarına memnuniyet sağlayamadığı belirlenen bu binanın, zamanla kullanıcılarını büyük oranda yitirerek yaşam döngüsündeki işlerliğini de koruyamadığı belirlendi. İşlevini yitirmiş olan bu alışveriş merkezinin, yaşam döngüsündeki yeri 'sürdürülebilirlik' açısından analiz edildi ve alışveriş merkezinin yeniden işlevlendirilip döngüye katılmasının önemi üzerinde duruldu. Bu doğrultuda, bu çalışmanın şehir gelişimine kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda katkı sağlayacak mekânların inşasına ışık tutacağı düşünülmektedir. Yapının kaderine terk edilmeyip verilecek işlevlerle yaşam döngüsüne katılması sürdürülebilir yapı tasarımının da önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca günümüz ihtiyaçları dikkate alınarak yapının değerlendirilmesi, mekân dönüşümlerinde veya mekânın tekrar tanımlanmasında tasarımcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Yeşil çatıların bina ısıtma ve soğutma yüküne etkisinin farklı iklim bölgeleri için analizi
Gelişen teknoloji ve artan kentleşmeyle birlikte enerji ihtiyacı da artmaktadır. Konvansiyonel kaynak kullanımıyla bu ihtiyacın giderilmesi çevresel açıdan olumsuz sonuçlar doğurduğundan enerji tüketiminin en aza indirgenmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması önemlidir. Türkiye'deki enerji tüketim oranları incelendiğinde yaklaşık %30'luk kısmını konut sektörü almaktadır. Konutlarda enerji etkin tasarımların gerçekleştirilmesiyle enerji korunumunun sağlanması mümkün olmaktadır. Bunun sağlanması ise tüm yapı bileşenlerinin uygun şekilde belirlenmesine ve uygulanmasına bağlı olup çeşitli etkenlere göre değişkenlik göstermektedir. Bu bağlamda yeşil çatılar enerji etkinliği açısından olumlu etki oluşturan önemli bir faktördür. Bu çalışmada konutlarda yeşil çatıların bina ısıtma ve soğutma yüküne etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Farklı derece gün bölgelerinde, farklı formlarda tasarlanan konut örnekleri standart teras çatılı ve yeşil teras çatılı olacak şekilde hesaplamalar yapılmıştır. Isıtma yükü TS 825 Hesap Yöntemi ile, soğutma yükü ise Soğutma Yükü Sıcaklık Farkı Yöntemi (CLTD) ile hesaplanmıştır. Ayrıca yeşil çatı bileşenlerinden bitki taşıyıcı katman kalınlığı farklılaştırılarak enerji etkinliği üzerindeki etkisi incelenmiştir. Böylelikle yeşil çatının Antalya, Diyarbakır, Elazığ, Kayseri ve Erzurum illerinde tasarlanan örnek konutlar üzerinde, bina ısıtma ve soğutma yüküne etkisi belirlenen değişkenler doğrultusunda incelenerek ortaya çıkan farklılıklar analiz edilmiştir.
Geleneksel konutların mekânsal yapısının irdelenmesi: Malatya / Darende – Aşağıulupınar örneği
Tarihi değeri olan ve belge niteliği taşıyan, aynı zamanda yaşayanlar için aidiyet duygusu oluşturan geleneksel yapılar, kentsel dokunun omurgasını oluşturmaktadır. Geleneksel yapıların bir kısmı, günümüze kadar gelerek kent dokusunu devam ettirmektedir. Geleneksel Aşağıulupınar konutları, fiziksel ve demografik açıdan değişim yaşamasına rağmen varlığını kısmen sürdürmektedir. Bu değişim sürecinde geleneksel konutlarla birlikte günümüz teknolojisi ve malzemesi ile yapılan konutlar da zamanla bu kentsel dokuya dâhil olmaya başlamıştır. Bu çalışmada, geleneksel doku bağlamı çerçevesinde yer alan yerel konutların, bu değişimlerle beraber günümüzdeki mevcut durumu ve mekânsal yapısı irdelenmiş olup günümüz şartlarına uyumu sağlanarak yok olmalarının önüne geçilmesi esas alınmıştır. Geleneksel kent dokuları ve yerel kimliği oluşturan konutlar üzerinde yapılan tespitlerde, konutların bütüncül olarak korunması–yaşatılmasına yönelik gerek akademik-bilimsel gerekse uygulama düzeyindeki çabalara katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Geleneksel Aşağıulupınar konutları bağlamında; somut veriler elde etmek amacıyla alan çalışması yapılmış ve değerlendirmesi sunulmuştur. Alan çalışması kapsamında; bu konutların arazi yerleşimi, mekân organizasyonu, yapı tekniği… gibi pek çok bakımdan uygunluğunun tespiti amacıyla konutların çizimleri yapılmış ve konut doku analiz taslakları şeklinde sunulmuştur. Bu veriler ışığında, yerel konutlar üzerinde yapılan çalışmalar değerlendirilerek konutların devamlılığı, korunarak yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Hem bu sayede geçmişle olan köprünün yok olmasının önüne geçilerek belli bir sosyallik ve aidiyet duygusunun günümüz ve geleceğe yansıtılması da düşünülmüştür. Geleneksel konutların korunarak yaşatılması ve geleceğe aktarılması; ancak içlerindeki yaşantının devamlılığı ile mümkün olabileceğinden dolayı kullanıcının güncel gereksinim ve isteklerinin karşılanması gerekmektedir. Ancak bunu yaparken koruma / kullanma dengesi doğru kurulmalıdır. Türk evi plan tipolojisine ve mekân kurgusuna uygun olarak biçimlenen ve geleneksel yaşam biçimini yansıtan Aşağıulupınar konutlarının yaşatılması ve korunması kültür sürekliliğinin sağlanması açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Aşağıulupınar, Geleneksel Konutlar, Mekânsal Yapı.
Sivas merkez Hubuyar Korucu Konağı restorasyon projesi önerisi
Bu tez çalışmasında Sivas İli'nde yer alan ve Osmanlı geç dönemi diye tabir edilen, Osmanlı Devleti'nin her alanda batılılaşma sürecine girdiği dönemde inşa edilen ve dönem özelliklerini yansıtan Hubuyar KORUCU Konağı konu edilmektedir. Konağın günümüzdeki durumunun incelenmesi, özgün halinin ortaya çıkarılması, restorasyonu, korunmasına yönelik önerilerin geliştirilmesi ve bu çalışmanın yapılacak benzer çalışmalar için örnek teşkil etmesi tezin temel amacıdır. Bu kapsamda Sivas İli'nde bulunan geleneksel konutların karşılaştırmalı çalışması ve tarih araştırmaları yapılmış, Hubuyar KORUCU Konağı'nın özgün hali tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ve Sivas'ın ihtiyaçları esas alınarak değerlendirme yapılmış, konağa uygun işlev önerisi getirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Sivas İli Konut Tipolojisi ortaya çıkarılmış ve Hubuyar KORUCU Konağı'na yönelik rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri elde edilmiş olacaktır. Bu sayede konağın gelecek kuşaklara aktarılması yönünde ilk önemli adım atılmış olacaktır.
Bina bilgi modelleme uygulamaları ile binalarda enerji analizi
Enerji kullanımının önemli bir kısmının konutlardan kaynaklandığı bilinmektedir. Bina bilgi modelleme programları kullanılarak, enerji kullanımını azaltmaya yönelik analizleri binaların tasarım aşamasında gerçekleştirmek veya uygulanmış bir binanın enerji etkinliğini arttırmak mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada Bina Bilgi Modelleme (BIM) uygulamalarının binaların enerji performansı üzerindeki etkisi bir uygulama çalışması ile ortaya koyulmuştur. BIM, bir binanın yaşam döngüsü boyunca tasarımını ve proje verilerini dijital formatta yönetmek için oluşturulmuş politikalar, süreçler ve teknolojilerin bütünü olarak tanımlanabilmektedir. Bu yaklaşım, inşaat sektörünün bina ve altyapıyı daha verimli planlama, tasarlama, inşa etme ve yönetme konusunda bilgi ve araçlar sağlayan üç boyutlu model tabanlı bir sürecini oluşturmaktadır. Çalışmada halihazırda kullanılmakta olan bir konutun, bina bilgi modelleme programı olan Revit ile enerji analitik modeli oluşturulmuştur. Model üzerinden enerjinin etkin kullanımına yönelik çalışmalar yapılmıştır. İlk olarak çalışmanın doğruluğunu teyit etmek amacıyla, seçilen konutun Autodesk Revit 2017 ve Carrier'in Hourly Analysis (HAP) programlarında ısıtma ve soğutma yükleri hesaplanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak her iki program için bulunan ısıtma ve soğutma yüklerinin birbirine yakın değerlerde olduğu görülmüştür. Daha sonra seçilen konutun mevcut hali için bina enerji performansını etkileyecek parametreler (bina yönelimi, güney cephe saydamlık oranı, yalıtım malzemesi ve kalınlığı) belirlenmiş ve bu parametrelerin ayrı ayrı ele alındığı analiz çalışmaları yapılmıştır. Sonuçlar; yakıt ve elektrik kullanımlarının ele alındığı enerji analizleri, yaşam döngüsü analizleri ve yakıt kullanımından kaynaklanan CO₂ emisyon miktarına göre değerlendirilmiştir. Binanın mevcut konumu "0˚ yönlenme" olarak kabul edilip, yönlenme saat yönünde 15˚ lik artan açılarla değiştirilmiş ve +195º en uygun yönlenme açısı olarak belirlenmiştir. Mevcut durumda % 6.5 olan güney cephe saydamlık oranının % 15, 30, 40, 50, 65, 80 değerleri için analizleri yapılmış ve % 40 değeri uygun saydamlık oranı olarak belirlenmiştir. Mevcut durumda yalıtım bulunmayan dış duvarlar için 3, 5 ve 8 cm kalınlığında XPS, EPS, camyünü ve taşyünü için değerlendirmeler yapılmış ve 8cm'lik XPS uygun yalıtım malzemesi ve kalınlığı olarak belirlenmiştir. Son olarak belirlenen uygun bina yönelimi, güney cephe saydamlık oranı, yalıtım malzemesi ve kalınlığının kullanılmasıyla oluşturulan alternatif bina ile mevcut bina arasında kıyaslama yapılmıştır. Buna göre mevcut durumda 62810 $ olan yaşam döngüsü maliyeti, oluşturulan alternatif durum için 46574 $ olarak elde edilmiştir. Yakıt kullanımı için elde edilen CO₂ emisyon değerleri ise mevcut ve alternatif durumlar için sırasıyla 6.2 Mg ve 3.3 Mg olarak elde edilmiştir. Sonuç olarak, tasarım aşamasında veya uygulanmış bir yapı için BIM tabanlı programlar kullanılarak, binaların enerji performansının iyileştirilebildiği ve bu sayede sağlanacak çevresel etki somut olarak ortaya koyulmuştur.
Acil servis ünitelerinin kullanıcı katılımlı tasarımı
Acil servis ünitelerini konu alan bu çalışmada; kullanıcı gereksinmelerinin karşılanamamasının, acil servis ünitelerindeki kullanıcı memnuniyetsizliği üzerinde etkili olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın amacı; acil servis ünitelerindeki gereksinmelerin; detaylı bir biçimde sorgulanabilmesi, değerlendirilebilmesi ve ünitelerin niteliklerinin belirlenebilmesi için planlama ekibine kaynak ? rehber teşkil edebilecek bir çalışma sunabilmektir. Çalışmada; acil servis ünitelerindeki kullanıcı gereksinmeleri ile ilgili bir değerlendirme formu oluşturulmuş ve Ankara ilindeki iki acil servis ünitesi kullanıcılar üzerinden değerlendirilmiştir. Alan çalışmasında; gözlem ve incelemeler, fotoğraflama ile mevcut durum tespitlerinin yapılması, hasta yakınları ve teknik ? tıbbi personelin katılımı ile anket çalışması yöntemleri ile veri toplanmış, elde edilen veriler ile gereksinmelerdeki eksikliklerin giderilebilmesine yönelik olarak bir değerlendirme tablosu oluşturulmuştur.
Kentsel mekân olarak meydanların mekânsal kalitesinin ölçülmesine yönelik bir araştırma: Malatya Yeni Cami meydanı
Son yıllarda mimarlık ve şehircilik pratiklerindeki değişimler, bilimsel araştırmalar, yeni şehircilik modelleri ile beraber kentlerdeki yaşanabilirlik düzeyi, yaşam standartlarının yükseltilmesi ve kentsel mekân kalitesinin artırılmasına dair önemli ölçüde çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalardan birisi kentsel mekânın bir parçası olan meydanlar üzerine yoğunlaşmaktadır. Meydanlar günlük yaşamın geçtiği, sosyal ve toplumsal ilişkilerin geliştiği, insanlar arasındaki iletişimin arttığı, kentsel odağın oluştuğu mekânlardır. Meydanların fiziki ve sosyal özellikleri kullanıcıların yaşam kalitesini etkilemekte ve bu yönüyle kalite kavramını öne çıkarmaktadır. Bu çalışmaya konu olan Yeni Cami Meydanı özellikleri itibariyle, Malatya kent merkezini kamusal hafızada tanımlayan bir mekân, toplu taşımanın dağıldığı bir odak, kullanıcı-mekân etkileşiminin en yoğun olduğu bir yer, işlevsel olarak etkinliklerin yapıldığı bir alan, ölçeği ve konumu itibariyle kent merkezi olarak tarif edilmektedir. Yeni Cami Meydanı'nın ürettiği fiziksel, sosyal, psikolojik etkilerden referans alarak kentte yaşayan insanlar tarafından yoğun olarak kullanıldığı ve çokça tercih edildiği gözlemlenmiş fakat alanın kendisine dair mekânsal anlamda kalite ölçümü yapılmamıştır. Buradan hareketle meydanın tarihi, konumu, fiziksel ve işlevsel özellikleri araştırılmış, meydan içinde gözlem ve görüşmeler yapılmıştır. İnceoğlu'nun (2007) mekânsal kalitenin ölçülmesi konusunda önerdiği ''işlevsel, estetik, yapım ve bakım hizmet kalitesi parametreleri uygulanarak anket çalışması yapılmış SPSS 25 programında sonuçlar elde edilmiştir. Elde edilen veriler ve anketten çıkan sonuçlar ile birlikte yorumlanarak meydanın kalitesi ölçülmüş, güçlü ya da eksik yönleri ortaya konulmuş ve eksik kalan yönleri üzerinden yeni öneriler getirilmiştir.
Bina yapım sürecinde inovatif kalite kontrol tekniklerinin firma ölçeğine göre farkındalık analizi
İnşaat sektöründe yapım teknolojilerinin kaydettiği gelişmelerin yanı sıra kullanıcıların üründen beklediği niteliklerin günden günde değişiyor olması, inşa aşamasında oldukça karmaşık iş akışlarına sahip büyük ölçekli projelere geçiş sürecini hızlandırmıştır. Yapı üretim standartlarında meydana gelen bu değişime rağmen inşaat sektöründeki kalite kontrolün hâlâ mevcut tekniklerle sürdürülüyor olması sektör açısından büyük bir handikaptır. Çünkü mevcut yöntemler bu süreçte yeni bir boyut kazanmış olan kalite kontrolünde birçok noktada yetersiz kalmakta ve hem yapım sürecinde hem de kullanım aşamasında öngörülemeyen problemlere neden olmaktadır. Tam da bu noktada, teknolojiden beslenen inovatif bir kalite değerlendirme sistemi ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaca cevap vermek adına araştırmacıların son zamanlarda üzerinde yoğunlaştığı entegre bir BIM-lazer tarama sistemi öne çıkmaktadır. BIM günümüzde daha çok tasarım ve planlama süreçlerinde, lazer tarayıcılar ise esasen ölçme mühendisliğinde kullanılmaktadır. Ancak BIM'in semantik açıdan zengin bir veri deposu oluşu ve lazer tarayıcıların yapılı çevrenin 3D verisini hızlı ve düşük maliyetle toplayabilmesi, entegre BIM-lazer tarayıcı fikrinin arkasındaki itici güç olmuştur. Bu alanda yapılan akademik ve ticari çalışmalar son yıllarda artmıştır. Bu çalışmanın amacı, hem Türk inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların ve sektör çalışanlarının yenilikçi kalite kontrol yöntemleri ile ilgili farkındalık düzeyini ölçmek hem de bu alanda bir farkındalık oluşturmaktır. Çalışma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada günümüzde uygulanan geleneksel kalite kontrol yöntemleri ile inovatif sistemler araştırılarak kapsamlı bir literatür verisi ile açıklanmıştır. Tezin bu bölümünde inovatif sistemleri ele alan mevcut çalışmaların bir kısmı incelenmiş olup elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Yapılan çalışmalar değerlendirildiğinde sistemin oldukça umut verici ve geliştirilmeye açık olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada ise literatür verileri ışığında hazırlanmış bir anket yardımıyla sektör çalışanlarının inovatif yöntemlerle ilgili bilgi düzeyi ve kullanım yoğunluğu araştırılmıştır. Anket sonucu elde edilen araştırma bulgularına bu bölümde yer verilmiştir.
Binalarda doğal havalandırma performansının bina bilgi modelleme yöntemi ile incelenmesi
Enerji tüketiminin çok fazla olduğu günümüz dünyasında, mekanik havalandırma sistemleri gibi aşırı enerji tüketen sistemler yerine enerji etkin tasarım kriterleri göz önünde bulundurularak doğal havalandırma ile enerji tasarrufunun sağlanması amaçlanmalıdır. İç ortamdaki hava kalitesini belirli bir seviyede tutarak düzenli bir hava değişimi gerçekleştiren doğal havalandırma aynı zamanda insan sağlığı için çok önemlidir. Bu çalışmada Elazığ ilinde 3 farklı kent dokusu içerisinde değerlendirilen tip bir planın doğal havalandırma performansı incelenmiştir. Uygulama alanları olarak seçilen alanlar avlulu kent dokusu ile İzzetpaşa Mahallesi, birbirini dik kesen sokak ve caddeler ile gridal kent dokusunu temsil eden Doğukent Mahallesi ve dağınık gridal bir yapılaşmanın olduğu Nail Bey Mahallesi olarak belirlenmiştir. Belirlenen 3 farklı kent dokusu BIM (Building Information Modelling) sistemlerinden Revit programı aracılığı ile modellenmiş ve bölgenin iklimsel verileri ile hâkim rüzgâr yönü de çalışmaya dahil edilmiştir. Rüzgar analizleri için Flow design programından yararlanılmıştır. Rüzgâr yönünün, pencere açıklıklarının, bina yöneliminin, avlulu veya ayrık nizam yerleşim alanlarının iç mekanlarda doğal havalandırma performansı üzerindeki etkisi, belirlenen kent dokuları içinde sabit bir bina içindeki karşılıklı iki konut planı için incelenmiştir. Ayrıca farklı rüzgar yönleri ve konut içinde farklı pencere açıklıklarının devrede olduğu senaryolar üzerinden de değerlendirmeler yapılmıştır. Simülasyonlarda rüzgâr hızı sabit olup 1m/sn. olarak belirlenmiştir. Yapılan simülasyonların sonuçları Flow Design ekran görüntüsü olarak sunulmuş olup yorumlar bu görüntülere uyarlanan 5'li likert ölçeği üzerinden 1'den 5'e kadar uygunluk değerleri ile analiz edilmiştir.
Geleneksel Harput evlerinin enerji performansının değerlendirilmesi: Şefik Gül evi örneği
Geleneksel binalarda enerji etkinliğinin Elazığ Harput Şefik Gül Evi'nin konfor analizi ile birlikte değerlendirildiği bu çalışmanın asıl amacı ekonomik, çevresel ve sosyal boyutta sağlaması düşünülen katkılarının, araştırma yöresi olan Elazığ bölgesi dışında da bir anlam ifade etmesi olmuştur. Bu sebeple çalışmaya enerji etkinliği, enerji etkinliği üzerine çalışılmasının ekonomi ve çevre alanında sağladığı önemin incelenmesi ile başlanmıştır ve görülmüştür ki enerji verimliliğine dönük her çalışma, günümüzde dünyada ve ülkemizde karşılaştığımız sorunların en acil ve en temel konularına cevaplar aramasından dolayı gereklidir. Enerji verimliliği çalışmalarının insanın konfor koşullarının sağlanması ile sıkı bir biçimde ilişkili olduğu, ülkemizde ve dünyada binaların tükettiği enerji miktarlarına ve bu miktarların her sene artıyor olmasına bakılarak görülebilmektedir. Bu sebeple aktif sistemlerin etkisinin azaltılıp pasif sistemlerin kullanımının sağlanmasının günümüzün acil meselelerinden biri olduğu ve konfor koşullarının bu biçimde sağlanması gerektiği enerji verimliliği çalışmalarında ortak bir görüş olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amaçladığı ise yapı tasarımında geleneksel mimarinin pasif sistem kullanımında yapısal özelliklerinin sağladığı faydaların ve enerji etkinliği bakımından geleneksel binaların özelliklerinin incelenmesi olmuştur. Yukarıda bahsedilen gerekçelerden dolayı bu çalışmada, ülkemizde ve dünyada geleneksel binaların enerji verimliliği üzerinde olumlu bir etkisi olup olmadığı tartışmalarına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu sebeple daha önce konfor koşulları incelenmemiş Elazığ Harput Şefik Gül Evi'nin simülasyon yolu ile bu bağlamda enerji verimliliğinin ve performansının incelenmesine karar verilmiştir. Uygulama sonuçları ve ileride yapılabilecek çalışmalara kaynak olabilecek tartışma konuları ile çalışma bitirilmiştir.
A proposal for an energy-efficient school building model in Kirkuk/Iraq
Despite the global trend towards reducing and rationalizing energy consumption in all of its forms of lighting, heating and cooling, building constructions in Iraq related to energy consumption and resources still proceed without awareness or study. The conservation of energy in the built environment should become one of the most important topics in both political and scientific programs in Iraq as a global trend issue. The growing population of Iraq, the decreasing fossil-based energy resources and the increasing emissions of harmful gases has emerged as a collection of major catalysts for energy efficiency in buildings. In addition, cost efficiency, safety and the need to reduce carbon emissions are the key reasons for energy conservation. At the moment, there has been an incredible increase in the amount of energy used in Iraq and there is an increasing reliance on energy resources and energy consumption in the most efficient way in every sector, and in the building sector especially. Construction buildings in Iraq ignore thermal design calculations, which has led to an uncomfortable indoor climate and the use of a lot of energy during the year. Achieving the energy efficiency of buildings particularly in Kirkuk city is critical due to the continuous energy crisis. The aim of this study was to investigate the effect of the Passive and Active Design parameters in the building design to reduce energy consumption. For this purpose, a School Building Model (SBM) was determined in the Kirkuk/ Iraq region. The amount of energy savings resulting from the application of thermal insulation, building orientation, building forms and window area according to the wall or floor ratio in the buildings was examined. There re two programs (Revit and green building studio) used to simulate the thermal loads and the amount of energy needed for the determined school building sample for the year period. The (SBM) building will be useful at reducing the energy consumption to a more environmentally friendly and energy-efficient level. In addition, the pvSOL tool was employed to simulate the photovoltaic (PV) panels assumed to be installed on the top of the roof of the (SBM).
Mimari tasarımda peyzaj temaları üzerine bir araştırma
20. Yüzyılda önemini kaybeden peyzaj, yatay düzlemde bir güzel sanatlar objesi olarak algılanırken daha aktif ve etkili bir tasarım girdisi haline gelmiştir. Şehirlerin değişen doğasından ortaya çıkarak farklılaşması, ?peyzaj?, ?mimarlık?, kent planlama? pratiklerinin gözden geçirilmesini sağlamıştır. Bu kapsamda, mimarlık ve kentsel planlama anlayışı, 21.Yüzyılda çok-disiplinli bir kavram olarak mimarlık, şehir planlaması ve peyzaj üzerinde oluşur. Bu ihtiyaçtan doğan pratikler kentleşme sürecini açıklayan yeni teorilerin önemine işaret etmiştir ve tasarım objelerine salt mimarlık veya kent tasarımından daha geniş alanla bakılmasını sağlamıştır. Bu teoriler asıl ortaya çıkış yerleri olan akademik ortamlarda tartışılırken, yeni konular olarak eğitim programlarına ve uzmanlık alanlarına eklenmiştir.
Yozgat ili İstanbulluoğlu Mahallesi Hasan Hüseyin Yeşilkaya Konağı restorasyon önerisi
Bu çalışma, Yozgat ili Merkez'de yer alan geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Hasan Hüseyin Yeşilkaya Konağı'nı konu etmektedir. Çalışmanın amacı yapının rölövesinin hazırlanarak, mevcut durumunun belgelenmesi, restitüsyon çalışmasının yapılarak özgün durumunun belirlenmesi ve geçirdigi değişikliklerin tespit edilmesi, ortaya çıkan restitüsyon projesinin ışığında, yeniden konut işleviyle restorasyon projesinin yapılmasıdır. Çalışma kapsamında önce Yozgat ili kentsel sit alanı, Hasan Hüseyin Yeşilkaya Konağı'nın yakın çevresi ve bugünkü durumu incelenmekte, karşılaştırmalı çalışma ve tarihi araştırmalar ile yapının özgün durumu araştırılmaktadır. Daha sonra konak restorasyon projesine uygun olarak onarılarak ve yapının günümüz için gerekli konfor koşulları sağlanacaktır. Sürdürülebilir bir koruma anlayışı için yapı özgün işlevi olan konut olarak kullanılmaya devam edilecek ve bu değerli kültür varlığı gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde bırakılabilecektir.
Geleneksel yapıların x,y,z düzlemindeki yapısal bozuklarınım bım teknolojisi ve lazer tarama yardımıyla inceleyen bir alan çalışması
İnşaat sektöründe mevcut veya inşa aşamasındaki her bir yapının kendine özgü işlevi, yeri, büyüklüğü, bulunduğu iklim, yapım tekniği gibi birçok faktörün olması ona farklı bir kimlik kazandırmakta ve bu durum kalite yöntemi belirsizliği ile birlikte inşaat sektöründe kalite uygulamasını zorlaştırmaktadır. Aynı zamanda geleneksel yöntemlerle yapılan ve farklı mesleki bilgi ve deneyime sahip uzman kişilerin dahil olduğu insan insiyatifine bağlı bir kalite kontrol süreci inşaat sektöründe evrensel bir asgari kalite standardının oluşmasını engellemektedir. İşte tamda bu noktada inşaat sektöründe teknolojiden beslenen inovatif bir kalite sisteminin oluşmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç doğrultusunda üzerinde araştırmacılar tarafından durulan BIM- Lazer tarama entegrasyonu karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda dünyada gelişmiş ülkelerde (ABD, İngiltere, Japonya gibi) aktif olarak kullanılmaya başlanan hatta kamusal binaların tasarım ve yapım sürecinde zorunlu kılınan Yapı Bilgi Modelleme (BIM) teknolojisi; binaların tasarım ve yapım sürecinde insan odaklı hataları ve kusurları ortadan kaldırmaya ve disiplinler arası entegrasyonu sağlamaya yönelik inovatif bir yaklaşımdır. 3D lazer tarama teknolojisi ile de yapıların mevcut durumu hızlı ve yüksek doğrulukta 3D olarak taranabilmekte ve dijital ortama aktarılabilmektedir. BIM-3D Lazer Tarama entegrasyonu; binaların yapım aşamasında boyutsal kalite değerlendirmesine ve süre yönetimi ve maliyet yönetimi gibi profesyonel yaklaşımların uygulanmasına olanak sağlar. Bu çalışma; Yapı Bilgi Modelleme (BIM) ve 3D lazer tarama entegrasyonu tekniği ile geleneksel yapıların cephe yüzeylerinde oluşan x,y,z boyutlarındaki hata ve kusurların, imalattan kaynaklı boyutsal sapmaların, cephe boyutsal kalite değerlendirmesinin elde edilmesini, geleneksel yapıların yapı üretim standartlarına ve boyutsal kalite standartlarına uygunluğunun saptanmasını ve insan kaynaklı yapısal hataların tespit edilmesini amaçlamaktadır. İki aşamalı olarak yürütülen bu tez çalışmasının ilk aşamasında derin bir literatür taramasından elde edilen veriler eşliğinde geleneksel kalite kontrol yöntemleri ile birlikte inovatif sistemler detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Aynı zamanda tezin bu bölümünde yapılan araştırmalar sonucu inovatif sistemlerin geleneksel yöntemler ile yapılan kalite kontrol işlemine göre kullanıcılarına çok daha fazla avantajlar sağladığı belirlenmiştir. İkinci ve son aşama olarak ise geleneksel bir yapı üzerinden yapılan cephe taraması ve yapı bilgi modeli teknolojisiyle elde edilmiş yapı sanal modelinden elde edilen verilerin birbirine entegresi sağlanarak cephe yüzeyine ait üç boyutlu karşılaştırmanın yapıldığı uygulamalı bir alan çalışmasına yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yapı Bilgi Modelleme, 3D Lazer Tarama, Kalite, İnovatif Kalite Kontrol
Sivrihisar ibrahim bulgurcu evi restorasyon önerisi
Bu tez çalışmasında Eskişehir, Sivrihisar ilçesinde bulunan geleneksel evlerden İbrahim Bulgurcu Evi konu edilmektedir. Çalışmanın ana amacı İbrahim Bulgurcu Evi'nin tarihi ve estetik değerleri ile korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik restorasyon önerisinin hazırlanmasıdır. Çalışma kapsamında ilk olarak İbrahim Bulgurcu Evi'nin rölövesi hazırlanarak belgelemesi yapılmış, yapının mevcut durumu, geçirmiş olduğu değişiklikler ile deformasyonlar analiz çalışması ve arşiv çalışmaları ile birlikte saptanmıştır. Bu çalışmayı takip eden evrede yapıya ait özgün durumu gösteren bir restitüsyon projesi hazırlanmıştır. Son olarak elde edilen verilerin değerlendirilmesi ile fiziksel onarım kriterleri belirlenmiş olup İbrahim Bulgurcu Evi için çağdaş standartlara uygun olarak yeniden konut olarak kullanımı öngören bir restorasyon önerisi hazırlanmıştır.
Yeşil okul tasarım kriterleri uluslar arası leed değerlendirme sertifikası ve uygulaması
Tez çalışması kapsamında, sürdürülebilirlik kavramının mimariye yansımalarından (Yeşil Okul) kavramı, bu kavramın standartlaşması ve ona ait kriterleri değerlendirme ve ölçülebilir kılınması adına oluşturulan sertifikalı değerlendirme sistemi (LEED) irdelenmektedir. Tez çalışmasında, yeşil okullar ile ilgili çerçeve tanıtılmış, yeşil okul enerji verimliliği ve sertifikalandırma sistemleri ile ilgili çalışmaların genel bir irdelenmesi yapılmıştır. Çalısma, yedi bölümden oluşmaktadır. İlk iki bölümde, yüksek performanslı kavramınıntanımı ve yeşil bina kavramı ele alınmıştır.Tezin üçüncü bölümünde; yeşil okullar kavramı, tarihçesi, çevresel etkileri ve avantajlarından bahsedilmiştir. Dördüncü ve beşinci bölümde değerlendirme sistemlerinin oluşum süreçleri incelenerek dünyada uygulanan sertifika sistemlerinden LEED tanıtılmış, okullar için sertifika sistemleri ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Altıncı bölümde ise Türkiye?de bir örnek okul ele alınarak LEED değerlendirme sertifikasının kontrol listesine göre değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında okulların LEED değerlendirme sistemine göre günümüzdeki durumu ve onların iyileştirme çabasından bahsedilmiştir.Anahtar Kelimeler : Yüksek performanslı (yeşil) kavramı, Yeşil Okul, Enerji verimliliği, LEED sertifikası
Az katlı konutlarda pasif ev kriterlerinin bina ısıl performansına etkileri
Ülkelerin gelişmişlikleri ile paralellik gösteren enerji kullanımı ve sera gazı salınımlarındaki artış, yenilenebilir kaynakların kullanımı ve enerji tüketiminde hassas politikaları beraberinde getirmiştir. Bu politikaları uygulama aşamasında, binaların tükettiği yıllık enerji ya da karbon salınımı miktarlarının belirlenmesi için enerji performans analizlerinin yapılması gerekmiştir. Ülkelerin bina stoklarında önemli yeri olan konut yapılarının enerji performansını tarifleyen standartlar geliştirilmiştir.Pasif Ev Standartları, mimari tasarımda enerji korunumuna, güneş enerjisinden pasif olarak yararlanmaya dayalı ve enerji etkin tasarım yaklaşımları öne çıkmıştır. Pasif tasarım kriterleri ve standartları artan bir değerde önem kazanmıştır.Bu noktada yapının mimari özellikleri ve mimarın amacına yönelik beklentileri, tasarım yaklaşımları ve kararlarını oluşturabilmesi ve bunu yaparken sezgisellikten çok bilimsel verilere (çevresel veriler, bina formu, organizasyon ve yönlenme, pasif güneş mimarlığı sistem analizleri ve iklim bölgesine dayalı tasarım modelleri) dayandırabilmesi önem kazanmaktadır.Bu çalışmada, az katlı konut tipolojisinde, pasif ev standardı tasarım kriterlerinin bina enerji performansına etkisi irdelenmiştir. Literatürdeki çalışmalar incelenerek, standartlar, tanımlar ve tasarım kılavuzları ile oluşturulmuş çalışma uzayı belirlenmiştir. Sıcak nemli iklim bölgesinde, Antalya özelinde, Desing Builder v3 simülasyon programı kullanılarak; pasif ev tasarım parametreleri, yapı kabuğunun optik ve termofiziksel özellikleri, pencere boyutları, bölgesel gölgeleme elemanı kullanımının bina enerji performansına etkisi analiz edilmiştir.Analizler sonucunda, mimari tasarımın karar aşamasında, pasif tasarım parametrelerinin performans üzerindeki etkisi ve hangi parametrelerin performans üzerinde öncelikli rol oynağının saptanması hedeflenmektedir.Sonuçlara göre; Antalya İli için; lineer ve geniş cephesini güneye açan plan tipolojisinin uygun yönlenme ve form olduğu yorumu yapılabilmektedir. Bina enerji performansı üzerinde yapı elemanlarının etkisi tespit edilmiş ve yapı elemanı ölçeğinde alınabilecek önlemler değerlendirilmiştir.Anahtar Sözcükler :Pasif ev standardı, az katlı konut binaları, bina enerji performansı, yönlenme, form
Amasya ili Sofular mahallesi ve yakın çevresi geleneksel yerleşim dokusunun analizi, değerlendirilmesi ve koruma geliştirme önerisi
Bu çalışmanın amacı Amasya ilinin sahip olduğu geleneksel dokunun tarihi süreçteki değişimini inceleyerek barındırdığı değerleri ve yaşadıkları sorunları tespit ederek değerlendirmek, değerlerin korunması ve sorunların çözümüne ilişkin koruma önerileri getirmektir. Bütünleşik bir koruma yaklaşımı ile ele alınan bu tezde geleneksel dokunun yoğun olarak bulunduğu Sofular Mahallesi ve yakın çevresi incelenmiş, değerlendirilmiş ve alanın barındırdığı değerlerin korunması, problemlerin çözülmesi, koruma bilincinin geliştirilmesi ve alanın sürdürülebilir korunmasını sağlayacak koruma önerileri geliştirilmiştir. Çalışma, çevresel ölçekte başlayıp, sosyal, kültürel yapı ve yapı ölçeğine kadar detaylandırılmıştır. Tez; giriş ve sonuç bölümleri de dâhil olmak üzere sekiz bölümden oluşmaktadır.Bilim Kodu: 801.1.085Anahtar Kelimeler : Amasya, Sofular, Analiz, Değerlendirme, Koruma,Geliştirme, RestorasyonSayfa Adedi: 362Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Z. Gediz URAK
Hastane binalarının enerji verimliliğinde yeşil konsept çıktılarının simülasyon ile değerlendirilmesi: Elazığ örneği
Sanayi devrimi sonucundaki teknolojik gelişmeler ve insanların yaşam biçimindeki değişimler ile birlikte enerji ihtiyacı gün geçtikçe artmaktadır. Bu durum enerjinin daha verimli bir şekilde kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Böylece enerji ile alakalı tüm konular arasından enerji verimliliğinin ön planda tutulmasına sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı yoğun enerji tüketimi olan hastane yapılarının enerji performansını simülasyon programı kullanarak analiz etmek ve enerji tüketimini azaltacak öneriler sunmaktır. Bu amaçla hastane yapılarının duvarlarında ve çatısında kullanılabilecek malzemelerin enerji verimliliğine olan katkısı simülasyon programı ile değerlendirilmiş, karşılaştırılmış ve alternatif kabuk bileşenleri belirlenmiştir. Çalışmada Elazığ ili sınırları içerisinde bulunan Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis Binası yapısının Bina Bilgi Modelleme (BIM) tabanlı Autodesk Revit 2018 Programı'nda üç boyutlu modeli ve Bina Enerji Modeli (BEM) oluşturulmuştur. Daha sonra modelde malzeme türlerinin ve malzemelerin bir araya geliş biçimlerinin oluşturacağı enerji tüketim farklılıklarını hesaplamak için Green Building Studio (GBS) ile enerji analizi yapılmıştır. Acil Servis Binası'nın analizleri yapılmak üzere geleneksel duvar örgü malzemesi olarak bims blok, gazbeton, tuğla kullanılmıştır. Duvar yalıtım malzemesi olarak ise Expanded Polystyren köpük (EPS), Ekstrude Polistren sert köpük (XPS), Poliüretan Köpük, Taşyünü kullanılmıştır. Duvar malzemelerine ek olarak modül şeklinde yeşil duvar tipinin uygulandığı alternatifler de bulunmaktadır. Tüm bu malzemeler duvara içten yalıtımlı duvar, dıştan yalıtımlı duvar, sandviç duvar şeklinde uygulanmıştır. Çatı tipi olarak klasik teras çatı ve yeşil çatı seçilmiştir. Tüm malzemeler kullanılarak 148 farklı alternatif oluşturulmuştur. Çalışmanın sonucunda belirlenen tüm alternatifler incelenmiş, karşılaştırılmış, en olumlu ve en olumsuz alternatifler belirlenmiştir.
Çağdaş mimarlıkta mekan, yer ve mekansallık tartışmaları - cermodern örneği
Bu tez çağdaş mimarlıkta mekân, yer ve mekânsallık tartışmalarını Fenomenolojik ve Hermenötik yaklaşımları kullanarak ele almakta ve CerModern yapısı üzerinden örneklendirmektedir. Sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel değişimler ile ortaya çıkan farklı yaşam tarzları, mimari açıdan da farklı ihtiyaçları doğurarak, mimarinin bu ihtiyaçlara yanıt vermesini beklemektedir. Bu nedenle çalışma, mimaride farklı bakış açılarını özne-mimarın (öznel anlama) gözüyle yakalama amacındadır. Bu amaca iki adımda ulaşılmaya çalışılmıştır. Birinci adımda, yirminci yüzyılda çağdaş mimaride sıklıkla kullanılmaya başlanan, Fenomenolojik ve Hermenötik yaklaşımlar irdelenerek, mimaride nasıl kullanıldığı ele alınmıştır. İkinci adımda ise, şeyleri kendinde olarak anlamlandırma yoluyla özün (eidos) yakalanması ve ufukların kaynaşması, mekân, yer ve mekânsallık bağlamında değerlendirilmiştir. Mekân-öznenin, mimar-özne tarafından anlama ve yorumlanmasının biricik-öznel bir anlama ve yoruma işaret ettiği CerModern örneği ile sunulmaya çalışılmıştır.
Sakarya ili Beşköprü (Sangarios, Justinianus Köprüsü)'nün koruma ve restorasyon önerisi
Bu çalışma, Sakarya ili, Adapazarı merkez ilçesinde ve Çark Suyu'nun kolları üzerinde yer alan, Doğu Roma (Bizans) İmparatoru Justinianus döneminde (h.d. M.S. 527-565) yaptırılarak günümüze kadar ulaşabilmiş olan Beşköprü ve ek yapılarını konu etmektedir. Çalışma, köprü ve yapılarının mevcut durumunun belgelenerek araştırılmasını, elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucu hazırlanan restorasyon önerisini içermektedir. Söz konusu çalışmaları içeren, metin ve çizimlerden oluşan tez çalışması, 9 bölümden oluşmaktadır. Amaç, kapsam ve yöntemi anlatan giriş bölümüyle başlayan çalışmanın, 2. Bölümünde tez konusu köprü ve yapılarının bulunduğu bölgenin coğrafi ve tarihi bilgilerine yer verilmiştir. 3. ve 4. Bölümlerde köprü ve ek yapılarının tarihi verileri ile mevcut durumunun tanımı yapılmıştır. Tarihi ve teknik verilerin analizlerinin anlatıldığı 5. Bölümden sonra, 6. Bölüm benzer örneklerin değerlendirilmesiyle elde edilen karşılaştırmalı çalışmalar ve sonuçları, 7. Bölüm 5 ve 6. Bölümlerin değerlendirilmesiyle sunulan restitüsyon önerisi ile devam etmektedir. Koruma kararları ve müdahalelerin belirlendiği restorasyon sürecinin anlatıldığı 8. Bölümden sonra, tez çalışması 9. Bölüm olan sonuç ve önerilerle bitirilmiştir.
Ankara ili Nallıhan ilçesi tarihi kent dokusunun incelenmesi ve koruma önerisi
Bu çalışmanın amacı Nallıhan ilçesinin tarihi ve kültürel dokusunu zaman içinde uğradığı değişim ve gelişimleri doğrultusunda araştırmak, günümüze kalanları saptamak, yeni yapılaşmaların mevcut karar ve yönetmelikler doğrultusunda olumlu, olumsuz yönlerini ortaya koyarak bölgenin rekreasyona uygun niteliklerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.Birinci bölümde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır.İkinci bölümde, Nallıhan ilçesinin coğrafi konumu, fiziksel özellikleri ve sosyal nitelikleri ele alınmıştır.Üçüncü bölümde, Nallıhan ilçesinin genel tarihi ve idari gelişimi anlatılmıştır.Dördüncü bölümde, Nallıhan ilçesinin tarihi ve kültürel değerleri, günümüze ulaşan örnekleri incelenmiştir.Beşinci bölümde, Nallıhan ilçesinin mimari, fiziksel ve sosyal analizi yapılarak alanın sorunları araştırılmıştır.Altıncı bölümde, yapılan mimari, fiziksel ve sosyal analizlerin genel değerlendirilmesi yapılmıştır.Yedinci bölümde, Nallıhan ilçesi geleneksel mimari ve kültürel değerlerini koruma önerileri ve genel müdahale kararları ortaya konulmuştur.Sekizinci bölümde, çalışmanın sonucu yer almaktadır.
Yapı üretim sürecinde kalite yönetimi- termal otel yapısı kalite yönetimi analiz modeli
Termal otel yapıları gibi karmaşık nitelikli yapıların üretiminde, farklı uzmanlık alanlarının birlikte koordineli çalışması, birçok verinin aynı anda üretim sürecine girdi oluşturması sistematik bir yönetim anlayışının benimsenmesini zorunlu kılmıştır. Üretim sürecinde planlanan hedeflere en uygun biçimde varabilmek ve kaliteli bir yapı elde edebilmek için yapı üretim süreci ve alt evrelerinde kaliteyi etkileyen faktörlerin yönetilmesi gerekmektedir. Tezde, termal otel yapıları üretim sürecinde kaliteyi etkileyen insani, fiziksel ve dış faktörlerin; planlanması, tasarlanması, yürütülmesi, denetlenmesi, organizasyonu, koordinasyonu, iletişimi gibi genel yönetim eylem ve etmenlerini üretim süreçleriyle entegre edecek bir yönetim modeli kurgulanmıştır. Yönetim modelinde amaçlanan, termal otel üretim süreçlerinde yer alacak mimar, mühendis, proje koordinatörleri, yükleniciler, işveren gibi süreç katılımcılarına karar destek sistemi olarak katkıda bulunmasıdır. Kurgulanan yönetim modeli, termal otel üretim sürecinde kalite sorunlarının engellenmesine yönelik geri besleme yaparak düzeltici faaliyetlerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.
Samsun'da bir TCDD Lojmanı restorasyon önerisi
Günümüzde tarihi yapılar, korunmalarına yeteri kadar önem verilmediği için giderek yok olmaktadırlar. Kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına yönelik çıkarılan yasalara rağmen bu eserler ekonomik zorluklar ve gerekli bütçelerin ayrılamaması nedeniyle zamanla çürümeye terk edilmektedir. Samsun İli, Merkez Zafer Mahallesi'nde yer alan TCDD Lojmanları'nı konu eden bu çalışmanın amacı, kültür varlıklarımızdan biri olan bir Samsun TCDD Lojmanı Binası'nın; bugünkü durumunu analitik incelemeler ve değerlendirmelerle belgelemek, restitüsyonu ile yapının özgün durumunu ortaya koymak ve koruma ilkeleri ışığında yapının sürdürülebilir korunmasına yönelik restorasyon önerisi getirmektir. Çalışma; TCDD Lojmanı'nı belgeleyen rölöve ve tanımlama, özgün halini gösteren restitüsyon, çevresel analizler, karşılaştırmalı çalışma katoloğu ve yapının restorasyon uygulamasına hazır hale getirildiği restorasyon projesini içermektedir.
Kırsal ölçekte geleneksel konutların incelenmesi ve çevre koruma önerileri için bir yöntem araştırması Bağlıca Köyü- Nallıhan
Bu çalışmada Nallıhan İlçesi'ne bağlı Bağlıca Köyü'nün geleneksel yerleşim dokusu incelenerek kültürel ve mimari varlıkların bir bütün olarak korunması konusunda öneriler geliştirilmiştir.Yapılan çalışma giriş ve sonuç bölümleri ile birlikte yedi bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır.İkinci bölümde, koruma ve kırsal alan koruma kavramı, kırsal alan korumanın tarihsel süreci ve kırsal alanlara ilişkin tasarım politikaları ele alınmıştır.Üçüncü bölümde, bölgenin coğrafi, tarihsel, ekonomik yapısı ve geleneksel dokusu konusunda bilgi verilmiştir.Dördüncü bölümde çalışma alanının fiziksel, sosyal ve mimari analizi sonucunda elde edilen veriler yer almaktadır.Beşinci bölümde, analiz çalışmaları sonucunda elde edilen verilerin değerlendirmesi yapılmıştır.Altıncı bölümde ise, Bağlıca Köyü geleneksel dokusunu korumaya yönelik genel yaklaşım ve müdahale kararları belirlenmiştir.
Çağdaş mimarlıkta cephe/yüzey kavramı tartışmaları
Bu çalışma tarihsel bir süreklilikte cephe ve yüzey kavramları bağlamında mekânın çeperlerine odaklanmaktadır. Bu çerçevede önemli bir soru, bir mimarlık gerçekliği ve soyut ifadeler olarak cephe ve yüzey kavramlarının mimarlık uygulamaları ve kuramsal alanlarındaki pozisyonlarına yöneltilmiştir. Mimarlıkta Cephe/yüzey nedir sorgulaması çeperlerin ne olduğunun, ne ifade ettiğinin, nasıl kullanıldığının ve mimarların çeperleri nasıl yapılandırdığının kuram ve uygulamada sonuçlarını içerir.Cephe kavramı Rönesans ve Postmodern mimarlık aralığında anlamları ve mekânsal karşılıkları bakımından analiz edilmiştir. Kavramın dilde ve mimarlık düşüncesindeki yeri seçilen mimarlar ve binaları bağlamında ele alınmıştır.Ondokuzuncu yüzyılda, cephe kavramının yüzey kavramı yönünde dönüşümü ve yüzeyin hem tarihi hem de kuramsal bir kaygı olarak mimarlar tarafından nasıl inşa edildiği önemlidir. Özellikle Gottfried Semper teorileri ile yüzey kavramının anlamlı hale gelmesinde önemli bir kaynak olarak çalışmada incelenmiştir.Yüzey kavramının çağdaş mimarlıktaki içeriği/niteliği Coop- Himmelb(l)au, Toyo Ito, Bernard Tschumi, Herzog & de Meuron, Rem Koolhaas, FOA, Jean Nouvel, Frank Gehry gibi mimarların söylem ve uygulamalarında analiz edilmiş ve çeperlerin içeriğini şekillendiren etmenler ve binaların yer aldığı bir grafik ifade hazırlanmıştır.Yüzeyin estetik bir unsur olarak temsilin kaynağı olması, üretim ve yapım arasındaki bağı kurması ile farklı yüzey tasarımlarının oluştuğu gözlemlenmiştir. Bu farklılıkların genel bir ifade ile yüzey başlığı altında adlandırılması ile çeperlerde oluşturulmuş anlam zenginliğini ve mekânsal niteliklerin indirgendiği savlanmaktadır. Bu çerçevede çalışma güncel mimarlıkta yüzey kavramının anlam çeşitliliğini, özgünlüğünü ifade edecek kavram ve sıfat önerileri ile hazırlanmış bir okuma modelini içerir.Araştırmadan ile elde edilen bulgular bir yüzey kuramı önerisi ile sonuçlandırılmıştır. Yüzey kuramı çağdaş yüzeyin duyusal etkiler, nesnelliğini şekillendiren sabitler ve değişkenler olarak belirlenmiş/açıklanmış temel nitelikleri kapsamında program, endüstriyel ve dijital üretim modelleri, mimarın kişisel tutumları, para-bağlamsalcılık, arkitekturesk ve para-imgesellik olarak tanımlanmış kavramlar ile oluşturulmuştur.
Çağdaş mimarlıkta bağlamın yeniden kavramsallaştırılması üzerine eleştirel bakış
Tez, geçmiş ve güncel mimarlık kuramları üzerinden bağlamın kavramsallaştırılmasını ve bağlamsalcılığın çağın özgün söylemi haline gelmesini tartışmaktadır. Bağlama ilişkin kavramlar ve tasarım yöntemlerinin değerlendirilmesi ve belgelenmesi için öncelikle çağdaş mimarlığa bakmak gerekir. Bu kapsamda bağlamın mimari kuram ve pratikteki işlerliği, kavrama dair farklı söylem, öneri ve uygulamalar üzerinden araştırılmıştır.Geç 1970lere dek `fiziksel' ve `kültürel' olmak üzere iki temel alanda değerlendirilen bağlam tartışmaları, genellikle biçimsel ve tarihsel bir söylem ile geliştirilmiştir. Bu dönemden sonra bağlamın farklı bir yolla ele alınmasını öngören yenilik arayışları başlamıştır. Yeni bağlamsalcılık, `fiziksel' ve `kültürel' bakış çerçevesindeki bağlam tartışmalarından hareketle kendi mimarlık dilini oluşturmuştur. Bu dil, `üçüncü türden' bir bakış olarak çağdaş-bağlamsal söylemi ortaya koyar. Tez çalışmasında bu söylem, Zaha Hadid, Steven Holl, Bernard Tschumi, Rem Koolhaas, Peter Eisenman, Jacques Herzog, Pierre de Meuron, Peter Zumthor gibi güncel mimarlarla örneklendirilmiştir. Bu mimarların getirdiği yeni bakış ile genellikle biçimsel açıdan sınırlayıcı, tarihsel açıdan analojik bir mimarlığa işaret etmiş olan bağlamsalcılıkta mimarlık ve yer arasındaki ilişki yeniden tartışmaya açılmıştır.Tezde çağdaş-bağlamsal söylem, bağlamsalcılığı süreklilik, yenilik, gerçeklik ve olay gibi ortak bir kavram grubu ile ele alan Koolhaas, Eisenman, Herzog&de Meuron ve Zumthor aracılığıyla tartışılmaktadır. Bu mimarlar, iç-dış-peyzaj-yerleşme sınırlarını farklı dönemlere ve disiplinlere ait kavram, araç, yöntem ve imgeler aracılığıyla tanımlayarak bağlamı yeniden kurmuş ve anlamlandırmışlardır. Küresel mimarlığın ürünü olan çalışmaları, geleneksel ve yenilikçi bağlamsalcılığın farkını ortaya koymuş, bağlamı bölgesel ve arkaik değil evrensel ve güncel değerler ile ele alarak bugünün mimarlığını yeniden şekillendirmiştir.
İdeoloji, gündelik yaşam pratikleri ve mekan etkileşiminde Karabük Demir Çelik Fabrikaları yerleşiminden öğrendiklerimiz
Bu çalışma, modernleşme hareketinde fabrika yerleşimlerinin önemini ve misyonunu mekansal, sosyal ve ideolojik açıdan Karabük Demir-Çelik Fabrikaları yerleşimi üzerinden anlatmaktadır. Çalışmada; modernizm kavramı ideoloji ve devletçilik anlayışı bağlamında ele alınmaktadır. Cumhuriyet dönemi ideolojisinin ve devletçilik anlayışının mekansal yansıması olan fabrika yerleşimleri, dünyadaki ve Türkiye'deki örnekleriyle incelenmektedir. Çalışmanın özelinde ise; Karabük Demir-Çelik Fabrikaları yerleşiminin mekansal, sosyal ve kültürel bağlamda gündelik yaşam pratiklerine değinilerek, yerleşimin günümüzdeki durumu eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Yerleşimin önemi, dönemde yayımlanmış gazeteler, dergiler, kitaplar, belgeler ve eski fotoğrafların incelenmesiyle ortaya çıkarılmaktadır. Dönemin ideolojisinin modern ulusun inşa sürecinde fabrikalar ve fabrika yerleşimlerine yüklediği anlam ve misyon; Karabük üzerinden değerlendirilmekte ve kentin bugünkü konut dokusunun oluşumu bu bağlamda sorgulanmaktadır.Anahtar Kelimeler : İşçi yerleşimleri, modernizm, ideoloji, Karabük, Karabük demir-çelik fabrikaları işçi yerleşimi.
Havalimanı ve havaalanı terminal yapılarında yolcu beğenisinin araştırılması ve ölçülmesi
Havayolu ulaşımı ülkemizde en çok tercih edilen ulaşım şekillerinden biridir. Ülkemizde yolcu trafiğinin büyük bir kısmı İstanbul, Ankara, İzmir, Gaziantep, Adana ve Trabzon illerindeki havalimanlarında gerçekleşmektedir.Pratikteki bu durum ülke bilimsel araştırmalarına kısıtlı oranda yansımış, özellikle yolcu memnuniyeti üzerinden bir değerlendirme sistematiği havalimanları için henüz geliştirilmemiştir. Konusunda ilk olması, çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır. Önerilen çalışmada, ulusal ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan 7 havalimanı yolcu terminalinde giden yerli yolcuların görüşlerine başvurulmak suretiyle bir değerlendirme çalışması (memnuniyet ölçümü) yapılmıştır.Yolcu memnuniyeti, İstanbul Sabiha Gökçen, Ankara-Esenboğa, İzmir-Adnan Menderes, Trabzon, Gaziantep ve Adana havalimanlarında; (a) terminal yapılarının bütününden duyulan memnuniyet ve (b) yolcu bekleme salonlarından duyulan memnuniyet olmak üzere başlıca iki başlık altında, yolcularla birebir görüşülerek yapılan anketler üzerinden, nicel olarak ölçülmüştür. Giden yolcunun havalimanı/havaalanı girişinden terminal bekleme salonuna gelişine kadar ki süreçte, geçmiş olduğu tüm hizmet ve mekânlar terminal bütününden duyulan memnuniyetin; yolcu bekleme salonunda algılamakta ve kullanmakta olduğu mekandan aldığı izlenimler ise yolcu bekleme salonundan duyulan memnuniyetin içeriklerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla, terminal yapıları hem işlevsel hem de estetik bağlamda bir arada değerlendirilmiştir.Ülke genelinde 7 terminalde, 1029 yolcunun katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışma sonucunda, her bir terminalin performans değerleri belirlenmiştir. Anket kapsamında sorgulanan 40 alt ölçütten 11 tanesi yolcuların havalimanından duyduğu memnuniyeti anlamlı olarak etkileyen özellik olarak saptanmıştır. Çalışma sonrası ortaya çıkan yargıların, mevcut terminallerin performanslarının iyileştirilmesine yardımcı olması, yeni tasarımlara da yol gösterici olması amaçlanmaktadır.
Mimarlıkta dijital ortamın getirdiği tektonik değişim ve formdaki yansımaları
Bu çalışma, 20.yy sonlarında başlayan, dijital araçların mimarlıkta tasarım sürecine girmesiyle sunduğu imkânlar sayesinde değişen tektoniğini ve bunun yansımaları olarak ortaya çıkan kompleks, eğrisel, özgür forma sahip ürünleri incelemektedir.Dijital ortam tasarımcıya yeni bir bakış açısı getirmiştir. Dijital ortam ile yapılan tasarımda süreç, araçların diline hâkim olabilen tasarımcı ve araçlar ile kurduğu işbirliği sonucunda geleneksel yöntemlerden farklı ilerler. Örneğin tasarımcı yapının performansını, çevreye olan tepkisi önceden simüle edip denetleyebilir, üç boyutlu perspektifleri görerek içinde sanal olarak gezip mekânsal ve fiziksel deneyimleyebilir, ya da türetilen birçok alternatif arasından ortaya çıkan veriler doğrultusunda seçim yaparak tasarıma yön verebilir. Tasarım eş-zamanlı gelişen bütün aşamaları kapsayan bir ortam haline gelmektedir. Çünkü ürün, her aşamasına müdahil olan bir orkestra şefi rolündeki tasarımcının eseri olduğu kadar tasarım sürecinin ve yöntemlerinin de sonucudur. Öyle ki üretim aşamasında bile yapı bileşenleri dosyadan fabrikaya sistemiyle oluşturulabilmekte, yerleri kodlanmış bileşenler kolaylıkla monte edilebilmektedir. Dijital araçların sayısal ve türetmeye dayanan çalışma prensiplerini benimseyerek bu yolla düşünen tasarımcı için tasarım yapmak, bir strateji metot üretimi haline gelmiştir. Tasarım esnasında ise dijital araçların sağladığı olanaklar tasarımcıya, doğadaki kendi kendini organize eden algoritmik, fraktal sistemler içeren ya da çekim gücüyle şekillenen izomorfik yüzeylerin oluşturduğu blob gibi her türlü öklid dışı geometrinin yapılabildiği, formun dinamikleştiği ve esnekleştiği alternatifleri sunmuştur.Bu kapsamda araştırma içeriğinde dijital tabanlı tasarım teknikleri ve yöntemlerinin mimaride kullanımları incelenmiştir. Tasarımcıya yeni bir bakış açısı getiren dijital ortamda tasarlama anlayışıyla değişen arkitektonik, temsil şekli, kullanılan araçlar ve üretim biçimi üzerinde durulmuş, bu konuda yapılan dijital tasarım stüdyoları ve güncel çalışmalar irdelenmiştir.
Çağdaş konut örneklerinin morfolojik analizi ve işlemsel tasarım ortamında üretimine yönelik kavramsal ve deneysel bir model önerisi
Modern ve modern sonrası dönemde; teknoloji ve ürün üretim sürecindeki değişimler; hem mimari tasarımda öznel kimliğin ön plana çıkmasıyla mimari biçimlenmede çeşitlilik oluşmasına, hem de mimari tasarım sürecini algoritmik bir bakış açısıyla ele alan işlemsel tasarım yaklaşımının bu süreçte kullandığı yöntem ve destek araçlarının değişimine neden olmuştur. Mimari tasarım sürecindeki bu biçimsel çeşitlilik; bilgisayar ortamında da özgün biçimsel alternatifler üretilmesi fikrini gündeme getirmiştir.Tez çalışmasında, ?tasarım problemini tanımlayan bilgi alanları tanımlanarak tasarımı biçimlendiren verilerin belirlenmesi ve işlemsel tasarım yaklaşımı çerçevesinde bu verileri kullanarak bilgisayar ortamında özgün biçimsel alternatiflerin üretilmesinde yol gösterici olabilecek bir yaklaşımın geliştirilmesi? amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, mimari tasarım(bina) biçimlendirme sürecinin modellenmesi ve bu model doğrultusunda bilgisayar ortamında yeni biçimsel alternatifler üretecek tasarım algoritmasının tanımlanması, çalışmanın yöntemidir. Modelin çalıştırılması, Mimari tasarımın temel unsurlarından biri olan ?biçim?in algoritmik yapıda tanımlanarak kurgulanması ve işletilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda Modern ve Modern Sonrası 50 adet çağdaş konut örneğinin analiz edilmesiyle tasarım algoritmasını yönlendirecek biçimlendirme kuralları belirlenmiş ve bilgisayar ortamında bu kurallara bağlı özgün biçimsel alternatiflerin üretilmesi denenmiştir. Sonuç olarak; geliştirilen yaklaşımla bilgisayar ortamında bitmişlik düzeyi az, çok sayıda biçimsel alternatifler üretilebilmiştir.
İran ve Türkiye'deki tarihi çarşıların doğal aydınlatma açısından irdelenmesi
Bu tez çalışmasında tarihi çarşılar ve bu tür çarşıların doğal aydınlatma ilkeleri araştırılmıştır. Bu amaçla, İran ve Türkiye çarşılarının zaman sürecinde kentte yerleşimi, sınıflandırmaları, doğal aydınlatma yöntemleri, alış-veriş faaliyetlerini yürütebilmeleri için gerekli aydınlık düzeyleri gibi bileşenler araştırılmıştır. Örnek olarak İran'da Tebriz ve Türkiye'de Bursa kentlerinin tarihi çarşıları arasında olan benzerlikleri ele alınarak doğal aydınlatma ölçümleri iki aşamada, orta hol ve dükkanlarda, yapılmıştır. Elde edilmiş olan değerler IESNA değerleri referans alarak incelenmiş ve bu değerlerin günışığı faktör değeri ve aydınlatma düzgünlüğü karşılaştırılıp sonuçlandırılmıştır.
Kentsel koruma çalışmalarında mekansal-sosyal yapı ilişkisinin Bitlis kent merkezinde örneklenmesi
Tez kapsamında incelenen Bitlis ili, farklı topografik konumu, bu topografyada konumlanan geleneksel konutların kentsel görüntüsü, anıtsal yapılar ile farklı açılardan birbirinden zengin vistalar veren bir geleneksel mimari zenginliğe sahiptir. Fakat bu kentsel dokunun kullanıcılarında zamanla değişim kaçınılmaz olmuştur. Geleneksel dokuda kullanıcı önemli bir faktördür. Bu nedenle, koruma yalnızca fiziki değil aynı zamanda sosyal içerikli olmalıdır; yani ?mimari yapı- sosyal yapı ilişkisi koruma çalışmalarında önemlidir? söylemi bu tezin temel hipotezini oluşturmaktadır. Hazırlanan kuramsal çerçevede bu ikilinin arasındaki karşılıklı ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında Bitlis il merkezindeki geleneksel dokudaki alan çalışmalarında, inceleme-gözlem, görüşme-mülakat ve belgeleme çalışmaları yapılmıştır.Tez yedi bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm'de problemin tanımı yapılmış, amaç, kapsam, yöntem anlatılmıştır. 2.Bölüm'de tezin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. 3.Bölüm'de önerilen metodolojinin uygulanacağı yer olan Bitlis hakkında yapılan araştırmalardan, fiziki, tarihi ve genel yerleşim özelliklerinden bahsedilmiştir. 4. Bölüm'de sosyal yapıyla ilgili olarak yerinde yapılan gözlemler ile yapılan anket çalışmalarının sonuçları S.P.S.S istatistik programı yardımıyla değerlendirilmiş ve Çizelgelar halinde aktarılmıştır. 5.Bölüm'de evlerin mimari özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgiler hazırlanacak bir koruma çalışmasında veri oluşturabilmek için detaylı bir biçimde hazırlanmıştır. 6.Bölüm'de evlerin sosyal ve fiziki özelliklerinde görülen değişiklikler, bugünkü koşullar içinde değerlendirilmiştir. 7.Bölüm'de Bitlis ilindeki geleneksel konut birimiyle ilgili yapılan değerlendirme sonuçları tartışılmış, yöresel verilere göre alanın korunması için geleceğe yönelik öneriler getirilmiştir.
Konservatuvar binalarının gürültü kontrolü açısından analizi ve bir örnek çalışma: Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi konservatuvar binası
Eğitim yapıları içinde özellikli bir yer tutan konservatuar binalarında eğitim ve öğretimin verimli olabilmesi için sesin denetlenmesi ve gürültünün engellenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada gürültü kavramı, gürültü kaynakları, gürültü düzeyi göstergeleri ve yapılarda gürültü kontrolü irdelenmiştir. Ardından, gürültü kontrolü ile ilgili ulusal ve uluslararası yönetmelikler (Türkiye, İngiltere, Amerika ve Almanya) eğitim yapıları ve eğitim yapıları özelinde, konservatuvar binaları açısından incelenerek, sınıfta konuşma seviyesi, arka plan gürültü düzeyi, mekanın boyutları, yapı bileşenlerinde sağlanması gereken ses yalıtım değerleri, reverberasyon süresi, konuşmanın anlaşılabilirliği gibi performans kriterleri oluşturulmuştur.Son bölümde ise incelenen kavramlar ışığında Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi Konservatuvar binasının mevcut durum değerlendirmesi, Insul simülasyon programı aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, Ankara Musiki Muallim Mektebi Mamak Belediyesi Konservatuvar binasının çevresel gürültü düzeyi, arka plan gürültü düzeyi ve yapı elemanlarının ses geçiş kaybı ölçümleri yapılarak, Insul 6.4 simülasyon programıyla karşılaştırmaları yapılmış ve uygun olmayan durumlar için öneriler geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler : Akustik, Yapı Akustiği, Konservatuvar Binaları
Mimarlık ve bilim kurgu edebiyatı bağlamında Archigram'dan ve Reeve'den öğrendiklerimiz
Çıkış noktası mimarlığın disiplinlerarası özelliğinin vurgulanarak, mimarlık dışından iki alanın - edebiyat ve bilim kurgu- mimarlıkla nasıl ilişki kurabileceğini ve bu alanlardaki bilgi birikimlerinin birbirlerine sağlayacakları katkıları araştırmak olan bu çalışmada, mimarlık söyleminde yer alan ütopyalar ve bu ütopyalardan esinlenen bilim kurgu edebiyatına ait romanlar çalışmanın nesnelerini oluşturmuştur.Bu kapsamda çalışma boyunca Archigram'ın geleceğin kentlerine dair söylemleri ile Philip Reeve'in romanlarındaki kent söylemleri incelenerek, iki ayrı disipline ait ortak söylemsellikler irdelenmiştir. Sonuç olarak mimarlık alanındaki ve bilim kurgu edebiyatındaki bu söylemlerin arasındaki ilişkinin tartışılması ve sonucunda elde edilen verilerin bilimsel bilgiye dönüştürme potansiyelinin gösterilmesi bu çalışmanın mimarlık alanına katkısı olarak görülmektedir.
Kayseri ili Germir Mahallesi Köseoğlu Konağı restorasyon önerisi
Bu çalışma, Kayseri İli Germir Mahallesi'nde yer alan geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Köseoğlu Konağı'nı konu etmektedir. Çalışmanın amacı yapının rölövesinin hazırlanarak, mevcut durumunun belgelenmesi, restitüsyon çalışmasının yapılarak özgün durumunun belirlenmesi ve geçirdigi değişikliklerin tespit edilmesi, ortaya çıkan restitüsyon projesinin ışığında, gelecek nesillere aktarılması için uygun restorasyon müdahaleleri ve işlevin araştırılmasıdır. Çalışma kapsamında önce Kayseri ili kentsel sit alanları, Köseoğlu Konağı'nın yakın çevresi ve bugünkü durumu incelenmekte, karşılaştırmalı çalışma ve tarihi araştırmalar ile yapının özgün durumu araştırılmaktadır. Daha sonra konak restorasyon projesine uygun olarak onarılarak ve yapının günümüz için gerekli konfor koşulları sağlanacaktır. Sürdürülebilir bir koruma anlayışı için elde edilen sonuçlar değerlendirilip, kriterler belirlenerek bu kriterlerin uygulamaya geçiş safhasında yeni işlev ile birlikte düşünüldüğü bir restorasyon projesi önerilmiştir.Anahtar Kelimeler : Çevre, Koruma, Geliştirme, Geleneksel Konut
Farklı iklim kuşaklarında yer alan eko-kentlerin, tasarım ilkelerinin derlenmesi ve Türkiye için ekolojik kentsel tasarım ön çalışma önerisi
Dünyanın ikliminin değiştiği ve yerkürenin hızla ısındığı günümüzde iyice etkisini göstermeye başlayan küresel ısınma sonuçlarından biridir. Küresel ısınmanın iklim koşullarında meydana getirdiği değişikliklerin etkileri sadece çevreyle sınırlı kalmayıp birçok değişimi de beraberinde getirmiştir. Doğal kaynakların hızla tüketilmeye başlanması, çevre sorunlarının ortaya çıkması ile birlikte insanların dikkatini doğaya çekmiştir. Böylece sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmış ve önem kazanmıştır. Doğal çevrenin zarar görmesinde etkili olan en büyük etikeyicilerden birisi, hızlı nüfus artışı ve göçe karşılık veren hızlı kentleşmedir. Hızlı kentleşme ile daha fazla alan yerleşime açılmış ve doğa daha fazla bozulmaya başlamıştır. Geleneksel kent planlama olgusu bu tahribat karşısında çözümü olmadığı bir gerçektir. Bu yüzden özellikle son yıllarda, doğal kaynakların sürdürülebilirliğini gözeten ve insanla çevre arasındaki etkileşimi ele alan Ekolojik Planlama yaklaşımı gündemde.Bu çalışmada ekolojik planlama yaklaşımı irdelenmiştir. Köppen iklim sınıflandırılması esas alınarak uluslararası alanda başarılı olmuş farklı eko kentlerein, iklime uygun ekolojik planlama ilkeleri ile ödüllü eko-kent projelerin ilkeleri incelenip bu ilkeler karşılaştırmak amacıyla tablolaştırılmıştır. Türkiye küresel ısınmadan en fazla etkilenen ülkeler arasında yer aldığı için, çalışmanın sonunda Türkiye'nin aynı iklim kuşaklarına sahip olan alanları için uygulanabilir ekolojik planlama modeli oluşturulmuştur.Anahtar Kelimeler : Ekolojik Kentsel Tasarım, Sürdürülebilir Kentler, Ekolojik ayak izi, Tasarım Rehberleri, İklim Sınıflandırılması
Anıtsal kültür varlıklarının müze olarak kullanımına yönelik yaklaşımın İstanbul İbrahim Paşa Sarayı örneğinde irdelenmesi
Çalışma, anıtsal kültür varlıklarının yeni işlevle kullanımı konusunu müze işlevi özelinde ele almaktadır. Çalışmanın amacı, kültür varlıklarının müze olarak kullanımına yönelik yaklaşımın tanımlanmasıdır. Bu amaçla müze olarak işlevlendirme konusunu, kültür varlığı-müze-kullanıcı ilişkileri bağlamında irdeleyen bir çerçeve kurulmaktadır. Bu çerçevede tez; anıtsal kültür varlığı-müze işlevi ve fiziksel çevre-insan ilişkilerine ilişkin bilgi gruplarının, yeni işlevle kullanım konusuna entegre edilmesi ile geliştirilen yöntemin, örnek çalışma alanında irdelenmesini içermektedir. Bu kapsamda, Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanımını sürdüren İstanbul İbrahim Paşa Sarayı örneğinde sorunların belirlenmesine yönelik, kullanıcı katılımıyla gerçekleştirilen bir yöntem sunulmaktadır. Kurgulanan yöntem ile, kültür varlığının işlevin gerisinde kalan nitelikleri belirlenerek, elde edilen sonuçlar kuramsal çerçevede irdelenmekte ve İstanbul İbrahim Paşa Sarayı'nın müze olarak işlevlendirilmesine yönelik yaklaşım ilkeleri oluşturulmaktadır.Araştırmanın sonuçları yeni işlev ile kullanım çalışmalarında, kültür varlığının sahip olduğu niteliklerin topluma sunulmasına yönelik bir yaklaşımın geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Araştırma, işlevin kültür varlığının özgün niteliklerinin önüne geçmesi sorununun, kullanıcı üzerinden sorgulanmasını ve kullanıcı tepkilerinin sorunun çözümüne yönelik veri olarak kullanılmasını içeren yaklaşımı ile yeni işlevle kullanım çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.
Konser salonlarında akustik konfor parametrelerinin analizi ve bir örnek çalışma
Dinleyici salonlarında hacim içerisinde hedeflenen işitsel konfor düzeyininsağlanması, en az mimari tasarım kadar akustik tasarımın da başarılı olmasınabağlıdır. Akustik tasarım günümüzde, hacim içerisindeki ses kalitesinin, çeşitliyöntemlerle analiz edilmesi ve ölçülmesi yolu ile hacmin kullanım amacınauygun olarak optimizasyonunu kapsamaktadır. Bir konser salonundauluslararası standartlarda belirtilen doğal akustik konfor düzeyinin sağlanmasıhalinde, kaynaktan çıkan ses, tüm dinleyicilere uygun ve eşit olarakulaşabilmektedir.Bu bağlamda tezde; konser salonlarında akustik performansındeğerlendirilmesine yönelik kriterlerin analizi yapılmış ve bir konser salonuörneklem olarak seçilerek hacim akustiği açısından değerlendirilmiştir.Örnek çalışma bölümü, Ankara Resim ve Heykel Müzesi Konser Salonu'nunmevcut akustik koşullarının tasarım kriterlerine göre değerlendirilmesini,salondaki akustik konfor düzeyinin ODEON yazılımıyla yapılansimülasyonlarla ve yerinde yapılan alan ölçümü ile analiz edilmesinikapsamaktadır.Son bölümde, yapılan simülasyon ve ölçümlerle elde edilen veriler ışığında,salonun akustik performansına ilişkin sonuçlar ortaya konulmuş ve iyileştirmeönerileri geliştirilmiştir.
Cumhuriyet sürecinde toplu konut - politika ilişkisi : Ankara örneği
Batı ülkelerine paralel gelişim çizgisi içinde ülkemizde sanayileşme ile birlikte sosyal, ekonomik ve politik yönden farklılıkların yaşandığı bir süreç başlamıştır. Halkın yaşam koşullarının doğrudan etkilendiği bu süreçte, göçler sonucu ``barınma'' eylemi önemli bir sorun olarak ortaya çıkmış, gelişen süreç sonucu bu sorun ``toplu konut'' ile çözülmeye çalışılmıştır. Barınma sorunu ile birlikte, kentsel metropol yaşam modeli olarak kabul edilen ``toplu konut'' üretimi, büyük kentlerden başlayarak tüm kentlerin gelişimlerini etkileyen politik bir araca dönüştürülmüştür.Çalışma kapsamında, Ankara örneğinde toplu konut üretimi, günümüze kadar olan gelişim süreci içerisinde, mevcut politikalar ile ilişkilendirilerek incelenmiştir.Anahtar Kelimeler : Toplu Konut, Politika, Cumhuriyet Donemi, Ankara
Koruma amaçlı imar planlarının yapılaşmaya etkisinin ayder örneğinde cepheler açısından incelenmesi
Koruma Amaçlı İmar Planları, planlama hiyerarşisinde mekânsal planlama kategorisinde yer almakta, imar uygulamalarında etkin rol oynamakta ve yöre aktörlerini yönlendiren araç olarak kullanılmaktadır. Ancak, mekânsal planlama pratiğinde imar planlarında olduğu gibi koruma amaçlı imar planları da beklenen düzeyde etkili araçlar olamamaktadır. İmar planlarında bu etki uzun dönemde kendini gösterirken, koruma amaçlı imar planlarında müdahale düzeyinin yüksek olması nedeni ile bu süreç, çok daha kısa sürede kendini göstermektedir. Planlarla belirlenen Yapılaşma Şartları, korunan alanlarda kent silüetini oluşturan temel parçalardan yapı cephelerini tasarım ve uygulama düzeyinde etkileyen unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, söz konusu etkinin ortaya konulması için yapı cepheleri temel girdi olarak değerlendirilmiştir. Bu yüzden, Ayder yaylasında yer alan tüm yapıların fotoğraflı ve GIS etkileşimli veri tabanı oluşturulmuştur. Eski ve yeni yapılarda ruhsatlı ve kaçak yapılaşmalarla ilgili analizler, "Ayder yerleşmesi planı" ile "plan notları" baz alınarak yapılmış, planın etkinliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde Ayder bölgesi içinde bölgede minimum düzeyde etkilenmiş olan ve korunan yapıların yoğunlaştığı çalışma alanı belirlenmiştir. 9. Bölge olarak tanımlanmış olan alanda korunan yapılar özelinde yapı kimlik kartları oluşturulmuş; bölgenin geleneksel mimarisi, yapı cepheleri ile plan notları bazında değerlendirilerek, planlamaya girdi olabilecek bulgulara ulaşılmıştır. Ayder Yapılan çalışma neticesinde Ayder yerleşmesi planında uygulama stratejisi oluşturulması gerektiği ortaya çıkmış, bu bağlamda Ayder yerleşmesinde bölgeleme yapılarak uygulama önerileri getirilmiştir.
Binalarda enerji performansı hesaplama yöntemi (Bep-Tr)' nin enerji performans değerlendirmesi ve kullanılabilirliğine yönelik bir uygulama
Harcanan enerjinin çok önemli bir bölümü yapılar tarafından tüketilmektedir. Bu nedenle Avrupa Ülkeleri 2002 yılında "Binalarda Enerji Performansı Direktifi"ni yayımlamıştır. Ülkemizde ise bu amaçla, 2008 yılında Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği çıkarılmış ve Bep-Tr yazılım programı geliştirilmiştir. Beş ana bölümden oluşan tezin; amacı, ortaya koyacağı sonuçlar ve bu konuda yapılan çalışmalar literatür araştırmasıyla birlikte giriş kısmında açıklanmıştır. İkinci bölümde, tez çalışmasının amacını destekleyen iki çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların birincisinde, Binalarda Enerji Performansı Hesaplama Yöntemi (Bep-Tr) ile örnek konut binasının farklı yalıtım kalınlıklarına göre, beş iklim bölgesindeki enerji performansı belirlenmiştir. Yapılan ikinci çalışmada ise, Bep-Tr programının kullanılabilirliği ve Enerji Kimlik Belgesi uygulaması konuları üzerine Trabzon iline iş yapan, EKB (Enerji Kimlik Belgesi) uzmanı mühendis ve mimarlar ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Üçüncü bölümde yapılan çalışmalarda elde edilen verilerin istatiksel değerlendirmesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, yapılan çalışmaların sonuçları belirtilmiştir. Beşinci bölümde, Bep-Tr programında yapılan analiz çalışması ve EKB uzmanları ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen verilere dayanarak, Bep-Tr programının kullanılabilirliği ve EKB uygulaması üzerine öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Enerji Verimliliği, Binalarda Enerji Performansı Hesaplama Yöntemi (Bep-Tr), Bep-Tr' nin Kullanılabilirliği, Enerji Kimlik Belgesi
Mimarlık eğitiminde yaratıcı drama yönteminin uygulanabilirliği üzerine bir araştırma
Bu çalışma kuramsal ve uygulamalı dersleri bir arada barındıran mimarlık eğitim sürecinde, yaratıcı drama yönteminin etkili bir biçimde kullanılabileceği ve mimarlık eğitimine farklı bir bakış açısı kazandırılabileceği varsayımından yola çıkılarak kurgulanmıştır. Tezin amacı, mimarlık eğitiminde yaratıcı dramanın bir öğretim yöntemi olarak kullanılmasının, öğrencilerin akademik başarıları, edinilen bilgilerin kalıcılığı ve yaratıcı drama yöntemine yönelik tutumları üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden oluşan karma yöntemin kullanıldığı çalışma Çevre Davranış Bilgisi ve Temel Tasarım dersleri kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Araştırma, deney ve kontrol grupları ile yürütülmüştür. Gruplar üzerinde deney öncesi ve sonrasında ölçmeler yapılmıştır. Nicel verilere "Başarı Testi", "Yarıyıl İçi Sınavları", "Yarıyıl İçi Uygulama ve Ödevleri" ve "Kalıcılık Testi" ölçme araçları ile ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel verileri deney grubu öğrencileri ile yapılan odak grup görüşmeleri ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, yaratıcı drama yönteminin Çevre Davranış Bilgisi ve Temel Tasarım dersi deney grubu öğrencilerinin akademik başarılarını artırmada ve edinilen bilgilerin kalıcılığını sağlamada etkili olduğu görülmüştür. Deney grubu öğrencileri ile yapılan odak grup görüşmelerinden içerik analizi ile elde edilen nitel veriler de bu sonucu destekler niteliktedir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, yaratıcı dramanın, mimarlık eğitiminin hedeflerine ulaşılabilmesi açısından yararlanılması gereken bir öğretim yöntemi olduğu söylenebilir.
Metafor aracılığıyla Kafka'da mekân okumaları
Çalışma, "Kafka", "mimarlık" , "edebiyat", "mekân" ve "metafor" anahtar sözcükleri çerçevesinde incelenerek ele alınmış ve gelişme göstermiştir. Tez öncelikli olarak edebiyat mimarlık ilişkisine değinmiş, bu iki sanat dalının ortak kesişimlerinde yer alan unsurları irdelemiş, mimarlık ve edebiyatın önemli ortak unsurlarından "mekân" kavramını ve her iki disiplinde yer alan mekân türlerini inceleyerek örneklendirmiştir. Ardından, eserlerindeki mekân tasvirlerinin zenginliği sebebiyle "Yapılan Çalışmalar" bölümünde eseri detaylıca irdelenmiş olan dünya edebiyatına damgasını vurmuş Franz Kafka'nın edebiyattaki yeri ve önemi aktarılmıştır. Bunun yanı sıra Kafka'nın mekân kurgusunu etkileyebileceği düşünülen unsurlara (yaşamı, ailesi, arkadaşları, hayatındaki önemli dönemeçleri, özel hayatı ve hastalığı vb. gibi) kısaca değinildikten sonra, Kafka Edebiyatı'nda genel hatlarıyla mekân kurgusunun nasıl olduğu irdelenmiştir. Tezin amacını gerçekleştirmesinde araç olarak metafor kavramı seçilmiş ve bu kavram hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Yapılan Çalışmalar başlığında Kafka'nın Dava adlı eserinde metaforik ögeler Miles ve Huberman'ın veri analizi sürecinde önerdikleri üç aşamalı yöntem (verinin işlenmesi, verinin görsel hale getirilmesi, sonuç çıkarma ve teyit etme) ışığında tespit edilip sınıflandırılmıştır. Eserin iki farklı sinema uyarlaması üzerinden karşılaştırmalı analizini yapan çalışma, mimarlığın edebiyattan mimari mekân üretimi için nasıl yararlanabileceğini ve edebiyatın mimarlık için nasıl kaynaklık edebileceğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Anahtar Kelimeler: Kafka, Mimarlık, Edebiyat, Mekân, Metafor
Çocuklarda ev ve yakın çevre algısı üzerine bir irdeleme
Bu çalışma 6 yaş grubu çocukların ''ev kavramı ve yakın çevre'' yi algılama biçimini incelemektedir. Tezin amacı farklı sosyal çevreler ve mekânlarda yaşayan çocukların yaşadıkları yer ve yakın çevre üzerinden ''ev kavramı ve yakın çevre'' algılarını biçimlendiren faktörleri araştırmaktır. Tez, beş ana kısımdan oluşur. Bunlar sırasıyla literatür araştırmalarının da yer aldığı genel bilgiler, alan çalışması, bulgular ve irdeleme bölümleri ile sonuçlar ve öneriler bölümleridir. Genel bilgiler kısmında mekânın insan yaşamındaki anlamı, araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmekte ve literatür araştırmaları yer almaktadır. Literatür araştırmaları kapsamında, algı ve biliş kavramları tanımlanmış, çocuktaki algısal gelişim süreci üzerinde durulmaktadır. Sonrasında, ''ev kavramı ve yakın çevre'' mimari açıdan ele alınarak açıklanmaktadır. Bu tanımlar yapıldıktan sonra, çocuk resimlerinden nasıl çıkarımlar yapılabileceğinden ve ev çizimlerinin anlamlarından bahsedilmiştir. Son olarak, deneysel çalışmanın aileleriyle yaşayan ve devlet koruması altında yaşayan çocuklarla yapılmasından ötürü Türkiye'deki çocuk koruma sistemine değinilmiştir. Alan çalışması kısmında, iki farklı sosyal çevre ve mekândaki 6 yaş çocukları ile yapılan alan çalışması ve buna bağlı sonuçlar yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında çocuklara aynı materyaller verilerek ''ev kavramı ve yakın çevre'' kurgusunu verilen materyallerle tasvir etmeleri istenmiştir. İki farklı çocuk grubu için çıkan çocukların ''biçimsel, işlevsel ve anlamsal'' irdelemelerden elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar tespit edilmiştir. Bulgular, irdeleme, sonuçlar ve öneriler bölümlerinde de literatür araştırmasındaki bilgiler ışığında yapılan tespitlere bağlı olarak ulaşılan sonuçlar tartışılmaktadır. Bu tez KTÜ BAP (Bilimsel Araştırma Projesi) Birimi tarafından desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Ev, Algı, Biliş, İşlevsel Analiz, Biçimsel Analiz, Anlamsal Analiz
Kentsel koruma çalışmalarında mekansal-sosyal yapı ilişkisinin bitlis kent merkezinde örneklenmesi
Tez kapsamında incelenen Bitlis ili, farklı topografik konumu, bu topografyada konumlanan geleneksel konutların kentsel görüntüsü, anıtsal yapılar ile farklı açılardan birbirinden zengin vistalar veren bir geleneksel mimari zenginliğe sahiptir. Fakat bu kentsel dokunun kullanıcılarında zamanla değişim kaçınılmaz olmuştur. Geleneksel dokuda kullanıcı önemli bir faktördür. Bu nedenle, koruma yalnızca fiziki değil aynı zamanda sosyal içerikli olmalıdır; yani "mimari yapı- sosyal yapı ilişkisi koruma çalışmalarında önemlidir" söylemi bu tezin temel hipotezini oluşturmaktadır. Hazırlanan kuramsal çerçevede bu ikilinin arasındaki karşılıklı ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında Bitlis il merkezindeki geleneksel dokudaki alan çalışmalarında, inceleme-gözlem, görüşme-mülakat ve belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Tez yedi bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm'de problemin tanımı yapılmış, amaç, kapsam, yöntem anlatılmıştır. 2.Bölüm'de tezin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. 3.Bölüm'de önerilen metodolojinin uygulanacağı yer olan Bitlis hakkında yapılan araştırmalardan, fiziki, tarihi ve genel yerleşim özelliklerinden bahsedilmiştir. 4. Bölüm'de sosyal yapıyla ilgili olarak yerinde yapılan gözlemler ile yapılan anket çalışmalarının sonuçları S.P.S.S istatistik programı yardımıyla değerlendirilmiş ve tablolar halinde aktarılmıştır. 5.Bölüm'de evlerin mimari özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgiler hazırlanacak bir koruma çalışmasında veri oluşturabilmek için detaylı bir biçimde hazırlanmıştır. 6.Bölüm'de evlerin sosyal ve fiziki özelliklerinde görülen değişiklikler, bugünkü koşullar içinde değerlendirilmiştir. 7.Bölüm'de Bitlis ilindeki geleneksel konut birimiyle ilgili yapılan değerlendirme sonuçları tartışılmış, yöresel verilere göre alanın korunması için geleceğe yönelik öneriler getirilmiştir.