3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Bisiklet kadrosu tasarımı, imalat süreçleri ile malzeme türleri ve kadro tasarımının ekserji değişimine etkisi
Bu çalışma, spor ve mühendislik disiplinlerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan spor teknolojilerinin kapsamını içermektedir. Spor teknolojileri lisansüstü programı ülkemizde disiplinler arası yeni bir çalışma alanıdır. Bu bağlamda ülkemizde spor ile makine mühendisliği disiplinlerini bir araya getiren bir çalışma yapılmıştır. Disiplinler arası böyle bir beceri sayesinde spor teknolojileri alanında ilerleme kaydedilmesi hedeflendi. Mühendislikte farklı dallar gelişip mühendisler uzmanlaşmakta, bu sayede belirli bir alanda ortaya çıkan temel gereksinimler uzman bireyler tarafından ele alınmaktadır. Böylece yeni tekniklerin kullanılmasıyla ilgili alanda araştırmaları geliştirebilir. Ekserji bu anlamda incelemiş bir konu olup sporda enerjiden sıkça bahsedilmekte fakat ekserji (iş potansiyeli, yararlı iş) nispeten daha az incelenmektedir. Çalışmada tasarımı iyileştirilen kadronun, sürücünün enerji-ekserji değişimlerine olan etkisi fiziksel durumlar için belirlenmiştir. Bisiklet kadrosunda meydana gelen 1 [kg]'lık değişimin 6 [J/min]'luk bir enerji farkı oluşturduğu ve yararlı iş potansiyeli meydana getirdiği görülmüştür. Birey ve sporcu için oldukça önemli olan enerjinin verimli kullanımının sağlanması amaçlandı. Bu çalışma ileride makine mühendisliği ile spor teknolojilerinin az bilinen ve incelenen kısımlarına örnek teşkil etme, model olma yönünden öncü olacaktır ve spor alanına katkılar sunacaktır.
Farklı tekrarlı sprint testlerinin performans ve fizyolojik yanıtlarının incelenmesi
Bu çalışma farklı tekrarlı sprint testlerinin (TST) performans ve fizyolojik yanıtlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19 basketbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar üç ayrı günde rastgele sırayla 25 sn pasif dinlenme ile düz tekrarlı sprint (6x25m; DTST), 180° mekik tekrarlı sprint (6x(2x12,5m); MTST) ve 100° yön değiştirmeli tekrarlı sprint (6x25m; YDTST) testlerine katılmışlardır. Üç farklı TST sonrasında performans yanıtları olarak katılımcıların en iyi sprint zamanı (EİSZ), toplam sprint zamanı (TSZ) ve performans düşüş yüzdesi (PDY) değerleri belirlenmiştir. Fizyolojik yanıtların belirlenmesi içinse testler öncesi ve testler süresince katılımcıların kalp atım hızı (KAH) kaydedilmiş ve dinlenik, ısınma, ortalama ve maksimum kalp atım hızı değerleri belirlenmiştir (sırasıyla KAHdin, KAHort ve KAHmaks). Ayrıca katılımcıların dinlenik (LAdin) ve maksimal laktik asit (LAmaks) yanıtları ile maksimal algılanan zorluk derecesi (AZDmaks) değerleri de belirlenmiştir. Tekrarlı ölçümlerde ANOVA sonuçları 3 farklı TST'nden elde edilen EİSZ ile TSZ değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu göstermiştir (p<0.01). Bonferroni çoklu analiz sonuçları DTST'de ölçülen EİSZ değerlerinin MTST-EİSZ ve YDTST-EİSZ değerlerinden, MTST-EİSZ değerlerinin ise YDTST-EİSZ değerlerinden anlamlı derecede iyi olduğunu göstermiştir. TSZ değerlerine bakıldığında ise DTST-TSZ değerlerinin diğer iki testten elde edile TSZ değerlerinden, MTST-TSZ değerlerinin ise YDTST-TSZ değerlerinden anlamlı derecede iyi olduğu görülmüştür. Bir diğer performans değişkeni olan PDY değerleri ise benzer bulunmuştur (p>0.05). Bu bulgulara ek olarak testler sırasında ölçülen KAHmaks, KAHort, LAmaks ve AZDmaks değerlerinde anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir (p>0.05). Sonuç olarak fizyolojik değişkenlerde bir farklılık olmamasına rağmen DTST'nin diğer iki teste göre daha iyi performans yanıtlarına neden olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Tekrarlı Sprint, Yön Değiştirmeli Tekrarlı Sprint, Fizyolojik Yanıtlar
Estetik sporlarla uğraşan kadınlarda kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı; estetik sporlarla uğraşan kadın sporcularda antrenman döneminde kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi, düşük kullanılabilir enerji, dinlenik metabolik hız, enerji açığı, bozuk beslenme, anormal yeme davranışları, kemik mineral yoğunluğu, menstrüel disfonksiyon ve vücut kompozisyonu yönünden değerlendirilerek sporda relatif enerji eksikliği yönünden risk taşıyıp taşımadıklarının değerlendirilmesidir. Çalışmaya; 11-17 yaşlarında, aerobik cimnastik (n=17), ritmik cimnastik (n=13) ve figür buz pateni (n=12) yapan toplam 42 elit sporcu ve benzer yaşta, egzersiz yapmayan 12 katılımcı kontrol olarak alınmıştır. Katılımcıların dinlenik metabolik hızı indirekt kalorimetrik yöntemle, vücut kompozisyonu ve tüm vücut kemik mineral yoğunluğu ise dual x-ray absorptiometre ile ölçülmüştür. Ayrıca, 3 günlük besin tüketim ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, egzersiz enerji harcaması, kullanılabilir enerji düzeyi ve enerji açığı belirlenmiştir. Katılımcılardan kadınlarda düşük enerji kullanılabilirliği ve yeme tutum ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Kullanılabilir enerji düzeyi; aerobik cimnastikçilerde 34,81±18,13, ritmik cimnastikçilerde 19,49±13,79, buz patencilerde 16,81±17,04 ve kontrol grubunda 43,31±10,49 kcal/kg YVA/gün olarak bulunmuştur. Düşük kullanılabilir enerji (≤30 kcal/kg YVA/gün) görülme oranı ise sırasıyla %41, %85, %83 ve %8'dir. Araştırma gruplarının %98'inde klinik düzeyde anlamlı (< -500 kcal/gün) enerji açığı saptanmıştır. Kronik kullanılabilir enerji göstergelerinin en fazla görüldüğü grup ritmik cimnastik grubudur (katılımcıların % 59'u 3 ya da daha fazla risk faktörü taşımaktadır). Tüm gruplarda sıvı tüketimi, makro besin ve minerallerin tüketimi günlük referans besin tüketimi değerlerinin altında kaydedilmiştir. Bu çalışma kapsamında değerlendirilen estetik sporlarla uğraşan kadın sporcular kullanılabilir enerji düzeyi yönünden yüksek risk altında olup, antrenman ve yarışma dönemlerinde bireysel olarak izlenerek kullanılabilir enerji düzeyinin sağlanması konusunda gerekli önlemlerin alınması zorunludur. Anahtar kelimeler: estetik sporlar, egzersiz enerji harcaması, enerji açığı, yeme bozukluğu, dinlenik metabolik hız