
2,395
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Hafif sıklet involutif yer değiştirme kutularının kriptografik özelliklerinin incelenmesi
Hafif sıklet şifreleme yöntemleri, IoT cihazlarının çeşitlenmesi ve yayınlaşması ile daha geniş kullanım alanına ulaşmıştır. Hafif sıklet şifrelemede kullanılan, tek doğrusal olmayan katman olan yer değiştirme kutularının kriptoanaliz yöntemlerine karşı dayanıklılığı aynı zamanda şifrelemenin de saldırılara karşı dayanıklılığı anlamına gelmektedir. Bu sebeple, tez çalışması kapsamında; hafif sıklet şifrelemede kullanılan S-kutuları, çeşitli kriptografik özelliklere göre incelenerek, doğrusal/diferansiyel kriptoanaliz yöntemlerine en dayanıklı S-kutularının sunulması amaçlanmıştır. 4-bit girişten 4-bit çıkışa ve 3-bit girişten 3-bit çıkışa haritalanan, bijektif, involutif tüm S-kutusu permütasyonları 10 kriptografik özelliğe göre incelenerek, kriptoanaliz yöntemlerine en dayanıklı S-kutuları tespit edilmiştir. Tez çalışmasında 3 × 3 boyutunda involutif 'Optimal' S-kutuları, doğrusal yaklaşım tablosunda en büyük mutlak değer 2, fark dağılım tablosunda en büyük değer 2 ve cebirsel derece 2 olacak şekilde tanımlanmıştır. 4 × 4 boyutunda involutif 'Optimal' S-kutuları, doğrusal yaklaşım tablosunda en büyük mutlak değer 4, fark dağılım tablosunda en büyük değer 4 ve cebirsel derece 3 olacak şekilde tanımlanmıştır. Optimal olan S-kutuları, geri kalan 7 kriptografik özellik olan; BIBO Örüntüsü, Doğrusal Dal Sayısı, Diferansiyel Dal Sayısı, Doğrusallık Frekansı, Diferansiyel Tekdüzelik Frekansı, Boomerang Bağlantı Tablosu Tekdüzeliği ve Diferansiyel Doğrusal Bağlantı Tablosu Tekdüzeliği açısından incelenerek sonuçlar ortaya konulmuştur. 5 × 5 boyutunda; doğrusal yaklaşım tablosunda en büyük mutlak değer, fark dağılım tablosu en büyük değer ve cebirsel derecede iyi özelliklere sahip S-kutuları genetik algoritma ile bulunarak, kriptografik özellikleri analiz edilmiştir. İncelenen kriptografik özelliklere göre en iyi değerlere sahip olan S-kutularının vektörel çıkış Boole fonksiyonlarından oluşan cebirsel ifadeleri optimizasyon işleminden geçirilmeden, bitslice kapı karmaşıklıkları analiz edilmiştir. Tez çalışmasında, hafif sıklet şifrelemede kullanılacak olan S-kutuları seçilirken 10 kriptografik özellik dikkate alınmış ve bu özelliklere göre en iyi değerlere sahip olan S-kutuları sunulmuştur.
Yapay zeka ile yemek tanıma ve özellik çıkarımı
İnsanların yaşamaları için beslenmeye ihtiyaç duymalarından kaynaklı olarak yiyecek- içecek endüstrisinin asla bitmeyeceği ve eskimeyeceği açıktır. Bu sebeple yiyecek endüstrisi gün geçtikçe büyüyen bir sektör haline gelmiştir. Teknoloji kullanımının yaygınlaşmasıyla dünyanın farklı yerlerinde bulunan gıdalar bile insanlar için artık tanınır duruma gelmiştir. Yiyecek türleri kalori miktarlarına, içinde bulunan besin öğelerine, işlem görme türlerine kadar pek çok farklı özelliğe göre sınıflandırılabilir. Yiyecek menüleri belirli hastalık durumlarında, sporcu beslenmelerinde, sağlıklı yaşam önerilerinde veya farklı dünya mutfaklarında değişkenlik gösterebilir. Bu çalışmanın seçilmesinde ki ana etken farklı durumlarda bulunan, farklı menü seçimleri yapması gereken kişilere yapay zeka uygulamaları ile yardımcı olmaktır. Son yıllarda, görüntü tanıma ve sınıflandırma alanında büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Görüntü tanıma, görüntü bölütleme, video bölütleme gibi pek çok alanda derin öğrenme çalışmaları yapılmıştır. Yapay zekaya dayalı birçok görüntü tanıma ve sınıflandırma yöntemi önerilmiş, bu yöntemler görüntü tespitinde doğruluğu ve verimliliği arttırmıştır. Görüntü tanıma uygulamaları, gıda tanımaya da uygulanmaktadır. Ancak gıda tanıma alanın da bulunan gıdaların çeşitliliği sebebiyle karmaşıklık derecesi yüksektir, tanımanın doğruluğu ve hızı daha düşüktür.Bu çalışma bu problemi çözmeye çalışmayı ve sinir ağına dayalı bir gıda görüntü tanıma yöntemi tasarlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, yiyecek görüntülerinin doğru tanımlanmasını otomatik gerçekleştiren ve yiyecek sınıfını tahmin eden, yiyeceklerin içerisinde bulunan besin değerlerini kullanıcıya sunan yapay zeka yaklaşımlarına dayalı yeni bir sistem tasarımı hedeflenmiştir. Sistemin eğitimi bölümünde yiyecekleri belirli kategorilere sınıflandırmak için evrişimsel bir sinir ağından oluşan derin öğrenme modeli oluşturulacaktır. Evrişimsel sinir ağ modeli derin öğrenmenin son yıllardaki güçlü bir tekniği olarak gösterilmektedir. Yiyeceklerin fotoğraf üzerinden tanınması ile bundan sonraki süreçte geliştirilebilecek pek çok uygulama için dayanak olması amaçlanmıştır.
Türkçe metinlerde duruş tespitinin büyük dil modelleri ile incelenmesi
Günümüzde sosyal medya platformları, çeşitli konular hakkında kişilerin bir konu hakkındaki görüşlerini an be an belirtebildiği önemli bir veri kaynağı haline bürünmüştür. Bu platformlar üzerinden paylaşılmış olan verilerden bilgi çıkarım işleminin elle yapılması, veri çokluğu sebebiyle imkansız hale gelmiştir. Böylece bilgi çıkarım işleminin otomatikleştirilmesi işlevinin önemi her geçen gün artmaktadır. Doğal Dil İşleme (DDİ) alanında "duruş tespiti" (stance detection), bir metin veya konuşmada yazarın ya da konuşmacının belirli bir konu, olay veya tartışma hakkındaki duruşunu (tutumunu) belirlemeye yönelik bir görevdir. Duruş tespiti, bir sınıflandırma problemi olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmada, bir metin için kişinin olumlu, olumsuz veya tarafsız bir duruş sergileyip sergilemediğini analiz etme amacıyla Türkçe etiketli bir veri kümesi oluşturulmuş ve oluşturulmuş olan veri kümesi makine öğrenimi yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Veri kümesi için X platformundan 8779 adet veri toplanmıştır. Veri kümesi Hedef A ve Hedef B olarak iki ayrı hedef ve her hedefe göre "Destekliyor", "Desteklemiyor" ve "Hiçbiri" etiketleriyle etkilenmiştir. Duruş tespiti görevi için hazırlanan veri kümesi, LSTM, GRU ve BERT modelleri ile işlenmiş ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Veri kümesinin hedefler arasındaki dengesizliği mevcut olduğu için, bu modeller ile birlikte örnek azaltma ve örnek artırma yöntemleri de kullanılmıştır. Gözlemlenen sonuçlarda, BERT modelinin, diğer modellere göre daha iyi performans gösterdiği saptanmıştır. Bu çalışma sosyal medya analizlerinde, kullanıcı eğilimlerini anlama açısından önemli katkılar sunmayı gaye edinmiştir.
Sondaj köpükleri özniteliklerinin görüntü işleme teknikleri ile çıkarımı ve yapay sinir ağları kullanarak veri analizi
ÖZETSONDAJ KÖPÜKLER ÖZN TEL KLER N N GÖRÜNTÜ LEMETEKN KLER LE ÇIKARIMI VE YAPAY S N R A LARIKULLANARAK VER ANAL ZVeli Mert ALTAKimyasal köpükler, bulundukları sıvıya göre dü ük yo unluk ve yüksekakmazlık gibi özelliklerinden dolayı, sıvı yoluyla ta ımanın önemli oldu uflotasyon, sondaj gibi endüstriyel i lemlerde ön plana çıkmaktadır. Ta ıyıcısıvıya yardımcı olan köpüklerin boyut, biçim gibi özniteliklerinin ta ımakapasitesini do rudan etkiledi i bugüne kadar yapılan ara tırmalarda ortayakonulmu tur. Yapılan çalı mada köpüklerin görsel özniteliklerini görüntüi leme metotlarıyla algılayacak ve YSA kullanılarak veri analizi yapabilecekbir model geli tirilmesi amaçlanmı tır. Bu amaca göre bölgesel e ikleme,Fourier Dönü üm üzerinden filtreleme gibi metotlar uygulanmı ve eldeedilen sonuçlar aktarılmı tır. Modele göre görüntü üzerindeki noktalarınpotansiyel bir kabarcık merkezi olup olmadı ı geli tirilen bir algoritma ilekontrol edilmi tir. Elde edilen potansiyel köpüklere açısal minimum takip,a ırlık merkezi bulma ve sınır takibi gibi metotlar uygulanmı tır. Sınırlarıbelirlenen köpüklerin yarıçap, alan, çevre gibi boyut ve biçim özellikleriçıkarılmı , kimyasal veriler ile birle tirilerek YSA kullanılarak veri analiziyapılmı tır. Yöntemde kullanılan tekniklerin algoritma açısından faydalarızamana dayalı olarak gösterilmi tir. Geli tirilen görüntü i leme modelinin,özellikle gürültülü köpük görüntülerinde literatürde yaygın olarak kullanılanyöntemlere göre daha ba arılı oldu u gözlemlenmi tir. YSA kullanılarakyapılan veri analizinin sonuçları incelenmi tir. Yapılan inceleme sonucugörüntü i leme metodu ile elde edilen köpük verilerinin YSA ile analizininmümkün oldu u gösterilmi tir.Anahtar Kelimeler: Görüntü i leme, Köpük Görüntülerinin Analizi,Kabarcık Görüntülerinin Analizi, Yapay Sinir A ları, Örüntü Tanıma.
Servis kalitesi destekli otomatik web servisleri yürütücüsü
Üniversitesi : TOBB Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiEnstitüsü : Fen BilimleriAnabilim Dalı : Bilgisayar MühendisliğiTez Danışmanı : Doç. Dr. Erdoğan DoğduTez Türü ve Tarihi : Yüksek Lisans-Haziran 2007Ömer MESC G LServis Kalitesi Destekli Otomatik Web Servisleri YürütücüsüÖZETBPEL birleşik web servislerde kullanılan bir endüstri standardıdır. BPEL ileweb servislerinden kurulu bir iş akışı oluşturulabilir ve bir BPEL yürütücüsüüzerinde işletilebilir. Standart BPEL ile web servislerinin dinamikçalıştırılması gerçekleştirilebilir; ancak otomatik servis seçim desteğisağlanamamaktadır. Bu tez kapsamında servislerin gerçek zamanlı seçiminisağlamak üzere BPEL diline servis kalitesi eklentisi yapılmıştır. Ayrıcakullanıcının tanımladığı servis kalitesi parametrelerini kullanan bazı basitservis seçim algoritmaları önerilmiştir. Böylelikle yürütücünün iş çıkarmayeteneği arttırılmıştır. Önerilen çözüm servis kalitesini destekleyecek şekildeaçık kaynaklı bir BPEL yürütücüsü, ActiveBPEL, üzerindegerçekleştirilmiştir. Ayrıca servis seçim algoritmalarının başarımını ölçmeküzere kapsamlı bir test ortamı geliştirilmiştir. Yapılan testler ile Servis KalitesiDestekli BPEL Yürütücüsü'nün BPEL süreçlerine ilişkin ortalama cevaplamasürelerini düşürerek sistemin genel başarımını arttırdığını gösteren sonuçlarsunulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Web servisleri, dinamik servis seçimi, QoS, BPEL, XML.1
Kablosuz sensör ağlarda servis kalitesi ve enerji tüketimi denetiminde enformasyon teorisi kullanımı
KABLOSUZ SENSÖR A LARDA SERV S KAL TES VE ENERJTÜKET M DENET M NDE ENFORMASYON TEOR SKULLANIMIRuken Z LANÖZETKablosuz sensör a larda kar ıla ılan problemlerden birisi de sensörlerde bulunankısıtlı enerji kaynaklarıdır. Genelde sensörlerin uzak ya da yerle im yerlerinindı ında çalı maları beklendi inden, pillerinin de i tirilmeleri ya da tekrar arjedilmeleri mümkün olamamaktadır. Bu da enerjinin en verimli ekildekullanılarak, sensör a ın ömrünün uzatılması gereklili ini ortaya çıkarmaktadır.Bu amaçla kullanılacak yöntemlerden en do alı, her bilgi gönderme a amasındasadece gerekli sayıda algılayıcıyı aktif durumda tutarak, di erlerinin enerjitüketimini engellemektir. Bunu yaparken seçilecek olan sensörlerin, istenilenalanı verimli bir ekilde kapsaması da sa lanmalıdır. Bu çalı mada, kapsamaalanına yayılmı en az sayıda algılayıcı aktif durumda tutularak a ömrününuzatılması, aynı zamanda da kapsama alanından yeterli bilginin alınmasıhedeflenmi tir. Böylece a ömrü ile servis kalitesi arasında bir optimizasyonyapılmaya çalı ılmı tır. Kapsama alanı ızgaralara bölünmü ve her ızgarada birsensörün aktif olmasını sa lamak amacıyla, algılayıcıların belirlenmesindeentropi kullanılmı tır. Önerilen yakla ım ile sensör a ın ömrünün, entropikullanılmaması durumuna göre uzadı ı saptanmı tır.Anahtar Kelimeler: Kablosuz Sensör A lar, Servis Kalitesi, Sensör Ömrü,Kapsama Alanı, Shannon Enformasyon Teorisi, Entropi, Izgara Tabanlı.
PIC mikrodenetleyiciler için gerçek zamanlı işletim sistemi
Günümüzde otomobillerde, görüntü sistemlerinde, cep telefonlarında, iletişim cihazlarında, biyomedikal uygulamalarda, endüstriyel otomasyon sistemlerinde gömülü sistemlerin uygulama alanları giderek yaygınlaşmaktadır. Gömülü sistemler üzerinde çalışmak üzere hazırlanan yazılımlar, donanım kısıtlarına rağmen genelde gerçek-zamanlı çalışırlar. Geleneksel yazılım sistemleri; gömülü sistemlerin gerek kısıtlı sistem kaynakları, gerek çok değişken uygulama gereksinimleri gerekse gerçek zaman kısıtları nedeniyle gömülü sistem ihtiyaçlarına cevap verememektedir. Genel amaçlı işletim sistemlerinin de gömülü sistemlerde kullanım kısıtları, gömülü sistemler için özel tasarlanmış gerçek zamanlı işletim sistemi geliştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. 1980'den sonra birçok devre elemanının aynı yonga içerisinde yer almaya başlaması ile mikrodenetleyici kavramı oluşmaya başlamıştır. Mikrodenetleyiciler sayesinde gömülü sistemlerin hem maliyetleri düşmüş hem de boyutlarında ciddi bir küçülme yaşanmıştır. Bu çalışmada; kolay bulunabilir ve ekonomik olmaları, geliştirme ortamının internet üzerinden veya üreticiden istendiğinde ücretsiz olarak elde edilebilmesi, çok geniş bir kullanıcı kitlesine sahip olmaları, oldukça basit sıfırlama, saat sinyali ve güç devreleri gerektirmeleri PIC mikrodenetleyicilerin seçilmesini sağlamıştır. Proje Microchip MPLAB tümleşik geliştirme ortamında, ANSI C uyumlu MPLAB C18 derleyicisiyle geliştirilmiştir. Gömülü sistemlerde kullanılmak amacıyla tasarlanan PICOS, 8-bit PIC ailesinin en gelişmiş serisi olan PIC18Fxxx serisi ile 16-bitlik PIC24xxx ve 32-bitlik PIC32xxx serileri için geliştirilmiş gerçek zamanlı bir işletim sistemidir. PICOS, geliştirilmesi esnasında istenirse çağrı üstünlüğü prensibi istenirse işbirlikçi prensip ile çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır. Oldukça küçük, basit ve kullanımı son derece kolaydır. Tüm fonksiyonlar ve değişkenler Türkçe olarak tanımlanmıştır. Çok düşük RAM, ROM bellek kullanımı ve işlemci yükü getirmektedir. Oldukça basit bir çekirdek yapısına sahiptir.
Oracle için veri tabanı yönetim aracı ve performans analizi
Bu tez çalışmasında, Oracle performans sorunları ve etkin çözümlerin nasıl olabileceğine değinilmiştir.Bu tez kapsamında geliştirilen DBAExplorer programı Oracle VTYS için hazırlanmış bir veri tabanı yönetim aracıdır. Yazılan program, veri tabanına hızlı erişim sağlayan Borland Delphi 7.0 programlama dili ile geliştirilmiştir. Programın hazırlanmasında veri tabanı erişim yöntemleri incelenmiş, en hızlı ve etkin bağlanma şekilleri araştırılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda en etkin performans yöntemleri ve SQL cümleleri bulunmuş ve hazırlanmıştır.
Kablosuz algılayıcı ağlarında sıcak nokta probleminin çözümü için yöntemler
Kablosuz Algılayıcı Ağlar, yapısal olarak kablosuz bir ortam aracılığı ile birbirine bağlanmış çok sayıda algılayıcı düğümden oluşur. Bu düğümler kendi ağlarını organize edebilme yeteneğine sahiptirler. Bu sebeple düğümler arasında daha önceden programlanmış bir ağ topolojisine gerek yoktur. Bu ağlarda, pil performansı yaşam ömrünü belirlediği için pil performansına bağlı olarak bazı kısıtlamalar ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple algılayıcı düğümler, zamanlarının büyük bir kısmını düşük güç tüketimi ilkesine bağlı olarak ?uyku? durumunda geçirirler. Diğer zamanlarda ise gelen düğüm verilerini işlerler.Algılayıcı düğümler kendi komşu düğümlerini bilirler. Böylelikle, düğümler güç ve görev dağılımını dengeleyerek bir performans artışı gösterebilirler. Belirli bir bölgedeki çok sayıda algılayıcı düğüm için tamamının aynı anda algılama görevini yerine getirmesine gerek yoktur. Kaynakların düğümler arasında uygun paylaşımı ve düğümler arası etkin yönlendirme yapılması bu ağlarda önemlidir.Temel olarak eniyileme durumu için kısıtlamalar eşitlik veya eşitsizliklerden oluşur. Bu durum oluşturulurken sürekli değişkenler kullanılır ve bu değişkenler tek bir doğrusal amaç işlevine sahip değişkenlerdir. Bu durum doğrusal program olarak adlandırılır. Doğrusal programlamada temel amaç, birçok uygun seçenek arasından belirlenmiş hedef için en uygun çözümün seçilebilmesidir.
Bayes teoremi ve yapay sibir ağları modelleriyle borsa gelecek değer tahmini uygulaması
Borsa, sadece serbest piyasa içinde yer alan bir yatırım amacı değil, aynı zamanda ekonominin nabzını ölçen bir göstergedir. Borsa ve dolayısıyla hisse senetleri ile fonlar, uzun zamandır yatırımcılar, araştırmacılar ve bilim dünyası için çok önemli ve gizemini koruyan bir konu olmuştur. Borsa sayesinde, yatırımlarını doğru değerlendirebilenler büyük kazançlar sağlayabilmişken, çok büyük kayıplar yaşayanlar da olmuştur. Böyle büyük kazanç ve kayıplar söz konusu iken, yatırımcıların doğru tahmin yapabilmeleri için yardımcı bir destek sistemi kullanma ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışmada, bir yatırım aracı olan borsa içinde yer alan ve ETF adı verilen fonlar için, teknik analiz ve karar destek sistemleri tasarlanmış ve bu sistemlerin başarımları kıyaslanmıştır. Bu amaçla, sistemde kullanılan her ETF'in kapanış değerleri kullanılarak teknik analiz yöntemleri kullanılmış ve bu yöntemlerle bir uzman sistem tasarlanarak ETF'lerin ertesi günkü değerleri tahmin edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, başarım karşılaştırması için, teknik analiz sonuçları bir yapay sinir ağına (YSA) girdi olarak verilmiş ve yine ertesi günü tahmin etmeye çalışan bir karar destek sistemi oluşturulmuştur.
Yüz ifadelerinin duygusal olarak değişikliğe uğratılıp üç boyutlu yüz canlandırması üretilmesi ve sistemin imge eşleme ile geliştirilmesi
Bu tez çalışmasında, üç boyutlu bir sanal yüz ifadesi canlandırma sistemi tanıtılmıştır. Önerilen sistem, işaretçi tabanlı olarak elde mevcut bulunan performans bilgisinden faydalanarak, sisteme sağlanan üç boyutlu sanal kafa modeli üzerinde yüz ifadelerinin canlandırmasını oluşturmaktadır. Oluşturulan canlandırma yüz ifadeleri, göz ve göz kapağı hareketleri, kafanın konum değiştirme ve dönme hareketlerinden oluşmaktadır. Geliştirilen sistemde, canlandırmanın oluşturulması sırasında kullanılan yüz ifadelerinin duygusal olarak değiştirilmesine olanak sağlanmaktadır. Oluşturulan canlandırmaya sinirli olma, şaşırma, üzgün olma, uykulu olma ya da mutlu olma halleri eklenerek, bir performans verisinden farklı yüz canlandırmaları elde edilebilmektedir. Çalışma sırasında bir de nesne eşleme yöntemi geliştirilmiştir. Nesne eşleme, görüntü işleme alanındaki temel problemlerdendir. Geliştirilen yöntem ile nesne eşleme problemi çizge eşleme problemine dönüştürülerek çözülmektedir. Önerilen yöntemde, aralarında eşleme bulunacak olan çizgelerin l1 normuna gömülmesi ile oluşan iki dağılım arasında Toprak Taşıyıcı Mesafesi algoritması kullanılarak benzerlik değeri bulunmaktadır. Geliştirilen sistemin ve nesne eşleme yönteminin başarım sonuçları tezde sunulmuştur. Bu tez çalışmasında ayrıca, geliştirilen yüz ifadesi canlandırma sistemi ve nesne eşleme yönteminin birlikte kullanılmasıyla oluşturulacak bir sistemin tasarımı önerilmiştir.
Genetik programlama ile akışkan kontrolü tahmini
Akışkanlar mekaniği, adından da anlaşılabileceği gibi, akışkan maddelerin dengesini(durgun akışkanlar) ve hareketteki akışkanların özelliklerini inceleyen bir bilim alanıdır. Akışkanlar mekaniğindeki temel problemlerden biri boru içinde akan sıvının basınç düşümünü hesaplamaktır. Bunun için Navier-Strokes denklemlerinden yararlanılır. Basınç düşümü hesabına göre seçilen doğru parametreler, imalat süresini ve doğrudan maliyeti etkilemektedir.Genetik programlama, Darvin'in evrim teorisi temel alınarak bilgisayarların sonucu otomatik olarak keşfetmesini sağlayan bir tekniktir. Genetik programlama, ele alınan problemin yapı taşlarından oluşturulan muhtemel ilkel çözüm tarzlarının belli bir uyum kriterine göre evrilerek mükemmelleşmesini amaçlayan bir evrimsel algoritma olarak da tanımlanabilir.İlgili malzeme ve ortam koşullarına göre elde edilen gerçek basınç düşümü verilerinden öğrenme ve doğrulama veri setleri düzenlenmiştir. Basınç düşümü tahmini problemi için farklı genetik işlemci değerleri ile farklı deneyler yapılmış ve geliştirilen modeller ışığından %70 başarım değerinde bir basınç düşümü tahmini modeli elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, GP yaklaşımının başarılı modeller ürettiği göstermiştir. Modellerin başarısını onaylamak için Matlab CFD simülasyonu hazırlanmış ve GP modelinden çıkan sonuçlar simülasyon değerleriyle ve gerçek veri değerleriyle karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonucunda GP'nin gerçeğe yakın sonuçlar ürettiği ve geliştirmeye açık bir modelleme olduğu için iyileştirmelerle daha büyük başarım oranlarına sahip sonuçlar vereceği ispatlanmıştır.GP kullanılarak farklı malzeme ve ortam koşullarına göre modellerin geliştirilmesi basınç düşümü problemine ve maliyetine önemli katkı sağlayacaktır. Modelleme için hazırlanan GP yazılımı mühendislik alanında cevabın bilindiği fakat sorunun bilinmediği ters problemlere kolaylıkla uygulama şansına sahiptir.
Çoklu robot sistemlerinde robotlar arası haberleşme ve işbirliği kullanılarak arama verimliliğinin artırılması
Bu tez çalışmasında çoklu robot sistemleri ile gerçek zamanlı olarak yapılan bir arama görevinde robotlar arası haberleşmenin sistem başarısına olan etkisi benzetimler ve robot uygulamaları yapılarak incelenmiştir. Yapılan ilk çalışmada engellerin bulunmadığı doğrusal bir alan üzerinde robotların iletişim kurabildiği ve kuramadığı iki farklı arama davranışı üzerinde durulmuş ve iletişimin arama başarısına olan etkisi ölçülmüştür. Devam eden çalışmalarda ise daha fazla sayıda robot kullanılarak üzerinde duvarlar ve engeller bulunan daha gerçekçi bir alan içerisinde arama davranışı gerçekleştirilmiş ve arama sırasında her bir robotun yaptığı arama ile ilgili harita bilgisini hafızasında tutması ve gerektiğinde bu bilgiyi iletişim mesafesinde bulunan diğer robotlarla paylaşması sağlanmıştır. Yapılan benzetim ve deneylerde çok robotlu işbirlikli bir arama senaryosunda robotlar arasındaki iletişim mesafesinin robotlar arasındaki işbirliğine ve dolaysıyla da arama başarımlarına olan etkisi ölçülmeye çalışılmıştır. Yapılan diğer bir çalışmada ise robotların sadece yaymış oldukları RF işaret şiddetleri kullanılarak ve başka herhangi bir konumlandırma yöntemi olmaksızın arama yapılacak ortama dağılmaları amaçlanmıştır. Burada dağılma davranışı doğada bakteriler gibi tek hücreli canlıların besin arama davranışlarından esinlenilerek geliştirilmiş bir yöntem olan bakteri beslenme eniyileme yöntemi kullanılarak robotların kendilerini istenilen şekilde konumlandırmaları ile sağlanmıştır.
Restful web servisleri ile e-sağlık sistemleri gerçekleştirimi
Günümüzde çoğu hastane bilgi sistemi, hastanelerin kendilerine özgü işleyişi ve talepleri doğrultusunda geliştirilen, hiçbir standarta dayanmayan bilgi sistemleri olarak çalışmaktadır. Şu sıralar yazılım firmaları bu sağlık bilgi sistemlerini Sağlık Seviye 7 (Health Level 7 ? HL7) gibi standartlara uyumlu hale getirmeye çalışmaktadır. Fakat hastane otomasyonlarının baştan hastanelere özelleştirilmiş şekilde geliştirilmesi sonucu bu çevirme işlemi çok maliyetli olabilmektedir. Sağlık bilgi sistemlerinin hem sağlık hizmetlerinden faydalanacak kişiler hem de bu sektörde çalışanlar için daha kaliteli hizmet sağlaması ve bununla beraber sağlık masraflarının azaltılmasını başarmak için Elektronik Sağlık Kayıtları'nın (Electronic Health Records - EHR) farklı uygulamalar üzerinde paylaşımı ve transferi kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu sayede er ya da geç elektronik sağlık kayıtlarının belirli bir standart kapsamında oluşturulması gerekmektedir.Bu çalışmanın amacı standartlara uygun biçimde elektronik sağlık kaydı tutan web-tabanlı bir Hastane Bilgi Sistemi (HBS) geliştirmektir. Bu web-tabanlı bilgi sistemi sadece sağlık kuruluşunun kendi iş süreçlerine özel yapılandırılmış değil, aynı zamanda dinamik bir yapı ile hem yeniliklere anında adapte olabilmeli hem de ulusal ve uluslararası sağlık bilgi sistemleri ve diğer uygulamalarla da beraber çalışabilen bir yapıya sahip olmalıdır.Bu çalışma kapsamında HL7 mesajlaşma ve içerik standardı kullanılacaktır. Sistem Web 2.0 standartları ve Service Tabanlı Mimari (Service Oriented Architecture - SOA) yaklaşımı kullanılarak geliştirilecek, metotlara ve verilere web servisleri ile erişilecektir. Kullanılacak web servisleri Temsili Durum Transferi (Representational State Transfer ? REST, RESTful Web Services) yaklaşımı ile elektronik sağlık kayıtlarının sadece basit HTTP komutları ile erişimini sağlayacaktır. Çalışmanın sonunda basit bir hasta takip sistemi prototip olarak sunulacaktır.Anahtar Kelimeler: HL7, ESK, RESTful, HBS
Yazılımların servis olarak sunulması: Servis-yönelimli mimari ile geliştirilen bir sesli iletişim uygulaması
Son 25 yılda yazılım geliştirme yaklaşımları ve süreçlerinde meydana gelen gelişmeler incelendiğinde, her yeniliğin bir öncekinin tamamlayanı ve geliştirilmiş şekli olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Servis-Yönelimli Mimari (Service-Oriented Architecture, SOA) son yıllarda yazılım geliştirmede tercih edilen ve yaygınlık kazanan bir yazılım mimarisi yaklaşımıdır ve hızla gelişen web teknolojilerini barındırmaktadır. SOA'nın standart yazılım mimarilerinden farkı, yazılım sisteminin iç ve dış sistemlerle ve yazılım parçalarıyla etkileşiminin servis-temelli olması, yazılımın ihtiyaç duyduğu işlevleri servis (hizmet) olarak diğer parçalardan alıyor olmasıdır. SOA'nın devamı olarak ortaya çıkan, yazılımların uzaktan kullanımını öngören daha yeni bir yaklaşım ise Servis Yazılımları (Software as a Service, SaaS), yada yazılımların servis olarak sunulmasıdır. SaaS'da sadece yazılımın işlevleri değil, fakat yazılımın tamamı lisanslama yöntemiyle kullanılabilmektedir. SaaS ekonomik ve işlevsel olarak faydalı bir model olarak kabul görmeye başlamıştır. Bu tez kapsamında yazılımların servis olarak sunulması (SaaS) konusu incelenmiş, kullanılabilecek teknikler, yöntemler ve bu yaklaşımın getireceği kazançlar sunulmuştur. Ayrıca, iletişim ve ses hizmetlerinin SaaS olarak sunumu incelenmiş, örnek bir ses hizmetleri SaaS uygulaması geliştirilmiş ve sunulmuştur.
Mekansal veritabanlarında hızlı sorgulama
Mekânsal verilerin kullanımı gün geçtikçe artmakta, kullanıldığı alanlar da çeşitlilik kazanmaktadır. Bu verilere hızlı ulaşabilmenin yolları incelenmeye devam etmekte, veritabanları üzerinde kullanılan mekansal fonksiyonlar ve indekslerin kullanımı da önem kazanmaktadır.Bu çalışmanın amacı, seçilen bir veritabanı üzerinde kullanılan geometri tipleri, hızlı erişim için desteklenen fonksiyonlar, indeksler ve operatörleri incelemek, Spatial(mekânsal) indeks kullanımı, fonksiyon ve operatörlerin analizlerdeki önemi, veriye daha hızlı erişim için sorguların tasarımında dikkat edilmesi gereken noktalar belirlenmeye çalışıltırılmıştır. Tez kapsamında ASP.NET teknolojisi kullanılarak geliştirilen uygulama kullanılarak Akım Gözlem İstasyonu, Akarsu, Nehir, Göl ve Baraj gibi mekansal veriler için, yaygın olarak kullanılan sorgular tasarlanmıştır. Geliştirilen uygulamada Google Maps ve Geoserver gibi web servisleri üzerinden sunulan haritalar da altlık olarak kullanılmıştır.Mekânsal veriler üzerinde kullanımına izin verilen indekslerin performansı, çalıştırıldıklarında kullandıkları işlemci zamanı, üretilen sorgu planları kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan testler sonucunda operatör seçimi ve mekansal indeks parametreleri kullanımının veriye hızlı erişim için hayati öne taşıdığı görülmüştür.
Öbek bilgisayarlarda paralel FP-growth gerçekleştirimi
Teknolojinin gelişmesiyle verilerin miktarında ve çeşitliliğinde bir artış gözlemlenmiştir. Bu artış, veri işleme yöntemlerinde yeni ihtiyaçları gündeme getirmiştir. Veri madenciliği bu ihtiyaçlara cevap verebilmek amacıyla geliştirilen büyük veri ambarlarından yararlı bilgi elde etme sürecidir. Veri madenciliği kapsamında, çoklukla gereksinim duyulan ve araştırılan konulardan biri sık öge küme madenciliğidir. Sık öge küme madenciliği için farklı algoritmalar üretilmekte ve incelenmektedir. Ancak, fiziksel kapasitelerin sınırlı olmasından dolayı seri algoritmalar artan veri miktarını karşılamaya yetmemektedir. Bu durum paralel hesaplamayı gündeme getirir. Paralel algoritmalarla, zamandan ve kaynaktan (depolama, hafıza gibi) tasarruf edebilmek amaçlanır. FP-Growth, sık öge kümelerini bulmak için geliştirilen bir veri madenciliği algoritmasıdır. Literatürde FP-Growth, işlenecek veritabanını sadece iki kez tarama ve sık ögeleri bulurken kullandığı sık örüntü ağacı özelliği ile bilinir. Kullandığı bu ağaç yapısı ile daha verimli bir algoritma sunar. Bu çalışma içerisinde FP-Growth algoritmasına, paralel programlar yazmak için geliştirilen bir kütüphane olan MPI ile kodlanan üç farklı paralel yaklaşım önerilmektedir. Bu yaklaşımlarda temel alınan şey, paralel uygulama sırasında düğümlerin tümünde veritabanının mevcut olup olmadığıdır. Ek olarak, paralellik için görev dağılımı esas alındığından görev dağılımının statik ya da dinamik olması da diğer bir parametredir. Bu yaklaşımların iki farklı öbek bilgisayar üzerinde performans analizi gerçekleştirilmiştir. Çıkan sonuçlara göre, veritabanının mevcut olduğu iki yaklaşımın ağaç gönderimi esasına dayanan diğer yaklaşıma göre daha iyi sonuç verdiği gözlemlenmektedir. Her ikisi için de, paralel algoritma iki işlemciyle çalıştığı durumda bile çalışma zamanını dörtte bir oranında azaltmaktadır. Buna ek olarak, daha iyi sonuç veren iki algoritma içerisinde görev dağılımının dinamik olarak gerçekleştiği durum statik görev dağılımlı yaklaşımdan daha iyi sonuç vermektedir.
Şekil tanıma problemi için çoklu eşlemenin sonsuz norm uzaklığı altında gerçekleştirilmesi
Çizge eşleme birçok şekil tanıma algoritmasının merkezinde yer alır. Çizge eşleme algoritmalarının büyük bir bölümü çizge düğümleri arasında bire bir bağlantı aramaktadır. Ancak bir çizgenin düğümlerinden oluşan bir alt kümeyi başka bir çizgenin düğümlerinden oluşan bir alt kümeyle çoklu bağlantı ile karşılaştırmak daha gerçekçi bir yaklaşımdır. Bu tezde çizge düğümleri arasında çoklu eşleme yoluyla bir benzerlik ilişkisi aranmıştır. Çoklu eşlemeyi çizgeler üzerinde gerçekleştirebilmek için çizgeler norm uzayda nokta kümeleri biçiminde ifade edilmiştir. Norm uzaydaki nokta kümelerini karşılaştırmak için polinom zamanda çalışan ve doğal yoldan çoklu eşleme yapan kullanışlı algoritmalar vardır. Bu nedenle çizge eşleme problemi nokta eşleştirme problemine indirgenmiştir. Çizge düğümleri arasındaki uzaklıkların izometrik şekilde korunarak norm uzayda noktalar biçiminde ifade edilmesi öncelikli amaçlardan biri olmuştur. Yapılan deneylerin sonuçlarına göre bu yaklaşımın çizge eşleme probleminin çözümündeki etkinliğini arttırmak için referans noktalarıyla eşleme yöntemi geliştirilmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmaların sonuçları paylaşılmış ve deneysel olarak yöntemin şekil tanımadaki başarımı gösterilmiştir.
Kablosuz algılayıcı ağlarında veri benzerliğinin yaşam süresine etkilerinin doğrusal programlama ile incelenmesi
Elektronikteki gelişmeler, ucuz kablosuz algılayıcıların üretilmesine izin verirken bu da kablosuz algılayıcı ağların kullanıldığı uygulamaların artmasını beraberinde getirmiştir. Algılayıcıların yaygın kullanılmasına etken olan en önemli özellikleri altyapısız, erişimden uzak ve farklı koşullar altında çalışabilmeleridir. Ancak bu özellikler sebebiyle algılayıcıların enerji kısıtlamaları kablosuz algılayıcı ağların planlama ve kullanımında önemli bir yer tutmaktadır. Algılayıcıların enerjisini en iyi şekilde kullanmak ve ağ ömrünü eniyileyebilmek için çeşitli protokoller ve yönlendirme algoritmaları geliştirilmiştir. Algılayıcıların enerjilerini uzun süre kullanabilmeleri için ağ içindeki trafiği dengeli bir şekilde yönlendirmek önemlidir. Kablosuz algılayıcı ağlarda yaşam süresini uzatma problemi bir eniyileme problemi olup eniyileme problemlerinin çözümünde doğrusal programlama kullanımı yaygındır. Bu tez çalışmasında da kablosuz algılayıcı ağının yaşam süresini eniyilemek için doğrusal programlama modelleri kurulmuş, ayrıca algılayıcıların topladıkları veriler arasında olabilecek korelasyon durumu da doğrusal programlama içerisine katılmıştır. Yapılan testler sonucunda kullanılan modelin sadece akış eniyilemesi yapılan sistemlerden daha uzun bir ağ ömrü sağladığı görülmüştür.
Yazmaç öbeğini geçici hatalara karşı korumak için yerleşik karşılaştırıcılı sram bit hücrelerinin kullanılması
Uzaydan dünyaya gelen yüklü ışınların veya alfa parçacıklarının neden oldukları geçici hatalar güvenilir mikroişlemcilerin tasarımında giderek önemli bir sorun haline gelmektedir. Transistör yoğunluğu ve işlemci alanı artışındaki eğilim önümüzdeki yıllarda geçici hataların daha da önem kazanacağını göstermektedir. Geçici hataların önlenmesinde yaygın olarak kullanılan artıklık yöntemleri, yüksek maliyetleri nedeniyle, başarım açısından hassas bir bileşen olan yazmaç öbeğinde kullanılmaya pek elverişli değildir. Pek çok çağdaş işlemcide üretilen sonuçları saklamak için büyük boyutlu bir yazmaç öbeği kullanılır ve saklanan değerler uzun süreler boyunca yazmaç öbeğinde kalabilirler. Yazmaç öbeğinin geçici hatalara karşı korunması büyük önem taşımaktadır. Bu tezde yazmaç öbeğinin gerçekleştiriminde kullanılan SRAM bit hücrelerinde devre düzeyinde değişiklik yapılarak verinin bir kopyasının daha tutulması ve yerleşik karşılaştırıcılar kullanılarak bu iki kopyanın birbiri ile karşılaştırılması ve bu sayede oluşabilecek bit hatalarının saptanabilmesi önerilmektedir. Yapılan deneysel çalışmalar ile önerilen tasarım kullanılarak düşük alan, güç ve gecikme maliyetleri ile yazmaç öbeğinin geçici hatalara karşı korunabildiği gösterilmiştir.
Genetik algoritmalar ile portföy performans eniyilemesi için teknik analiz göstergesi seçimi
Teknik analiz göstergesi kullanımı, finans tahmini yaparken en çok başvurulan teknik analiz yöntemlerinden biridir. Genellikle bu göstergeler, teknik analiz esnasında alım ve satım kuralları oluşturmak için kullanılırlar. Bazı istatistiksel analizler sonucu, teknik göstergeler için belirli anahtar parametre değerleri bulunmuştur. Bu değerler genellikle yuvarlanmış ve sade sayılardan oluşmaktadır. Böylece oluşturulan kurallar daha kolay hatırlanabilir olmaktadır. Ancak, bu kurallar yatırımcıya değişen piyasa koşullarında nasıl davranması gerektiği konusunda bir bilgi vermez. Hangi teknik gösterge kuralının, hangi durumda ve hangi değerler ile kullanılması gerektiğini bilmeyen bir yatırımcı, yanlış bir kural seçimi sonucu çok büyük kayıplar yaşayabilir. Bu tez çalışmasında birkaç farklı ETF performansı farklı teknik göstergeler kullanılarak analiz edilmiştir. Teknik gösterge parametreleri genetik algoritmalar yardımı ile eniyilenmiş, böylece analiz edilen her teknik gösterge için ETF'ler üzerinde en iyi performansı veren parametreler elde edilerek kurallar oluşturulmuştur. Tez çalışması süresince kullanılan her teknik gösterge için, farklı piyasa şartları (yükselen piyasa trendi ve alçalan piyasa trendi) göz önünde bulundurulmuş ve bir ETF veya birden fazla ETF aynı anda kullanılarak en iyi performansı veren kurallar üretilmiştir. Üretilen kurallar test verileri üzerinde uygulanarak, kuralların başarımları hesaplanmıştır. Ayrıca, daha iyi performans elde edebilmek için tek bir teknik gösterge için kural oluşturmak yerine farklı teknik göstergelerin birleştirilmesiyle yeni kurallar üretilmeye çalışılmıştır.
Morecon: Mobil yazılım uygulamaları için bağlam-duyarlı ve servis tabanlı bir arakatman yazılımı
Mobil cihazların hızla yaygınlaşması ile birlikte bu cihazlar için geliştirilen uygulamalar da çeşitlilik kazanmaktadır. Bu cihazlarla ilgili en önemli kavramlardan birisi "bağlam-duyarlılık" (context-awareness) dir. Bu kavram, mobil cihazların taşıyan kişinin özelliklerine ve cihazın bulunduğu ortama ve çevreye göre tepki vermesi, üzerindeki uygulamaları duruma göre uyarlamasını ifade eder. En bilinen ve yaygın kullanılan bağlam-duyarlılık bilgilerinden birisi "yer" (location) bilgisidir. Örneğin, mobil cihaz bulunduğu yere göre (GPS bilgisi) kişiye yapılacak işlerini bildirebilir, ya da yerel reklam bilgileri sunabilir. Bu tez çalışmasında bağlam-duyarlılık konusunda daha önce yapılan çalışmalar ve mobile cihazlarda bağlam-duyarlı uygulama geliştirebilmek için geliştirdiğimiz MoReCon adlı arakatman yazılımı (middleware) sunulmuştur. MoReCon, uygulamalardan bağımsız olarak bağlam-duyarlılık konusunda gerekebilecek her türlü bilgiyi sağlayan ve saklayan kapsamlı bir arakatman yazılımdır. Bu yazılım RESTful web servisleri ile esnek bir şekilde erişilebilir, bağlam bilgilerini esnek bir şekilde saklama, erişme ve güncellemeyi sağlayan basit bir protokole sahiptir. MoReCon, mobil cihazlar üzerinde çalışmak üzere küçük olacak (compact) şekilde tasarlanmıştır.
Müzikle şifreleme-veri gizleme sistemi tasarımı ve gerçeklenmesi
Gizli kalması gereken verilerin hızlı bir şekilde verinin kaynağından hedefe ulaşması için günümüzde internet gibi herkese açık ve güvensiz kanallar kullanılmaktadır. Bu verilerin güvenliğini sağlamak kimi zaman hayati önem taşıdığından farklı şifreleme yöntemleri dünyanın dört bir yanında geliştirilmekte ve kullanılmaktadır. Bu duruma bir başka yaklaşım ise; veri güvenliğini veriyi gizleyerek sağlayan steganografik yöntemlerdir. Bu çalışmada, güvenlik seviyesini arttırmak için şifreleme ve veri gizleme bir arada kullanılmaktadır. Şifreleme için öncelikle AES-256 algoritması kullanılmakta ve algoritmanın çıktısı olan veriler, gizlenirken kullanılacak taşıyıcı ses dosyasındaki müzik eserinin notalarının kullanılan özelliklerinden elde edilen değerlerle sonlu alanda çarpma yapmak suretiyle şifrelenmektedir. Daha sonra, yine bu nota değerlerinden oluşturulan kurala göre, şifrelenmiş veriler, taşıyıcı ses dosyası içerisine gizlenerek ortaya şüphe çekmeyen ve şifrelenmiş veri taşıyan ses dosyaları çıkarılmaktadır. Taşıyıcı ses dosyasındaki müzik eserinden elde edilen değerler, hem şifreleme aşamasında hem de veri gizleme aşamasında anahtar niteliğinde kullanıldığından, kaynaktan hedefe yapılacak dosya aktarımından önce herhangi bir veri aktarımına ve anahtar paylaşımına ihtiyaç duyulmamakta ve güvensiz kanaldan anahtar paylaşımı yapılması sorununu ortadan kaldırmaktadır. Tasarlanan sistem, girdiler ne olursa olsun oluşacak çıktıdan aynı nota değerlerinin elde edilebileceğini ve yapılan işlemlerin matematiksel olarak tersinin yapıldığı veri ayıklama ve çözme aşamalarının ardından doğru veriye kesin olarak ulaşılacağını garantilemektedir. Tasarlanan sistemin gerçeklenmesi birbirleriyle haberleşen yazılım ve donanım birimleri tasarlanarak yapılmıştır. Hız kısıtları göz önünde bulundurularak sistemin yazılım ve donanımda çalışacak alt sistemleri belirlenmiş ve donanımda 2524 Mbps gibi bir şifreleme hızına ulaşılmıştır.
Güvenli ve kullanışlı resim-şifre yöntemlerinin tasarlanması ve gerçekleştirilmesi
Kullanıcı adı ve şifre kullanarak kimlik kanıtlama güvenli erişim gerektiren uygulamalar için çok yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Kullanıcıların çok kolay tahmin edilebilen şifreler seçmesi bir sistemin veri transferinde ve altyapısında aldığı diğer güvenlik önlemlerini etkisiz ve anlamsız kılmaktadır. Kullanıcılar için hem güvenli hem kullanışlı kimlik kanıtlama sistemleri gerekmektedir.Bu tezde metin tabanlı şifrelere alternatif olarak sunulan grafik şifre yöntemlerini inceliyoruz. İnsanların grafiksel bilgileri sözel veya metinsel bilgilerden daha kolay hatırlamaları gerçeğinden yola çıkarak, grafik şifre sistemlerinin başarılı olabileceğini düşünüyoruz. Fakat geliştirilen sistemin kullanışlı olması kadar güvenli olması da değişmez bir gereksinimdir. Güvenlik ve kullanışlılığı bir arada temin etmek zordur ve kullanıcıyı yakından ilgilendiren birçok sistem gibi grafik şifre yöntemlerinin de temel problemlerinden bir tanesidir. Grafik şifre çalışmaları farklı bakış açıları ve yeni sistemlerle desteklenerek devam etmektedir ve göreceli olarak başarılı yöntemler geliştirilmiştir. Fakat bu yöntemlerin gerçek hayatta kullanıma geçmesi insanların alışkanlıklarından vazgeçmeleri ile mümkün olabilmektedir. Bu tezde başarılı grafik şifre yöntemlerinin pratikte kullanımına yönelik bir çalışma yaptık ve açık kaynak kodlu bir ağ tarayıcı eklentisi geliştirdik. Bu eklenti ile uygulamaların metin tabanlı şifre yöntemlerini değiştirmelerine gerek duymadan grafik şifrelerin kullanılabilmesini sağladık. Sunulmuş olan grafik şifre tasarılarından başarılı bir yöntem olan PassPoints yöntemini seçtik ve geliştirme ortamına uygunluğunu inceleyerek gerekli uyarlamaları yaptık. GPI, GPIS isimlerinde yeni tasarılar sunduk, güvenlik ve kullanışlılık deneylerini gerekli karşılaştırmaları yaparak gerçekleştirdik. Tüm bu çalışmaların amacı, kullanışlı, hatırlaması kolay şifreler oluşturulabilen güvenli grafik şifre tasarımları sunmak ve bu tasarımları pratik kullanıma elverişli bir uygulama olarak gerçekleştirmektir.Anahtar Kelimeler: grafik şifre, kimlik kanıtlama, güvenlik, kullanışlı güvenlik
Ağaç ve çizge veritabanlarında hassas bilgi gizleme
Veritabanı yayınlama kuruluşların bazen ihtiyaç duyduğu yararlı bir işlemdir. Fakat bu her ne kadar iyi bir işlem olsa da, hassas bilgileri açığa çıkarmak suretiyle tehdit edici olabilmektedir. Bugünlerde, birçok ileri seviye veri madenciliği uygulaması geliştirildiğinden, bu veri madenciliği uygulamalarının yayınlanan veritabanı üzerinde uygulanmasıyla, veritabanında saklı olan hassas bilgiler açığa çıkabilir. Dolayısıyla olduğu gibi veritabanı yayınlamak güvenli bir veritabanı yayınlama değildir. Bu yüzden veritabanındaki hassas bilgiler ilk önce tanımlanmalı ve sonra da elenmelidir. Bu işlem sterilize etme işlemi olarak adlandırılır. Hassas bilgi gizleme daha çok hareket tipi veritabanları bağlamında oldukça çalışılmıştır. Fakat aynı zamanda hassas bilgi gizlemenin ağaç ve çizge tipi yapısal veritabanları için de çalışılması gerekmektedir. Bu tezde, hassas bilgi gizleme ağaç ve çizge tipindeki veritabanlarını da içerek şekilde genişletilmiştir. Bu çalışma her iki veritabanında hassas bilgi gizleme problemini tanımlamakta ve çözümler geliştirmektedir. Bunun yanı sıra FISHER adında, işlemler, dizgiler ve zaman-mekân izleri gibi diğer veritabanlarında da hassas bilgi gizleme yapabilecek bütüncül bir uygulama geliştirilmiştir.
Ağ üzerinden yavaşlama tabanlı anomali tespiti
Bu çalışmamızda, bilgisayarlarda meydana gelen bazı anomalilerin neden olduğu yavaşlamayı, bilgisayar dışından ve edilgen olarak tespit etmeyi amaçlayan bir yaklaşımı test ediyoruz. Bu yaklaşımın farklı olduğu nokta ve önemli özelliği, bilgisayar üzerinden yapılan ölçümlerle değil, tamamen dışarıdan, ağ etkileşimlerinin esas alınmasıyla çalışıyor olmasıdır. Burada önerilen yaklaşım, bilgisayarın bazı ağ etkileşimlerinde sunucuya yanıt verme sürelerinin dışarıdaki bir gözlemci bilgisayar üzerinden ölçülmesi ve bu verinin çözümlenmesiyle yavaşlamanın tespit edilmesidir. Bu amaçla bazı istatistiksel testler ve bunlara dayalı algoritmalar denenmiş ve ne düzeyde başarılı oldukları incelenmiştir.Bilgisayarın yavaşlamasına sebep olan anomaliler, donanımsal ve yazılımsal değişiklikler, hatalar ve sorunlar, kötü amaçlı yazılımların bulaşması olarak tanımlanmıştır. Bu etkenlerin sebep olduğu etkilerin tespit edilebilmesi için bu etmenleri içeren farklı sistem yapılandırmaları üzerinde testler yapılmış ve bunlardan alınan verilerle yöntem incelenmiştir.Verilerin toplanabilmesi için bir test ortamı oluşturulmuş ve belirli etkinlikleri içeren uygulamalar istemci makine üzerinde çalıştırılarak, istemcinin ağ trafiği gözlemci bir makine üzerinden toplanmıştır. Bu veri içerisinden bazı protokoller için yanıt süreleri hesaplanmış ve yapılan istatistiksel testler sonucunda yavaşlama miktarının dışarıdan ölçülebilir ve temel durumdan ayırt edilebilir boyutta olduğu görülmüştür. Sonuçlar, önerilen yaklaşımın kullanılmaya uygun olduğunu göstermektedir.
Uzman bulma problemine semantik web yaklaşımı
Uzman Bulma problemi bir gerçek hayat problemidir. Özel bir konu üzerinde profesyonelleşmiş uzmanlara hem akademik hem de endüstriyel dünyada olan ihtiyaç yadsınamaz. Bugüne kadar uzman bulma problemine çözüm bulmak isteyen birçok sistem ortaya konulmuştur. Bu sistemler büyük ölçüde insan gücü ile toplanmış verilerden elle oluşturulmuş veritabanları kullanılarak gerçekleştirilmişlerdir. Veritabanlarının sadece belirli bir büyüklüğe kadar oluşturulabilmesi ve hem akademisyenlerin yeni çalışmaları ile güncellenememesi hem de güncel konuların kapsanamaması sebebiyle güncelliğini ve etkinliğini zamanla yitirmektedir. İnternetten toplanan veriler ile oluşturulmuş veritabanları üzerine geliştirilen yöntemlerin yerine, semantik web yaklaşımlarıyla oluşturulan, yaşayabilen sistemler hem güncelliğini korumakta hem de veriye ulaşımda daha kolay ve etkin bir yol olabilmektedirler. Bu sebeple semantik web yaklaşımının uzman bulma probleminin çözümünde kullanılabileceğini düşünerek çalışmalarımıza bu şekilde yön verdik. Çalışmamızda uzman bulma problemi için kullanılan diğer modelleri ve daha önceki çalışmaları incelerken, veri toplama, yorumlama ve anlamlandırma için bu çözümlerin üzerine kendi modellerimizi geliştirdik. Çalışmamızda akademisyenlerin profilleri ve uzmanlık alanlarının tespiti için DBLP datasını ve diğer semantik web verilerini kullandık. Bunun haricinde modellerimiz için Google Scholar üzerine web arayıcısı (crawler) yazılımı geliştirdik. Modellerimizin Java ve C# altyapısını kullanarak uygulamasını geliştirdik. Çıkan sonuçların performans değerlerini karşılaştırabilmek için de belirli bir küme setinde uzmanlık alanlarını bildiğimiz akademisyenlere ait sonuçlarla karşılaştırdık. Geliştirdiğimiz modelleri temel alarak geliştirdiğimiz hibrit modelle belirli bir konudaki en iyi (top-k) uzmanı bulma problemi için bir yaklaşım geliştirdik. En iyi uzmanı bulma problemine olan çözümümüzün etkinliğini değerlendirmek için daha önceden tanımlı veri kümelerini kullandık. Geliştirdiğimiz hibrit çözümün önceki çalışmalardan daha iyi sonuçlar verdiğini gösterdik.
Çevrimiçi kişiselleştirilebilir semantik web ontoloji geliştirme ortamı
Klasik anlamdaki web'de veri web sayfası dokümanları üzerine gömülmüştür ve sadece insanlar tarafından okunup anlaşılabilir. Web 3.0 olarak da tanımlanan, Semantik Web (SW), klasik web'in genişletilmiş bir versiyonudur. SW, bilginin açık bir şekilde tanımlanmış bir anlama sahip olduğu, web sayfalarının anlam ifade eden içeriğinin tanımlanmış bir yapısı olduğu ve yazılım sistemlerinin de, web sayfalarını dolaşarak, normalde insanların yaptıkları işlemleri gerçekleştirebildikleri bir web olarak düşünülebilir.Semantik Web'in yapı taşları sayılabilecek olan ontolojiler, bir bilgi alanını ifade etmeye yarayan kavram ve ilişkileri tanımlarlar. Ontolojiler, belirli bir uygulamada kullanılan terimleri sınıflandırmada, olası ilişkileri tanımlamada ve bu ilişkileri kullanırken konulacak sınırlandırmada kullanılır.Yazılım sistemlerinin işleyeceği veri, web üzerinde dağıtık halde bulunmaktadır. Dağıtık veri modellerini bir araya getirmek ve ağ üzerinden diğer yazılım sistemleriyle paylaşabilmek oldukça zorlu bir iş olup, yazılım bütünleştirme uygulaması ve çerçeve programları geliştirilmesi yolunda oldukça fazla çaba harcanmaktadır.Son zamanlarda sıkça kullanılmaya başlayan ontoloji geliştirme araçları, bu alanda yardımcı olabilecek araçlardandır. Çalışmamızda incelediğimiz ontoloji geliştirme araçları, birçok yönden oldukça gelişmiş olmalarına rağmen, son kullanıcının kendini rahat hissedeceği ve aşina olduğu bir kullanıcı deneyimi sunmak yerine, her kullanıcı için sabit, çoğunlukla kişiselleştirilemeyen bir arayüz ve deneyim sunmaktadırlar.Bu çalışmamızda, OWL ontolojilerinin oluşturulmasını, ortaklaşa geliştirilmesini ve kullanıcıların kendi çalışma alanlarını kişiselleştirmesini sağlayan bir web ontoloji geliştirme ortamı gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen araç mevcut benzerleri ile detaylı bir şekilde karşılaştırılmıştır.Geliştirilen aracın ontoloji görünümlerini kişiselleştirilebilmesi, bu görünümleri asıl-detay ilişkisi (master-detail relationship) içinde birbirine bağlayabilmesi ve kişiselleştirilen bu çalışma alanlarının sunucu üzerinde saklanıp, istendiğinde geri çağrılabilmesi işlemlerini gerçekleştirebilmesi özellikleri ile diğerlerinden farklı olduğu gösterilmiştir.
Yaya tespitinde kullanılan farklı çalışmaların deneysel analizi
Bu tezdeki amaç video çerçeveleri arasındaki farkların analizine dayalı olarak yayaların izlenmesi,yayaların tespiti ve yaya hareketlerini izleyen videonun farklı algoritmalar denenerek oluşturulması ve daha önce yapılan farklı benzer çalışmaların deneysel olarak analizi ve bizim oluşturduğumuz algoritmayla karşılaştırılmasıdır.Bu işlem çekilen çeşitli çekilen videolar aracılığı yapıldı.Projemiz şu adımları izlemektedir; video renkli tonlardan gri tonlara çevrildi,gri tonlarda arka plan hesaplandı, videodaki her bir kareden arka plan çıkarıldı ve çıkan bu sonuçlar normalize edilerek kmeans algoritmasına göre ikili veriye çevrildi, bulunan bu karelerin belli alandan daha küçük alana ve gürültülere sahip olanları elenerek,kalanların içlerindeki boşluklarında morfolojik işlemler kullanılarak doldurulması işlemi ile yayaların videodaki pozisyonları tespit edildi. Buna ek olarak,yaya tespiti için farklı algoritmalar üretilmiş ve test edilmiştir.Ardından, daha önce yapılmış farklı benzer çalışmaların deneysel analizi yapılmış ve bizim algoritmamızla, daha önce yapılmış farklı benzer çalışmaların karşılaştırma işlemi yapılmıştır.
Metin ve grafiksel öğeleri birleştiren yeni bir parola tabanlı kimlik doğrulama yöntemi
Güvenlik sistemlerini bir bütün olarak ele aldığımızda, bu bütünün ilk ve belki de en önemli parçası kimlik doğrulamadır. Özel donanım gerektirmeme ve kullanım kolaylığı gibi sebeplerden dolayı günümüzde en yaygın kullanılan kimlik doğrulama yöntemi ?ifre (parola) tabanlı olanlardır. Ancak kullanıcıların tahmin edilmesi kolay ?ifreler seçmesi ciddi güvenlik problemlerini beraberinde getirmektedir. ?nsanın resim hafızasının sözel hafızadan daha üstün olması gerçeğinden yola çıkılarak son yıllarda pek çok grafiksel parola yöntemleri geli?tirilmi? fakat bu yöntemler pratik uygulamalarda henüz klasik metin parolaların yerini alamamı?tır. Bu çalı?mada alı?kanlık bağlamında daha az deği?iklik gerektiren ve hem metin hem grafiksel öğeler içeren yeni bir parola tabanlı kimlik doğrulama yöntemi önermekteyiz. Yaptığımız deneysel çalı?malar Yaz&Tıkla ismini verdiğimiz yeni yöntemin hem uzun dönem hatırlanabilirlik hem de kullanıcı memnuniyeti açısından sadece metin ve sadece grafik tabanlı parola yöntemlere oranla daha ba?arılı olduğunu göstermektedir.
Çok amaçlı genetik algoritma ile karışık verilerin sınıflandırılması
Son yıllarda gittikçe büyüyen veri kümeleri içerisinden kullanıcının işine yarayacak olan saklı bilgiye ulaşmak ve çıkarmak gittikçe önemini arttıran bir araştırma konunusudur. Bu bilgiler üzerinden veriler arasında bulunan ilişkiler saptanabilir ve çeşitli yöntemler kullanılarak bu verilerin öbeklenmesi ve sınıflandırılması sağlanabilir. Bu bilgilerin çıkartılması adına bir çok algoritma geliştirilmiştir ve bu işlemler şu anda bankacılık, biyoenformatik, sağlık sektörü ve benzeri bir çok alanda aktif olarak kullanılmaktadır.Sadece numerik veya sadece kategorik öznitelikler içeren veri kümeleri için bu öbekleme işlemlerini yapan k ? means, k ? modes gibi algoritmalar mevcuttur fakat numerik ve kategorik özniteliklerin karışık olarak yer aldığı veri kümeleri için çözüm üreten çok sayıda yöntem bulunmamaktadır.Bu tezde karışık özniteliklerden oluşan veri kümelerinin öbeklenmesine yönelik bir araştırma yapılmış ve bu doğrultuda bir çözüm yöntemi önerilmiştir. Önerilen çözüm yönteminde karışık öznitelikler içeren veri kümeleri özniteliklerinin türleri doğrultusunda ayrılmakta ve değerlendirilmekte daha sonra ise numerik ve kategorik olarak ayrı ayrı alınan sonuçlar birleştirilerek sonuca ulaşılmaktadır. Bu işlemlerin yapılabilmesi adına numerik ve kategorik öznitelikler için farklı uzaklık (benzerlik) metrikleri tanımlanmıştır. Son olarak ise tanımlanan bu uzaklık metrikleri bir k ? means yapısına oturtularak istenilen algoritma elde edilmiştir. Bu algoritmadan elde edilen sonuçlar üzerinden çeşitli metrikler doğrultusunda ideal öbek sayıları tespit edilmeye çalışılmış ve elde edilen sonuçların başarımları saflık metriği adı verilen bir metrik hesaplanmış ve farklı yöntemler ile elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır.
Makine Öğrenme Algoritmalarını Kullanarak Ağ Trafiğinin Sınıflandırılması
İnternetin hayatımıza girmesi ile birlikte ağ kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılabilmesi için ağ trafiğinin yönetilmesi ve ağ akışlarının kontrol edilmesi kaçınılmaz olmuştur. Geleneksel sorgu ve raporlama araçlarının günümüzde yetersiz kalması nedeniyle toplanan bu verileri nasıl kullanılacağı üzerine yapılan araştırmalar makine öğrenme ve veri madenciliğinin kavramlarının hayatımıza daha çok girmesini sağlamıştır.Ağ analizi için kullanılan geleneksel tabanlı yaklaşımlar (port-tabanlı, yük-tabanlı) internet kullanım davranışlarının ve teknolojilerinin değişmesiyle günümüzde yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu nedenle; Makine öğrenme tabanlı ağ trafiği sınıflandırma yöntemi geliştirilmiştir.Tez çalışmasında, ağ trafiği veri setini kullanarak, akışlar üzerinden ağ akışlarına ait nitelik kümeleri çıkartılarak, sınıflandırma ve kümeleme analizinde sıkça kullanılan C4.5, Naive Bayes, EM ve K-means algoritmaları, karşılaştırma metrikleri kullanılarak test edilecektir. Ayrıca algoritmaların performanslarını yükseltmek için kullanılan Adaboost algoritmasının sınıflandırma algoritmaları üzerindeki etkisi incelenecektir. Oluşturulan nitelik kümesindeki kullanılmayan veya gereksiz niteliklerin çıkarılmasını sağlayan nitelik seçme algoritmaları kullanılarak, en uygun nitelik sınıfı aranacak ve algoritmaların performansları üzerindeki etkisi araştırılacaktır.
Çok ajanlı kaçma kovalama problemlerine takviyeli öğrenme yaklaşımı
Güvenlik başta olmak üzere yaşamın birçok alanında uygulamalarını gördüğümüz kaçma-kovalama problemleri, her dönem için popüler bir araştırma konusu olmuştur. Özellikle son on yılda, süreç içerisine öğrenmenin de katılmasıyla ajanlar akıllı ajanlar halini almış ve bir haritaya gereksinim duymaksızın çevreleri hakkında topladıkları bilgileri kendi faydaları için kullanmaya başlamışlardır. Bu yönelim, problem çözümüne farklı disiplinlerden yeni bakış açıları kazandırmayı başarmış ve konuya olan ilginin tekrar yoğunlaşmasını sağlamıştır. Takviyeli öğrenme, kaçma-kovalama problemlerinin çözümünde kullanılan ve ajanların çevre ile etkileşiminden faydalanan bir yöntemdir. Bu yöntemle ajanlar, karmaşık algılayıcılar ve haritalar kullanmadan çevrelerinden aldıkları geribildirimler (ödüller ve cezalar) ile davranışlarını optimize ederler. Yapılan çalışmalarda, bir kaçan ajan, bir kovalayan ajan içeren senaryolar için başarılı deneyler gerçekleştirilmişse de, birden fazla kovalayan ajan bulunan takip senaryoları için yeterli sayıda araştırma bulunmamaktadır. Bu tezde, çok ajanlı kaçma-kovalama problemlerinde takviyeli öğrenme yaklaşımı araştırılmış ve buna yönelik olarak deneyler sunulmuştur. Problemin çözümüne ilişkin benimsenen yöntemde ajanlar Watkins'in Q(lamda) öğrenmesi metodunu kullanmaktadırlar. Q-öğrenmesi, uyguladığı politikadan bağımsız, optimal olarak aksiyon-değer tablosunu güncelleyen bir Geçici Farklar Kontrolü algoritmasıdır. Bizim çalışmalarımızda kullanılan Watkins'in Q(lamda) yöntemi ise Q-öğrenmesinin uygunluk izleri mekanizmasıyla genişletilmiş bir hali olup, ajanın uygulayacağı keşif niteliğindeki ilk hamleye kadar takip eden tecrübeleri kullanmaktadır. Çalışmamızda kovalayan ajanlar takımı için eşzamanlı öğrenme yaklaşımı uygulanmıştır. Bu yaklaşımda, aynı takımdaki ajanların her biri kendi aksiyon-değer tablosuna sahiptir ve takım arkadaşlarından bağımsız olarak bilgi uzayını günceller. Çalışmamızda, bahsi geçen yöntemler kullanılarak, bir kaçma kovalama problemi simülasyonu düzenlenmiş ve yapılan deneylerde elde edilen sonuçlar paylaşılmıştır.
Bölgesel renk kontrastı ve renk dağılımı bilgisi kullanarak karmaşık ağ destekli belirgin alan tespiti
Bilgisayarla görü alanında dikkati çeken alanların bulunması işlemi gittikçe önemi artan popüler bir konudur. Son yıllarda, bu konu üzerine birçok araştırma çalışması yapılmış ve çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Tespit edilen alanlar belirgin nesne tespiti, resimden çıkarım yapma, resmin yeniden boyutlandırılması, resim ve video sıkıştırma gibi birçok bilgisayarla görü uygulamasında girdi olarak önemli rol oynamaktadır. Önerilen modellerde, insan görselliğinde dikkati çeken piksellerin/bölgelerin belirginleştirilmesi ve arka planda kalan piksellerin/bölgelerin bastırılması ile dikkat çekme haritaları üretilir. Yapılan önceki çalışmalarda dikkat çekme haritası oluşturmak için genel olarak resmin renk, biçim, doku, parlaklık ve konum bilgileri kullanılır. Bu tezde ise, süperpiksel yöntemiyle bölütleme yapılan resimde karmaşık ağ, histogram, renk, konum ve alan bilgisi kullanılarak dikkat çekme haritası oluşturulması üzerine çalışılmıştır. Önerilen yöntem önceki yöntemlerin halka açık veri kümesi sonuçları ile karşılaştırılarak, başarısı ve tutarlılığı ortaya konulmuştur.
Biyolojik veritabanlarında etkin benzerlik hesaplama
Canlının temel özelliklerini taşıyan en küçük birim olan hücrenin içerisinde meydana gelen olayların açıklanması biyolojik ağlarının incelenmesiyle mümkün olur. Bu inceleme için kullanılan tekniklerden biri benzerlik tabanlı analizdir. Bu kapsamda, bir sorgu ağıyla biyolojik ağlardan oluşan bir biyolojik veritabanı karşılaştırılmakta, sorgu ağıyla benzerliği belli bir eşik değerinin üzerinde ve aşağısında olan ağlar ayrışmaktadır. Bu problemin çözümü, iki ağın benzerliğinin bulunmasını gerektirir. Literatürde NP-tam olarak geçen alt çizge eşleniği problemi sebebiyle problemin çözümü hesaplamsal olarak çok maliyetlidir. Çözüm için literatürde çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri olan QNET yöntemi, bu tez çalışması kapsamında Java diliyle ve Hadoop çatısında kodlanmıştır. 7 düğümlü sorgu ağları için Hadoop gerçekleştirimi 10 makinalı (18 çekirdekli) bir öbekte 11,42 hızlanma sağlamıştır. Ayrıca literatürde yer alan "referans tabanlı indeksleme yöntemi" incelenerek ESBiD yöntemi geliştirilmiş, bir referans tabanlı indeksleme yöntemi olan RINQ' nun zayıflıkları üzerine çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda sezgisel yöntemler kullanılarak belirsizlik setindeki ağ sayısı %29,85 oranında, %93,22 doğruluk payıyla azaltılmış, referans ağların seçim yöntemi değiştirilmiş ve belirsizlik setinde biriken ağların daha hızlı hizalanması için "en yüksek dereceli düğüm" tekniği geliştirilmiştir. Bu teknik, QNET' le yapılan tam hizalamanın %89,76 etkinliğine %51,14 daha kısa sürede ulaşmıştır . Anahtar Kelimeler: Biyolojik ağ hizalama, biyolojik veritabanı hizalama, çizge hizalama, referans tabanlı indeksleme, QNET, Hadoop, ESBiD, en yüksek dereceli düğüm
Mobil platformlarda fır filtre tasarımı için FPGA ve GPU uygulamalarının enerji ve başarım analizi
Doğrusal faz cevabı ve istikrarlı olması itibariyle FIR filtreler sayısal sinyal işleme uygulamalarında çokça kullanılmaktadırlar. Gömülü sistemlerde kullanılan ve paralel uygulanma yapısındaki FIR filtreleri gerçeklemek için FPGA?lar en gözde çözüm olarak gözükmektedirler. Son zamanlarda büyük ölçekte paralellik özelliği gösteren ve yüksek hesaplama gücü gerektiren problemlerin çözümü için GPGPU etkili bir yöntem olarak ortaya çıkmıştır. Fakat GPGPU?lar yüksek güç tüketimleriyle kötü bir üne sahiptirler. Mobil platformlar için düşük güç tüketimi her zaman gerekli olduğu için çok çekirdekli güce aç GPGPU?lar mobil uygulamalarda çok etkili bir çözüm olmamışlardır. Xilinx?in Virtex serisi gibi güçlü FPGA?lar da aşırı enerji harcamaları nedeniyle mobil platformlarda kullanılması uygun gözükmemektedir. Bu çalışmada, değişik tap büyüklüklerine sahip FIR filtreler Spartan 3A DSP FPGA ve ARM Cortex-A9 ve orta sınıf Vivante GPU?dan oluşan bir mobil heterojen sistem üzerinde gerçeklenmiştir. Gerçeklenen FIR filtreler enerji harcamaları ve başarım yönlerinden karşılaştırılmıştır. Spartan FPGA enerji harcaması Xilinx?in Xpower Estimator yazılım aracı kullanılarak hesaplanırken heterojen sistemin enerji harcaması sisteme giren akımın ölçülmesiyle hesaplanmıştır. FIR filtre gerçeklenirken FPGA için değişik mimariler ve GPGPU için de birçok kod eniyilemesi kullanılmıştır. Sonuçlar Spartan 3A DSP FPGA?nın başarım ve enerji harcama yönünden GPGPU?ya göre daha üstün olduğunu göstermektedir. GPGPU, FPGA?lara göre henüz daha yeni bir saha olduğundan dolayı ilerleyen yıllarda yeni tekniklerle birlikte GPGPU tasarımlarının FPGA?lara yetişip geçmesi beklenebilir.
Masaüstü ve mobil bilgisayarları destekleyen bilgi tabanlı yeni bir kimlik doğrulama yönteminin tasarlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Günümüz dünyasında İnternete erişim olanakları hızlı bir şekilde gelişmekte ve çoğalmaktadır. Bu eğilimin bir neticesi olarak da akıllı telefonlar, tablet bilgisayarlar ve diğer tür mobil cihazlar yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. İnternet üzerinde varlığını sürdürmekte olan birçok sistem ve/veya servis kullanıcılarından öncelikle kendilerini tanıtmalarını istemektedir. Bu isteğin sonucu olarak bahsi geçen cihazlardan metin tabanlı parolaların girişi son kullanıcılar açısından oldukça sıkıntılı bir süreç olabilmektedir. Büyük boyutlu fiziksel bir klavyeye sahip olmayan bu tür cihazlarda metin tabanlı parolaları girmek hem hata yapmaya daha yatkındır, hem de daha uzun zaman gerektirmektedir. Bu dezavantajlara çözüm bulabilmek amacı ile önerdiğimiz gridWordX yöntemi klasik metin tabanlı parola girişi ile grafik parola yaklaşımın aynı anda kullanılmasına olanak sağlayan ve masaüstü cihazlar ile mobil cihazlarda aynı anda kullanılabilen melez bir bilgi tabanlı kimlik doğrulama yöntemidir. Bu tez kapsamında gridWordX için çeşitli kullanıcı çalışmaları gerçekleştirilmiş ve bu çalışmaların sonucunda katılımcıların mobil cihazlarda gridWordX?i kullanarak sisteme giriş yapmalarının metin tabanlı parolaları kullanarak giriş yapmalarından daha kısa sürdüğü gözlenmiştir.
Çok fazlı akışlarda parçacık hız ve yön tahmini için hesaplamalı zekâ modelleri
Kesinti taşınması ile ilgili çalışmalar ilk zamanlar, dik kuyular ve tek fazlı akışlar için yapılırken, günümüzde yatay ve açılı sondajlarda çok fazlı akışlar için yapılmaktadır. Çok fazlı akışlarda, sondaj parçacığının davranışını tahmin etmek için parçacığın hareket yönü ve hızı iki önemli husustur. Ancak literatürde hala halkasal borulardaki çok fazlı akışlarda kesintinin yönünün ve taşınma hızının tahmin edilmesi ile ilgili eksiklikler bulunmaktadır. Bu çalışmadaki başlıca hedef, eksantrik borulardaki kesinti taşınma hızlarını ve kesintilerin ilerledikleri yönleri tahmin etmeye çalışmaktır. Bu amaca ulaşmaya çalışırken, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Bölümü, Kesinti Taşıma ve Çok Fazlı Akış Laboratuvarındaki deney düzeneğinden elde edilmiş olan veriler üzerinde çalışılmıştır. Deney düzeneğinden gelen veriler ışığında boru eğimlerinin yatay, 15° ve 30° olduğu durumlarda kesinti taşınmasının yön ve hız karakteristiği tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bu tahminler yapılırken geleneksel yöntemlerden Doğrusal Regresyon, Doğrusal Olmayan Regresyon ile hesaplamalı zekâ modellerinden İleri Beslemeli Yapay Sinir Ağları, Destek Vektör Makineleri ve Destek Vektör Regresyonu yöntemleri kullanılmıştır. Kullanılan bu yöntemlerden elde edilen sonuçlar, çeşitli performans metrikleri yardımıyla birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Bu yöntemlerden, yön tahmini için en başarılı yöntem destek vektör makineleri olurken, hız tahmini için en başarılı yöntem destek vektör regresyonu olmuştur.
Ses kodlayıcılarının kodlama niteliklerine göre tek ve iki kere kodlanmış seslerden tespiti
Bu çalışmada sunulan araştırma, kodlanmış bir ses verisinin kodeğini tespit etmeye yönelik özgün bir yöntem önermektedir. Önerilen yöntem herhangi bir kod çözümü içermediği, kodlama üstverisinden faydalanmadığı ve bir kodeğin bit dizisi formatına ait bilgileri göz önüne almadığı için basit ve hızlıdır. Yöntemin temel aldığı düşünce, kodek tasarımına etki eden sıkıştırma oranı, ses kalitesi ve karmaşıklık gibi faktörlerin kodlanmış ses üzerinde etkilerini gösterecek olmasıdır. Bu etkileri açığa çıkarmak amacıyla, önerilen yöntem, kodlanmış verinin rasgele yerlerinden aldığı 2 ile 4 KB uzunluğundaki bayt dizilerinin kaotik ve rasgelelik niteliklerini analiz ederek farklı kodeklere ait kodlama süreçlerini ifade eden istatistiksel modeller kurmaktadır. Yöntemin kodek tespit etme başarımını ölçmek adına, testlerde, PSTN, GSM ve VoIP iletişim ortamlarında kullanılan konuşma kodekleri ile yüksek kaliteli ses sıkıştırma amacıyla kullanılan toplam 16 farklı ses kodlayıcı, en sık kullanılan kodlama parametreleri ile kullanıldı. Ses içeriğinin oluşturabileceği etkilerden kurtulmak için testler hem konuşma hem de müzik veri kümeleri üzerinde yapıldı. Sonuçlar incelendiğinde, bir kere kodlanmış bir ses verisinin kodeği %95'ten yüksek bir başarım ile tespit edilmiştir. kili kodlama senaryolarını da içeren birçok deney yapılmıştır. kili kodlama test sonuçlarına göre, önerilen yöntem, iki kere kodlanmış seslerin ilk kodeğini %80'den daha yüksek bir başarım ile tespit edebilmektedir. Bu testlere ait tek kısıt; ikinci kodlayıcının ilk kodlayıcıdan daha yüksek bir bit hızına sahip olması gerekmektedir.
Named entity disambiguation using linked open data
Named entity recognition is the task of identifying named entities such as persons, organizations and locations in natural language texts. One of the problems in named entity recognition is that different entities having the same or similar names, that is the ambiguity problem. This problem requires a decision on choosing the right entity among a number of possible entities with the same or similar names. Human readers do this naturally when reading a text, because they are aware of the context. But, for the software to do this, a ?named entity disambiguation? task needs to be executed to decide about the right entities. There are many techniques developed for named entity recognition and disambiguation tasks in the literature. A recent approach in these tasks is using open knowledge bases such as Wikipedia, and more recently the structured linked data counterparts that are derived from Wikipedia and similar knowledge bases, such as DBpedia, YAGO, and Freebase. In this thesis, we present a named entity disambiguation technique that is based on using Linked Open Data and a graph centrality algorithm for disambiguation. The system we developed is called NERSO. We evaluated our system using publicly available data sets, and compare its performance with other named entity recognition and disambiguation (or annotation) tools, and present the results in this thesis. Our results show that NERSO performs either similar or better than the other tools.
Gömülü sistemler üzerinde opencl tabanlı görüntü işleme kütüphanesi ve kernel füzyon
Gelişen teknoloji ile birlikte, mobil sistemlerin hesaplama kapasitesi de artmaktadır. Modern gömülü platformlar grafik işlemlerini daha iyi yapabilmek ve daha iyi bir arayüz sunabilmek için grafik işlem birimleri(GPU) bulundurmaktadırlar. Mobil aygıtların, görüntü işleme gibi yoğun hesaplama gücü gerektiren uygulamaları başarılı bir şekilde çalıştırabilmeleri amacıyla bazı mobil platform üreticileri kendi platformlarına OpenCL destekli GPU'lar koymaktadırlar. Böylelikle genel amaçlı grafik işlem birimi(GPGPU) altyapısından faydalanarak bu tür hesaplama yoğun işleri yapabilmeyi hedeflemişlerdir. Bu sayede GPGPU altyapısının sunduğu hesaplama gücünü, mobil platformlar için önemli bir kısıt olan güç verimliliğini de sağlayarak yerine getirebilmektedirler. Bu çalışmada, OpenCL tabanlı, gömülü platformlar üzerinde çalışabilen bir görüntü işleme kütüphanesi sunulmuştur. Deneysel sonuçlar görüntü işleme alanında bir standart haline gelen OpenCV ile karşılaştırılmış ve ortalamada 7 kat hızlanma sağlanmıştır.
Ontoloji tabanlı sanal kuruluş sisteminde firma seçimi için çok etmenli model uygulaması
Sanal kuruluş (virtual enterprise), bir değer zinciri içerisinde bulunan ve birden fazla iş partneri arasında oluşan bir işbirlikçi modeldir. Bu modelde, heterojen veri kaynaklarından gelen ve sürekli değişim halinde bulunan verinin yönetilmesi zor bir işlemdir. Bunun için hazırlanmış olan ontoloji tabanlı sanal kuruluş modelinde, iş partneri seçimi aşamasında çok ajanlı model kullanılmıştır. Her birinin amaç ve stratejileri farklı birer etmen olarak tanımlanan firmalar, seçim aşamasında birbirleriyle yarışarak belirlenen stratejiler doğrultusunda belirli bir kar oranını göze alarak müzakereyi kazanmayı amaçlamışlardır. Müzakere sırasındaki stratejiler, firmanın kazanma isteğine ya da daha çok kar etme isteğine göre değişmektedir. Yapılan simülasyonlar doğrultusunda oluşan veri, veritabanına kaydedilmiştir. Bu veri daha sonra yapay sinir ağlarına öğretilerek, akıllı sistemin müzakerenin ne şekilde sonuçlanacağı konusunda tahmin edebilmesi sağlanmıştır. Böylece müşterilere ihale tahminleri sunan bir öneri etmeni tasarlanarak müşterinin ne şekilde hareket etmesine daha önceden karar verebilmesi amaçlanmıştır. Alınan sonuçlara göre, gerçek bir sistem üzerinde böyle bir çok etmenli sanal kuruluş modelinin kullanılabilir olacağı sonucuna varılmaktadır.
Çoklu iş parçacıkları ile çalışma zamanında AVF tahmini yapılması
İşlemci tasarımlarının giderek karmaşık hale gelmesi ve uzay boşluğunda radyoaktif maddelerden kopan alfa parçacıklarının yongalara çarpması sistemlerde bit hatalarının oluşmasına neden olabilmektedir. Bazı durumlarda oluşan bu tür hatalar göz ardı edilebilirken, bazı durumlarda sistemin beklenenden farklı bir sonuç vermesine neden olabilmektedir. Bir bit hatasının sistemin çalışmasını ne derecede etkileyeceği, üzerinde çalışan buyruk kümesine ve bit hatasının sistemin hangi bölümünde olduğuna göre değişebilmektedir. Günümüzde bazı işlemcilerde bu tür hatalara karşı koruma sağlayan sistemler bulunmaktadır. Ancak işlemcilerin bu tür hatalara karşı korunması yüksek kaynak ve enerji tüketimine sebep olmaktadır. Bu nedenle buyruk kümelerinin hatalara karşı daha kırılgan olan bölümlerinin belirlenmesi ve bu sayede sadece gerekli görülen zamanlarda sistemin hatalara karşı korunması, çok daha verimli bir kaynak ve enerji kullanımını mümkün kılacaktır. Bu şekilde dinamik olarak oluşabilecek hatalara karşı önlem alabilmesi sağlanarak işlemcilerin bit hatalarına karşı çok daha verimli bir koruma gerçekleştirilmesi mümkün hale gelecektir. Bu çalışmada çoklu iş parçacıkları kullanılarak, buyruk kümelerinin çalışma zamanında hatalara karşı dinamik olarak kırılganlığını ölçen bir sistem tasarlanmıştır. Buyruk kümelerinin hatalara karşı kırılganlığının ölçülmesi için AVF (Architectural Vulnerability Factor) tahmini yapılmaktadır. Tasarlanan sistemin geliştirilmesinde M-Sim simülatörü ve ALPHA mimarisi üzerinde çalışılmıştır. Sonuçların analizi SPEC 2006 buyruk kümeleri üzerinde yapılmıştır.
Radar sinyal işleme algoritmalarının FPGA ve GPU üzerinde uygulanmasının başarım analizi
Gerçek zamanlı ve paralel işlem gerektiren bir çok sivil ve askeri uygulama FPGA üzerinde gerçekleştirilmektedir. FPGA, radar uygulamalarında gerçek zamanlı verinin yüksek hızlarda alınıp işlenmesi için kullanılmaktadır. Ayrıca FPGA donanım üzerinde tekrar tekrar programlanabilmesi geliştirme esnasında büyük bir avantajdır. GPU'lar, grafik işlemleri yapmanın yanı sıra veri paralelliğinin yoğun olduğu işlemlerde kullanılmaya başlanmıştır. Bir çok uygulama grafik işlemciler sayesinde hızlandırılmış ve paralel işlemlerin yoğun olduğu uygulamalarda genel amaçlı işlemcilere karşı üstünlük sağlamışlardır. Bu tez kapsamında, radar sinyal işleme algoritmaları, sayısal aşağı indirgeme, darbe sıkıştırma, doppler işleme ve sayısal hüzmeleme FPGA ve GPU üzerinde uygulanıp karşılaştırılmıştır. Bu algoritmalar FPGA için Xilinx System Generator kullanılarak, GPU için OpenCL ile tasarlanmıştır. Tasarlanmış olan benzetim modelinde sinyal varış yönü, sinyalin menzili ve doppler frekansı kestirilmektedir. Sonuçlar gerçek zamanlı veri işleme konusunda FPGA'nın GPU'lara göre avantajlı olduğunu göstermektedir. Fakat varış yönü tahmini için kullanılan tasarımda anten sayısının ve bakılacak açı sayısının artması, tasarımda çarpıcı sayısının artmasına dolayısıyla tasarımın bir FPGA üzerine sığmamasına neden olmaktadır.
Kablosuz algılayıcı ağlarda yerelleştirmeyle ölçeklenebilir yönlendirmenin yaşam süresi üzerine etkilerinin incelenmesi
Algılayıcı düğüm tasarımı, güvenlik, algılayıcı ağın diğer ağlarla entegrasyonu, enerji tüketimi gibi başlıklar kablosuz algılayıcı ağlardaki (KAA) başlıca çalışma alanları arasındadır. KAA 'larda konumlandırma, bakım yapma, enerji kaynaklarının yenilenmesi en temel zorluklardandır. Dolayısı ile ağın yaşam süresinin en büyüklenmesi kritik öneme sahiptir. Ayrıca tüm ağ tasarımlarında olduğu gibi KAA 'larda da ölçeklenebilirlik önemli amaçlardan birisidir. Ancak ağın en iyi şekilde ve en uzun sürede çalışmasını amaçlayan ölçeklenebilirlik ve enerji tüketiminin optimizasyonu (ağ ömrünün en iyilenmesi) konuları arasında bir ödünleşme mevcuttur. Bu çalışmada ölçeklenebilirlik yerelleştirme ile sağlanmaya çalışılmış ve ideal şartlar altında yerelleştirme stratejilerinin ağ ömrü üzerine etkileri incelenmiştir. Ağ ömrünü modellemek için incelenen duruma uygun yeni bir karmaşık tamsayılı programlama modeli geliştiriliştir. Örnekleme için büyük bir parametre uzayı kullanılmış ve elde edilen sonuçlar istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir.
PAdES test suit tasarlanması ve Adobe Reader'in imza mekanizmalarının test edilmesi
Dünyada milyarlarca kullanıcısı olan Adobe Reader PDF Advanced Electronic Signature (PAdES) formatında imzalı dosyalar oluşturup doğrulayabilmektedir. Bu kadar yaygın olarak kullanılan bu uygulamanın imza oluşturma ve doğrulama kısımlarının geniş bir test suit ile test edilmesi uygulamanın güvenilirliğinin ve standartlara uygunluğunun detaylı olarak incelenmesi adına çok önemlidir. Yaptığımız bu çalışmada, içerisinde çok geniş bir PKI yapısı barındıran bir test suit oluşturduk ve Adobe Reader'ın (v11.0.10.32) imza oluşturma ve doğrulama kısımlarını test ettik.
Metin dosyalarının birleştirilmesinde yakınlık ölçütlerinin kullanılması
Parçalanmış dosyaların kurtarılması öncelikli olarak parçalanmış dosyalar arasındaki yakınlığın doğru bir şekilde değerlendirilmesine dayanır. Metin tabanlı dosyalar veriyi oldukça zayıf bir yapıda tuttuğu için parçaların birleştirilmesi işi zorlu bir iştir. Bu çalışmada, metin dosyalarının birleştirilmesinde kullanılan mevcut yakınlık ölçütlerini değerlendirdik. Aldığımız sonuçlara göre mevcut metotların her birinin de tek başına değerlendirildiğinde hedeflenen noktadan uzak olduğu görüldü. Daha sonra PTCR isimli yeni metodu tanıttık. Bu metot metin dosyaları içerisinde gerek dosya tanımı, gerek verilerin sunulması gerekse de verilerin işlenmesinde kullanılan oldukça sınırlı karakteristik yapılardan yakınlık değerleri çıkarmayı hedefleyen bir metottur. Yaklaşımımız, daha verimli yakınlık değerlendirmeleri elde etmek için dosya içerisindeki dosyaya özel olan etiket-kelimelerin sıralamaları üzerine istatiksel bir model kurmaktadır. Sonuçlara göre birleştirme performansı PTCR metodunun da katkısıyla dikkate değer bir iyileşme göstermiştir.
Kablosuz algılayıcı ağlarda yaşam süresi enbüyüklemesi için gezgin baz istasyonu konumlandırma eniyilemesi
Her geçen gün yeni kullanım alanları ortaya çıkan kablosuz algılayıcı ağlar(KAA) yüksek sayıda algılayıcı düğümün genellikle belirli bir alanı izleme ve üzerinde taşıdığı algılayıcılar aracılığı ile çevresinden veri toplama amacıyla kullanıldığı tasarsız ağlardır. Bunu mümkün kılan en önemli etkenler ise hiç şüphesiz yarı iletken, radyo haberleşmesi, ağ ve malzeme bilimi teknolojilerindeki yenilikler ve gelişmeler sayesinde üretim ve maliyet ile ilgili kısıtların kalkması ve dolaysıyla algılayıcı düğümlerin uygun maliyetle çok sayıda üretilip kullanılabilmesi olmuştur. KAA'da algılayıcı düğümler, yapıları itibariyle genellikle kısıtlı kaynaklara (enerji, haberleşme mesafesi, bant genişliği, hesaplama gücü ve bellek miktarı gibi) sahiptir. Fakat başlangıçtaki enerji miktarı bu kaynaklar arasından en kritik olanı haline gelmiştir. Bu nedenle KAA'da algılayıcı düğümlerin enerji gereksinimlerinin mümkün olduğunca düşük seviyede tutulması en önemli tasarım gereksinimi olmuştur. Dolaysısıyla, kablosuz algılayıcı ağlar konusunda günümüze kadar yapılan çalışmalar, harcanan enerjiyi düşürerek, diğer bir deyişle daha enerji verimli çözümler üreterek ağ yaşam süresini arttırmak konusunda yoğunluk kazanmıştır. KAA'da baz istasyonu konumu ağın yaşam süresinde önemli bir etkiye sahiptir ve ağın yaşam süresi algılayıcı düğümlerin yapmış oldukları toplam enerji harcaması ile ters orantılı olarak değişiklik göstermektedir. Çok atlamalı bir haberleşme üzerinden verilerin statik konumlu bir baz istasyonuna aktarılması ile enerji dengelenmesi ve ağ ömründe bir miktar iyileşme sağlanabilmesine rağmen baz istasyonuna yakın konumda bulunan düğümler genellikle yoğun-bölge problemi olarak bilinen bir problem sebebiyle enerjilerini düzensiz bir biçimde harcamaktadırlar. Bu düzensizlik nedeniyle de ağ ömründe istenmeyen düşüşler gözlemlenmektedir. Literatürde yoğun-bölge problemi nedeniyle ortaya çıkan bu düzensiz enerji dağılımını gidermek amacıyla gezgin baz istasyonu modeli öne sürülmüştür. Fakat, gezgin baz istasyonunun belirli ağ yapılarında ağ ömrünü önemli ölçüde uzatmasına rağmen bu artışın hareketli tek bir alıcı ile oldukça sınırlı olduğu gösterilmiştir. Bu tez çalışmasında ise gezgin bir baz istasyonunun farklı hareket örüntüleri kullanıldığında enerji dağılımına olan etkisi hakkında daha fazla fikir edinilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca eniyilenmiş bir baz istasyonu hareket modeli geliştirilmiş ve bu modelin başarımı bilinegelen hareket örüntüleri ile (rastgele, ızgara ve spiral) karşılaştırılmıştır. Ek olarak yine bu çalışmada eniyilenmiş çoklu gezgin baz istasyonu modeli geliştirilerek alınan sonuçların yoğun-bölge problemine ve enerji dağılımına olan etkilerine daha fazla ışık tutulması amaçlanmıştır. Son olarak, bu çalışmada çoklu gezgin baz istasyonu modeli ile çoklu sabit baz istasyonu modeli arasında bir karşılaştırma yapılarak ikisi arasındaki ödünleşim incelenmiştir. Çalışmalarda en iyi baz istasyonu konumlandırması için özgün bir Karma Tamsayılı Doğrusal Programlama(KTDP) çerçevesi oluşturulmuştur. Bu model geniş bir parametre uzayında çözdürülerek gezgin baz istasyonu kullanımının ağ yaşam süresine etkileri nitelendirilmiştir.
Görüntü çözünürlüğünün otomatik cinsiyet ve yaş sınıflandırmasındaki etkisinin analizi
Geçmişte yapılan bir çalışmada, yüz bölgesine ait görüntüler kullanılarak, görüntü çözünürlüğünün cinsiyet tespitindeki başarıma etkisi incelenmiş ve 3x2 gibi insan gözü için hiçbir şey ifade etmeyen görüntülerde bile cinsiyete ait bilgiler olduğu ortaya koyulmuştur. Bu çalışmadan yola çıkılarak, bu tez çalışmasında, düşük çözünürlüklü görüntülerde kişinin yaşına ait bilgi bulunup bulunmadığı sorusuna cevap aranmış, bu doğrultuda 2x1, 3x2, 6x5, 8x6, 11x9, 16x13, 22x18, 45x35, 90x72, 329x264 olmak üzere, deneyler on farklı çözünürlükte, piksel parlaklık değeri, Yerel İkili Örüntüler, Çok Bloklu Yerel İkili Örüntüler ve Gradyan Yönleri Histogramları olmak üzere dört farklı öznitelik ile tekrarlanarak yaş sınıflandırması yapılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Deneylerde MORPH veri tabanı ve FG-NET Yaşlanma veri tabanı kullanılmıştır. MORPH veri tabanındaki görüntü sayısı çok fazla olduğundan ve bu durum deney sürelerini olumsuz olarak etkileyeceğinden, yaş aralığı ve cinsiyet oranı korunarak, görüntü sayısını %10'a düşürecek şekilde MORPH veri tabanının bir alt kümesi oluşturulmuş ve deneylerde bu alt küme kullanılmıştır. Deneylerde kullanılacak olan görüntüler, yüz tespiti, yüz bölgesinin kırpılması, göz orta noktalarının hizalanması, histogram eşitlenmesi gibi ön işlemlere tabi tutulmuştur. Sınıflandırma işleminde K-En Yakın Komşu ve Rastgele Orman sınıflandırıcıları kullanılmıştır. Deneyler öncelikle MORPH veri tabanına ait görüntülerde cinsiyet ve yaş ve sınıflandırması olarak ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta yaş aralığı beş ayrık gruba bölünerek gerçekleştirilen deneyler, daha sonra daha gerçekçi yaş sınıflandırma senaryosu elde edebilmek amacıyla, ayrık yaş gruplarının birleştirilmesiyle oluşturulan iç içe yaş grupları kullanılarak tekrarlanmıştır. İç içe yaş gruplarının kullanılması daha gerçekçi sonuçlar verdiğinden, FG-NET veri tabanında yapılan deneyler sadece iç içe yaş grubu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen deney sonuçları incelendiğinde, 11x9 gibi düşük çözünürlüklerde bile cinsiyet sınıflandırma için tatmin edici başarıma ulaşıldığı fakat cinsiyet sınıflandırmasından daha karmaşık bir problem olan yaş sınıflandırması için %59.8 başarımın MORPH veri tabanına ait görüntülerde, 90x72 çözünürlüğünde yakalandığı görülmüştür. FG-NET veri tabanına ait görüntülerde elde edilen başarım ise MORPH veri tabanından daha düşük olmak üzere maksimum %57.7 dir. K-En Yakın Komşu sınıflandırıcısında en yakın görüntüler aynı kişiye ait görüntüler olduğundan, Rastgele Orman sınıflandırıcı sonuçları dikkate alınmıştır. En yüksek başarımlar piksel parlaklık değeri ve Gradyan Yönleri Histogramları öznitelikleriyle elde edilmiştir.
Zenginleştirilmiş iskelet noktaları ile verimli 2B ve 3B şekil geri getirme
Bilgisayar bilimlerinde son zamanlarda yaşanan gelişmeler ile birlikte sayısal görüntüler; çoklu ortam cihazlarında, bilgisayar destekli tasarımlarda, sayısal kütüphanelerde ve elektronik ticaret gibi konularda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. 2B ve 3B görüntülerinin çoğalması sebebi ile etkili ve verimli biçimde şekil geri getirme işlemi, hayati bir önem kazanmıştır. Bu nedenle şekil geri getirme problemi üzerinde, örüntü tanıma, bilgisayarlı grafik, bilgisayarlı görü ve uygulamalı matematik gibi değişik konularda birçok alanda çalışılmaktadır. Bu tezde, iskelet etrafına artan yarıçap değerleri ile 2B şekillerde daire, 3B şekiller içinse küre çizilerek oluşturulan, iskelet tabanlı yeni bir şekil tanıma algoritması sunulmuştur. Her bir iskelet bir maksimum teğet kürenin merkezine karşılık geldiğinden, bu işlem sonunda çizilen küreler kısmen şekil içinde kalmaktadır. Çizilen kürelerin (daire) şeklin içinde kalan ve toplam piksel sayıları arasındaki oran, iskelet benzerliği ve şekil ayırt etmek için kullanılmaktadır. Ayrıca bu tez kapsamında, önceki teknikler ile bir karşılaştırma yapılmış ve çalışmanın etkinliği ile sağlamlığını ortaya koymak için önerilen yaklaşımın deneysel değerlendirilmesi ve çalışmaları sunulmuştur.