
212
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Geçmişten günümüze animasyon filmlerinde mekân kullanım analizi
Mekân ve sinema arasındaki bağ günümüzde önemli bir konudur. Birbirinden farklı gibi görünen bu iki disiplin, filmlerdeki sanal karakterlerin yaşadığı üçboyutlu mekânların tasarım aşamasında birbirine oldukça yakındır. Mimarinin gelişim sürecine bakıldığında gelişen ve değişen yaşam şartları ile birlikte geleneksel çizimden bilgisayar destekli tasarıma doğru hızla ilerleyen bir teknoloji söz konusudur. Mimarlık sunum aşamasında animasyonu anlatım dili olarak kullanırken animasyon sineması da mimarlığı tasarım aşamasında anlatım dili olarak kullanmaktadır. Bu anlamda çalışmada, günümüz animasyon sinemasında mekân kullanımı ve zaman içindeki değişiminin irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, literatür araştırmasına ve film analizlerine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Konu ile ilgili filmler izlenerek incelenmiş ve animasyon filmlerinin mekânsal analizleri; mekân-karakter, mekân-kurgu bağlamı üzerinden irdelenmiştir. Bu doğrultuda, dört bölümden oluşan tez çalışmasında sinema ile mekânın birbirlerine olan faydaları ve iki farklı alanın gelişimine katkıları ele alınmıştır. Animasyon sinemasının başlangıcından günümüze yapım özelliği, izlenme oranı, eleştiriler dikkate alınarak ödüllü filmler arasından 11 adet film seçilmiştir. 1929 yılından günümüze dönem özelliklerine göre isim yapan animasyon filmlerinin mekân ve karakter odaklı yaklaşımlar bağlamında, sinema kurgusunun mekân üzerinden izleyiciye nasıl yansıtıldığının ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu anlamda çalışmada Animasyon tarihi ve animasyon filmlerinde tasarıma yönelik literatür araştırması yapılmış, kaynaklar incelenmiş, ilgili filmler izlenmiş, mekân, sinema kavramları ve animasyon filmlerinde mekânsal özellikler irdelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, seçilen Animasyon filmlerinin mekânsal analizleri mekân, karakter, renk, anlatı değişkenleri üzerinden yapılmıştır. Araştırma sonucunda üç boyutlu animasyon filmlerindeki sahneler, mimari yaklaşımlarla birlikte değerlendirilerek incelenmiş ve filmlerin arka planlarını oluşturan sahne tasarımındaki mimari öğelerin filmin asıl karakterleri kadar önemli olduğu tespit edilmiştir.
Müze sergileme vitrinleri ve mağaza vitrinlerinin aydınlatma tekniği kuralları açısından karşılaştırılması
Sergileme vitrinlerinde görsel konfor, nesnelerin doğru algılanabilmesini sağlayan önemli bir unsurdur. Bu doğrultuda günümüzde vitrin aydınlatması, giderek önem kazanan bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma kapsamında, müze ve mağaza sergileme vitrinlerindeki aydınlatma ilkeleri karşılaştırılarak sergi nesnelerinin ışığa duyarlılıklarına göre elde edilmesi gereken maksimum aydınlık düzeyleri, ışıklılık sorunları ve doğru görme koşullarının sağlanabilmesi için alınacak önemleler araştırılmıştır. Ayrıca sergileme hacmi içersindeki aydınlatma sistemleri ve nesnelerin algılanmasına etkisi üzerinde durulmuştur. Araştırma kapsamında aydınlatma kavramı, doğal ve yapay aydınlatma konuları ele alınıp, aydınlatmanın mekân kavramı ile ilişkisi üzerinde durulmuştur. Sergileme mekânlarında aydınlatma tasarımı, aydınlatmanın işleyişine ve kişilerin görsel algısı üzerindeki etkisi ayrıca ele alınmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında aydınlatma, aydınlatma tekniği ve ışık kaynakları başlığı altında, doğal (günışığı) ve yapay aydınlatma sistemleri ve ışıklıklar incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde müze ve mağaza vitrinleri incelenmiş, aydınlatma düzenleri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda sergileme düzeni sabit tutularak araştırmanın koşulları sınırlandırılmıştır. Çalışmanın son aşamasında aydınlatmanın, tasarımla bir bütün olarak düşünülmesi ve bütün süreçlerde bu ilkeyle hareket edilmesi gerektiğinden yola çıkılarak, müze sergileme vitrinleri ile mağaza vitrinleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuş olup sergileme düzeni ile aydınlatma düzeninin birlikte tasarlanmasının önemi vurgulanmıştır
Lüks restoranlarda aydınlatma tekniği kurallarının uygulanması ve örnek restoran incelemeleri
Kişinin yeme – içme ihtiyaçlarını karşıladığı mekânlardan biri restoranlardır. Kullanıcı memnuniyetini sağlamak için o mekânın algıyı etkileyen faktörlerine dikkat edilmelidir, bu doğrultuda müşteriye aktarılmak istenen restoran kimliği görsel ve işitsel algıyla sağlanır. Mekân ambiyansının görsel ve işitsel olarak tasarımcı tarafından rahatsızlık uyandırmayan özelliklerle oluşturulması, müşterinin restoranda uzun süre geçirebilmesi o mekânı tercih etmesinde büyük role sahiptir. İç mekânda tasarlanan detayları algılayabilmemiz için aydınlatma tekniği kurallarına uyarak oluşturulan aydınlatma düzeniyle neredeyse algılama hatasına hiç olanak bırakmayabiliriz. Mekân algısıyla birlikte müşterinin sosyal etkileşimini, yemek yeme eylemini minimum sorunla sağlamak lüks restoranların temel amacıdır. Lüks restoranların diğer yeme-içme işletmelerinden yemek ve mekân özelliklerine göre daha zengin bir mutfak ve mekânın fiziksel niteliklerinin müşteriyi tatmin etmelidir. Mekânın fiziksel işlevinin doğru aktarılabilmesi için yapay aydınlatmalar kullanılarak sağlanır. Bu çalışma, teknik kuralları göz önüne alarak altı ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde aydınlatma ve mekân ilişkisinin çalışmadaki amacın belirlenmesini içermektedir. İkinci bölümde aydınlatmanın genel kavramı ve aydınlatmanın amacına değinilmektedir. Üçüncü bölüm, mekânın doğru aydınlatılabilmesi için aydınlatma tekniği genel kurallarını ele alarak, aydınlık kavramının nitelik, nicelik konularına göre yüzey özellikleri değişen nesnelerde nelere dikkat edilmesi gerektiğini içerir. Dördüncü bölümde ise ışık kaynaklarının özelliklerini ve iç mekânda nasıl kullanılacağı ele alınmaktadır. Beşinci bölümde, restoranlarda uygulanması gereken aydınlatma tekniği kurallarının seçilen lüks restoranlara göre incelemesi yer almaktadır. Altıncı bölümde, genel değerlendirme sonucunda edilen bilgilerden yola çıkarak restoranlarda aydınlatma tekniğinde uyulması gereken kurallara bir katkı amaçlamaktadır.
Yeşil binaların sürdürülebilirlik açısından önemi ve Türkiye Müteahhitler Birliği yapısı analizi
Günümüzde sürdürülebilirlik kavramının önemi giderek artmaktadır. Bu kavram birçok alanda olduğu gibi mimarlık alanında da önemli bir noktadadır. Sürdürülebilir mimari Türkiye'de gündemde olan ve bu alanda çalışmaların yoğunlaştığı bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde çevre koruması açısından mimari alanda yaşanan olumsuzlukların önüne geçmek ve daha ekolojik binalar inşa etmek için sürdürülebilir mimarlık yaklaşımına duyulan ilgi her geçen gün artmaktadır. Bu araştırma sürdürülebilir mimaride doğal kaynakların kullanımını ifade etmek amacıyla hazırlanmıştır. Hazırlanan çalışmada ilgili literatür taraması neticesinde sürdürülebilirlik ve yeşil bina kavramları ifade edilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise sürdürülebilir yapı sertifikalandırma sistemlerinden LEED incelenerek Türkiye Müteahhitler Birliği binası LEED sertifikası açısından analiz edilmiştir.
Mobilya tasarımında ahşap malzeme kullanımının değerlendirilmesi: Bursa İnegöl mobilya firmaları örneği
Ahşap, en eski yapı malzemesi olarak insanoğlunun barınma, korunma gibi temel ihtiyaçlarını sağlayan doğal yapı malzemelerinden biridir. Diğer yapı malzemelerinden farklı olarak sıcak ve doğal bir malzeme olduğu için yapılarda daha çok iç mekânlarda kullanılmaktadır. Ahşap yapı malzemeleri dış cephe kaplamalarında, taşıyıcı sistemde, doğrama, tavan-döşeme kaplamalarında, pencere, kapı yapımında kullanılsa da daha çok mobilya üretiminde ve iç mekân bitirme malzemesi olarak kullanılmaktadır. Başlangıçta yapı üretiminde kullanıldığı, ahşap çatkı vb. olarak uzun yıllar bu amaçla kullanılmaya devam edildiği, ilerleyen dönemlerde ise ahşap tüketiminin artmasıyla doğal kaynak korunumunu sağlamak için yapı üretiminde kullanımının bir dereceye kadar azaldığı görülmektedir. Bununla birlikte ahşap malzemenin iç mekânda ve mobilya üretiminde kullanımı devam etmiştir. Günümüzde ormanların çeşitli nedenlerle zarar görüp, azalması kullanımını bir miktar azaltsa da ahşap farklı formlarda hâlâ sık kullanılmaktadır. Bu sebeple bazı işlemler görerek ekonomik amaçlı, doğal ahşaptan üretilen kompozit malzemeler kullanılmaktadır. Ahşabın talaşı, tozu, arta kalan parçaları farklı işlemler görerek ve teknolojinin gelişmesi, kullanılan kimyasal maddelerle birlikte yeni bir ahşap malzemesi elde edilmektedir. Bu da ahşabın dayanımını olumlu yönde etkilemektedir. Farklı şekilde elde edilmiş ahşap malzeme türleri mobilya sektöründe en sık kullanılan malzeme türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu amaçla kullanılan malzeme ithal edilerek veya yerli ahşaptan elde edilerek kullanımı sürmektedir. Türkiye ahşap mobilya sanayinde İnegöl ilçesinde bulunan üretici firmaların üretim kapasiteleri, tasarımı yapılan ürünlerin miktarına ilişkin veriler, mobilya üretimi gerçekleştirilirken kullanılan malzemelerin ithal ve yerli olması gibi konular işlenerek mobilya sektörünün Türkiye'deki konumu incelenmiştir. Çalışmanın bu doğrultusunda birinci bölümünde tezimizin giriş bölümü bulunmaktadır. İkinci bölümde mobilyanın tarihsel gelişimi, üçüncü bölümde ahşabın yapısı, teknolojik özellikleri, ağaç sınıflandırılması, ağacın bozulması, onarımı ve korunması ele alınmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye'de ve Dünya'daki mobilya sektörünün durumu, beşinci bölümde ise Bursa-İnegöl'deki mobilya firmaları incelenmiş olup firma yetkilileri ve tasarımcılarıyla anket çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda Türkiye de Bursa-İnegöl şehrindeki mobilya üretici firmaları araştırılmış ve tasarımcılarıyla görüşmeler yapılarak firmaların tasarımlarının piyasada ne konumda oldukları, ihracat oranları ve tasarıma ne derecede önem verildiği anketler ve yüz yüze görüşmeler sayesinde veriler toplanmıştır. Sonuç olarak firmaların mobilyalarında hangi malzemeleri kullanarak üretim gerçekleştirdikleri, bu mobilyalar için malzemelerinin ne kadarını yerli kullanıp, ne kadarını ithal ederek üretildiği verilerine ulaşılmıştır. Firmaların tasarıma verdikleri önemi ve tasarım departmanları olmasına rağmen neden dışarıdan tasarım desteği alındığı incelenmiştir.
Ofis oturma elemanlarının ergonomik ve antropometrik ölçütler açısından değerlendirilmesi
Çalışma hayatında verim almanın çeşitli yöntemleri vardır. Çalışma ortamlarının konforlu ve rahat olması çalışanlarda verimliliğin artmasına neden olmaktadır. Ofislerde, verimliliği arttıran pek çok etkenden söz etmek mümkündür. İşletmelerde ofisi oluşturan ekipmanların çalışma verimini ve insan sağlığını etkilediği bilinmektedir. Ofis mobilyaların fiziki ya da ergonomik özelliklerinin insan vücuduna uygunluğu önemlidir. Bu nedenle, insan rahatlığı ve sağlığı için seçilen oturma elemanlarının ergonomik olması ve kullanıcı antropometrisi ile uyumunun sağlanması gerekmektedir. Bu çalışamnın amacı; ofislerdeki oturma elemanlarının çalışanın performansını nasıl etkilendiğini belirlemek ve uygunluk değerlendirmesi yapmaktır. Bu amaca göre, tez çalışmasında ofis elemanlarının ergonomik ve antropometrik ölçütlere göre uygunluğu, teknolojik gelişmelere bağlı ofis çalışma ortamlarının gelişimi konusunda inceleme yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda ofis elemanların fiziki ve ergonomik tasarımının insan özelliğine göre nasıl tasarlanması gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuştur.
Otel yapılarında doğal taş bozulmalarına ilişkin bulguların örnekler üzerinden irdelenmesi ve analizi
Günümüzde otellerin tasarımı ve bu tasarımın oluşturduğu atmosfer, otellerin konaklama harici tercih edilen mekanlar olmasına sebep olan etmenlerdendir. Mekan kavramı ise duyular ile deneyimlenmekte ve bu duyuların harekete geçmesine mekanda kullanılan malzemeler yardımcı olmaktadır. Özellikle kullanılan bu malzeme insanın varoluşundan beri yanında olan doğal taş ise, duyularla beraber oluşan mekan da farklılık göstermektedir. Doğal taş malzeme kullanılarak oluşturulan mekanlar "yaşayan mekan" olarak adlandırılmaktadır. Taşların mekanlara bu sıfatı vermesinin ana sebebi, her canlı gibi doğal ve birtakım gereksinimlere ihtiyaç duymasıdır. Gereksinimleri karşılanmayan doğal taşlar, zaman içerisinde birçok etmen ve koşul sebebiyle çeşitli bozulmalar göstermektedir. Bu durumlar, doğal kaynaklı olabildiği gibi yapay yani insan kaynaklı da olabilmektedir. Hava koşulları, doğal afetler, coğrafi konum vb. birçok doğal etmen taşlarda bozulmalar yaratmaktadır. Ancak günümüzde oluşan taş bozulmalarının ana sebebi yapay kaynaklı bozulmalar haline gelmiştir. Örneğin bunlar; doğal taş seçimi yaparken taş özelliklerinin bilinmemesi, taşın yanlış yerde kullanımı veya kullanım alanına uygun olmayan taş seçimi, taşın hatalı malzemeler ile temizlik, onarım vb. işlemlerinin yapılması, taşların fiziko-mekanik ve kimyasal özelliklerinin dikkate alınmaması gibi sebeplerdir. Her iki sebepten oluşan bozulmalar, birtakım temizleme işlemleri ve sağlamlaştırma çalışmaları ile ortadan kaldırılabilir veya bu bozulmaların bozulma hızı düşürülebilir. Taşların bu gibi gereksinimleri periyodik olarak karşılandığı takdirde, her iki bozulma sebebi de engellenebilir. Bu sebeple çalışmada; öncelikli olarak doğal taş tanım ve özelliklerinin incelenmesi ile elde edilen bilgilere dayanarak, seçilen taşların ne tür bozulmalar gösterdiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tez kapsamında seçili otellerde kullanılan doğal taş malzemesinde ki bozulmalar incelenmiştir. Bu bağlamda yöresel taşlara sahip Mardin, Denizli ve Nevşehir ziyaret edilerek, bu şehirlerde belirlenen otellerdeki taşların bozulma türleri tespit edilmiştir. Doğal taş malzemesi ve bu malzemedeki bozulma türlerinin araştırılmasında kitap, makale, tez, internet gibi kaynakların yanı sıra yerinde inceleme ve konuda ilgili kişilerle röportajlar yapılmıştır.
Art nouveau akımı, Osmanlı'da Pera-Galata bölgesine yansımaları ve pera palas oteli iç mekânları üzerinden analizi
18. yüzyılın son yıllarında ortaya çıkıp 20. yüzyılın ilk yıllarına kadar sürmüş olan Art Nouveau, tüm Avrupa'yı ve Amerika'yı saran bir sanat akımı olmuş, farklı sanat ve tasarım disiplinlerini etkisi altına almayı başarmıştır. Art Nouveau uluslararası bir akım olmasına rağmen, her ülkenin kültürel yapısına göre farklı karakteristik özellikleri benimsemiştir. Akım ismini Paris'te Sanat Tüccarı Bing'in açmış olduğu "La Maison de L'Art Nouveau" dan almış, her ülkede farklı isimlerle anılmıştır. Birçok araştırmaya konu olmuş Art Nouveau akımı hakkında mimarlık ve iç mimarlık disiplinlerinde; üslubun aktörleri ve yapıları, yapı cepheleri, fresk ve sgrafitto, çini, cam ve seramik eserler üzerine çalışmalar yürütülmüş ancak, iç mekânlara ait çalışmalar kısıtlı kalmıştır. Bu nedenle bu tez çalışmasında Art Nouveau akımı tarihsel süreçleriyle beraber Avrupa genelinde ve Osmanlı'da araştırılmış, tarihsel dönüm noktaları ortaya konulmuş ve akıma ait iç mekânlar incelenmiştir. Akımın Avrupa genelinde araştırılmasında; yabancı dönem kaynaklarından, kitaplardan ve kataloglardan yararlanılmıştır. Ayrıca uluslararası tez çalışmalarından destek alınmıştır. Akımın Osmanlı genelinde detaylı olarak araştırılması ve köklerinin bulunması amaçlandığından, öncelikle akımın etkilerinin ilk olarak görülmeye başladığı Pera ve Galata bölgeleri mimari ve sosyokültürel bakımdan incelenmiştir. Bu bağlamda, dönem gazeteleri başta olmak üzere, 19. yüzyılı konu alan dönem kitapları ana kaynak olarak alınmıştır. Akımın iç mekân bağlamındaki araştırmaları; akıma dair özgün iç mekân örnekleri vermiş olan Avrupa ülkelerinde, Pera ve Galata Bölgesinde ve kuruluş amacıyla işlevini halen devam ettiren sürdürülebilir bir Osmanlı Art Nouveau mirası olan Pera Palas Otel'de yapılmıştır. Akıma ait iç mekânlar üç ana kategori üzerinden incelenmiştir. Bu kategoriler; tavan, duvar ve zemin yüzeyleri; vitraylar, bezemeler, demir işleri; mobilyalar olmuştur. Art Nouveau yapılarının tamamının kendi içinde bütüncül anlamda bir Art Nouveau mimari tasarıma sahip olduklarını söylemek mümkün değildir. Tıpkı Avrupa'da da olduğu gibi Osmanlı Art Nouveau mimarisinde de Art Nouveau özellikleri, motifleri ve biçimleri başka üslupların karakterleri ile belli oranda birleşmiş ve eklektik bir tarz benimsemişlerdir. Osmalı'da eklektik olmayıp tamamen Art Nouveau üslubunda tasarlanmış olan ilk yapı Botter Apartmanı olmuştur. Fakat Art Nouveau etkilerinin Botter Apartmanı'ndan daha önce görülmeye başladığı eklektik yapılar da vardır. Bu nedenle Osmanlı'da ulaşılabilmiş olan Art Nouveau yapılarının tarihsel ve üslupsal yapılarının gelişim sürecinin gözlemlenebilmesi amacıyla, yapıların tarihsel süreç üzerinden değerlendirildiği bir çizelge oluşturulmuştur. Çizelge incelendiğinde, 19. yüzyıldan önce yapılmış olan yapıların çoğunlukla Neo-Klasik etkilerin de yoğun olduğu eklektik yapılar olduğu görülmüş, 19. yüzyılın başlaması ile Art Nouveau üsluplu eklektik yapılar yerini tıpkı Botter Apartmanı gibi, tamamen Art Nouveau üslubuna ait yapılara bırakmışlardır. Yüzyıl sonunda yine eklektik tarzdaki yapılar artış göstermiştir. Pera ve Galata bölgesinde incelenmiş olan iç mekânların üslupsal ve stilistik çeşitliliğinin temel nedeni Art Nouveau akımının uluslararası bir akım olması ve bir çok Avrupa ülkelerinde farklı tarzda bir tasarım algısının gelişmiş olmasıdır. Art Nouveau akımının Osmanlı'da görülmeye başladığı dönem, özellikle Pera ve Galata bölgesinde yabancı mimarlar çoğunlukta olmuştur. Art Nouveau yapıların yabancı mimarlar tarafından tasarlanmış olması da yapılar ve iç mekânlar arasında üslupsal farklılıkların doğmasına neden olmuştur. Avrupa'daki, Pera ve Galata bölgesindeki ve Pera Palas Oteli'ndeki iç mekânların üç ana kategori bağlamında araştırılmasıyla elde edilen verilerle, iç mekânların karakteristik özellikleri değerlendirilmiş ve karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak incelenmiş olan tüm iç mekânlar bir bütün olarak ele alındığında Osmanlı Art Nouveau iç mekânlarının iki farklı tutumu benimsediği görülmüştür. Birinci tutum geometrik kökenli Viyana Art Nouveau'su iken, ikinci tutum bitkisel kökenli İtalyan Art Nouveau'su olmuştur. Pera Palas Otel bu bağlamda incelendiğinde İtalyan Art Nouveau kökenine daha yakın olduğu görülmüştür. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde Pera Palas'ın daha detaylı araştırılabilmesi için, öncelikle otelin mimarı Alexandre Vallaury incelenmiş; mimarın diğer yapıları, eğitim almış olduğu kurumlar, benimsediği mimari üslup ve aile kökeni araştırılmıştır. Otelin tarihsel sürecinin araştırılmasında; dönem gazeteleri ve arşiv kaynaklarından yararlanılmıştır. Otelin iç mekân incelemesinde yazar tarafından yerinde gözlem ve fotoğraflandırma yapılmış, tez kaynaklarından ve dönem kitaplarından yararlanılmıştır. Bölümün en sonunda ise otelin geçirdiği yapısal değişikliklere yer verilmiştir. Çalışmada Art Nouveau akımının Osmanlı'daki tarihsel sürecinin ve köklerinin bulunması amaçlanmıştır. Aynı zamanda, Pera-Galata bölgesindeki ve Pera Palas Oteli'ndeki iç mekânların, Avrupa örnekleri ile benzerlik ve farklılıklarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu tez çalışması Osmanlı Art Nouveau'su ve iç mekânları konusuna dair yapılacak olan çalışmalara zemin oluşturabilme hedefi ile tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Art Nouveau, Osmanlı, Pera-Galata Bölgesi, 19. Yüzyıl, İç- Mekân.
Okul öncesi eğitim yapılarındaki mekanların tasarım yaklaşımları ile birlikte montessori eğitim modeli bağlamında incelenmesi
0-6 yaş okul öncesi eğitim dönemi çocukların zihinsel ve fiziksel gelişimlerinin hızla gerçekleştiği bir periyot olmanın yanı sıra hayatlarının geri kalanının şekillenmesine etki eden bir dönem olmaktadır. Okul öncesi dönemdeki eğitim programı çocuğun çok yönlü gelişimini desteklemektedir. Okul öncesi eğitim yapılarındaki mekânların tasarımları çocukların tüm ihtiyaçlarını karşılar nitelikte olması gerekmektedir. Mekanlar bireysel özgürlüklerini yaşayabilecekleri, kendilerini keşfetmeye olanak sağlayan, yeteneklerini ortaya çıkarmaya imkân tanıyan alanlar olarak kurgulanmaktadır. Alternatif okul öncesi eğitim modellerinden olan Montessori eğitim modelindeki mekanların çocuğun gelişimine olumlu katkı sağladığı birçok araştırma ile belirlenmektedir. Tez çalışmasının amacı; Montessori okullarında uygulanması gereken tasarım kriterlerini ve bu kriterlerin eğitime olan katkısını incelemektir. Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden betimsel durum analizi seçilerek; verilere, gözleme dayanarak faydalanılmıştır. Tez çalışması kapsamında, yapılan literatür analizinin ardından dünyadaki Montessori eğitim yaklaşımını uygulayan okul öncesi eğitim yapılarından seçilen örneklerin tasarımları ve mekânsal kurguları incelenmiştir. İncelenen okullardaki iç ve dış mekânların Montessori eğitim yaklaşımının tasarım kriterlerine göre kurgulandığı, çocukların gelişimine, doğayla ilişkili olmalarına imkân verir nitelikte olduğu görülmüştür. Tez çalışmasında; Montessori eğitim modelinin diğer eğitim modellerinden farkları nelerdir? Okul öncesi eğitimde hangi etkinlik alanlarına neden ihtiyaç duyulmaktadır? Montessori eğitim modeli yapılarında iç ve dış mekân tasarım yaklaşımlarına ne şekilde uygulama gerçekleşmiştir? Araştırma sorularına yanıt verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim Yapıları, Montessori Eğitim Yaklaşımı, Eğitim Mekanları
Mobil ev uygulamaları ve afet sonrası geçici barınma potansiyelleri
İnsanların temel ihtiyaçlarından biri barınmadır ve barınmaya ilişkin yeni çözümler üretilmektedir. Öncelikle Amerika ve Avustralya'da ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan küçük ev akımı bu çözümlerden biridir. Küçük ev akımı çoğunlukla sürdürülebilir, erişilebilir ve konforlu bir yaşam tarzını benimseyen kişiler tarafından tercih edilmektedir. Küçük evlerin bir çeşiti olan, mobil evler, taşınabilen ve modüler yapıya sahip konutlardır ve çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Bu amaçlar arasında tatil evi, konuk evi, seyahat edenler için konaklama, afet sonrası barınma ve hatta kalıcı konut olarak kullanımı bulunmaktadır. Mobil evler, genellikle bir römork veya şase üzerine yerleştirilmiş olup, taşınabilirliklerini artırmak için küçük boyutlarda tasarlanmaktadır. Her ülkede görülen doğal afetler toplumlara, devletlere ve afetleri yaşayan insanlara birçok fizyolojik ve psikolojik hasar vermektedir. Afet sonrası oluşan bir dizi ihtiyacın başında barınma konusu gelmektedir. Özellikle barınma alanındaki ihtiyaçlara devletler ve kuruluşlar hızla çözüm bulmaya çalışmaktadırlar. Bu tez de afet durumlarına hızlı ve etkili bir şekilde müdahale edebilmek amacıyla mobil ev uygulamalarının ve geçici barınma potansiyellerinin değerlendirilmesini konu almaktadır. Afet sonrası acil barınma ihtiyaçlarına yönelik çözümleri inceleyerek, iç mekân donanımlarına sahip, sürdürülebilir, dayanıklı, modüler ve erişilebilir mobil ev tasarımlarını analiz etmektedir. İlk olarak, mobil ev uygulamalarının avantajlarına ve dezavantajlarına bakıldı. Bu uygulamaların mobilite, enerji verimliliği (sürdürülebilirliği) ve erişilebilirliği incelendi. Ardından, afet durumlarında acil barınma ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanan geçici barınma çözümleri ele alındı. Bu kapsamda, taşınabilir barınma birimleri, konteyner evler ve benzeri uygulamaların avantajları ve sınırlamaları değerlendirildi. Tez de farklı mobil ev tasarımlarının afet durumlarında nasıl kullanılabileceğini ve bu evlerin geçici barınma potansiyellerini araştırarak, tartışılmaktadır. Ayrıca, bu tasarımların toplumların ihtiyaçlarına uygunluğunu ve afet sonrası hızlı müdahale için ne kadar etkili olduklarını belirlemeye yönelik bir çalışma sunmaktadır. Sonuç olarak, afet durumlarında hızlı ve etkili bir barınma çözümü sağlamak üzere mobil ev uygulamalarının ve geçici barınma potansiyellerinin sistematik bir şekilde incelenmesini amaçlamaktadır.
Ticari yapıların evrensel tasarım ilkelerine göre incelenmesi: Alışveriş merkezi örneği
İçinde yaşadığımız çağda, mekânların herkes tarafından kullanabilen bir tasarıma sahip olması oldukça önemlidir. Tarihsel süreç içerisinde yaşanan gelişmeler hem kentleşmeyi hem de insanların yaşayış şeklinin değişikliğe uğratmıştır. Tasarımla ilgili her alan insan odaklı bir hale gelmiştir. 19. Yüzyılda ortaya çıkan evrensel tasarım 20. Yüzyılda kavram olarak önem kazanmıştır. Evrensel tasarım kavramı mekanların her yetkinlik seviyesindeki birey tarafından kullanılmasını amaçlamaktadır. Alışveriş merkezleri sahip oldukları tasarımları ve mekanlarıyla bireyler tarafından alışveriş eyleminin yanı sıra sosyalleşme, aktivitelere katılma, toplanma ve bir araya gelmek amacıyla da kullanılmaktadır. Kamusal mekân görevi gören ve ticari yapı olan alışveriş merkezleri her yaş, beceri ve yetkinlik seviyesindeki birey için sağladığı birçok imkanla çekim merkezi konumundadır. Alışveriş merkezlerinin herkes tarafından rahatlıkla kullanılabilir olması için evrensel tasarım düşüncesi dikkate alınarak tasarlanması oldukça önemlidir. Çalışmada evrensel tasarım kavramı ve ilkeleri açıklanmıştır. Evrensel tasarım ve kullanıcılar arasındaki ilişkiye değinilmiş sonrasında evrensel tasarım çerçevesinde kamusal mekanlarda dikkat edilmesi gerekenler açıklanmıştır. Devamında alışveriş merkezleri olgusunun anlaşılması amacıyla sırasıyla alışveriş merkezlerinin sınıflandırması, gelişim süreci, planlama ve tasarım kriterleri ve mekân kurgusu konuları ele alınmıştır. Çalışmanın amacı alışveriş merkezinin evrensel tasarım ilkelerine göre incelenmesi ve sonucunda öneriler getirilmesidir. Yöntem olarak seçilen saha çalışmasında alışveriş merkezinin giriş-çıkışında, yaya yürüme yolları ve koridorlarında, sosyalleşme mekanlarında, WC'lerinde, otoparkında, asansör ve yürüyen merdivenlerinde fotoğraflama ve ölçümlemeyle gözlem yapılmıştır. Elde edilen bulgular evrensel tasarım ilkelerine göre incelenmiştir. Veriler değerlendirildiğinde alışveriş merkezinin erişilebilirlik kapsamında tasarımlara sahip olduğu ama bazı donatı elemanlarının evrensel tasarım ilkelerini tam olarak karşılamadığı görülmüştür. İncelemeler sonucunda alışveriş merkezinin evrensel tasarıma sahip olabilmesi için evrensel tasarım ilkeleri kapsamında öneriler getirilmiştir.
Metropolde yaşamak: farklı yaşam eşı̇klerı̇ne bağlı olarak dönüşebı̇len esnek konut ı̇ç mekanları
Dünya genelinde metropollerde yaşayan nüfusun artmasıyla beraber metropolde yaşam farklılaşmakta, kalabalıklaşan kent mekanlarında yaşam zorlaşmakta, konutlarda farklı ve çeşitli kullanıcı tipleri için farklı ihtiyaçlar ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte bireyler, yaşam döngülerindeki eşiklere bağlı olarak yaşam mekanlarına farklı zamanlarda farklı adaptasyon süreçleri yaşamaktadırlar. Tez çalışmasının amacı, konut mekanlarının metropol yaşamı ve yaşam döngüsündeki eşiklere bağlı olarak oluşan farklı durumlara adapte olabileceği esnek mekan tasarımları üzerine fikirler üretmektir. Bu bağlamda amaç; metropolde farklı yaşam biçimleri için kolektif, paylaşım ve dayanışma odaklı, ekonomik, esnek ve sürdürülebilir konut iç mekan tasarımlarını araştırmak ve geliştirmektir. Çalışma kapsamında öncelikle metropolde dönüşen yaşam biçimleri, İstanbul'da metropol yaşamı, konut iç mekanlarında esneklik ile ilgili literatür araştırması yapılmıştır. Sonraki aşamada, İstanbul metropolünde seçilen bir alanda alan araştırması yapılmış; ve alan araştırması sonucunda bu alan için farklı ölçeklerde kent ile ilişkili olarak esnek bir iç mekan ve yaşam sistemi tasarlanmıştır. Alan araştırması üç aşamadan oluşmaktadır; öncelikle, alan çalışması yapmak üzere seçilen Maslak Sanayi Bölgesi analiz edilmiş, mevcutta ve gelecekteki durumu ile ilgili bilgiler toplanmıştır. İkinci aşamada alan çalışması yapmak üzere seçilen Maslak Sanayi Bölgesinde mevcut kullanıcı grupları ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Bu bağlamda mevcut durumu anlamak için röportaj, anket ve gözlemler yapılmıştır. Üçüncü aşamada, İstanbul metropolünde yaşamakta olan potansiyel kullanıcı tiplerini, ihtiyaçlarını ve yaşam biçimlerini anlamaya yönelik araştırmalar yapılmıştır. Bu bağlamda ortak ihtiyaç ve farklılaşan ihtiyaçların belirlenmesi için röportaj, anket ve gözlemler yapılmıştır. Tezin sonucunda alan araştırması sonucu elde edilen bilgi ve veriler doğrultusunda esnek bir iç mekan ve yaşam sistemi önerisi getirilmiştir. Önerilen malzemeler, üretim şekilleri, sosyal alanların ve atölyelerin çalışma prensipleri, yaşam biçimleri, vb. farklı boyutlarıyla projenin bütüncül bir sistemi tanımlaması amaçlanmıştır. İstanbul metropolünde alternatif bir yaşam önerisi olan bu proje çalışması ile, temelde her bireyin hakkı olan fakat günümüzde bunu elde etmenin bir lüks olarak sayıldığı her yaşta konforlu yaşam hakkına nasıl ulaşabileceği araştırılmaktadır.
Wellbeing and its spatial experience: development of SPA design and contemporary spa spaces
Wellbeing as a notion gains importance day by day hand in hand with the status of healthiness. World Health Organization (WHO) defines health as "state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity" on the one hand; on the other hand, Global Wellness Institution (GWI, 2017) stresses wellness as intellectual, religious and medical movements and modern concept with ancient roots beginning with the Ayurveda treatments followed by Traditional Chinese Medicine, Ancient Greek doctrines, Roman Medicine and movements in United States and Europe in 19th century. Today, wellbeing and being healthy are the ultimate goals that are difficult to endure due to increasing stress level in modern world, working environment with high-intensity and expectations from civilized human. As a result of these, people need to have treatments and experiences to relax and stay strong. In this content, spa spaces compel attention. As the word spa literally refers to the abbreviation of sanus (salus/ sanitas) per aquam that means health coming from water in Latin. The relation between human beings and water starts in the mother womb and continues in many forms. People are always attracted to water and this interest originates from different aspects like need for bathing, religious and spiritual rituals and the belief to curative powers of water. Bathing can take place where water exist as bathtub, shower or even river, sea, ocean, lake. While human baths throughout the history, the forms of bathing shaped according to different reigns, beliefs and politics. Thus, personal and public bathing spaces emerged in relation to these routines and rethorics . In this thesis study, well-being and its spatial experience and spa design development and contemporary spa spaces, further to that, the emerging role of Turkish Hamam spatiality and its atmospherical penetration in contemporary spa design is also examined and discussed. Thesis consist of five main chapters: In first chapter; the purpose of thesis, literature review and hypothesis are stressed. To comprehend the definition of spa, the construction of spa spaces and the history behind these spaces and experiences literature study is done. In addition to that, a future projection is stressed throughout the evolution of spa in the context of hypothesis. In second chapter; the roots of bathing need, spa culture and their spatial typologies and the emergence of them are examined. In order to fully understand, spa rituals throughout the history beginning with Indus Valley, following to that Ancient Greek, Romans, Asia and Ottoman Empire Eras are discussed; further to that, the essential thresholds are examined in a timeline. In third chapter; planning a spa is analyzed deeply. In this content; spa types, determination of spa concept, spa design principals and obligations, spa components and spatial requirements, layout needs and user flows are revealed. In fourth chapter; under the indications and inputs of previous chapters, the spatial aspects and criteria that affect spa experience are specified. In this content, since in modern world, the boundaries between spa types are getting ambigous and the spas are evolved into "days spas" where users can reach any time they want and "destination spas" where users need to plan a journey to use in practical use; one destination spa in Turkey (Canyon Ranch Kaplankaya) and one resort hotel spa outside of Turkey (Joali Maldives), one city hotel spa outside of Turkey (Villa Magna Madrid) and one city hotel in Turkey (Fairmont Quasar Istanbul) are dismantled in relation to defined criteria set. In considerations of these evaluations, the increasing demand to Turkish Hamam is observed and stressed. In fifth chapter, concluding remarks and future projections are discussed. In this part; in addition to the evaluations and sectional results, it is stressed that the significance of Turkish hamam is getting more and more important gradually with its flexible and corvertible spatial aspects and utilization of spatial characteristics of Turkish Hamam emerges as an increasing demand in the design of contemporary spa ambient, while this find out is stressed and the reasons are briefly discussed on the final chapter.
Biogenic building material formation by the treatment of natural stone waste with microbial induced calcite precipitation
Revitilization of certain wastes of the natural stone industry through biological processes to obtain a sustainable building material and the necessary material oriented analyses.
İstanbul metropolünde değişen yaşam dönüşen konut algısı: Varyap Meridian örneği
Küreselleşmeyle, teknolojide ve bilişim sistemlerinde yaşanan hızlı gelişmeler, yaşam koşullarının değişmesine yol açmaktadır. Kısıtlı ve homojen bir kitle barındırmakta olan kentler, endüstrileşmeyle birbirine eklemlenerek büyümekte ve metropol kentleri meydana getirmektedir. Metropol kentler, ekonomik anlamda büyük kitlelere istihdam sağlama potansiyeline sahip ve bireylere daha iyi şartlarda yaşama imkanı sağlayabilecek cazip merkezler olarak görülmektedir. Merkezin güçlü çekimi; kırsaldan kente göçü hızlandırmaktadır. Artan göç, çok kültürlülüğe, hızla değişen değerlere, yaşam tarzında ve toplumsal yapıda değişimlere sebep olmakla birlikte yapısal çevrenin dönüşümünü de beraberinde getirmektedir. Metropolleşmeyle değişen yaşam koşulları, insan gereksinimlerinin farklılaşmasına sebep olmakla birlikte, insanın yaşama alanı olan konut algısını da dönüştürmektedir. Farklılaşan gereksinimler, beklentiler, arzular ve istekler kullanıcıların konuta bakışını ve algısını da etkilemektedir. Konut algısındaki değişim, kaçınılmaz olarak konutta da değişimine yol açmakta ve bu iki süreç birbirini etkilemektedir. İnsan ve mekan (çevre) arasında kurulan iletişim ne kadar güçlü ve uyumlu ise, bireyin yaşamsal kalitesi ve kullanıcı olarak konut memnuniyeti de o kadar yüksek olmaktadır. Kullanıcıların ihtiyaçlarına göre tasarlanmayan ve günümüzde tüketim nesnesi olarak inşa edilen ve pazarlanan konut projeleri kullanıcısına, kentlileşen toplumun tüketim kültürünün şekillendirdiği bir kimlik, bir yaşam biçimi dayatmaktadır. Özellikle metropol kentlerde yaşayan orta-üst ve üst sosyo-ekonomik gelir grubuna mensup olanların lükse yönelik ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak tasarlanmakta olan "lüks karma yaşam projeleri"; her geçen gün daha da kalabalık ve kaotik bir hal alan kentten uzaklaşmak ve güvende hissetmek isteyenler için "ötekiler"den arındırılmış, benzer sosyo-kültürel grubu barındıran bir yaşam alanı sunmaktadır. Ayrıca; kullanıcılarına ayrıcalıklı, prestijli, konforlu ve lüks bir yaşam vadetmektedir. Gelişmişliğin ve modernitenin göstergesi olarak görülen, yeni nesil kapalı ve güvenlikli karma yaşam projeleri, barındırdıkları sosyal imkanlar, donatılar, teknolojik fonksiyonlar ve en ince detayına kadar kurgulanmış iç mekan tasarımlarıyla birlikte kendi kendine yeten kentsel ölçekte küçük yerleşimler olarak karşımıza çıkarken; onlara sahip olamayan düşük gelirli kesim için de bir ütopyayı tariflemektedir. Bu kapsamda tezin amacı; İstanbul metropolünde değişen yaşam koşullarının, konut ve konut çevresi memnuniyeti kapsamında, hangi yaşamsal beklentilerin ve önceliklerin kullanıcı açısından önemini arttırdığını ve hangilerinin azaldığını saptamak ve konut algısının nasıl değiştiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda tez çalışmasında; küreselleşme, kent, metropol, insan ve davranışı, konut, konut algısı ve konutta kullanıcı memnuniyeti üzerinde durulmaktadır. Tez çalışmasının birinci ve giriş bölümünde; tezin amacı, kapsamı ve yöntemi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde; kent kavramının günümüz metropol kentinin doğuşuna dek olan serüveni, küreselleşme ve metropolleşme kavramlarına değinilerek irdelenmektedir. Üçüncü bölümde; "metropolleşme ile değişen yaşam" konu başlığı altında, insanın temel iletişim süreci, insan davranışı ve gereksinimleri irdelenmektedir. Ayrıca; toplumsal yaşamdaki değişimler ile birlikte toplumun, kültürün ve ailenin değişen yaşamsal koşullarından bahsedilerek, bu koşulların ne tür değişim ve dönüşümlere maruz kaldığı üzerinde durulmaktadır. Bunun yanı sıra, metropolleşme ile farklılaşan yaşamsal beklentiler ve öncelikler örneklerle açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde; metropolleşme ile dönüşen konut kavramı irdelenmektedir. İnsanın çevre ile girdiği ilişki biçimleri üzerinde durularak, mekan kavramı tanımlanmakta ve konut ve konutta kullanıcı memnuniyeti irdelenmektedir. Böylece; metropolleşme ile dönüşen konut algısı irdelenmektedir. Beşinci bölümde; tez çalışmasının alan çalışması kapsamında; "Varyap Meridian" örneği ele alınmakta ve örnek çalışma, İstanbul'u dünya finans merkezleri arasında önemli bir yere taşıyacağı öngörülen "İstanbul Uluslararası Finans Merkezi" ve benzer karma projelerle birlikte değerlendirilerek, "Varyap Meridian" projesinin alan çalışması kapsamında pilot çalışma olarak seçilme sebepleri üzerinde durulmaktadır. Altıncı bölümde bulgular yer almaktadır. Bu bölümde; değişen konut algısı; "lüks bir karma yaşam projesi" olan Varyap Meridian örneği üzerinden irdelenmekte ve gerçekleştirilen anket çalışmasından elde edile bulgular, "Konut İhtiyaçları Hiyerarşisi" (Israel, 2003) ve "Kullanım Sonrası Değerlendirme" (Francescato, 1989) kapsamında, "Eminönü ve Çevresindeki Toplu Konutlar" da (Kellekci, Berköz, 2006) ve "Mashattan Konutları"nda yapılan çalışmalar (Durmuş, 2010) ile karşılaştırmalı olarak irdelenmektedir. Tez çalışmasının yedinci ve sonuç bölümünde ise; tüm dünyayı saran küreselleşmenin ve metropolleşmenin etkisiyle, İstanbul'da değişen yaşam koşullarının konut algısını kültürel, ekonomik, toplumsal, sosyal ve psikolojik anlamda nasıl dönüştürmekte olduğu üzerinde durulmaktadır.
The human centric lighting concept: A proposal for an office interior
As people spend more time indoors, their contact with daylight decreases, and do not benefit sufficiently from daylight. Therefore, physical and psychological disorders occur in the human body. The international lighting standards consider only the visual effects of light; there is also non-visual effects of light which have been not enough placed in them. Considering this in lighting designs, a new lighting concept has been developed: Human Centric Lighting. In this study, the HCL concept has been explained, and how significant in people's lives. With the requirements of this concept, an office interior lighting design was implemented.
Highly-skilled migrants' adaptation process through participatory urban interior design
In this thesis the migration process of highly-skilled migrants is examined from a psychological viewpoint, especially with regards to factors supporting or hindering the adaptation process. The terms migrant and urban interior are linked to each other as a notion, by their temporality and mobility. A participatory urban interior design project is proposed as a measure to ease the adaptation process of highly-skilled migrants. With creating a participatory urban interior design platform, it is argued that becoming citizen is a condition that appears through spatial and expressive negotiations between the local society and the mobile people.
Hayvan klinik ve hastanelerinin Türkiye'deki örnekler üzerinden incelenmesi
Hayatımızda önemli bir yere sahip olan hayvanların sağlığı için rahat güvenli klinik mekânları tasarımında incelenmesi bakımından referans yaratmayı hedefleyen bu tez çalışmasında, evcil hayvan kliniklerinin iç mekân tasarımı ele alınmıştır. Bu tezin amacı; evcil hayvan klinikleri tasarlanırken önemli ve aynı zamanda dikkat edilmesi gereken faktörlerdir. Ek olarak, evcil hayvan kliniklerinin tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar klinik bölgelerinin ve bölümlerinin analizi ile ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Ayrıca, refakatçi klinik projelerinin kullanımı incelenmiştir. Çevre bakımının ve halk sağlığının önemi dikkate alınmaktadır. Mekânın tasarımı için oluşturulan koşullar ile mekân hazırlıklarının etrafında incelenip öğrenilen konu; hayvanların ve halkın sağlığını dikkate alarak, yeterli alana ve ihtiyaca sahip, konfor koşullarını karşılayabilen iç mekan tasarımını düzenlemeye çalışmıştır. Bu çalışmanın başlangıcı veteriner hekimlerin tanımını ve amacını açıklamak, bulunduğu hayvan hastanesinin tarihini incelemektir. Türkiye'deki veteriner okullarının tarihsel gelişiminden bahsetmişken, sayısal veriler, ayakta tedavi kliniklerini, kapsamlı klinikleri ve veteriner tesislerinin hayvan hastanelerini analiz etmek için kullanılmıştır. Evcil hayvan kliniklerinin mekânsal tasarım koşulları olarak; bulunduğu konumu, iç ve dış mekân üzerine durulmuştur. Mekânın konumunun önemi ve tasarıma olan etkisi incelenmiştir. Bu tez çalışmasının en önemli bölümü iç mekân tasarımıdır. Koşullar doğrultusunda iç ve dış mekânların görsel ve fonksiyonel ayrımları yapılmış olup bunun üzerine araştırılmış ve eklenmiştir. Fonskiyonellik hayvan kliniklerinde önemli bir yere sahiptir. Fonksiyonelliğin iç mekân tasarımında kullanılan yapı malzemeleri, ses kontrolleri, havanın kalitesi gibi koşullara bağımlı kalarak çözülmesi gerekmektedir. Bu sebeple iç mekânın tasarımsal özelliklerinin adı altında hava sıcaklığı, nem kontrolü, yapı malzemeleri, koku ve ses kontrolleri konularına bu çalışma içerisinde detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Görsel olarak tamamlanabilmesi için iç mekânın anlaşılabilir olması ve rahatlığı sağlanması gerekmektedir. Bu nedenle mekânları sırası ile ölçüm ve orantı, renk, aydınlatma, doku ve yapı donatımları konuları altında da ele alınmıştır. Mekânların koşulları ve gereksinimleri sağlanarak mekan düzenlemeleri araştırılıp incelenmiştir. Hal ve çözüm önerileri incelenerek ve teknolojik olanaklar istikametinde imar edilen tavsiye ve teklifler bütün mekânlar için akıcı ve ayrıntılı bilgi sunabilmek maksatıyla planlar ve görseller ile bildirilmiştir. Sonuç bölümünde yapılan incelemeler, numuneler ve araştırmalar ile ele alınan bilgiler doğrultusunda mekânların iç mekânsal açıdan irdelenmesi ve değerlendirmesi yapılmıştır.
Perakende mağazacılıkta aydınlatma armatürlerindeki ışık renginin tüketiciler üzerinde yarattığı duygu durumu ve tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarına etkisi
İnsan yaşamındaki değişiklikler ve gelişen teknolojinin sonucu olarak doğal ortamdan uzaklaşılmış, suni ortamlarda yaşamak ve çalışmak zorunda kalınmıştır. Bunun sonucu olarak yapay aydınlatma sistemlerinin kullanımı zorunlu olmuştur. Gün içerisinde yeterli düzeyde gün ışığına alamamanın sonucu olarak insan vücudundaki sirkadiyen ritmin bozulduğu, bu durumun hem ruhsal hem de fiziksel hastalıklara neden olduğunu gösteren pek çok çalışma ve bilimsel yayınlar bulunmaktadır. Bu nedenle son yıllarda yapay aydınlatma sistemlerinin insan sağlığı odaklı olarak geliştirilmesine yönelik çalışmalar başlamıştır. "Biodinamik Aydınlatma", "İnsan Odaklı Aydınlatma" veya "Sirkadiyen Aydınlatma" gibi isimlerle anılan bu yeni aydınlatma sistemleri insan metabolizması ve psikolojisi göz önüne alınarak geliştirilmektedir. Bu tez çalışması ile aydınlatma kavramı, aydınlatma tasarımı ve parametreleri ile aydınlatma konularına değinilmiş, literatür taraması yapılmıştır. Mağazacılıkta aydınlatmanın önemi ve işlevi hakkında ve biyodinamik aydınlatmanın İnsan sağlığına etkisi hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Işık renginin müşterilerin alışveriş davranışına olan etkilerinin irdelenmesi ve konvansiyonel aydınlatma ile LED aydınlatmanın enerji verimliliği açısından karşılaştırılması yapılmıştır. Bu bağlamda Mavi Giyim Maltepe Piazza A.V.M. mağazası örneği üzerinden, mevcutta kullanılan LED aydınlatma sistemi ile konvansiyonel ve biyodinamik aydınlatma sistemi simülasyonlarının karşılaştırması yapılmıştır.
Analysis of traditional house examples within the scope of biophilic design
Research and observations of natural materials are being conducted to understand the appropriate uses for a material within natural systems. Since the dawn of time, humans sought shelter in natural structures for survival. To meet their basic needs, solutions were sought from time to time against nature, from time to time by exploring nature. Humans, being users at design, had sought natural spaces first to protect their bodies, and then to store food. While searching for these places, they developed solutions to shelter in different geographical conditions and cultures. They created living spaces for their lives with or against their own species and other living things. With the transition of humans from hunting-gathering to farming and specialized trades in the Neolithic period, their search for shelter was shaped by their physical surroundings. The first local settlements formed and cultures began to meet their needs and search for places in this period. Since the Neolithic period, the only place where humans have settled and sheltered by continuing the mutual struggle with nature and observations parallel to nature has been the "house". It has been seen that more successful and healthy results are often obtained when the user creates solutions with the living creatures in nature and local material contents, rather than against them, and when the user can make plans sensitive to himself and his geography in search of space. The traditional house concept, suitable for each culture's own local texture, will be analyzed by considering the definition of "Biophilic Design" as the most up-to-date nature approach in architecture and other fields of science, through examples from Turkey.
Mikro hacimlerde mobilya sistemleri
Kent yaşamı ile beraber konut kavramı değişmeye başlamış ve sektörde, yaşanılabilir en küçük hacim arayışlarına doğru bir yönelim gerçekleşmiştir. İnsanın içinde bulunduğu çağımız metropollerinde, mekânda huzurlu ve konforlu yaşama isteği yerini doğaya dönüş ve standart dışı yaşama bırakmıştır. İhtiyaç duyulan hacim git gide küçülmüş ve insanların nerdeyse bedenlerinin bir parçası gibi hareket eden mekânlar oluşmaya başlamıştır. Özellikle Japon kültürü ve yaşam alanları tasarım dünyasının takip ettiği bu gelişimeye ayak uydurmuş ve küçük, yalın hacimler üretmeye başlamıştır. Bu noktada modülasyon, standardizasyon, esneklik ve değiştirebilirlik gibi kavramlar mikro hacimler içerisinde yeni sistem arayışlarına tasarımcıları yönlendirmiştir. Teknolojik gelişmeler ile birlikte, mikro tasarımlar mobilya üreticilerinin de kendilerini geliştirmelerini ve kompakt mobilya kavramının gelişmesine katkı sağlamıştır. Böylelikle mekânlar hem form hem de mobilya bakımından gelişime açık hale getirilmiştir. Hacimlerin mikro-kompakt ölçeğe gelmesi, tasarımcılarda yeni mobilya sistemleri, hızlı üretim, taşınabilirlik gibi kavramları düşünmeye itmiştir. Tasarım dünyası gelecekte mikro yaşam alanına kavuşma ve yalınlaşma isteğinin artmasıyla, yeni sistemler geliştirecek ve insanlar neredeyse kendi bedenleri haline gelmiş hacimleri beraberlerinde götürebileceklerdir. Anahtar Kelimeler: Mikro Hacim, Kapsül, İç Mekân, Mobilya, Esneklik
21.yy'da yapılarda uygulanan pencere çözümleri üzerine bir inceleme
Binaların en önemli yapı unsurlarından biri olan pencereler; binanın dış dünyayla bağlantısını sağlamamızı veya tercihlerimize göre sınırlandırmamızı sağlar. Güvenlik anlamında korunma, ısı izolasyonu, rüzgar ve yağmur izolasyonu, dış ortam gürültüsünün izolasyonu gibi dış ortamla irtibatı sınırlandırma işlevlerinin yanında, gün ışığından faydalanma, ortamı havalandırma, dış ortam manzarasına ulaşabilme, görünümleri açısından iç ve dış mekan görselliği gibi bir çok ihtiyacı ve beklentiyi karşılamak durumundadır. Pencerelerin tarihsel gelişiminden başlayarak, mimarideki önemi, teknolojik gelişmeler sayesinde günümüzde sahip olduğumuz olanaklarla pencere imalatında kullandığımız malzeme ve işleme teknikleri çeşitliliğinde pencere seçenekleri değerlendirilmektedir. Pencerelerin sıraladığımız ana görevlerinin yanında; bina iç ortamının ısıtma veya soğutmasının korunması sayesinde termal konfor ve enerji tasarrufu sağlaması ve güneşin olumsuz etkilerinden koruması gibi işlevleri incelenmiştir. Yapı elemanı olarak uzun ömürlü olmaları, bakım gerektirmemeleri ve görünüm açısından, estetik olmaları açısından malzeme seçenekleri kıyaslanmıştır.
Evrensel tasarım yaklaşımı bağlamında üniversiteler: Sütlüce bölgesinde bulunan üniversiteler örneği
Günümüzde, doğanın ve evrenin yaşam döngüsü içerisinde mimari ile ortak buluşma alanlarının işlenişi önemli bir rol oynamaktadır. Yapısal bütünlüğü sağlamak ve bu bağlamda tasarım sürecinde uygulama alanını hızlandırmak amacı ile insan faktörünün ikinci planda ele alınması, yapının tasarım yönünü güçlendirse de kullanım bakımından adil yaklaşım içerisinde eşitliği sağlayamamaktadır. Tasarlanan yapıların kullanım alanları göz önüne alındığında doğaya ve oluşabilecek doğal alanlara müdahale edilmekte, aynı zamanda doğal kaynakların kullanımı, alternatif olarak değerlendirilerek sorumsuzca tüketilmektedir. Evrensel tasarım, sonuç ve gelecek odaklı olduğu için kullanıcı kitlesini toplumun tümünü baz alarak, herkes için kapsayıcı unsurları ele almaktadır. Bu unsurlar kamusal mimarinin ve iç mimarinin örnekleri olarak, aynı zamanda üniversitelerin mimari anlamda bütünsellik ile ele alınması çok kullanıcılı ve minimum alan ile maksimum sonuç almayı hedeflemektedir. Evrensel tasarım oluşumunda süreç geçmişi yansıtmaz. Ayrıca bu süreç; başlangıç ile bitiş arasındaki zaman diliminde gelecek düşünülerek tamamlandığı için kullanım olarak doğru sonucu vermektedir. Bu kapsamda evrensel tasarımın Sütlüce bölgesindeki üniversiteler ile ele alınmasındaki amaç tez çalışmasının kuramsal temeline dayanmaktadır. Bu temel; adil eşitlikçi kullanımı, kullanımda esneklik, geleceğe tasarım alanları ve uygulamaları ile iç mimarlık tasarımının bütünlüğü ve açıklığı, erişilebilirliğin tanımlanması üzerine kurulmuştur. Bu bağlamı oluşturan tez çalışmasında, yaşama duyarlı ve yapısal bütünlük ile evrensel tasarım kullanım pratiğinin çevreye duyarlı gelişim sürecinde; Türkiye ve diğer ülkelerin sahip olduğu kentsel planların, iç mimarlık ve tasarım alanlarının oluşumu ele alınarak incelenmesi hedeflenmiştir. Türkiye'deki üniversitelerde işlenen evrensellik bütünlüğü, evrensel tasarım ilkeleri ve çevresel yaklaşımının oldukça sınırlı kaldığı durumların yanı sıra tasarım bütünüyle kullanıcıların benimsediği duyarlı, yalın ve özgün tasarım anlayışının iç mimari alanındaki yerinin örneklerle tartışılması amaçlanmıştır.
İç mekan tasarımı temsilinde 3D görselleştirme teknikleri
"İç Mekan Tasarımı Temsilinde 3D Görselleştirme Teknikleri" konulu yüksek lisans tezimde iç mimarlık alanında yapılan tasarımların çizim ve sunum süreçleri ele alınmıştır. Tasarımın ve iç mimarlığın tarihsel süreçteki gelişimi, bilgisayar destekli tasarım programlarının adaptasyonu ve uygulama yöntemleri, tasarım süreçleri ve sonuçları incelenmiş, konuya yönelik örnekler vasıtasıyla elde edilen sonuçlar aktarılmıştır. Tez; giriş ve onu takip eden bölümlerin ardından gelen sonuç bölümü ile birlikte 5 ana başlıktan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tez çalışmasında yapılan araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemine değinilmiştir. İkinci bölümde, "iç mimarlık nedir?" sorusu ele alınarak iç mimarlığın tanımı, kapsamı ve tarihsel süreci aktarılmıştır. Üçüncü bölümde, iç mimarlık alanında kullanılan bilgisayar destekli çizim programları yardımıyla tasarımın evreleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, iç mimari tasarımlarda kullanılan bilgisayar destekli programlar ve yazılımlar incelenmiştir. Beşinci bölümde ise el çizimi ve bilgisayar destekli tasarım ile gerçekleştirilen projelerin, iç mimari sunum aşaması incelenmiştir.
Kentsel alanlarda bulunan yenilikçi kent mobilyalarının araştırılması: Bağcılar ilçesi örneği
1992 yılından itibaren ilçe statüsüne kavuşmuş olan Bağcılar, merkezi bir konumda bulunmaktadır. Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde biri ilçe sınırları içerisinde yaşamaktadır. Yapılmakta olan raylı sistem ağları ile ulaşım sorunu çözüleceği düşünülen Bağcılar'ın, yapılmakta olan büyük konut projelerinin bitmesine müteakip bir cazibe merkezi haline geleceği ve daha fazla göç alacağı için nufüsunun daha da artacağı aşikardır. Kentin her mekanında kullanılan kent mobilyaları, toplumsal ve bireyler arası iletişimini sağlayan ve hatta kolaylaştıran bir olgu olmasından dolayı son derece önemlidir. Tüm bu bilgiler ışığında Bağcılar'da yaşayan nufüsun günlük yaşamında bir şekilde kullandığı kent mobilyalarının önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmadaki esas amaç şehir sorunlarından biri olan, ayrıca fiziki olarak günlük yaşamda sürekli kullanılan kent mobilyalarının güncel tasarımları ve bu kent mobilyalarının yaşam kalitemize olan etkisi hakkında araştırma yapmaktır. İlk etapta kent ve kentsel mobilyalar hakkında genel bilgiler verilerek, arasındaki ilişki ile gelişimi izah edilmeye çalışılmıştır. Kentsel mekanların ve bu mekanlarda kullanılan kent mobilyalarının insan hayatındaki önemi vurgulanmış ve bu kent mobilyalarının yaşam kalitemizle olan ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kent mobilyası kavramı farklı açılardan incelenerek bazı sınıflandırılmalara sokulmuştur. Bu çalışmalara paralel olarak kent mobilyaları genel olarak ele alınmış, işlevinin arttırılması, kent estetiğine olumlu katkı sağlaması ve yaşam kalitemizi artırması açısından bazı kriterler oluşturulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak kent mobilyalarının; kente yakışan ve çağdaş şehircilik ilkeleri doğrultusunda, yaşayan canlı faktörleri öncelikli olarak gözetilmesi sonucu ne şekilde üretilip uygulanması gerektiği ifade edilerek, yaşam kalitemize nasıl daha olumlu katkı sağlayabileceği yönünde daha sistematik çalışmalar yapılması gerekliliği Bağcılar ilçesi örnekleriyle anlatılmaya çalışılmıştır.
Teknoloji ile değişen konut kavramı ve bu değişimin konut ıslak hacmi üzerindeki etkisinin incelenmesi
İnsanlar, yaşamın başlangıcından, günümüze kadar kendilerini olumsuz iklim koşullarından, doğadaki zararlı bütün canlılardan ve tüm dış etmenlerden koruyacağı alanlara ihtiyaç duymuşlardır. Bu alanlar onların hayati ihtiyaçlarını karşıladığı alanlar olması yönünden çok önemlidir. İnsanların yemek, uyumak, boşaltım ve temizlenmek gibi en temel ihtiyaçlarını karşıladıkları barınma alanları ağaç kovuklarından başlayıp, günümüz son teknolojik donanımlara sahip akıllı ev seviyelerine ulaşmıştır. Çalışmanın amacı, literatür taramasıyla tarihsel süreçte barınma ve konut kavramı, konut ve kent ilişkileri, ıslak hacimlerin tarihsel süreçteki oluşumları incelenecektir. Bu süreçte, konut ve ıslak hacim kavramları hangi kültürde nasıl ortaya çıkıp, ne gibi farklı şekillerde kullanılmaya başlandığı, hangi araç gereçlerle ıslak hacim ihtiyaçlarını karşıladıkları, günümüze kadar ne gibi değişiklere uğradığını araştırılarak; günümüz konutlarının, teknolojinin etkisiyle nasıl akıllı konuta ve akıllı ıslak hacimlere dönüştüğüne dair detaylı bilgilere ulaşmaktır. Bir konutun akıllı konut kabul edilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerektiğine dair bilgi araştırılması yapılacaktır. Çalışmanın araştırmaları sonucu oluşan verilerle uygulanmış yeni model barınma modeli olan tiny house'lara uygulanmış iki adet akıllı ev proje örneği incelenecektir. Bu örneklerin teknolojinin etkisiyle akıllı ev oluşum sürecinde, planlamasından, üretimlerinde ve uygulanmalarında hangi kısımlarda uygulandığı örneklerle, görsellerle ve teknik çizimlerle desteklenerek açıklanacaktır. En son olarak da bu incelenen akıllı evlere, akıllı ürünlere ne gibi yenilikler getirilerek geliştirilebileceği sonuçlar çıkarılarak yeni öneriler sunulacaktır.
Topkapı Sarayı incelemesi ve harem dairesi iç mekan organizasyonu
Türkiye'de, tarihin bıraktığı değerli yapılar bulunmaktadır. Bugün, çoğu müze olarak değerlendirilen bu yapılar, geçmişi bize aktaran önemli kaynaklardır. Örneğin; eski dönemlerde yaşamış olan insanların kimlikleri, yaşam biçimleri, alışkanlıkları ve kullandıkları teknoloji bu kaynaklardan yararlanılarak ortaya çıkarılabilmektedir. Tarihte İstanbul'un fethi; Osmanlı Devleti'nin imparatorluk olma özelliğine kavuşması, ticaret yollarının birer birer Türklerin eline geçmesi, Orta çağın bitip Yeniçağın başlaması gibi önemli sonuçlar doğurmuştur. Dünyanın en büyük imparatorluklarından olan Doğu Roma İmparatorluğu'nun tamamen yok olması sonrası Osmanlı İmparatorluğunun yükselme dönemine geçişini sağlayan bu önemli dönüm noktası, Karadeniz ile Egeyi birbirine bağlayan deniz yolu üzerinde kurulu olan İstanbul'a yerleşimi başlatmıştır. Bugün tarihi yarımada üzerinde ayakta olan Topkapı Sarayı, bir yönetim merkezi olarak Osmanlının yükseliş döneminin, Eski Saray'dan sonra inşa edilen ilk yapısıdır. Bu anlamda günümüze taşınmış en önemli birincil kaynaklardan biridir. Topkapı Sarayı mekânları; padişahın, valide sultanın, padişahla ilişkili olan diğer kadınların, şehzade ve sultanların, ayrıca tüm bu kimselerin hizmetinde olan insanların, bağlı olduğu ve içinde yaşadığı bir kurumdur. Bu özelliği sebebiyle saray mekânları, saraylarda yaşayışları bakımından her zaman merak konusu olan padişah ve ailesinin kendi yaşam alanlarını barındırması açısından inceleme konusu olarak tercih edilmiştir. Bu çalışma, Osmanlının yükseliş dönemine rastlayan Topkapı Sarayı'nın, karma bir üslupta şekillenen mekânlarının, nasıl giydirildiği ve iç mimarlık açısından ortaya çıkan sonuçlar hakkında fikir verecektir. Anahtar Kelimeler: Topkapı Sarayı, Tarihi Mekân, Harem, Harem İç Mekanları
Safranbolu Evleri'ne iç mimari yaklaşım
''Safranbolu Evlerine İç Mimari Yaklaşım'' konulu tez; Türkiye'de geleneksel konut mimarisinin tarihsel gelişim sürecini, plan tipleri ve iç mekân kurgusunu, geleneksel konut mimarisinin en iyi korunduğu yer olan Safranbolu Evleri'ni ele almaktır. Geleneksel Türk Evi planlama ve yapısal kurgu açısından ele alınarak, plan tipleri, cephe özellikleri, kullanılan malzeme ve uygulanan teknikler açısından araştırılmakta ve tarihsel gelişim sürecine göre plan tipleri anlatılmaktadır. İç mekân kurgusu açısından temel öğe olan oda ve oda içindeki donatılar işlevselliklerine ve yöresel özelliklerine göre irdelenmektedir. Sonuç olarak; 19.yy açısından değerlendirilen Geleneksel Türk Evi ve Safranbolu Evleri iç mekân açısından irdelenerek; Geleneksel Türk Evi'nin yapısal ve kurgusal özelliklerinin, Safranbolu Evlerindeki yansımaları anlatılmaktadır.
Tasarlanan mekanın retoriği
21. yüzyıl başından itibaren hızla gelişmekte olan nörobilim alanlarında yapılan araştırmalar insanların tüm düşünce, duygu ve davranışlarının beyinlerinde meydana gelen bir dizi elektrokimyasal reaksiyon sonucu oluştuğunu göstermektedir. Kişilerin çevrelerindeki mekândan aldıkları duyusal uyaranlar, vücutlarının içsel durumu hakkında bilgi veren duyguları ve önceki deneyimlerinden arta kalan anılarıyla birlikte, eylemlerini belirlemektedir. Dolayısıyla her mekân, o mekânı deneyimleyen kişiler için o veya bu şekilde davranmalarına neden olacak mesajlar içermektedir. İnsan-mekân etkileşimlerini inceleyen mevcut araştırmalar, konuya daha çok yapılı çevre üzerinden kullanıcı ekseninde yaklaşmakta; tasarımcıların malzeme, strüktür ve organizasyon tercihleriyle mekân kullanıcıları üzerinde ne tür etkiler oluşturabileceklerini inceleyen tasarımcı eksenli araştırmalar bulunmamaktadır. Bu çalışmada algı ve davranış yönetimi konusunda disiplinler arası bir çalışma alanı olan retorik, mekân tasarımı bağlamında ele alınmış; tasarımcıların retorik stratejilerini kullanarak mekân kullanıcılarını belli düşünce, duygu ve davranışlara sevk edebilecekleri öngörülmüştür. Algı ve davranış sistemlerinin nörolojik altyapısı üzerine temellendirilen çalışmanın ana bölümleri Aristoteles'in ikna kategorileri olan Logos, Pathos ve Ethos olarak belirlenmiştir. Logos bölümünde mekânsal söylemi oluşturan ışık, renk, form, ses gibi öğelerin algılanma biçimleri ve kişiler üzerinde oluşturabilecekleri etkiler incelenmiş; retorik figürlerin mekân tasarımında kullanım biçimleri açıklanarak örneklenmiştir. Pathos bölümünde tüm insanlarda ortak olan temel duygu sistemleri ve bunların mekân tasarımıyla ilişkileri irdelenerek mekânı deneyimleyen kişilerde bu temel duyguların nasıl uyandırılabileceği araştırılmıştır. Ethos bölümünde ise farklı mekân tiplerinde mekânsal karakter oluşumları örnekler üzerinde incelenmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde retorik stratejilerinin mekân tasarımı dâhil iletişim kaygısı güden her alanda kullanılabileceği düşünülmektedir.
İnteraktif mekan kavramının akıllı evler üzerinden incelenmesi
Teknoloji ve mekanın tarihi, insanlığın evrimi ve kültürel gelişimiyle birlikte iç içe geçmiş bir hikayeyi anlatır. İlk insanlar, basit araçlar ve ateşi kontrol etme yeteneğiyle, doğayla etkileşimlerini şekillendirme konusunda teknolojik bir evrim geçirdi. Antik çağlarda, medeniyetlerin gelişimiyle birlikte mimari ve inşaat teknikleri de gelişti, şehirler kuruldu ve mekanlar sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamın merkezi haline geldi. Orta Çağ'da kitap basımı gibi icatlar, bilginin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayarak bilgi teknolojisinin temellerini attı. Sanayi Devrimi, makineleşme ve fabrikasyonla birlikte mekanları daha verimli hale getirdi. 20. yüzyılın ikinci yarısında ise, bilgisayar teknolojisi ve internetin yükselmesi, mekanların dijitalleşmesini ve küresel bağlantılarını güçlendirmektedir. Günümüzde, teknoloji ve mekan, akıllı şehirler, akıllı evler, sanal gerçeklik, IoT ve yapay zeka gibi inovasyonlarla daha önce hayal edilemeyen bir entegrasyon yaşamaktadır. Bu evrim, teknoloji ve mekanın, insanlığın geçmişten geleceğe kadar süregelen etkileşimli ilişkisini yansıtmaktadır. İnteraktif mekan, teknolojinin evrimiyle birlikte ortaya çıkan ve kullanıcılarla fiziksel ve dijital etkileşimde bulunma yeteneği olan bir kavramı ifade etmektedir. Kullanıcıların alışkanlıkları, ihtiyaçları ve zevklerine göre tasarım oluşturulurken, kullanıcılardan gelen verilerle tasarım güncellenmektedir. Akıllı ev sistemlerinin gelişmesi ve etkileşimli kişiye özgü ürünlerin tasarlanması interaktif kavramının akıllı evlerde kullanımını sağlamaktadır. İnteraktif mekan teknolojisinin akıllı evlere entegrasyonu, akıllı evleri interaktif kurgulu ya da tasarımlı hale getirmektedir. Bu evler, teknolojik özelliklerle donatılmış ve yaşam alanlarına daha yenilikçi, benzeriz ve kişiselleştirilmiş konseptleri adapte etmektedir. Akıllı evler, gelecekteki yaşam tarzlarımızı ve evlerimizin nasıl tasarlandığını değiştirmeye devam edecektir. Bu nedenle, interaktif mekan kavramının bu dönüşüm sürecindeki rolünü anlamak, akıllı evlerin gelecekteki potansiyelini daha iyi değerlendirmemize yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın odak noktası olan interaktif mekan kavramı çerçevesinde, dünya genelinden çeşitli interaktif mekan ve akıllı ev örnekleri, mekan bileşenleri, etkinliği ve teknolojileri üzerinden detaylı bir şekilde irdelenmektedir. Anahtar Kelimeler: İnteraktif, Etkileşim, Teknoloji, İnteraktif Mekan, Akıllı Evler
Alışveriş merkezi iç mekanlarının aydınlatma tasarımı açısından incelenmesi
ALIŞVERİŞ MERKEZİ İÇ MEKÂNLARININ AYDINLATMA TASARIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ Teknolojinin hızla ilerlediği ve küreselleşmenin hemen her ülkeye ulaştığı çağımızda, aydınlatma ve aydınlatmanın etkileri üzerine birçok farklı çalışma yapılmaktadır. Aydınlatma, insan fizyonomisi üzerinde ciddi etkilere sahiptir. Gündelik ve çalışma yaşamında insan psikolojisi üzerine ciddi etkileri olduğu bilinen aydınlatma, çalışma yaşamında birçok kurum ve işletme üzerinden satış teknikleri ve pazarlama alanında kullanılmaktadır. Küresel piyasa ekonomisinde aydınlatma üzerine ciddi boyutlarda özel çalışmalar ile yapılmaktadır. Konfor, ışık ve aydınlatma küresel piyasa ekonomisinde, alışveriş merkezlerinde satış ve pazarlama için özel tasarımlarla kullanılmaktadır. Özellikle büyük alışveriş merkezleri aydınlatma için çok özel çalışmalar yapmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında, ışık ve aydınlatmanın kavramsal çerçevelerinden hareketle, ışık, gölge ve tasarım ilişkileri analiz edildikten sonra örnek bir alışveriş merkezi üzerinden aydınlatmanın nasıl yapıldığına ve bu konuda nelere dikkat edildiğine ayrıca tasarımının nasıl yapıldığına yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Işık, Aydınlatma, Gölge, Alışveriş
1920 den bugüne modern mutfağın gelişimi ve teknolojik değişimler ışığında gelecek mutfakları
Bu çalışma mutfak teknolojilerinin dünü, bugünü ve yarını ile ilişkilidir. Çalışma mutfak kavramını ve mutfaklarda kullanılan teknolojileri ilk bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklarken mutfağın tanımını yaparak tarihsel gelişimini ayrıntılı bir şekilde ele almaktadır. Mutfak planlaması ve mutfak tiplerine göre mutfakta kullanılan aksesuarları ve mutfak teknolojilerindeki değişimi ilerde işlenecek olan başlıklarda daha ayrıntılı bir şekilde karşımıza çıkacaktır. Çalışmanın ana amacı mutfakta kullanılan teknolojilerin tanımlanmasıdır. Bu bağlamda 1920 den bu yana mutfakların gelişimindeki teknoloji incelenmiştir. Bu incelenme yapılırken öncelikle mimari gelişim ve değişim süreci ele alınmış, peşi sıra mutfaklarda kullanılan teknolojiler ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir. Yine çalışma içerisinde mutfak gelişiminde toplumların kültürel etkileri de göz önünde bulundurularak 100 yıllık bir süreçteki mutfak teknolojilerinin evrim süreci resmedilmeye çalışılmıştır. Son bölüme gelindiğinde ise yüz yıllık bir süreçte gerçekleşen değişim ve gelişimleri göz önüne alınarak gelecek mutfakları ile ilgili bir takım çıkarımlar ve bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Teknolojinin gelişim miktarına bakılarak gelecekte mutfaklardaki olası gelişimler irdelenmiş çalışma finalinde bütün çalışma ile ilgili bulgularla beraber bir takım öneriler yer almıştır.
Narmanlı Han'ın yeniden işlevlendirilmesi üzerine bir inceleme
İnsanların bir araya gelerek oluşturdukları alanlar vardır. Bu alanlarda ki birliktelikler bir bütün olup tamamlayıcı bir unsur oluşturur. Bu unsur uyumdur. İnsanlar arasındaki uyumdan çıkarak yapılar üzerinde de aynı etkiyi görebiliriz. Yapılar arası uyum daha büyük ölçekli olup, yansımaları daha büyük olmaktadır. Organizasyon içerisindeki insanlar aynı etkiyi yapılarda görmek isterler. Daha da önemlisi sonradan yapılan bir yapı ya da renovasyon yapılmış eski bir yapının yeniden işlevlendirilmesi durumlarında tüm yapıların birbiri içindeki uyumuna dikkat ederler ve organizasyonu sağlanmamış bir parça olarak görürler. Bütüne bakıldığında dağınık halde görülen yapılar bütünlüğü sağlayamadığında yeniden işlevlendirme yapılan yapının ya da restorasyonun üzerinden bir değerlendirme yaparlar. Narmanlı han Beyoğlu'nda bulunan bir tarihi yapıdır. Bu tarihi yapı da 2014-2016 yılları arasında renovasyon yapılmış ve yeniden işlevlendirme yapılarak mekân bir tüketim mekânına dönüştürülmüştür. Renovasyonun yapılmaya başlandığı tarihten bugüne kadar birçok eleştiri almıştır. Bu eleştirilerin çoğunu çevresel faktörlerden dolayı ve tüketim mekânına dönüştürülmesi üzerine almıştır. Bu çalışmada eleştiri aldığı konularda değerlendirilmiştir. Mekânın yerinde incelenerek çevresiyle birlikte değerlendirmeye alınması yöntemi ile hareket edilmiştir. Bu mekânın konumlandığı çevre incelenmiş olup çevresel bağlamı bu şekilde değerlendirilmiştir. Mekânda bulunan tüketim mekânları ise yeniden işlevlendirmede çevresel etki açısından incelendiğinde yine aynı sorunla karşılaşılmıştır. Bu tez çalışmasında tüm mimari faktörlerin yeniden işlevlendirilen yapılardaki etkilerinin, mekânın yeniden kullanıma adaptasyonunu ve adapte olma konusunda ki kriterlerini ve Narmanlı han örneği üzerinden bu faktörlerin incelenmesi yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümlerinde istiklal caddesi tarihi anlatılmıştır. Yeniden işlevlendirme incelemesi yapılırken eskiden kullanımının göz önünde bulundurulması önemli etkenlerdendir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise yeniden işlevlendirme ve renovasyon kavramının detaylı bir şekilde ele alınmasıyla inceleme yapılacak Narmanlı hanın daha doğru bir analizi yapılacaktır. Daha sonraki bölümlerde ise yeniden işlevlendirmenin istiklal caddesi üzerindeki bazı mekânlara yansımasını inceleyip Narmanlı Han örneği üzerinden karşılaştırması açık bir şekilde yapılabilecektir. Yeniden işlevlendirmedeki çevresel faktörün önemi üzerinde durulacaktır. Son bölümde ise tüm bu değerlendirme ve analizler Narmanlı Han örneği üzerinden anlatılacaktır.
Tekstil tasarımın iç mekanda kullanımının incelenmesi
VII ÖZET TEKSTİL TASARIMIN İÇ MEKANDA KULLANIMININ İNCELENMESİ Tekstil, insanın dış etkenlerden korunma ve örtünme ihtiyacı sonucunda ortaya çıkmıştır. Tasarım ise günümüzde kullanılan anlamına, Endüstri Devrimi sonrasında yaşanan zanaat ve makine birlikteliği ile ulaşmıştır. Bu bağlamda tekstil tasarım tarihinin, Endüstri Devrimi'nden günümüze kadar olan süreci kapsadığı söylemek mümkündür. Dokuma, örme, baskı ve giyim tasarımı alt başlıklarında ele alınan tekstil tasarım tarihinin zanaattan dijitale kadar değişimi, 20. yüzyıldan günümüze teknolojik ilerlemeler ile sosyo-kültürel yapı ekseninde ele alınmıştır. Amaç, dönemlerin öne çıkan tasarımları üzerinden tekstil tasarım tarihinin değişim sürecinin ana hatlarını çıkarmak ve bundan sonra yapılacak araştırmalara bir basamak oluşturmaktır. Tekstil ürünlerinin kullanım amacı ve üzerine yüklenilen anlamlar zamanla farklılık gösterdiğinden tüm tekstil ürünlerinin günün koşullarına ve toplumların kültürel yapılarına göre şekillendikleri bilinmektedir. Bu yönden tekstil ürünleri materyal, form ve tasarımları açısından toplumların özelliklerini yansıtarak günümüze taşıyan kültürel unsurlar olarak kabul görmektedir. Sanayi Devrimi'nden sonra gelişmiş toplumlarda egemen olan tasarım kültürü ve bağlamı diğer tüm sektörlerde olduğu gibi tekstil sektöründe de üretim tekniklerinin gelişmesine, yeniden yorumlanmasına ve farklı malzeme kullanımı ile tasarım arayışlarına gidilmesine neden olmuştur. Bu araştırmanın amacı tekstil kullanımının iç mekan tasarımına yansımalarını incelemektir.
İç mekan tasarımında işitsel peyzajın kullanıcı deneyimi üzerinden incelenmesi
Kentsel alanlardaki bireyler, çevrenin çeşitliliği nedeni ile bilinçli veya bilinçsiz, birçok duyular tarafından algılandığı deneyimler edinmektedir. Bireyler her zaman mekânın algılanmasını görme duyusuyla algılandığını düşünürken, aslında işitme, dokunma ve koklama gibi diğer duyular da mekânı daha derin anlaşılması ve algılanmasını sağlamaktadır. Kent planlamacıları ve mimarlar yıllardır bu alanların kalitesini yalnızca görsel algıya göre sınıflandırıp, değerlendirmektedirler. İster yükseklik kontrolü, ister malzemeler ve isterse renkler olsun çekici bir alan yaratarak, görme duyusuna her zaman bir öncelik verilmiştir. Ancak son yıllarda yapılan farklı çalışmalarda koklama ve işitme duyularına dayanarak görünmez alanlara odaklanılmıştır. Bireyler hoş seslerin ve kokuların bulunduğu alanların kalitesini gözle görünmeyen duyular tarafından algılamaktadırlar. Mekânda tüm duyuların algılanması, çağdaş tasarımcılar tarafından ne yazık ki göz ardı edilen bir konudur. Bir mekânın algılanmasında görme duyusu kadar işitme, dokunma ve koklama duyusu da etkilidir. Beyoğlu pasajları, İstanbul kentsel yapılarında her zaman dinamik ve aktif bir rol oynamış ve kent sakinlerin fonksiyonel ihtiyaçlarına cevap vermiştir. Sosyal faaliyetlerin bireyler için kolektif anılarının oluştuğu bir ortamdır. Bu nitel analizde işitme duyusunu göz önünde bulundurarak pasajların nasıl ağılandığı ve aidiyet duygusunu daha iyi anlamak için farklı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışma doğrultusunda işitsel peyzajın kavramının incelenmesi ve ardından mekâna ait olma duygusu çeşitli uzmanların bakış açılarının incelenmesi hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Algı, Mekân algısı, İşitsel peyzaj, Aidiyet duygusu
İç mekân tasarımında sanal gerçekliğin yeri ve önemi
Bu tez çalışması, iç mekân görselleştirme tekniklerinin tarihsel süreçlerinin incelenmesinin ardından insan-mekân ilişkisi ve algı kavramı gözetilerek sanal gerçeklik (VR) deneyiminin iç mekân tasarımındaki yerini ve önemini saptamak amacıyla yapılmaktadır. Sanal gerçeklik deneyimi birçok alanda kullanılsa da tez konusu iç mekân tasarımındaki sanal gerçeklik deneyimi üzerine olduğundan bu araştırma diğer sektörleri konu dışında tutmaktadır. Ancak kullanıcı deneyimi işin içerisine dâhil olduğundan vr teknolojisinin gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yapılan araştırma direkt olarak iç mimarları, mimarları, ürün tasarımcılarını, mimarlık fakültesi öğrencilerini, vr kullanıcılarını ve bu alana ilgi duyan kişileri kapsamaktadır. Çalışma kapsamında incelenen iç mekân tasarımındaki sanal gerçeklik deneyiminin gerçek kişiler üzerinden değerlendirilmesi amacıyla fiziksel deney alanı oluşturulmuştur. Oluşturulan deney alanındaki deneylerden elde edilen veriler ile sanal gerçeklik deneyimi ve gerçek deneyim arasındaki farklılıkların ölçülmesi hedeflenmektedir. Asıl saptanmak istenen ise bu farklılıklar doğrultusunda sanal gerçeklik deneyiminin iç mekân tasarımındaki yeridir. Sanal gerçeklik teknolojisi gerçek olmayanı gerçeğe yakın bir şekilde simüle edebilmesi açısından önemli bir yere sahiptir. Ancak ilk sanal gerçeklik deneyimini göz önünde bulunduracak ve teknolojinin her geçen gün geliştiği düşüncesini hatırlayacak olursak bu konuda yapılacak çalışmaların devamlılığı önem arz etmektedir. Teknolojik araçların iç mekân tasarımına dâhil edilmesi hem tasarım alanındaki teknolojinin gelişmesi hem de iç mimarlık disiplinin geleceği açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Algı Kavramı, İç Mekân Görselleştirme Teknikleri, İç Mekân Tasarımı, Sanal Gerçeklik Deneyimi, Sanal Gerçeklik Teknolojisi.
Maslak kasırlarının restorasyon öncesi ve sonrası incelemesi: Kasr-ı Hümayun örneği
Ana başlığı ''Maslak Kasırlarının Restorasyon Öncesi ve Sonrası incelemesi: Kasr-ı Hümayun Örneği''olan bu tezin Maslak Kasırlarında bulunan Kasr-ı Hümayun, Limonluk, Mabeyn-i Hümayun, Çadır Köşkü ve Paşalar Dairesi adlı yapıların günümüze kadar yapılan restorasyon çalışmalarının incelenmesini içermektedir. Sultan II.Abdülhamid'in Maslak Kasırlarının her bir yapısında emeği olduğu ve Şehzadelik zamanın neredeyse tamamını bu kasırlarda geçirdiği, tahta daveti de Kasr-ı Hümayun'un üst katındaki salonda gerçekleşmesi yapıya olan merakımı arttırmıştır bundan dolayı bu konuda tez yazmış bulunmaktayım. Maslak Kasırları'nın tarihi ve konumu, tasarım konsepti, plan şeması, malzemeleri, bezemeleri, ve geçirdiği süreçler ile günümüzdeki durumu incelenmiştir. Milli saraylar müdürlüğünden yapılar ile ilgili alınan fotoğraflar ve belgeler incelenmiştir. Maslak Kasırlarına gidilerek fotoğraflama, analiz ve gözlem yapılarak geçirdiği restorasyonlar ve günümüz durumu incelenmiştir. Genellikle yapılan restorasyon çalışmalarında tavan bezemeleri, kapılarda bulunan altın varak işlemeler, binanın cephe kısmındaki ahşapların değiştirilmesi ve boyanması işleri yapılmıştır. Yapıların geçirdiği restorasyon süreçlerinde aslı korunmaya çalışılarak işlem yapılmıştır. Günümüz durumunda restorasyona ihtiyaç duymaktadır.
İç mimarlıkta disiplinlerarası bir yaklaşım: Kullanıcı deneyiminin çoklu mekân tasarımlarıyla ilişkisi
İnsanın mek nla olan iletişimi zihin-beden doğrultusunda evreyi algılama, bu boşluktaki nesnelerle etkileşimi ve eylemlerinin geri d nüşü ile oluşan deneyimlerinin bütünüdür. Alışkanlıkları ve ğrenimsel deneyimleri ile yaşamsal pratiklerin sonucum olarak mek nı şekillendiren insan, siber gelerin iş birliği ile yeni uzuvlar edinerek hibrid bir kullanıcıya d nüşmüştür. Bu d nüşüm sürecinde siber mek nlarla, fiziksel yapıdaki mimari mek nlar i i e ge miştir. Yeni toplumsal düzende teknolojinin getirileri ile sanal ve ger ek arasındaki mesafenin ortadan kalktığı simbiyotik mek nlar oluşmuştur. Doğa-kültür, zihin-beden, kullanıcı-mek n, deneyim-tasarım ilişkileriyle insan bir kullanıcı olarak insan olmayanlarla ortakyaşam habitatı i erisindedir. Aynı zamanda teknolojinin etkisinde doğa-kültür ikiliği oluşturan insanın jeofail konumu da s z konusudur. Bu nedenle bu tez alışmasında insanmerkezci olmayan bir yaklaşımla kullanıcının ortakyaşam mek nlarındaki deneyimlerine odaklanan tasarım ideolojisi vurgulanmaktadır. Ayrıca kullanıcı, mek n ve deneyim ilişkisinde simbiyotik mek nlar i mimarlık bağlamında oklu disipliner bir perspektifte ele alınmaktadır. İdeal tasarıma ulaşma yolunda disiplin karşıtı bir hipotezle kullanıcı deneyimi tasarımı yaklaşımının kümülatif bir yapıda değerlendirilmesi ne sürülmektedir. Sonu olarak bu tez, zellikle i mek n başta olmak üzere sanat, tasarım ve mimaride disiplinlerarası bir yaklaşımda kullanıcı deneyiminin bir tasarım süreci olarak yer edinmesini ama lamaktadır.
Çevre psikolojisine ait kavramların sinematografik mekânlar üzerinden incelenmesi
Mekân yaşanılan her yer olarak tanımlanabilir. İnsan yaşamını mekânlarda geçirir. Mekân yaratma çabası insanın barınma ihtiyacından doğan bir olgudur. Gelişen dünyayla beraber mekân yaratma olgusu sadece barıma ihtiyacı kavramından sıyrılıp yerini mimari tasarımlara bırakmıştır. Mekân tasarımlarında sanat ürünleri ortaya koyan ve ortaya koyduğu sanat ürünlerini bir arada kullanan mimarinin etkileşim içinde olduğu en önemli sanat dallarından biri de sinemadır. Sinema yüzyıllar içinde gelişim göstermesine rağmen temelindeki mimari gereksinimini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Sinema ve mimari, mekânı bir sanat eseri gibi oluşturmakta ve bu sanat eserlerini insan algısına sunmaktadır. Sinema tarafından, insan algısına sunulan bu mekânlar, bazen kurgu mekânlar olup izleyicinin farklı bir dünyaya bakmasını sağlayabildiği gibi yaratılan gerçek odaklı mekânlar sayesinde izleyicinin kendini sorgulamasına yol açabilmektedir. Beyaz perdede sergilenen mekânlar çoğu kez izleyicinin dikkat etmediği unsurlar gibi gözükse de bu mekânların izleyici üzerindeki etkisi yadsınamaz. Bir bilim kurgu filminde, yaratılan mekânlar sayesinde izleyiciye, eserin ütopik olmadığı izlenimi verilebilmektedir, izleyici kendini mekân içerisinde görebilmekte ve kendini bu gerçeküstü dünyanın bir parçası olarak hissedebilmektedir. Bu sayede izleyici, filmin temasını ve anlatmak istediği konuyu içselleştirerek mekânlar ve mekân algısı sayesinde filmin anlatmak istediği konuyu daha rahat anlayabilmektedir. İnsanların mekânları algılamalarında etki olan ögeler mekân algısı kavramı altında incelenmektedir. Çevre psikolojisi mekânların insanlar üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Mekânlar insan algısının birer parçası olup, mekân insanı, insan mekânı etkiler. İnsan psikolojisinin mekân algısında birçok etkisi vardır. Bu çalışmada çevre psikolojisi; kavramları ve tanımlarına yer verilmiştir. Bu psikolojik etki mimari mekânın yanı sıra sinema mekânlarında da incelenmiştir. Bu etki araştırılırken sinema film türlerinin birkaçı ele alınmıştır. Sinema mekânlarının insan psikolojisinden yararlandığına çevre psikolojisi kavramları ile ulaşılmıştır. İnsanların etkilendiği kadar mekânlarında insan psikolojisinden etkilendikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Mekân, Mekân Algısı, Sinema, Sinema ve Mekân, Çevre Psikolojisi, Film
Mekânsal temsil-deneyim ilişkisinin kentsel mekân üzerinden incelenmesi: Müze Gazhane örneği
Mekânsal deneyim, bir mekânın öncesini, mevcut sürecini ve gelecekte nasıl olması gerektiğini doğru şekilde anlamak, hissetmek, tasarlamak ve bir şekle kavuşturmaktır. Mekânsal temsil ise kavramın içerisinde de yer aldığı gibi bir mekânın bireysel ya da ortak olarak temsil ettiği değerleri ve unsurları ortaya koymaktadır. Bu araştırma, Müze Gazhane'nin, yaşadığı dönüşüm süreci neticesinde ortaya çıkan yeni görünümünün mekânsal deneyim ve mekânsal temsil ilişkisi bağlamında değerlendirmesini içermektedir. Araştırmada, Müze Gazhane'nin, geçmişten bugüne yaşamış olduğu değişim süreci ile birlikte mevcut süreçte sahip olduğu yeni kimliğin görsel olarak mekânsal deneyim ve mekânsal temsil bağlamında ifade ettiği anlamlar araştırılmaktadır. Aynı zamanda, araştırmada, müze gazhanenin tasarımını gerçekleştiren Do[x] Arhitecture firmasının Kurucu Ortakları Mimar Dicle Özdemir ve Mimar Kadir Uyanık ile de bir yazılı mülakat gerçekleştirmek suretiyle mekânsal deneyim ve mekânsal temsil açısından, bizzat tasarımcıların görüşlerine yer verilmiştir. Müze Gazhane'nin değişim ve dönüşüm süreci sonrasındaki görünüm, mekânsal deneyim ve temsil açısından değerlendirildiğinde, olumlu bir tablonun ortaya çıktığı fark edilmektedir. Özellikle, tasarımcıların deneyim ve temsil açısından mekânı ele alışları ile birlikte nihai kullanıcının karşısına çıkan görünümün, ziyaretçiler açısından, deneyim ve kullanım konusunda yararlı bir yol haritası çizdiği anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dönüşüm, Mekânsal Deneyim, Mekânsal Temsil, Müze Gazhane, Tasarım
Mobilya tasarımında yapay zeka: Tasarım ve ar-ge merkezleri üzerinden bir değerlendirme
Teknolojinin gelişmesi ile yapay zeka kavramı artan bir ilgiye şahit olmuştur. İnsana ait iş yapış biçimlerinin algoritmalara tanımlandığı bu alandaki çalışmalar, son yıllarda hiç olmadığı kadar hızlanmış ve neredeyse tüm endüstrilerde yapay zeka uygulamaları yer bulmuştur. Tasarımda yapay zeka uygulamaları ise, pratikte çokça mobilya tasarımı üzerinden örnekler ile geliştirilse de, literatürde özellikle mobilya tasarımında yapay zeka konusunu işleyen çalışmalar çok az sayıdadır. Mobilya tasarım sürecinde yapay zeka ve üretken tasarım kavramının örnek ve değerlendirmeler ile araştırıldığı bu çalışmanın konusu yapay zeka destekli tasarım araçlarının mobilya tasarım süreçlerine ve tasarımın geleceğine etkisidir. Bu kapsamda mobilya sektöründe faaliyet gösteren Tasarım ve Ar-Ge Merkezi yetkilileri ile görüşülmüş, yapay zeka kavramının avantaj ve dezavantajları tartışılarak, insanın fikri katkısının yapay zeka uygulamalarındaki rolü ile ilgili değerlendirmeleri alınmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yapay zeka ve üretken tasarım kavramı kapsamlıca incelenmiş, tanım yöntem ve örneklerine yer verilmiştir. Yapay zekanın doğal zeka ile karşılaştırması, geleceği ve üretken sistemlerin tasarım süreçlerine etkisi tüm yönleri ile irdelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde ise mobilya tasarımı ve yapay zeka konusu örnekler ile araştırılmış, Tasarım ve Ar-Ge Merkezlerinden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde tez kapsamında yapılan alan çalışması, yöntem ve bulgulara yer verilmiştir. Tez çalışmasında elde edilen bulgularla, sonuç bölümünde genel bir değerlendirmeyle yapay zekanın geleceği, tasarım süreçlerine etkisi, potansiyel ve vaadlerinden bahsedilmiştir.
Aktivite temelli ofislerin (ATO) iç mekan tasarım prensiplerinin değerlendirilmesi
Rekabet ortamının teknolojik gelişmeler ışığında küresel ölçekte genişlemesi ve sınır tanımaz boyutlara ulaşması ile günümüz organizasyon yapıları daha karmaşık ve esnekliğe daha çok ihtiyaç duyar hale gelmiştir. Geçmişten günümüze ulaşan mekan kullanım yöntemleri, ihtiyaçlar ve beklentiler karşısında değişime uğramış, geleneksel ofis düzenleri sorgulanır olmuştur. Bu durum, organizasyonların sahip olduğu ofis düzenlerinde yenilikçi yaklaşımları düşünmesi gerçeğini ortaya çıkarmıştır. Çalışma kapsamında bu yenilikçi ofis yaklaşımlarından biri olan ve literatürde; faaliyet tabanlı ofis, aktivite bazlı çalışma, aktivite tabanlı ofis vb. isimlerle yer alan aktivite temelli ofisler (ATO) ele alınmaktadır. İç mekan tasarım prensipleri çerçevesinde incelenen ATO'lar; zamansal ve mekânsal seçim esnekliği tanıyan, farklı iş aktivitelerine ve bireysel tercihlere uygun mekân çeşitliliğinin sağlandığı, güncel bilgi ve bilişim teknolojileri ile donatılmış, hiyerarşik düzenin fiziksel ayrımla tanımlanmadığı, bireylerin ikamet ettiği ofis birimleri yerine tüm ofisin bütün bireylere ortak kullanım hakkı tanıdığı ofisler olarak tanımlanmaktadır. Ofis kullanıcılarına hacimsel ölçek, mobilya ve kullanım şekli, teknolojik ve atmosferik özellikler vb. mekana ve donatılara ait seçenekler sunulmaktadır. Bu kullanım yaklaşımı ile ATO'lar çeşitliliği, esnekliği ve paylaşımı desteklemektedir. Çalışmada nitel araştırma deseni ile mevcut literatür taraması yapılmış, her türlü yazılı kaynak, internet verisi kullanılarak alt başlıklar oluşturulmuştur. Ofis kullanım yöntemlerindeki değişimlerin ve değişime etki eden faktörlerin incelemesi yapılarak bu değişimin bir yansıması olan yenilikçi ofis yaklaşımları araştırılmıştır. Çalışma kapsamında, yenilikçi ofis yaklaşımlarından olan ve tezin ana konusunu oluşturan ATO'ların kavramsal alt yapısına, ofis iç mekan tasarım prensiplerine, ATO ile ilişkilendirilen diğer ofis yaklaşımlarına ve ATO'ların hedeflerine yer verilmiştir. Teorik alt yapıyı desteklemesi amacıyla ATO anlayışı ile tasarlanmış yedi farklı ofis iç mekanı analiz edilerek mekansal boyut özellikleri bazında hazırlanan çizelgeler ile incelemeleri gerçekleştirilmiştir. Günümüz koşulları ve iş kültüründe meydana gelen değişimlerin, organizasyonları yeni ve avantajlı olana uyum sağlamaya zorladığı gerçeği ve tüm bu araştırmaların ışığında; ATO'ların bundan sonraki süreçte çokça tercih edilen bir sistem olarak ofis iç mekan tasarımlarında yerini alacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın, Türkiye'de bulunan kurumsal firmaların ATO sistemine geçiş yapmalarını teşvik ederek işlerini kolaylaştırması ve bu kapsamda tasarımcılara yol gösteren derleyici bir kaynak olması amaçlanmaktadır.
Endüstri 4.0 kavramının etkileşimli mekan tasarımı sürecinde mekan morfolojisi üzerindeki etkileri
İnternet ve bilgisayar teknolojisi gibi bilişim sistemlerinin üretim süreçlerine aktarılması ve bu sayede otomasyon, yapay zeka, siber-fiziksel sistemler, nesnelerin interneti temelli akıllı ürünler ve arttırılmış/sanal gerçeklik gibi teknolojilerin insan hayatına girişi endüstri 4.0 denilen yeni bir endüstriyel devrimin ortaya çıkışını sağlamıştır. Endüstri 4.0 devrimi gündelik hayatta kullanılan ürün, hizmet ve mekanların dijital bilişim teknolojileri yardımıyla işlevlendirilmesini ve böylece kullanıcılarla bu yapıların etkileşiminin arttırılmasını amaçlamaktadır. Bilişim teknolojilerinin yaşam alanlarına uyarlanabilir hale gelmesi, beraberinde gelenekselleşmiş mekan anlayışının da değişimine yol açmakta ve kullanıcıların istek, ihtiyaç ve taleplerine göre mekanik ve dijital altyapılarıyla değişimler gösterebilen etkileşimli mekanların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Endüstri 4.0 döneminin yenilikçi teknolojileriyle donatılan bu mekanların tasarım süreçleri, iç mimarların mekan tasarım olgusuna yaklaşımlarını da etkilemektedir. Bu çalışmada endüstri 4.0 kavramının ve bu kavramla beraber ortaya çıkan yenilikçi teknolojilerin etkileşimli mekanların biçim dilinde ve kullanım şekillerinde yarattığı değişimler ve gelişmeler, bu mekanların tasarımında önemli rolde bulunan iç mimarlık disiplini perspektifinden incelenmiştir. Çalışmanın amacı, bu alanda yapılacak mekan tasarımı çalışmalarında iç mimarların kullanabileceği tasarım yaklaşımları, metodolojileri ve süreçlerinin belirlenmesi ve bu yolla iç mimarlık disiplininin yakın gelecekte yaşayacağı evrim hakkında yol gösterici çıkarımlarda bulunmaktır. İç mimarların endüstri 4.0 teknolojilerinin olanak ve kısıtları hakkında bilgi ve birikimlerinin artması, bu alanda ortaya konacak etkileşimli mekanların tasarım süreçlerinin değişmesine, bu tasarım alanında uzman konumda bulunan mühendislik, ara yüz tasarımı ve deneyim tasarımı disiplinleriyle ilişkilerinin farklılaşmasına ve bu yolla mekan olgusunun evrimleşmesine yarar sağlayacağından önem arz etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori metodunun kullanıldığı bu çalışmada, iç mimarların endüstri 4.0 olgusuna yaklaşımlarının anlaşılması ve mekan tasarımı süreçlerine nasıl uyarladıklarının belirlenmesi amacıyla, bu alanda tasarım çalışmalarında bulunan iç mimarlarla yarı yapılandırılmış derinlemesine nitel görüşmeler yapılmış; bu alanda yapılmış olan röportaj, podcast, seminer ve benzeri medya yayınları kodlanarak analiz edilmiş ve ortaya konan endüstri 4.0 temelli etkileşimli mekan tasarımı örnekleri incelenerek veriler toplanmıştır. Bu verilerin analiz edilmesiyle yapılan çıkarımlar sonucunda iç mimarların endüstri 4.0 temelli etkileşimli mekan süreçlerinde kullanabilecekleri tasarım metodolojileri belirlenmiş, bu alanda yaşadıkları kısıtlar ve elde ettikleri olanaklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, iç mimarlığın yeni endüstriyel devrim döneminde yaşayacağı dönüşüm ortaya konmuştur. Araştırma, 6 bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm olan giriş kısmında konu tanıtılarak araştırma problemi belirlenmiş, araştırmanın amacı ve önemi tanımlanmıştır. Araştırma hipotezi ve araştırma soruları belirlenerek çalışmanın kapsamı, kısıtları, yöntemi ve strüktürü anlatılmıştır. 2. Bölümde endüstri 4.0 kavramı tanımlanarak bu kavramla ilgili genel tanımlarda bulunulmuş, endüstri 4.0 teknolojileri özetlenmiş ve kavramın tasarımla ilişkisi incelenerek kullanıldığı alanlar ve tasarım yöntemleri ve ilkeleri incelenmiştir. 3. Bölümde iç mimarlık perspektifinde akıllı ev ve etkileşimlilik kavramları tanımlanarak etkileşimli mekan tasarımı kavramıyle ilişkileri irdelenmiş ve etkileşimli mekan tasarımlarının olanak ve kısıtlarından bahsedilmiştir. 4. Bölümde endüstri 4.0 temelli etkileşimli mekan tasarımı olgusunun incelenmesi amacıyla öncelikle mühendislik ve iç mimarlık disiplininin etkileşimli mekanlar ve ara yüz tasarımına yaklaşımları karşılaştırılmıştır. Daha sonrasında etkileşimli mekan tasarımında iç mimarların göz önüne aldığı hususlar ve tasarım prensipleri belirlenmiş ve mekanın biçimini etkileyen kriterler irdelenmiştir. Bu verilerden hareketle etkileşimli mekanlarda kullanılan tasarım metodolojilerinden bahsedilerek iç mimarların endüstri 4.0 temelli etkileşimli mekan tasarımı süreçlerindeki yaklaşımlar görüşmeler ve medya yayınları yardımıyla analiz edilmiştir. 5. bölümde araştırmada elde edilen verilerin tartışılıp değerlendirilerek endüstri 4.0 temelli mekanların tasarım süreçlerinde kullanılabilecek metotlar, bu teknolojilerin kısıtları ve olanakları, iç mimarlık disiplininde yaratacağı değişimler yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde elde edilen değerlendirmelerden hareketle endüstri 4.0 temelli etkileşimli mekanların tasarım süreçlerinde iç mimarların kullanabileceği tasarım yöntemlerine dair bir model önerisi sunulmuş, bulgulardan bahsedilerek araştırma soruları cevaplanmış ve hipotez doğrulanarak bu alanda ileride yapılacak araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Endüstri 4.0, Etkileşimli Mekan Tasarımı, Etkileşimlilik, Akıllı Ev, Dijital Etkileşimli Teknolojiler, Mekan Deneyimi.
Afet yönetiminde kullanılabilir acil durum modülü için hızlı-kolay-tekrarlanabilir bir kurulum modeli geliştirilmesi ve hizmet alt yapısının kurgulanması
Afetin meydana geldiği andan itibaren gelişimini takip eden ve afetten hemen sonra başlayan acil yardım aşamasının süresi, afetin büyüklüğüne bağlı olarak birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişiklik göstermektedir. Bu aşamadaki eylemlerin temel hedefi, insanların hayatını en hızlı şekilde kurtarmak, yaralıların tedavisini sağlamak, açıkta kalanların su, yiyecek, giyecek, barınak, korunma gibi hayati ihtiyaçlarını, en uygun yöntemlerle mümkün olan en kısa sürede karşılamaktır. Sahra-Acil Durum Hastaneleri, afet durumları ve savaşlarda, hasta ve yaralılara aciliyet alanında, taşınabilir barınak içinde, taşınabilir-hızla kurulup toplanabilir sağlık ekipmanları kullanarak, acil sağlık hizmetlerini verebilen hayat kurtarıcı birimlerdir. Sahra-Acil Durum hastanelerinde taşınabilir barınak olarak; önceden hazırlanmış demonte baraka veya konteyner, kurulmamış çadır paketleri ve prefabrik yapılar yaygın kullanılmakta, muayene ve tedavi amaçlı hasta yatakları ve bu hastanelere özgü, taşınabilir-hızla kurulup toplanabilir sağlık ekipmanları da bu barınaklara yerleştirilmektedir. Mevcut kullanılan barınak tiplerinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları söz konusu olup bu barınaklar için hızlı ve kolay kurulum ihtiyacının yanında, tekrar kullanılabilirlik, ihtiyaç dışı zamanlarda fazla yer ihtiyacı olmadan kolay depolanabilirlik, çevre şartlarından olumsuz etkilenmeden, bozulmadan saklanabilirlik, ihtiyaca göre genişletilebilirlik ve uygun maliyet gibi unsurlar da öne çıkmaktadır. Bu çalışma ile; mevcut modellerin her birine özgü tüm avantajları barındırarak dezavantajlarını ortadan kaldıran hızlı, kolay ve tekrarlanabilir kurulum için genişletilebilir modüler birimlerden oluşan bir model tasarımı gerçekleştirilerek bu tasarımın beklentilere uygunluğu değerlendirilmiş ve mevcut modellerle sürdürülebilirlik açısından karşılaştırılması yapılmıştır. 6 Şubat depremi sonrasında ortaya çıkan ihtiyaçlar da gözetilerek; çalışmanın temel amacını oluşturan modelin sağlık hizmetleri için Acil Durum Modülü (ADM) olarak kullanılabilirliği ve esnek modüler yapısıyla sahra hastanesi oluşturmak için uygunluğu yanında afet bölgelerinde ihtiyaç duyulan geçici barınma birimi, seyyar mutfak, banyo-tuvalet vb. farklı kullanımlara uygunluğu da değerlendirilerek mekân kurguları oluşturulmuş ve gerekli teknik donanımın modele entegrasyonu gerçekleştirilmiştir. Konsept tasarıma bağlı kalınmak suretiyle; düşük maliyet, kolay kurulum, taşınabilirlik, Modülarite, sürdürülebilirlik vb kriterler dikkate alınarak, modülün seri üretime uygun olarak üretilebilirliği analiz edilmiş ve endüstriyel üretilebilir model için teknik detaylar tanımlanmıştır. Araştırmada tasarım odaklı inovasyon sürecini temsil eden bir tasarım senaryosu uygulanmıştır. Konsept tasarımın kullanıcı odaklı geliştirilmesinde, hastane modülü olarak kullanıma uygunluk için yönetmeliklerle tanımlanmış temel gereksinimler karşılanmıştır. Sahra hastanelerinin organizasyonel yapılarına uygun fonksiyon şeması modüler tasarıma uygun biçimde planlanmıştır. Sürdürülebilirlik kavramı ile kurgulanmış yapılarda hem geleneksel hem de endüstriyel malzemelerin kullanıldığı dikkate alınarak çalışmanın öncelikli hedefleri kapsamında hafif, esnek ve sürdürülebilir bir model için kolay kurulum, kolay üretim, sürdürülebilir ve hızlı tedarik edilebilir malzeme kullanımı öncelenmiştir. Sürdürülebilirlik açısından diğer barınma birimleri ile karşılaştırma için dikkate alınan 32 kriterin 30'unda "Var/Yüksek" puanı almış, sadece 2 kriterde "Kısmen/Orta" olarak değerlendirilmiş ve diğer kurulum tiplerine göre öne çıkmıştır. Ayrıca geliştirilen modülün afet durumlarında farklı amaçlar için de (hayvan hastanesi, geçici barınma vb.) kullanılabilirliği ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Afet, Afet Yönetimi, Geçici Barınma, Sahra Hastaneleri, Acil Durum Modülü, Sürdürülebilirlik
Yeni nesil ofislerin tasarım kriterleri ve örnekler üzerinden analizi
Değişen çalışma kültürüne ve alışkanlıklarına ofislerin de uyum sağlaması ihtiyaç haline gelmeye başlamıştır. Yeni nesil ofisler, çalışanlara farklı çalışma koşullarına uyum sağlama imkânı sunan esnek alanlara sahiptir. Aynı zamanda, toplantılar, eğitimler veya sosyal etkinlikler gibi farklı amaçlar için kullanılabilen çok amaçlı odalar bulunmaktadır. Ergonomik mobilyalar, aydınlatma ve havalandırma gibi unsurlar, çalışanların sağlığını ve refahını desteklemektedir. Yeni nesil ofisler, iş birliğini artıran ve iletişimi kolaylaştıran modern teknolojilere sahiptir. Açık planlı tasarım ve paylaşılan alanlar, çalışanların etkileşimini teşvik etmekte, ortak çalışma alanları, yaratıcılığı ve iş birliğini artırırken, aynı zamanda ekip ruhunu güçlendirmektedir. Yeni nesil ofislerin tasarımı, çalışma kültürünün ve iş yapış şekillerinin değişmesiyle birlikte önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Bu ofisler, çalışanların verimliliğini artırmak, iş birliğini teşvik etmek ve çalışanların refahını desteklemek amacıyla özenle planlanmaktadır. Bu tasarımlarda genellikle açık plan konseptli çözümlerle departmanlar ve çalışanlar arasında iletişim ve etkileşim kolaylaşmaktadır. Bu araştırma, modern dönemden itibaren çalışma mekânlarının tarihsel süreç içinde nasıl şekillendiğini ve "yenilikçi" olarak tanımlanan mekânların nasıl ortaya çıktığını ele almayı hedeflemektedir. Ayrıca yaşam tarzlarının iç mekânlara nasıl yansıdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Yeni nesil anlayışına uygun ofis iç mekânların kullanıcılar tarafından nasıl değerlendirildiğini ve bu mekânların mekânsal gereksinimlere ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeyi hedeflemektedir. Çalışma mekânlarının evrimini anlamak, çalışanların ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl yenilikçi çözümler üretilebileceğini belirlemek ve çalışma alanlarındaki değişen trendleri değerlendirmek bu ortamların daha verimli ve sürdürülebilir hale getirilmesine yardımcı olabilir. Bu çalışmada değişen dünya şartları içerisinde çalışma mekanları ve ofis tasarımında yeni ihtiyaç ve istekleri dikkate alarak detaylandırılması, aynı zamanda genel ofis tasarım sürecinde karşılaşılabilecek sorunları çözerken yardım alınabilecek bir yol haritası oluşturması amaçlanmıştır.
İstanbul metropolünde alternatif yaşam sistemi tasarımı ve iç mek n tasarım model önerisi
Küreselleşme süreci temelde barınma ihtiyacımızı karşılayan konut yapılarına; mekânsal organizasyonların farklılaşması, fonksiyonların dönüşmesi ve "yer" kavramının önemsizleşmesi gibi değişimler getirmiştir. Dünya genelinde hızla değişen demografik yapı ve kentleşme trendleri, yeni yaşam tarzlarının ortaya çıkmasına, bireylerin farklı ihtiyaçlarını karşılayacak alternatif yaşam sistemlerine olan talebin artmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda, İstanbul gibi büyük metropollerde, aileye alternatif hanehalkları için geleneksel yaşam modellerinin ötesine geçen; sürdürülebilirlik, toplumsal etkileşim, esneklik ve konfor gibi unsurları bir araya getiren alternatif yaşam sistemleri önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı; dönüşen yaşam koşulları, küreselleşen, evrilen dünya (pandemi, iklim krizi, doğal afetler, ekonomik kriz, konut krizi) ve çözülen aile yapısı ile beraber, yaşam alanlarımızda meydana gelen değişimleri analiz etmek ve yeni modeller ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda; İstanbul'da alternatif hanehalkı için yeni yaşam sistemlerinin potansiyelini araştırmak ve bu sistemlerin kullanıcı beklentilerini karşılayacak şekilde nasıl tasarlanabileceğini bir model üzerinden incelemektir. Çalışmanın öncelikli hedefi, tez strüktürü bağlamında literatür taramasına ilave olarak, alternatif hanehalkını oluşturan, Y kuşağı olarak adlandırılan ve geleceğin nüfusunu oluşturan genç bireylerin beklentilerini anlamak, bu beklentiler doğrultusunda alternatif hanehalkları için yeni yaşam sistemleri sunmak ve uygun çözümler geliştirmektir. Araştırma süreci, İstanbul metropolünün konut sorununu, konut hakkını, metropoldeki hanehalklarının dönüşümünü, yaşam biçimlerini ve aileye alternatif hanehalklarını incelemektedir. Literatür araştırmasına ilave olarak anket çalışması yapılmış ve uluslararası örnek modeller incelenmiştir Anket çalışması, İstanbul metropolünde yaşayan Y kuşağı alternatif hanehalkı bireylerinin konut ihtiyaçlarına, tercihlerine ilişkin verilerin toplanmasını sağlamıştır. Bu veriler ve örnek modeller, iç mekân tasarım modelinin belirlenmesi aynı zamanda işlevlerin tanımlanmasında temel bir rol oynamıştır. Önerilen iç mekân tasarım modeli, sadece fiziksel konut yapısını değil, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve çevresel faktörleri de kapsamaktadır. Bu model, farklı hanehalkları arasında dayanışmayı teşvik eden bir ortam yaratmayı hedeflemektedir. Müşterek mekânlar ve işbirlikçi konut modelleri, sosyal etkileşimi artırmak, kaynakları paylaşmak ve topluluk bağlarını güçlendirmek için önemli bir rol oynamaktadır. Bu tasarım modeli, sürdürülebilirlik, erişilebilirlik, çevresel uyum ve ilkesel eşitlik gibi ilkeleri gözetmektedir. Sonuç olarak, bu tez çalışması, İstanbul metropolünde aileye alternatif hanehalkları için konut sorununa yenilikçi bir yaklaşım sunarak toplumsal dönüşümü aynı zamanda yaşam kalitesini geliştirmeyi hedeflemektedir. Ancak, bu önerilerin pratik uygulanabilirliğini, ekonomik sürdürülebilirliğini ve toplumsal kabulünü değerlendirmek için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Bu çalışma, planlamacılar, tasarımcılar, karar vericiler ve toplumun diğer paydaşları için bir rehber niteliği taşımaktadır, bu soruna yönelik çözümleri tartışma ve geliştirme sürecini teşvik etmektedir. Bu alanda daha fazla çalışma yapılması, sürdürülebilir, kapsayıcı bir konut politikasının geliştirilmesi için önemlidir.
Emergence of nanomaterials in architecture and interior architecture and their use in patient rooms in healthcare domain
By playing a significant role in the field of architecture and interior design, materials not only affect buildings form and functional performance, but also perform immense impacts on environment as well as human's health. Earlier times, materials appear as simple followers of the functional and formal configuration of space, however reciprocally affecting the form language of the design output due to their characteristics. But with the technological advancements and rapid developments in the realm of material sciences, which further paved the way to the emergence of new design practices i.e. from modern architecture to nano-architecture. This shift has also triggered the development of novel synthetic materials, such as composites and nanomaterials, whereas these novel materials has begun to play an active role in both early phases of design process, as well as the thought of architecture and the way how architects think. Materials that are made out of nano-matter, which are the substances that possess extraordinary physical and chemical characteristics in the nano-meter scale, in terms of intrinsic and extrinsic capacities. These differences of characteristics cause the differentiation of the nanomaterials in type. This study, describes and analyzes particularly these different types of nanomaterials, and discusses their impact within the architecture and interior architecture realm first generally, then specifically through the contemporary cases from health-care facilities and limiting its focus on the use of nanomaterials in the patient rooms. Doubtlessly, the manufactured nanomaterials (MNMs) or nano-composites, which are produced by manipulating their physical and chemical properties have been deployed in diverse fields recently. These materials in construction and design industries are mostly utilized as coatings, like insulators and air-purifying surfaces; or in furniture and related products' manufacture, which enhances flexibility, physical durability and strength of the materials; or in the implementations related with the maintenance like energy conservation, self-cleaning and anti-bacterial properties. Therefore, nanomaterials opens up a brand new page in design, both by being a reliable and sustainable alternative for natural materials, as well as for the environmental sustainability in global terms in the presence of counter and indirect relations of consumption and maintenance facilities. Due to this grate amount of interest in nanotechnology and nanomaterials, the objective of this thesis is to focus on the potentials of nanotechnology and nanomaterials in the field of architecture and interior design discipline, by mapping out the contemporary use of nanomaterials in the realized designs, on behalf of outlining the material capacities of the nanomaterials. This study aims to reveal the frequency of the nanomaterial use in interior architecture, particularly in the milieu of healthcare centers, in terms of comparing the design,implementation, maintenance and heat insulation, water and humidity prevention and total energy efficiency through hygiene, heating, indoor air quality, while also trying to shed light up on the transfiguring language of design form. This study deploys case-based research methodology by selecting the contemporary hospital examples from Istanbul, where both nanomaterials and conventional materials are utilized, in order to set the material performance comparisons. In this regard, LİV Hospital-Istanbul, Kolan Hospital-Istanbul and Medicana Hospital-Istanbul have been selected as the case-studies, to dismantle the use of nanomaterials in the patient rooms; the material characteristics, the frequency of the material use, and the financial dimension of the material use, in order to give a perspective to the interior architects that may deploy nanomaterial in their designs as well as following researchers that may use this study as a primary text to start their studies.
T.C. Sağlık Bakanlığı TRSM-Toplum ruh sağlığı merkezlerinin mekânsal açıdan değerlendirilmesi ve TRSM tasarım rehberi önerisi
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ/WHO-World Health Organization) "tam bir fiziksel ve ruhsal iyi hâl durumu" olarak tanımladığı ruh sağlığı; bireyler, toplumlar ve ülkeler için büyük önem taşımaktadır. Bu öneme vurgu yapan, ülkeleri sağlık politikaları ve planlarına ruh sağlığını da dahil etmeleri yönünde teşvik eden DSÖ'nün çabalarına cevap veren Türkiye'de, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı(TCSB) tarafından, 2011 yılında, 2011-2023 yıllarında geçerli olmak üzere "Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı" yayınlanmıştır. Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı'nda, ağır ruhsal hastalıkların tanı ve tedavisi için hastane temelli hizmet modelinden uzaklaşılıp, toplum temelli hizmet modeline geçiş yapılması gerektiği, ancak kaynak yetersizliği sebebiyle bir ara model olan toplum-hastane denge modeline geçiş yapılacağı belirtilmektedir. Toplum-hastane denge modelinde hastane temelli yaklaşım Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastaneleri (RSHH) tarafından korunurken, Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM) toplum temelli modele geçişin ilk adımını oluşturmaktadır. 2011 yılında yayınlanan ve 2014 yılında revize edilen "TRSM Yönergesi" ile açılmaya başlanan TRSM'lerin hedef kitlesi ağır ruhsal bozukluğu olan ve hastanede tedavisini tamamlayıp taburcu olmuş hastalar olmakla beraber, TRSM'ler üzerinden bu hastaların kayıt altına alınması, günlük tedavileri ve tedavi takipleri, iş-uğraş terapileri ve mesleki kurslarla topluma kazandırılmaları ile, yakınlarının ihtiyaç duydukları destek ve eğitimin verilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, TRSM Yönergesi'nde TRSM'lerin fiziksel özellikleri ve mekânsal ihtiyaçlarının çok yetersiz bir biçimde ifade edildiği, halbuki TRSM tasarım kriterlerinin TRSM kullanıcılarının psikolojileri, verimlilikleri ve sağladıkları fayda açısından çok önemli olduğu tezinden ortaya çıkmıştır. Çalışma kapsamında, TRSM'lerin fiziksel ve mekânsal ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu ihtiyaçlar doğrultusunda, TRSM tasarım kriterleri önerisinin oluşturulması amaçlanmıştır. Araştırma sürecinde niceliksel ve niteliksel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma bir yöntem kullanılmıştır. Öncelikte kapsamlı bir literatür taraması yapılarak ruh sağlığı uygulamaları, tarihi ve örnekleri hakkında bilgi toplanmıştır. Daha sonra İstanbul Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği (İAKKHB) bünyesindeki Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi (RSHEAH)'ne bağlı iki TRSM seçilerek (Beylerbeyi TRSM ve Sultanbeyli TRSM) saha çalışması yapılmıştır. Seçilen TRSM'ler öncelikle mekânsal koşullar ve kullanıcılar açısından niceliksel olarak incelenmiş; planlar, yapısal durum, kullanıcı istatistikleri gibi sayısal veriler toplanmıştır. Daha sonra niteliksel incelemeye geçilmiş ve TRSM kullanıcıları olan hastalar, hasta yakınları ve sağlık personeliyle yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde kullanıcılara, TRSM'lerdeki deneyimlerinden yola çıkarak konum, mekân örgütlenmesi, iç mekân konfor koşulları ve mekân donatılarıyla ilgili önceden hazırlanmış sorular sorulmuştur. Yapılan görüşmeler deşifre edilerek, deşifre metinleri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen veri setine kodlama yapılmış ve kodlar gruplanarak sınıflandırılıp temalar elde edilmiştir. Son olarak temalar değerlendirilerek sonuç bulgularına ulaşılmış ve TRSM'ler için tasarım kriterleri önerilmiştir. Çalışmalar sonucunda ulaşılan bulgular, örnekler üzerinden hâlihazırdaki TRSM'lerin mekânsal ve fiziksel açıdan birçok eksikliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu eksikliklerin, gerek mevcut yapıların yapısal ve mekânsal imkânsızlıkları, gerekse yönergede yetersiz olarak açıklanan veya hiç bulunmayan ihtiyaç programı sebebiyle oluştuğu gözlenmiştir. Mekân örgütlenmesi, iç mekân konfor koşulları ve mekân donatıları başlıkları altında; TRSM'lerin konumları, ulaşılabilirliği, mekân boyutları, plan kurgusu, mekânsal nitelikleri, mekân organizasyonu, donatı özellikleri, aydınlatma ihtiyaçları, iklimlendirme ihtiyaçları, kullanılan renkler ve malzemeler, yapılan etkinlik ve aktiviteler, güvenlik gibi konulardaki eksiklikler ve gereksinimler; yapılan gözlemler, görüşmeler ve analizler sonucunda ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu çalışmada TRSM tasarım kriterlerinin kullanıcıların psikolojileri, verimlilikleri ve sağladıkları fayda açısından çok önemli olduğunu doğrulanmış, mevcut veya gelecekte kurulacak TRSM'ler için rehber oluşturabilecek nitelikte tasarım kriterleri önerilmiştir.
Yaşanan mekan olarak Bayrampaşa Cezaevi'ni okuma
Bireylerin yaşamlarını geçirmek için en temel ihtiyaçları olan barınma ve korunma gereksinimleri sadece fiziksel çevreyi ifade etmemektedir. Fiziksel çevrenin sınırladığı koşullar, anlam kavramı ile birlikte biçim kazanarak o yerin bütünlüğünü oluşturulmakta ve ifade kazanmaktadır. Anlam arayışıyla başlayan ve devamını mekan kavramıyla birleştiren yaşantıların izlerini okumaya çalışmak bu çalışmanın temel hedeflerindendir. Mekanı oluşturan fiziksel yapı elemanlarının sınırladığı çevrede süren yaşantıların izinde, sadece temel gereksinimlerini karşılamaktan öte bazı gizli anlamlar mevcuttur. Tasarımcı için bu çevre koşullarının sınırladığı yaşamın keşfi tasarımın anlamını oluşturmaktadır. Mekanın anlamının arayışıyla başlayan bu çalışma, kendi dinamikleri içerisinde farklılaşarak kendi anlamını bulmaya çalışmıştır. Bu bağlamda anlamın kendisi yönteme dönüşmüştür. Anlamla beraber çevresinde dönüşen dil, diyalog, atmosfer, beden ve bellek ilişkileri irdelenenerek mekanın kendisi bulunmaya çalışılmıştır. Bayrampaşa cezaevi alan çalışması, bu sorgulamaların meslek pratiğinde nasıl bedene dönüşebileceğinin araştırılması ilkesine dayanır. Aşırı mekanlar üzerinden mekanın üretiminin irdelenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada, kullanıcı ve mekanın arasında kurulmuş olan deneyimsel ilişki üzerinden okunmak üzere Bayrampaşa Cezaevi (Sağmalcılar Cezaevi) seçilmiştir. Bu "ilişkisellik" bağlamında örnek olarak adlandırmak ya da açıklamaya çalışmak yerine "örneklem" terimini kullanıyor olmak daha belirleyici olacaktır. Bayrampaşa Cezaevi örneklemi gerek dönemsel özellikleri, gerekse zaman içerisinde şehrin çeperlerinde olan bir tutukevinden şehrin gelişmesi ve büyümesiyle birlikte şehrin tüm dinamiklerini içinde barındıran bir yaşam merkezi haline dönüşmüştür. Bu çalışmada araştırılan değişim ve dönüşüm sürecinde bedenin enerjiye dönüştüğü mekanlarda hapsolan bedenlerin ne anlama geldiklerinin sorulması ya da anlamlarını nasıl dönüştürdüklerinin okunmaya çalışılmasıdır. Çalışma, tasarımcı olarak bireylerin mekanları nasıl deneyimlediği ve bunun diğer tarafında da deneyimleyen olarak bireyin mekanı anlamlandırma çabalarını açıklamaya çalışmaktadır. Hem tasarımcının, hem de mekanı deneyimleyen bireyin mekanlarda "varolması" ndan kaynaklanan algının ilişkiler bütününde okunmaya çalışılmasıdır. Ayrıca bu etkileşim sırasında, bireylerin deneyimlediği mekanların kendi aralarındaki ilişkilerinden çıkan potansiyellerin keşfedilmeye çalışılmasıdır. Tasarım süreci, öznenin, çözümlemenin kendisinde varolan başlangıç ve bitiş noktalarını tanımlamaya çalışmasından öte, o arada geçen zaman dilimini izlediği ve yaşadığı sürecin kendi kendine dönüşerek ifade kazanmansı olarak tanımlanabilir. Özneyle mekanın sürekli hareket halinde olmasından kaynaklanan bu dinamizm farklı biçimlerde karşılaşılan durumların tümü haline dönüşür. Bu çalışmalar süresince Finlandiya'lı teorisyen Pallasmaa'nın yönelimi ve kavramları yön belirleyici olmuştur. Pallasmaa (2011) mimarlığı sadece teknik terimler içerisinde çizimler ve inşaat dünyasında ifade etmeyip, mimarlığın felsefe ve sanatla birlikte varolmasını ortaya koymaktadır. Mimarlığın temel görevinin, barındırma ve öznenin mekanla olan bütünleştimesiyle sınırlı kalmayarak bütün duyulara hitap etmesi gerektiğini savunduğu için Pallasmaa' nın yönelimi belirleyici unsur olarak seçilmiştir. Bu çalşmanın giriş bölümünden sonra, ikinci bölümde, ağırlıklı olarak Pallasmaa' nın kavramları okuyucuya sunulmuştur. İkinci bölümde, yazarın orayı gezerken deneyimlediği mekansal karakterler ve mekan algısı üzerinden yapmış olduğu okumalar üzerinden mekan dili (grafitiler), mekan atmosferi, bellek- mekan ve deneyim- beden ilişkileri üzerinden okumalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde, bu kavramlar üzerinden Bayrampaşa Cezaevi okuması yapılmış ve son bölüm olan sonuç bölümünde ise tez çalışmasının bütünü üzerinden bu konularla ilgili sorgulayıcı fikirler tartışmaya açılıp, çalışmanın iç mimarlık alanıyla olan ilişkileri tartışılmıştır. Bu deneyimin ya da tasarım sürecinin kazanımı da ayrıca bu ilişkiler ağında sorgulanan durumdur.
Küresel bir iletişim platformu olarak fuar iç mekânları ve uluslararası fuarlar üzerinden bir irdeleme
Günümüzde fuar iç mekânları, ticari pazarlama aracı mekânlar olmak ile birlikte hızla büyüyen bir küresel iletişim platformu haline gelmiştir. Özellikle uluslararası fuarlar, geniş kitlelere ulaşabilen iletişim mekânlarıdır. Bu araştırmada, küresel anlamda etkili bir iletişim yolu olarak karşımıza çıkan ve tüm dünyayı buluşturan uluslararası etkinliklerin, bu iletişimin aracı olarak da fuar iç mekanlarının araştırılması düşüncesiyle yola çıkılmıştır. Çalışmanın amacı sürekli değişen ve gelişen dünyada küreselleşmenin bir sonucu olarak uluslararası fuarların, sergilenen ürünlerin ve fuar iç mekânlarının genel tasarım prensiplerinin yanı sıra nasıl etkilendiğinin araştırılması ve konuyla ilgili güncel perspektif sunulmasıdır. Bu çalışma kapsamında fuarların küresel bir iletişim platformu olması durumu tartışılmakta ve aynı zamanda küreselleşme, tüketim kültürü ve iç mekân tasarımı ara kesitinde fuar standları ve fuarlar eleştirel yaklaşımla örnekler üzerinden araştırılmaktadır. Yöntem olarak öncelikle uluslararası fuar etkinlikleri, stand tasarımları, küreselleşme, tüketim, iletişim konuları ile ilgili literatür araştırması yapılmıştır. Türkiye ve yurt dışındaki uluslararası fuarlar ile ilgili örnek ve tarihçe araştırması yapılmıştır. İkinci aşama olarak Türkiye'de uluslararası fuarlar için stand tasarımı yapan ve çalışma kapsamında seçilen tasarım firmalarıyla birebir görüşmeler yapılmıştır. Alan çalışması olarak İTÜ Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) biriminin desteğiyle Nisan 2016'da Milano'da yapılmış olan ve günümüzde önemli uluslararası fuarlar arasında yer alan Salone del Mobile'2016 Uluslararası Mobilya Fuarı'nda yerinde gözlem ve firma yetkilileriyle birebir görüşmeler yapılarak detaylı bir örnek analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, araştırmanın amacı ifade edilmiş; konunun kapsamı ve yöntemler açıklanmıştır. İkinci bölümde, küreselleşme, tüketim ve iletişim kavramları, ve süreçleri ele alınmış, bu kavramlar bağlamında marka, iç mekân ve kurumsal kimlik ilişkisine yer verilmiştir. Küreselleşmenin farklı ölçeklerde mekânsal etkileri araştırılmış, örnekler üzerinden tartışılmıştır. Sergileme ve fuar etkinliklerinin tanımlanması, tarihsel süreçlerinin ve türlerinin incelenmesi üçüncü bölümü oluşturmaktadır. Bu bağlamda Dünya'da ve Türkiye'de yapılan uluslararası fuarlar ve uluslararası fuarlarda stand tasarımın önemi ve tasarım kriterleri araştırılmıştır. Fuarlar ve fuar standları, mekânın hedef alıcılara kurumsal kimlik ve mesajları ileten bir aracı olması durumunu tanımlamış ve mekânsal iletişim araçları olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda fuar standı tasarımı ve tasarım kriterlerinin neye göre şekillendiği önem kazanmaktadır. Bu tartışmanın yapılabilmesi için çalışma kapsamında Türkiye'de uluslararası fuarlar için stand tasarımı yapan 2 tasarım firmasıyla birebir görüşmeler yapılmıştır. Dördüncü bölümde, küresel etkinlikler olarak uluslararası fuarların incelenmesini amaçlayan alan çalışması yer almaktadır. Alan çalışması kapsamında 2016'da, dünyaca ünlü bir etkinlik haline gelen Milano Uluslararası Mobilya Fuarı 'Salone del Mobile' ziyaret edilmiş, yerinde incelemeler ve gözlemler yapılmıştır. Milano tasarım haftası kapsamında yapılan fuarda, katılımcı firmalar ile bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Yapılan anket çalışmasına göre, Salone del Mobile fuarına katılım sürekliliğinin değerlendirilmesi Sergi mekânlarının şekillenmesinde etken faktörlerin katılımcı firmalar açısından değerlendirilmesi Küresel ölçekte katılımcı firmaların birbirinden farklılıklarının ve birbirlerine benzerliklerinin sorgulanması Fuarın Milano Tasarım Haftası kapsamında değerlendirilmesi Katılımcı firma deneyimlerinin incelenmesi ile ilgili olarak sorular sorulmuştur. Bununla birlikte çalışma kapsamında ele alınan Salone del Mobile Fuarı'ndaki stand tasarımlarının detaylı analizi yapılmış ve küreselleşme ve iletişim kavramlarıyla ilişkilendirilerek anket çalışmasıyla elde edilen verilerle birlikte değerlendirilmişlerdir. Bu bağlamda hem katılımcı firmalarla hem de tasarım firmalarıyla anket sorularının yöneltildiği röportajlar gerçekleştirilmiştir. Yapılan röportajlar kapsamında, Katılımcı firmaların uluslarası firmalara katılma nedenleri ve beklentileri araştırılmış, Uluslarası fuarlarda temaların ürüne dolayısıyla stand tasarımına etkisi değerlendirilmiş, Farklı ülkelerde yapılan uluslarası fuarlarda kültürel veya diğer etkenlerin stand tasarımını nasıl etkilediği sorgulanmış, Ülke kimliğinin ve kurumsal kimliğin sergi mekanına nasıl yansıdığı incelenmiş, Stand tasarım firmalarıyla yapılan görüşmelerde, sürekli çalıştıkları firmaların katıldıkları fuarlara göre mekandaki benzerlikler/farklılıklar tartışılmış, Ulusal ve uluslarası fuarlarda stand tasarımına yansıyan benzerlikler/farklılıklar sorgulanarak küresel boyuttaki etkiler araştırılmıştır. Beşinci bölümde ise, örnek analizleri ve alan çalışmalarının sonuçlarını değerlendiren bir tartışma yapılmıştır. Elde edilen tüm veriler ile beraber küreselleşme, tüketim kültürü ve iç mekân tasarımı ara kesitinde fuar standları ve fuarların küresel bir iletişim platformu olması durumu tartışılmıştır. Araştırma ile birlikte küreselleşme ve iletişim bağlamında irdelenen örnek üzerinden konu alanında güncel bir perspektif sunmak hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Tüketim, İletişim, Marka, Kimlik, Fuar, Stand