İş ve Uğraşı Tedavisi Anabilim Dalı

Farklı yaş gruplarındaki sağlıklı bireylerde üst ekstremite çift görev performansının değerlendirilmesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Amaç: Farklı yaş gruplarındaki sağlıklı bireylerin ince ve kaba kavrama kuvveti, motor koordinasyon, kognitif fonksiyonlar ve üst ekstremite çift görev performansındaki değişkenlikleri karşılaştırmalı olarak analiz etmek; ayrıca yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, ince-kaba kavrama kuvveti, motor koordinasyon ve kognitif durumun üst ekstremite çift görev performansı üzerindeki yordayıcı etkilerini istatistiksel olarak incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Bölümü'ne rutin kontrole gelen hastalar ve hasta yakınlarından dahil edilme kriterlerine uygun olan 120 sağlıklı yetişkin birey katıldı. Katılımcıların kognitif durumu Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MBDÖ) ve Stroop Testi, hafif dokunma duyusu Semmes Weinstein Monofilament Testi, ince kavrama kuvveti Jamar Hidrolik Pinçmetre, kaba kavrama kuvveti Modifiye Tansiyon Aleti (MTA), koordinasyon Purdue Pegboard Testi ile değerlendirildi. Üst ekstremite tek görev performansını değerlendirmek için Dokuz Delikli Çivi Testi (DDÇT) kullanıldı, kognitif ek görev olarak üçer geri sayma ve haftanın günlerini geri sayma, motor ek görev olarak ayak bileği hareketi verildi. Bulgular: İlerleyen yaş ile kognitif fonksiyonlar, koordinasyon ve kaba kavrama kuvvetinin azaldığı (p<0,05) ancak ince kavrama kuvvetinin tutuş şekline göre değişkenlik gösterdiği bulundu (p>0,05). Yaş, koordinasyon ve kognitif düzey hem tek hem de çift görev performansı üzerinde belirgin bir etkiye sahipken (p<0,05), cinsiyetin sadece tek görev performansı üzerinde etkisinin olduğu (p<0,05) ve eğitim düzeyinin sadece kognitif- motor çift görev performansı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edildi (p<0,05). Ancak ince ve kaba kavrama kuvvet ölçümlerinin bazıları üst ekstremitenin tek ve çift görev performansı ile zayıf ilişkili iken (p<0,05) bazılarının ilişkisiz (p>0,05) olduğu tespit edildi. Sonuç: İlerleyen yaşla birlikte vücutta meydana gelen değişiklikler üst ekstremitenin tek ve çift görev performansının kötüleşmesine sebep olur. Ayrıca yaş, kognitif durum, koordinasyon, cinsiyet, eğitim düzeyinin üst ekstremite çift görev performansı üzerinde etkisi vardır. Rehabilitasyon planlaması yaparken bu faktörler göz önünde bulundurulmalıdır.