Scheduling

76 theses under this subject heading

Master'sOpen AccessTR

Aras kargo Ankara bölgesi ana transfer merkezi çizelgelemesi ve araç çıkış zamanları koordinasyonu

Parsel taşımacılığıyla ilgili problemler literatürde ağırlıklı olarak son yıllarda incelenen bir konudur. İncelenen problemler genel olarak istenilen hizmet seviyeleri için araç rotalarının belirlenmesi, ağ tasarımı, konsolidasyon kararları, şube ve transfer merkezlerinin operasyonel planlaması üzerinedir. Bu çalışmada, Aras Kargo'nun Ankara ana transfer merkezinde, boşaltma kapılarına gelen şube araçlarının çizelgelenmesi incelenmiştir. Amaç, ağırlıklandırılmış araç çıkış zamanlarının maksimize edecek şekilde, araç çıkış zamanlarını ve araçların kapılardaki çizelgelerini belirleyebilmektir. Temel kısıt ise tüm araçların belirlenen hedef kapanış saatine kadar boşaltılmasıdır. Vaka probleminin modellenmesinde tamsayılı programlama kullanılmıştır. Farklı güvenlik düzeyleri için oluşturulan modellerin formülasyonunda, literatürde olan paralel makine çizelgeleme problemi için oluşturulan bir model baz alınmıştır. Problemin büyük yapıda olmasından dolayı, modelin gevşetilmesine dayanan iki aşamalı bir sezgisel çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Sezgisel, ilk aşamada boşaltma kapılarına atama problemini modelin doğrusal gevşetmesini kullanarak, ikinci aşamada da her bir kapı için çizelgeleme problemini çözmektedir. Sezgisel yaklaşımın etkinliği sayısal deneylerle gösterilmiştir. Ek olarak, sistemin içinde barındırdığı belirsizliğin etkilerini gözlemleyebilmek ve kuyruk oluşumunun dinamik yapısını içermek amacıyla bir simülasyon modeli oluşturulmuştur. Bu simülasyon modeliyle şube kapanış zamanlarındaki sarkmaların, şube kapanış zamanlarının optimizasyonunun, talepteki artışların ve buna karşı yapılacak kapı atama alternatiflerinin etkileri incelenmiştir. Ayrıca matematiksel model ile simülasyon model sonuçları da karşılaştırılmıştır.

BenzetimÇizelgeleme
Onur Dikmen
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

m-Makineli esnek operasyonlu akış tipi sistemlerde çizelgeleme

Bu çalışmada m makineli n adet parça üreten bir akış tipi üretim sistemi ele alınmıştır. Bu sistemde her parça makinelerde sırayla işlenmektedir. Her bir makinenin parça üzerinde yapması gereken belirli işlemler vardır. Bunun yanında önceden belirlenmiş ardışık iki makine, sabit işlemlere ek olarak, gereken bir işlemi daha yapabilecek kabiliyettedir. Aynı tip parça üretimi yapılan bu sistemde makineler arası stok kapasitesisınırsız ya da sıfır kapasiteli olabilir. Amaç, yayılma zamanını enküçükleyecek şekilde, esnek işlemlerin her bir parça için hangi esnek makinede yapılacağına karar vermektir. Problemle uygulamada sıkça karşılaşılmaktadır. Esnekliği oldukça yüksek olan farklı uç kapasitelerine sahip CNC makinelerin kullanıldığı esnek üretim sistemleri karşılaşılan alanlardan birisidir. Çapraz eğitimli işçilerin bulunduğu montaj hatlarındave PCB kart üzerine devre elemanlarının yerleştirildiği sistemlerde de aynı durumla karşılaşılmaktadır. Problem çözümü için, öncelikle problemin optimizasyon modeli yazılmış ve optimal çözümün özellikleri belirlenmiştir. Belirlenen bu özellikler ile bazı problemlerin kolayca çözülebileceği veya boyutlarının küçültülebileceği görülmüştür. Ancak bu indirgeme durumunda dahi, optimizasyon modelinin çözüm üretmesi uzun zaman almaktadır. Bu nedenle, optimal çözüm için ispatlanan özelliklerden yararlanılarakbir dinamik programlama algoritması geliştirilmiştir. Yapay polinom zamanlı bu çözüm yönteminin de, problem verilerine bağlı olarak, çözüm süresi oldukça uzun olabilmektedir. Bu nedenle, daha kısa sürede kaliteli çözümler üreten sezgisel bir yöntem geliştirilmiş, yöntemin etkinliği deneysel bir çalışma ile gösterilmiştir.Geliştirilen yöntemler, m makineli ve daha genel esneklik tanımına sahip sistemlerin çözümüne yönelik ilk adımı oluşturmaktadır.

Akış tipi üretimEsnek üretim sistemleriÇizelgeleme
Hatice Hande Demirtaş
TOBB Economics and Technology University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Robotik hücrelerde hat dengeleme

Bu çalışmada m makineli ve tek tip parça üreten bir robotik hücre ele alnmıştır.Makineler arası malzeme taşıma ve makinelerin yükleme boşaltma işlemleri robotlar tarafından gerçekleşmektedir. Bir parçanın üretimi için pek çok işlemden geçmesi gerekebilir. Bu tip sistemlerdeki makineler doğaları gereği CNC makineleridir ve bu makineler yüksek esnekliğe sahiptir. Bu esneklik tiplerinden bir tanesi de makinelerin değişik işlemleri yapabilme kabiliyetleridir. Gereklikesici uçlar makinelerin uç haznelerinde yüklü olduğu sürece bu makineler değişik işlemleri yapabilmektedirler. Bu nedenle işlemlerin farklı makinelerde gerçekleşmesi mümkündür. Makine işlem zamanları bu atamaların sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bunun yansıra işlemler arasında öncelik ilişkileri de bulunmaktadır. Amaç, çevrim zamanını enküçükleyecek şekilde işlemlerin makinelere atanmasını sağlamak ve en iyi 1-birim döngüsünü bulmaktır. Çevrim zamanı, uzun dönemde ardışık iki parçanın sistemden ortalama çıkış zamanıdır. Bu çalışmada robotun bir başlangıç durumundan başlayıp her makineyi bir kereyüklediği ve bir kere boşalttığı 1-birim robotik döngüler ele alınmıştır. NP-Zor olan bu problem için matematiksel model tabanlı bir kesin çözüm yöntemi ve bir sezgisel algoritma geliştirilmiştir. Sezgisel algoritmanın etkinliği bir deneyselçalışma ile test edilmiştir.

Esnek üretim sistemleriMontaj hattı dengelemeRobotik hücreler+1
Sumru Üstünol
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Heterojen filolu elektrikli araçlarla zaman pencereli, senkronize iş içeren evde sağlık bakım hizmeti rotalama ve çizelgeleme probleminin optimizasyonu

Bu çalışmada, elektrikli araçlarla heterojen filolu, hızlı şarj teknolojili, senkronize iş içeren ve zaman pencerelerine sahip evde sağlık bakım hizmeti rotalama ve çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Problem, evde sağlık bakım hemşirelerinin, dağınık bir alanda bulunan hastalara bir dizi hizmet sunması için günlük rotalar ve çizelgeler oluşturmayı amaçlamaktadır. Her hemşire, bir elektrikli araca atanır ve kendisine atanmış işleri çalışma saatleri içerisinde gerçekleştirmeye çalışır. Batarya kapasitesi ve enerji tüketimi açısından üç farklı araç türü mevcuttur. Problemde enerji tüketimi maliyeti, sabit hemşire maliyeti ve gün içerisinde tamamlanamayan işlerden kaynaklı toplam maliyetlerin en aza indirilmesi amaçlanmaktadır. Problem için bir karma tamsayılı programlama modeli geliştirilmiştir. Ek olarak, açgözlü rastgele uyarlamalı arama prosedürü (GRASP) sezgisel yöntemini içeren bir uyarlamalı değişken komşuluk arama (AVNS) algoritması geliştirilmiştir. Önerilen sezgisel algoritma problemin karmaşık yapısını ele almak için geliştirilmiş bir dizi verimli prosedür içerir. Önerilen sezgisel algoritmanın performansını değerlendirmek için algortimanın çözümünden elde edilen sonuçlar matematiksel modelin çözümünden elde edilen sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca problemi ve parametreleri incelemek için detaylı deneysel çalışmalar yapılmıştır.

Arama algoritmalarıEvde sağlık hizmetleriYönlendirme+1
Eşref Cebeci
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Güvenlik farkındalıklı veritabanı göçü planlaması

İçinde bulunduğumuz Büyük Veri çağında birçok firma devasa boyutlarda verilerle çalışmaktadır. Veritabanı göçü, büyük veri üstüne çalışan firmalar için önemli bir problemdir. Veritabanı göçünün, servis kalitesi gereksinimleri nedeniyle tek seferde gerçekleştirilmesi çoğu zaman mümkün değildir. Bu yüzden, firmalar veritabanı göçünü parti adı verilen birden çok kısa zaman aralığında gerçekleştirmeyi tercih etmektedirler. Veritabanı göçü maliyetli bir işlem olmasının yanı sıra ciddi güvenlik riskleri de içermektedir. Bu nedenle, veri göçü işleminde, bazı firmalar uygulama testlerinden kaynaklanan maliyeti düşürmeyi amaçlarken, göç ettirilecek verinin gizli veya hassas bilgiler içerdiği durumlarda firmalar güvenlik risklerini azaltmayı amaçlamaktadırlar. Literatürde veritabanı göçü planlaması problemi uygulama test maliyetinin azaltılması yönünden ele alınmıştır. Bu çalışma ise uygulama test maliyetine ortogonal bir metrik olan güvenlik riskinin azaltılmasına odaklanmaktadır. Veri ne kadar uzun süre erişme açık kalırsa, o kadar büyük bir güvenlik ihlal riski oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu tezde ele alınan veritabanı göçü planlaması probleminde güvenlik riski göçün tamamlanması gereken parti sayısıyla ilişkilendirilmektedir. Buna bağlı olarak, güvenlik riskinin minimize edilmesi için veri göçü en az sayıda parti kullanılarak tamamlanmalıdır. Bu çalışmada veritabanı göçü planlaması probleminin güvenlik riskinin minimize edilmesi yönünden ele alınması için teorik bir problem çatısı tanımlanmaktadır. Bu çatı firmaların farklı ihtiyaçları göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır ve toplamda 24 farklı modelden oluşmaktadır. Tanımlanan çatıdaki 24 problem modelinden 23 tanesinin hesaplama karmaşıklığı tespit edilmiştir. Bu modellerin 16 tanesinin NP-zor olduğu, 7 tanesinin ise polinom zamanda çözülebildiği tespit edilmiştir. Ayrıca NP-zor modellerden 2 tanesinin asimptotik tamamen polinom zamanlı yakınsama şemasına sahip olduğu, 12 tanesinin ise polinom zamanlı yakınsama şemasına sahip olmadığı ispatlanmıştır. NP-zor modeller için kurucu sezgisel algoritmalar, yerel arama algoritmaları ve bunları kullanan memetik algoritmalar geliştirilmektedir. Geliştirilen memetik algoritmalar problem spesifik 2 çaprazlama ve 2 mutasyon operatörü kullanmaktadır. Geliştirilen memetik algoritmalar 8 saniyeden az bir sürede, örneklerin %95'inde optimalden en fazla %10 uzaklıkta çözümler bulmakta ve örneklerin 72,1'ini optimal çözmektedir. Ayrıca, memetik algoritmalar 82 saniyeden kısa bir sürede, örneklerin %95'inde optimalden en fazla %7 uzaklıkta çözümler bulmakta ve örneklerin 74,5'ini optimal çözmektedir.

Evrimsel algoritmalarGenetik algoritma tekniğiMemetik+2
Utku Umur Açıkalın
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Kompozit malzeme üretiminde kullanılan paralel fırınların çizelgelenmesi için bir optimizasyon modeli ve sezgisel çözüm yaklaşımı geliştirilmesi

Bu çalışma kapsamında havacılık ve uzay sanayine yönelik çalışan ve kompozit parçalar üreten gerçek bir üretim departmanında karşılaşılan bir çizelgeleme problemi ele alınmaktadır. Kompozit parçaların üretim sürecindeki iki ana adım, kompozit parçaların kalıplara montesi ve ardından parçaların kalıplar içerisinde otoklav adı verilen basınçlı paralel fırınlarda ısıl işlem görmesidir. Parçalar, ısı seviyesi, basınç ve süre açısından farklı işlem gereksinimlerine sahiptirler. Yalnızca bu özelliklere göre uyumlu parçalar bir arada aynı partiye girebilir. Çizelgeleme problemi, sürecin ikinci adımı ile ilgilidir ve parçaların birlikte gruplandırılıp partilerin oluşturulmasını ve ardından otoklav adlı fırınlara giren partilerin fırınlarda çizelgelenmesini içerir. Problemin otoklavların alan ve termocouple kapasiteleri, süreçte kullanılan kalıp sayısı, parçaların teslim tarihi, en erken ve en geç işleme alınabilecekleri zaman, ardışıklık durumu gibi pek çok kısıtları vardır. Otoklavlar yüksek düzeyde elektrik tükettiği için problemin amacı kullanılan parti sayısını en azlayarak enerji tüketiminin en aza indirilmesidir. Problem literatürde uyumsuz iş aileleri ile parti çizelgeleme olarak geçmektedir. Tez kapsamında problemin matematiksel modeli geliştirilmiş ve farklı senaryolar altında ön çözümler elde edilmiştir. Problem NP-zor kategoride olduğundan yüksek boyutlu problemler için makul sürede çözüm elde edilememektedir. Bu sebeple problem için K-ortalama algoritması ile işleri partilere bölen, sonra partileri fırınlara çizelgeleyip ilk olurlu çözümü elde eden ve değişken komşu arama (DKA) algoritması ile elde edilen çizelgeleri iyileştiren bir sezgisel algoritma geliştirilmiştir. Problem farklı senaryolarda denenerek oluşturulan matematiksel modelin parametre hassasiyet analizi ve geliştirilen sezgiselin performansı test edilmiştir. Yapılan testler sonucu sezgisel algoritmanın ortalamada optimalden %5,12732 saptığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Parti çizelgeleme, Uyumsuz iş aileleri, Matematiksel modelleme, Sezgisel algoritma

Kompozit malzemelerMatematiksel modellemeSezgisel algoritmalar+1
Göksu Şentürk
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Proje bazlı personel çizelgeleme için matematiksel model önerisi: Savunma sanayi uygulaması

Günümüz artan rekabet koşullarında personellerin minimum maliyetle maksimum fayda sağlayacak şekilde ve belirli kısıtlar altında çizelgelenmesi, kâr amacı olan veya olmayan her organizasyonun ortak problemidir. Ar-Ge personeli çalıştıran ve proje bazlı çalışan Savunma Sanayi firmalarında ise personellerin projelere en çok fayda sağlayacak şekilde çizelgelenmeleri öncelikli amaç olmaktadır. Personel çizelgeleme problemi literatürde çok çalışılan bir konu olmasına rağmen daha çok vardiya çizelgeleme problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada proje bazlı çalışan organizasyonlarda personellerin projelere çizelgelenmesi için bir matematiksel model önerilmiş ve Ankara'da faaliyet gösteren bir savunma sanayi firmasından alınan örnek bir veri seti ile elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Literatürdeki birçok çalışmadan farklı olarak personellerin eş yeteneklere sahip olduğu varsayımı kullanılmamış olup; günlük periyotlarda değil, aylık periyotlarda projelerin işgücü ihtiyacı ve personellerin aylık harcayabilecekleri işçilik saatleri göz önünde bulundurulmuştur. Savunma sanayi firmalarında da diğer organizasyonlar gibi maliyetin belirlenen sınırlar dışına çıkmaması kritik olsa da projelerin zamanında ve istenilen kalitede tamamlanması ve bunun için de alanında uzman Ar-Ge personellerinin projelere sağlayabilecekleri en çok katkıyı sağlaması savunma sanayi firmalarının birinci önceliği olmaktadır. Hem projelerin hem personellerin sahip oldukları kısıtlar göz önünde bulundurularak personellerin projelere maksimum fayda sağlamasını amaçlayan çalışma, kaynak yöneticilerinin karar verme süreçlerini kısaltacak olup daha verimli çizelgelemeler yapmalarını da sağlayacaktır.

Araştırma-geliştirmeDoğrusal programlamaMatematiksel modeller+6
Özge Elcan Ağartan
Hacettepe University
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Altı sigma yöntemiyle süreç iyileştirme: Nüfus ve vatandaşlık işlemlerinde bir uygulama

Ülkemizde hizmet sektöründe yer alan kamu kurumlarında, vatandaş memnuniyetinin sağlanması, kamu kaynaklarının doğru kullanılması açısından performans yönetimi ve değerlendirmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada kamu alanında faaliyet gösteren bir İlçe Nüfus Müdürlüğü'nde, nüfus ve vatandaşlık işlemleri ile ilgili süreçlerin iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Süreç iyileştirme konusunda Altı Sigma yöntemi bilinen ve çok kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmada da Altı Sigma yönteminin adımları takip edilmiştir. Öncelikle hizmet alan kişilerle bir anket çalışması uygulanmıştır. Bu çalışma sonucunda elde edilen veriler dikkate alınıp değerlendirildiğinde vatandaşların bekleme süresini azaltacak çözümler bulunması gerektiği anlaşılmıştır. Bu doğrultuda hem kurumun hem de hizmet veren personellerin performanslarını en verimli hale getirmek amaçlanıp personel çizelgeleme çalışması yapılmıştır. Kurum personellerinin vatandaşa sunduğu hizmetler olan kimlik, pasaport, sürücü belgesi ve adres işlemleri süreçleri için bir çizelgeleme modeli önerilmiştir. Bu modelin gerçek verilerle uygulaması yapılmıştır. Sonuçta vatandaş memnuniyetsizliğinin göstergesi olarak bekleme sürelerini azaltmak ve personellerin iş yükünü dengelemek amacıyla Altı Sigma yöntemi kullanılarak önleyici çalışmalar ve süreç iyileştirmeleri yapılmıştır. Altı Sigma yöntemiyle bekleme sürelerinin azaltılması ve personel yük dengelemesi için personel çizelgeleme yöntemi kullanılmış ve beklemeleri azaltacak bir çizelgeleme modeli önerilmiştir.

Altı sigma yöntemiKamu kurumlarıPerformans ölçümleri+2
Nermin Yetkin
Harran University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2023
00
DoctorateOpen AccessEN

A scheduling model for centralized cognitive radio networks

In this thesis, we present a scheduling model for centralized cognitive radio networks. Our model consists of a set of schedulers that focus on the data transmission of the secondary users and determine with which frequency, time slot and data rate each secondary user will transmit to the cognitive base station. Common features of the schedulers are that all of them ensure that the primary users in the service area of the cognitive base station are not disturbed, no collisions occur among the secondary users, and reliable communication of the secondary users with the cognitive base station is maintained. Our schedulers differ from each other mainly in terms of their objectives. We propose schedulers that maximize the overall cognitive radio cell throughput, minimize the average scheduling delay of the secondary users, provide max-min, weighted max-min and proportional throughput fairness, maximize the number of secondary users that are satisfied in terms of throughput, and take the different delay costs of switching to different frequency bands into account. In addition to heuristic algorithms and simulation based studies, we also present a graph theoretic approach and prove several NP-hardness and inapproximability results, propose polynomial time graph algorithms as well as approximation algorithms.

Computer networksOptimizationScheduling
Didem Gözüpek
Boğaziçi University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2012
00
DoctorateOpen AccessTR

Ergonomik risklerin değerlendirilmesi ve personel çizelgeleme: Tekstil sektöründe kadın çalışanlar için bir uygulama

Türkiye'nin en önemli, en gelişmiş sektörlerinden biri olan tekstil sektörü ihracat, imalat sanayi, sanayi üretimindeki pay, yatırım, istihdam, gayri safi yurt içi milli hâsıla, döviz girdisi açısından büyük ehemmiyete sahiptir. Türkiye ekonomisinde kilit rol oynayan bu sektör çalışanlarının büyük yoğunluğunu özelliklede dikim bölümünde çalışan kadınlar oluşturmaktadır. İnsana bağımlılığın sürdüğü, emek yoğun üretimin olduğu bu alanda ergonomik riskler iş sağlığı ve güvenliğini sağlamada ele alınması gerekli en önemli faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. İş sağlığı güvenliği politikalarının bir parçası olan ergonomi yatırım olarak görülerek işte refah kalitesi artırılmalıdır. Bu tez çalışmasında Yozgat ili sınırları içerisindeki bir tekstil fabrikasındaki kadınların maruz kaldığı mesleki ergonomik risklerin belirlenerek çözüm önerilerinin sunulması hedeflenmiştir. Bu hedef kapsamında çalışmada üç uygulama yapılmıştır. Uygulamalardan birincisinde ergonomik risklerin yoğun olduğu tekstil fabrikalarında risklerin sıralaması karar verme problemi olarak ele alınmıştır. Risk sıralaması yapılırken altı ana kriter, 37 alt kriter ve altı alternatif belirlenmiştir. Ele alınan problemde çok kriterli karar verme problemlerinden olan ANP yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenerek PROMETHEE yöntemi ile alternatiflerin sıralaması gerçekleştirilmiştir. İkinci uygulamada fabrikanın en kritik üretim aşaması olan dikim bölümünde çalışan kadınların ergonomik risklerinin ANP yöntemi kullanılarak kriter ağırlıklarının sıralanması oluşturmuştur. Üçüncü uygulamada çalışanların her görevdeki ergonomik fiziksel zorlanmaları REBA metodu kullanılarak hesaplanıp çalışanların hangi işte kaç dakika çalışacakları hedef programlama ile matematiksel bir model oluşturularak belirlenmiştir. Bu çalışmayla ergonomi bilincinin yaygınlaşması iş sağlığı ve güvenliği problemlerinin azalmasını sağlayacağı gibi iş yeri maliyeti ve kayıplarının azalmasına katkıda bulunacaktır.

ErgonomiKadınlarPersonel+4
Güler Aksüt
Avrasya University · Sağlık Bilimleri Enstitüsü
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Sıra bağımlı ilişkisiz paralel makine çizelgeleme problemi için yeni bir sezgisel algoritma önerisi

Üretim aşamasında makinelerin işleyişinin belirlendiği çizelgeleme, işletmelerde etkin bir üretim için son derece önemlidir. İşletmeler büyüdükçe planlama ve üretim aşamasında işlerin hangi çizelgede yapılması gerektiği daha karmaşık hal almaktadır. Küçük makine-iş konfigürasyonunda en uygun çizelgeleme, uzman görüşü veya tam sayılı programlama teknikleri ile elde edilebilir. İşlerin ve makinelerin sayısı arttıkça kesin çözümün bulunması imkânsız hale gelmektedir. Kesin çözümün bulunamadığı durumlarda yaklaşık çözümler metasezgisel algoritmalar ile elde edilmektedir. Çalışma kapsamında ele alınan problem, kesin çözümü bulunamayan ve metasezgisel algoritmalar ile çözülebilen sıra bağımlı hazırlık süreli ilişkisiz paralel makine çizelgeleme problemidir. Bu çalışma, üretim süresini minimize etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, birçok araştırmacı tarafından daha önce farklı metasezgisel algoritmalar ile yaklaşık en iyi çözümü bulunmaya çalışılmış bir kıyas veri seti üzerine çalışılmıştır. Bu tez kapsamında kıyas veri setini çözmek için uyarlanmış yeni bir değişken komşuluk arama algoritması önerilmektedir. Yeni önerilen algoritma, komşuluk yapılarına 2 farklı parametre seçimi eklemektedir. Bu eklenen yeni parametrelerin sonuç üzerine etkisi tartışılmış ve bulgular bu yeni parametreleri kullanmanın faydalı olduğunu göstermektedir. Değişken komşuluk arama algoritmasındaki yerel arama modülü, birden fazla yerel arama ile çeşitlendirilmiş ve komşuluk değerlerine göre yerel arama seçim fazı eklenmiştir. Eklenen seçim fazı, algoritmayı gereksiz yerel aramalardan kurtarmaktadır. Algoritma kıyas veri setinde 50'den fazla test edilmiş ve en iyi sonuçlar raporlanmıştır. Denenen 540 adet veri setinin 141 tanesinde bilinen en iyi sonuçtan daha iyi değerler elde edilmiştir. 140 örnekte ise bilinen en iyi çözümlere ulaşılmıştır. Önerilen algoritma, tüm örneklerde ortalama %0,095 hata ile çalışmaktadır.

Değişken komşuluk aramaMakinelerMetasezgisel algoritmalar+4
Günay Kılıç
Pamukkale University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversitelerde sınav görevlisi atama ve çizelgeleme problemlerine yönelik çözüm denemesi,

Atama ve çizelgeleme problemleri üniversite ve diğer eğitim kurumlarında çok fazla karşımıza çıkmaktadır. Yapılan bu çalışmalar sonucunda, söz konusu problemlerden en çok karşımıza çıkanlardan biri toplu sınav dönemlerinde salonlara görev alacak sınav görevlisi atama ve çizelgeleme problemleri olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede Hitit Üniversitesi'ne bağlı Mühendislik Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Sungurlu Meslek Yüksekokulu'nda sınav görevlisi atama ve çizelgelemesinden sorumlu personel ile görüşmeler yapılarak sınav görevlisi ataması yapılırken karşılaşılan zorluklar, göz önüne alınması gereken kısıtlar ve birime özel sorunlar hakkında bilgi alınmıştır. Bu çalışmamızda, çeşitli eğitim birimlerinden edinilen bilgiler ışığında tüm kısıtlara uygun ve birime özel sorunlara uyumlu bir sınav görevlisi ataması ve çizelgelemesini çok daha kısa sürede gerçekleştirebilecek bir yazılım geliştirmek amaçlanmış ve geliştirilmiştir. Geliştirmiş olduğumuz yazılımın yaptığı sınav görevlisi atama işlemlerinin zaman yönünden karşılaştırılması ile kısıtlara ve seçeneklere uygunluğunun test edilmesi amacıyla Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu 2017 – 2018 Bahar dönemi verileri gerekli izinler alınarak kullanılmıştır. Sonuç olarak, geliştirilen yazılımın sınav görevlisi ataması belirlenen tüm kısıtlara uygun ve birim tarafından belirlenen özel sorunlara uyumlu olarak yapmıştır. Ayrıca zaman yönünden yapılan testlerde, tüm kısıtlara uygun sınav görevlisi ataması işlemini bir dakikadan daha az sürede gerçekleştirdiği görülmüştür.

Atama modelleriAtamalarGörev+5
Derya Öztürk
Hitit University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Doktor nöbet çizelgeleme problemi için ağırlıklı hedef programlama tabanlı genetik algoritma

Sağlık hizmeti alanında, hastaneler için kesintisiz hizmet esastır. Bu nedenle, vardiyalı çalışma, talep kısıtları ve devlet düzenlemeleri gibi kısıtların karşılanabilmesi açısından oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Doktor nöbet çizelgeleme problemi, problemin karmaşıklığı ve büyüklüğü sebebiyle NP-zor problem grubu içerisinde tanımlanmaktadır. Bir çizelgeleme süreci sırasında, atamaların adilliği, hastane yönetim politikaları ve hükümet düzenlemeleri dâhil olmak üzere ilgili pek çok faktör hesaba katılmalıdır. Bu çalışma, hastane gereksinimlerini, doktorlar arasındaki adilliği karşılayabilen ve doktor tercihlerini göz önünde bulunduran bir nöbet cetveli çizelgeleme sistemi oluşturmayı amaçlamıştır. Ele alınan nöbet cetveli çizelgeleme probleminin çözümü için bir ağırlıklı hedef programlama-tabanlı genetik algoritma önerilmiştir. Önerilen model Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Departmanı ve İç Hastalıkları Departmanı'na uygulanmıştır. Gelecekte, oluşabilecek problem boyutları, şartları ve farklı tercih modelleri düşünülerek 15 farklı senaryo oluşturulmuştur. Bu senaryolarla önerilen algoritmanın farklı durumlarda da uygulanabilir olduğu gösterilmiştir. Önerilen algoritmanın parametreleri, bir deneysel tasarım yöntemiyle kalibre edilmiştir. Bu çalışma ile iki ana katkıda bulunulmuştur. Araştırmacılar için yeni kısıtlara sahip bir model önerilmiştir. Ek olarak, problemin çözümü için bir ağırlıklı hedef programlama-tabanlı genetik algoritma önerilerek gerçek-hayat problemine uygulanmıştır.

Deney tasarımıGenetik algoritmalarHedef programlama+2
Anıl Yalçın
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Melez akış tipi çizelgeleme probleminin çözümü için öğrenme etkisi tabanlı çok amaçlı genetik algoritma

Teknolojinin hızla gelişmesi sebebiyle rekabetin iyice zorlaştığı üretim ortamlarında çizelgeleme, firmaların piyasada ayakta durabilmesini sağlayan en önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada, acil durum aydınlatma ürünleri üreten bir firmanın üretim sistemi incelenmiş ve çizelgeme türünün Melez Akış Tipi Çizelgeleme (MATÇ) problemi sınıfına girdiği belirlenmiştir. Ayrıca, bu imalat ortamında yapılan işlerin hızı ve kalitesi büyük oranda çalışanların el becerilerine dayalıdır. Bu çalışmada, en büyük tamamlanma zamanının ve toplam gecikme süresinin en küçüklenmesi amacıyla işler arası hazırlık sürelerini, taşıma sürelerini ve öğrenme etkisini dikkate alan çok amaçlı MATÇ probleminin çözümüne dair bir karma tamsayılı doğrusal matematiksel model önerilmiştir. Problemin karmaşık yapısı ve çok amaçlı olması nedeniyle, Ağırlıklı-Toplam (ATY), Konik (KSY) ve Tchebycheff (TSY) olmak üzere üç farklı skalerleştirme tabanlı çok amaçlı bir genetik algoritma (ÇAGA) çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Skalerleştirme varyantlı GA'nın performansı, küçük, orta ve büyük boyutlu olan literatürden alınan 21 adet kıyaslama örneği ile ideal noktaya ağırlıklı uzaklık ve referans noktasına ağırlıklı uzaklık olmak üzere iki farklı performans metriği kullanılarak test edilmiştir. Önerilen ÇAGA'nın parametre ayarları, irace kullanılarak belirlenmiştir. Karşılaştırma sonuçları, ideal noktaya ağırlıklı uzaklık performans metriğine göre ATY'li GA'nın diğer algoritmalardan daha iyi sonuç verdiğini gösterirken referans noktasına ağırlıklı uzaklık performans metriğine göre TSY'li GA'nın KSY'li GA'dan daha iyi performans sergilediğini göstermektedir. Önerilen algoritma, ele alınan firmaya uygulanmıştır. Deneysel sonuçlara göre, önerilen algoritmanın etkili bir şekilde çalışabileceği ve firmanın kullanabileceği kullanıcı dostu bir arayüze sahip Karar Destek Sistemi tasarlanmıştır.

Doğrusal programlamaGenetik algoritmalarKarar destek sistemleri+3
Mahide Tekçe
Kütahya Dumlupınar University · Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Değişken yoğunluklu kaynak kısıtlı proje çizelgeleme için matematiksel modelleme ve genetik algoritma yaklaşımı

Üretim planlaması için proje çizelgeleme yaklaşımları, ürün karmaşık ve yüksek oranda özelleştirilmiş olduğundan, genellikle sipariş üzerine üretim (MTO) veya sipariş üzerine mühendislik (ETO) sistemlerinde kullanılır. Bu sistemlerde, üretimin her aşamasının kendi karmaşıklıkları ve özellikleri vardır. Bu sebeple genel olarak üretimin tüm faaliyetleri bir projenin aşamaları olarak düşünülebilir. Bu tür üretimde, basit bitiş-başlangıç öncüllük ilişkileri gerçek üretim sürecini doğru bir şekilde temsil etmez, bu nedenle üretim süresini ve maliyetini en aza indirmek için faaliyetler arasındaki örtüşmeye izin verilmelidir. Bu çalışmada, değişken yoğunluk formülasyonu ve dört farklı öncüllük ilişkileri kullanılarak kaynak kullanımını dengelemek ve üretim süresini en aza indirmek için bir matematiksel model geliştirilmiştir. Bu modelde tüm proje faaliyetleri değişken yoğunluk formülüne göre gerçekleştirilmektedir. Bu, belirli bir süre içinde tamamlanan bir faaliyetin yüzdesinin, o anda gereken kaynak tahsisi miktarına bağlı olduğu anlamına gelir. Bu model, NP (non-deterministic polynomial) zor problemler sınıfına aittir; bu nedenle, bahsedilen problemdeki uygun çözümleri hesaplamak için bir genetik algoritma yeni bir kromozom yapısı ile birlikte önerilmiştir. Genetik algoritmanın parametreleri üç seviyeli deneyler üzerinden optimize edilmiştir. Sonuçların, matematiksel model ve genetik algoritma için küçük problemlerde aynı olduğu, orta ve büyük problemlerde ise matematiksel modelin sonuç bulamadığı görülmektedir.

Genetik algoritmalarKaynak dengelenmesiKaynak kısıtlı çizelgeleme+3
Mastaneh Joushanı
Bursa Uludağ Üni̇versi̇ty · Fen Bilimleri Enstitüsü
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Ameliyathane sistemlerinde sıra bağımlı hazırlık süreli çizelgeleme yaklaşımı

Bir hizmet işletmesi olan hastanelerde, en yüksek kazanç ve maliyet birimlerinden biri ameliyathanelerdir. Hastane yönetiminin, en düşük maliyetle yüksek kalitede cerrahi bakım sağlanması baskısı altında olan ameliyathanelerde çizelgeleme sürecine ve önemli bir kaynak olan ameliyat odası kullanımına ilişkin yaygın uygulanan genel bir yapının olmaması çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır.Belirsizlik ve değişkenliğin fazlaca yaşandığı ameliyathane ortamında, ameliyat odası kullanım oranının en büyüklenmesi, çalışma kapsamının amacını oluşturmaktadır. Ameliyat odasının kullanım etkinliği, gerçekleştirilen ameliyatların planlanan tamamlanma zamanından erken ve geç tamamlanmasıyla ölçülmektedir. Tıp fakültesi hastanesi ameliyathanesinde çocuk cerrahisi ameliyat odası, tek makineli bir iş ortamı olarak düşünülmüş ameliyatların çizelgelenme problemi ele alınmıştır. Çizelgeleme probleminin gerçek sistemi daha iyi yansıtması açısından ameliyatlar arasındaki sıraya bağımlı hazırlık süreleri ile ameliyat sürelerinin stokastik olarak ele alındığı çalışmada, ameliyatların sıralanmasına ilişkin bir sıralama kuralı geliştirilmiştir. Geliştirilen modelin, karmaşık ve risk taşıyan ameliyathane ortamına uygunluğunun sınanması gerektiği düşüncesiyle benzetim yöntemi kullanılmış ve Promodel Benzetim programından faydalanılmıştır.Tez kapsamında yapılan inceleme ve araştırmalar doğrultusunda önerilen modelin ameliyat odası kullanımı açısından gelişme sağladığı görülmektedir. Ameliyathanede farklı cerrahi birimlerde ve tüm ameliyathane ortamında kullanılabilecek modelin hem hasta, hem ameliyathane personeli hem de hastane ? ameliyathane yöneticileri açısından memnuniyeti artıracağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Çizelgeleme, Sıraya Bağlı Hazırlık Süreli Tek Makine Çizelgeleme Problemleri, AmeliyathaneÇizelgelemesi, PROMODEL

AmeliyathanelerFaaliyet çizelgelemesiHastane yönetimi+5
Esra Yıldırım
Kütahya Dumlupınar University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Sıralı akış çizelgeleme problemlerinin arı algoritmasıyla çözümü

Çizelgeleme araştırmacılar tarafından çokça incelenen konulardan biridir. Çünkü küreselleşen dünyada rekabet açısından çizelgeleme önemlidir. Tez kapsamında akış tipi çizelgeleme problemlerinin bir alt gelişimi olan sıralı akış tipi çizelgeleme problemleri ele alınmıştır. Bu problem tipini çözmek için arı algoritması geliştirilmeye çalışılmıştır.Çalışmanın ilk bölümlerinde, çizelgeleme problemleri, akış tipi çizelgeleme problemlerinin yapısından ve arı algoritmasından bahsedilmiştir. Arı algoritmasının sıralı performansını değerlendirmek için yapılan uygulama iki kısım olarak ele alınmıştır.İlk kısımda, genel durum olarak adlandırılan, işlem zamanları matrisinde en büyük işlem zamanlarının ara makinelerden birinde oluşması durum ele alınmıştır. İkinci kısım problemler ise en büyük işlem zamanlarının ilk ya da son makinede oluşması durumu olan özel durum problemleridir. Yapılan uygulamalarda arı algoritması, Smith Panwalkar Dudek algoritmasından daha iyi sonuçlar vermiştir.Anahtar Kelimeler: Sıralı Akış Tipi Çizelgeleme Problemleri, Arı Algoritması.

Çizelgeleme
Muhammed Parlak
Yıldız Technical University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Ring iplik işletmelerinde üretim çizelgelemesi için hiyerarşik matematiksel modelleme yaklaşımı

Küreselleşen dünya pazarları, yoğun otomasyonlu üretim ve artan sabit yatırım maliyetleri iplik işletmelerinin sadece ucuz işçilik sayesinde başarılı olmalarını imkansız kılmıştır.Bu çalışmada, iplik üretiminde en önemli darboğaz aşama olan vaterleme için bir çizelgeleme yaklaşımı geliştirilmiştir.Ele alınan çizelgeleme probleminin temel karakteristiği iş sırasına bağımlı hazırlık sürelerini, siparişlerin teslim zamanlarını, işlem sürelerini dikkate almasıdır.Bunun için üç aşamalı bir çizelgeleme yaklaşımı önerilmiştir.Birinci aşamada teslim sürelerini dikkate alarak, mevcut kapasitenin karşılayamayacağı işlerin elenmesi, ikinci aşamada işlerin vater grublarına atanması, üçüncü aşamada ise vater grublarına atanan işlerin vater makinalarına atanması gerçekleştirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Çizelgeleme, Matematiksel Modelleme, Üretim Planlama

Matematiksel modellemeRing iplikçiliğiÇizelgeleme+1
Melik Koyuncu
Çukurova University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2001
00
Master'sOpen AccessTR

Sipariş tipi üretim sistemlerinde değişken darboğazların çizelgelenmesi için yeni bir yaklaşım

oz YÜKSEK LİSANS TEZİ SİPARİŞ TİPİ ÜRETİM SİSTEMLERİNDE OLUŞAN DARBOĞAZLARIN ÇİZELGELENMESİNDE KISITLAR TEORİSİ YAKLAŞIMI B. GÜLSÜN K. SARIOGLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Rızvan EROL Yıl: 2001, Sayfa: 158 Jüri: Doç. Dr. Rızvan EROL Yrd. Doç. Dr. Funda YILDIRIM Yrd. Doç. Dr. Arzu GÜÇRAY Bu çalışmada, özellikle farklı sipariş tipleri için çalışan veya değişkenliklere maruz kalan üretim ortamlarında ortaya çıkan değişken darboğaz olma durumunun çözümü için dinamik bir çizelgeleme ve kontrol yaklaşımı geliştirilmiştir. Üretim ortamında ortaya çıkması olası görünen darboğaz kaynakların, kısıtlarla yönetim mantığına dayanarak, öncelikli olarak kontrolü ve bu kaynaklara dayanarak da tüm üretim ortamının çizelgelenmesi amaçlanmıştır. Değişken darboğaz kaynak durumu için darboğaz kaynağı dinamik olarak kontrol eden ve DBR(drum buffer rope) tekniğinin uyarlanmasıyla elde edilen yeni bir çizelgeleme algoritması geliştirilmiştir. Önerilen yeni dinamik çizelgeleme algoritması özellikle ara stok düzeylerinin, siparişlerin geç kalmalarının ve akış süresinin azaltılmasını amaçlanmaktadır. Algoritma, değişik sezgisel çizelgeleme kuralları ile (EDD, FCFS, STR, MOPNR, MWKR, S/RO, SD, LWKR, SPT) simülasyon deneyleri kullanılarak karşılaştırılmış ve özellikle de ara stok düzeyleri ve gecikmeler ile ilgili tüm ölçütlerde üstünlük sağladığı görülmüştür. Simülasyon deneylerinde büyük ölçekli bir tekstil işletmesinin verileri esas alınmış ve mevcut duruma ilave olarak, farklı iş geliş oranlan ve termin zamanları için de deneyler gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sipariş tipi üretim, Dinamik çizelgeleme, Darboğaz çizelgeleme. Darboğaz değişimi

DarboğazSipariş üzerine üretimÇizelgeleme+1
B. Gülsün Sarıoğlu
Çukurova University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2001
00
Master'sOpen AccessTR

Üretim çizelgeleme ve bir uygulama

Üretim çizelgeleme problemi belirli sayıdaki makineye işlem görecek belirli sayıdaki işin hangi sıra ile yüklenmesi gerektiğinin belirlenmesidir. Bu sıralamanın farklı amaçlar için farklı olacağı açıktır.Bu amaçları en iyi yapan sıralamanın bulunması az sayıdaki iş ve makine kombinasyonları için mümkün olsa da, çoğu zaman bu imkânsızdır. Bu durumda, en iyi çözümü elde etmeye yönelik sezgisel yöntemler geliştirilmiştir.İşletmelerde üretim hatlarındaki çizelgeleme problemlerinin öncelikle hangi sınıflamaya uygun olduğuna karar verilmelidir. Çoğu zaman çözümü imkânsız olan bu problemlere, basit dağıtım kurallarının ve bunların varyantlarının uygulanması ile hızlı fakat yaklaşık bir çözüm üretmek mümkün olacaktır. Bu amaçla hazırlanmış paket programların kullanılması da işletmede üretim programlama fonksiyonun etkin bir şekilde yerine getirilmesine yardımcı olacaktır.Bu çalışmada, genelde çizelgelemenin tanımlanması yapıldıktan sonra hem üretim çizelgeleme probleminin tanımı, sınıflandırılması, karmaşıklığı, çözüm yöntemleri ve hem de konu ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra belirli ve statik üretim çizelgeleme problemleri maddeleştirilerek geliştirilen çözümlerden bahsedilmiştir. Son olarak, üretim çizelgelemede kullanılan Lekin paket programı tanıtılarak, mobilya sektöründe gerçekleştirilen bir çizelgeleme örneği için üretim çizelgeleme algoritması önerilmiştir.

Mobilya sektörüSezgisel yöntemlerÇizelgeleme+1
Murat Altındaş
Yozgat Bozok University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Öğrenme ve bozulma etkileri altında esnek akış tipi çizelgeleme problemi

Günümüz üretim sistemlerinde verimlilik yalnızca makinelerin etkin kullanımıyla sınırlı kalmamakta insan faktörlerinin dinamik yapısı da üretim performansını doğrudan etkilemektedir. Çalışanların zamanla kazandıkları deneyimler (öğrenme etkisi) ve beceri kaybı (bozulma etkisi) gibi davranışsal unsurları dikkate almak çizelgeleme çalışmalarının doğruluğunu artırmaktadır. Bu çalışmada öğrenme ve bozulma etkisinin birlikte var olduğu esnek akış tipi bir sistemdeki gerçek bir çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Öncelikle çalışmanın uygulamasının yapıldığı işletmede ortaya çıkan problem tanımlanarak, literatür araştırması gerçekleştirilmiştir. Öğrenme ile bozulma etkilerini birlikte içeren hazırlık sürelerinin çalışan ve sıra bağımlı olduğu bu esnek akış tipi çizelgeleme problemi için karma tamsayılı doğrusal programlama modeli geliştirilmiştir. İşlerin toplam ağırlıklı gecikme zamanını en iyileyecek şekilde hem makinelere, hem de çalışanlara atanması sağlanmıştır. Model, esnek akış tipi sistem iki farklı aşama sayısı, öğrenme ve bozulma etkilerinin dört farklı versiyonu ve bunların değişen oranları, değişen iki iş sayısı gibi farklılaşan veri setleri üzerinde test edilmiştir. Daha az aşama, sadece öğrenme etkisinin olduğu ve daha az iş sayısının bulunduğu veri setlerinde çözüme kısa sürede ulaşmak mümkünken, daha fazla aşama ve işin olduğu ve öğrenme ile bozulma etkilerinin birlikte yer aldığı veri setlerinde optimum sonuca ulaşmak bazen mümkün olmazken, bazen de uzun süre almaktadır. Çalışmada ele alınan gerçek hayat problemi gibi büyük ölçekli ve karmaşık problemlere pratik çözümler üretmek amacıyla ağırlıklı en erken teslim tarihi kuralına dayalı bir sezgisel yöntem geliştirilmiş ve probleme uygulanmıştır. Geliştirilen sezgisel yöntem ile işlerin önceliklerini ve teslim zamanlarını dikkate alarak iş sıralaması ve çalışan atamaları etkin bir şekilde belirlenmiş ve bu sayede toplam ağırlıklı gecikme süresi makul değerleri kabul edilebilir hesaplama sürelerinde elde edilmiştir.

ÇizelgelemeÖğrenme etkisiİş akışı çizelgeleme
Şeyma Aydın
Manisa Celal Bayar University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Atölye tipi üretim çizelgelemede metasezgisel yaklaşımlar ve yapay sinir ağı uygulaması

Üretim çizelgeleme, üretim planması çalışmaları içinde ileriye yönelik kısa periyotlu planlar olarak kabul edildiğinden etkin bir çizelgeleme ve kontrolün üstünlükleri ve üretim sürecine katkıları çoktur. Kaynakların etkin kullanımı verimliliği yükseltirken müşteriler açısından da siparişlerin zamanında karşılanmasını sağlar. En basit çizelgeleme sistemi bile karmaşık bir çözüm yapısına sahiptir. Uzun tedarik süreleri de talebin doğru olarak tahmin edilmesini güçleştirmektedir. Bu tür yönetilmesi zor üretim süreçleri için çizelgeleme problemlerinin etkin şekilde çözümlenmesi büyük önem arz etmektedir. Atölye tipi çizelgeleme problemleri (ATÇP), NP-zor problemler sınıfında yer alan kombinatoryal problemlerdendir. Bu tip problemlerde kısıtlar arttıkça çözüm uzayı sonsuza doğru gitmeye başlar ve kesin optimum çözümü bulmak gittikçe zorlaşır. Bu nedenle son yıllarda bu tip problemleri çözmek için metasezgisel algoritmalardan yararlanılmaktadır. Bu tez çalışmasında ATÇP için kullanılan metasezgisel yöntemler ve literatür çalışmaları açıklanmıştır. Ayrıca çizelgeleme için C# programlama dili kullanılarak yapay sinir ağı (YSA) algortiması geliştirilmiştir. Taillard karşılaştırma problemlerinin atölye tipi üretim verileri kullanılarak, geliştirilen YSA yöntemi ile toplam işlem süresi (makespan) hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar literatürde bulunan sonuçlar ile karşılaştırılmış ve algoritmanın etkinliği test edilmiştir.

AtölyeAtölye tipi üretimAtölye çizelgelemesi+4
İncilay Yıldız
Çukurova University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Çok amaçlı hibrit akış tipi çizelgeleme probleminin metasezgisel yöntemle çözülmesi ve bir tekstil işletmesinde uygulama

İşletmelerin planlama yeteneklerinin artırılarak süreçlerin daha verimli hale getirilmesi ile işletmeler maliyet, işgücü, üretim süresi konularında tasarruf sağlayıp, müşteri memnuniyetlerini arttırabilmekte ve karlılıklarını yükseltebilmektedirler. Optimizasyon ve çizelgeleme problemleri projelerdeki faaliyet sayılarının fazlalığı, işgücü ve hammadde gibi ek kaynaklar, faaliyetler arasındaki öncüllük-ardıllık ilişkileri gibi etkenler sebebiyle oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir ve büyük bir çoğunluğu çözümü zor problemler olarak nitelendirilmektedir. Bu tür problemlerin çözülmesi çoğu zaman kesin çözüm algoritmaları ile mümkün olamamaktadır. Hibrit akış tipi çizelgeleme problemleri birden fazla özdeş ve paralel şekilde çalışan makinenin bulunduğu ikiden fazla akış tipi üretim aşamasını içermektedir. Hibrit akış hatları çok sayıda işletmede gözlenebilmektedir. Elektronik üretiminde, ilaç sektöründe, bilgisayar endüstrisinde, kağıt üretiminde, kozmetik sektöründe, tekstil alanında ve günlük hayatta kullandığımız pek çok ürünün imalat süreçlerinde hibrit akış tipi üretim sistemleri kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında bir tekstil işletmesine ait hibrit akış tipi çizelgeleme problemine, yapay sinir ağları ve genetik algoritmaların birleşmesi sonucu meydana gelen NöroGenetik algoritma ile çözüm sağlanmıştır. Bu hibrit yaklaşım ile global optimum sonuç aramada etkin bir yöntem olan genetik algoritmalar ve yerel optimum sonuç bulmada başarılı olan yapay sinir ağları dönüşümlü olarak çalıştırılmıştır. Bu iki algoritmanın güçlü yanları birleştirilerek üretim planlama ve çizelgeleme konusunda iyileştirme sağlamak amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar işletmenin gerçek verileriyle karşılaştırılmış ve oluşturulan algoritmanın etkinliği yorumlanmıştır.

Genetik algoritma tekniğiMetasezgisellerTekstil işletmeleri+2
Deniz Kadı
Çukurova University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2020
00
DoctorateOpen AccessTR

Optimum parti büyüklükleri ile tezgah yükleme probleminin araştırılması ve dokuma işletmesinde bir uygulama

Yoğun rekabet ortamında firmalar hayatlarını sürdürebilmek için maliyetlerini düşürmek, ürünlerinin kalitelerini artırmak ve verimliliklerini yükseltmek zorundadırlar. Bunu yaparken özellikle üretim planlamacılar işleri doğru ve optimum biçimde çizelgelemek durumunda kalırlar. İşlerin hangi işlemler ya da iş merkezleri tarafından yapılacağı kararı üretim çizelgelemeyi ifade etmektedir. Çizelgeleme yapılırken, genellikle operasyon ve kurulum maliyetlerini, termin gecikmeleri, stok maliyetleri veya duruma göre işin tamamlanma süresini en aza indirecek bir yöntem ararlar. Bu tez çalışmasında n adet işin m adet paralel özdeş makineye, belirlenen amaç fonksiyonuna göre belirli bir sırada atanması çalışılmıştır. Amaç fonksiyonu ağırlıklandırılmış olarak toplam tamamlanma zamanı ve termin gecikmelerini en aza indirecek şekilde belirlenmiştir. Bunun için sıra bağımlı hazırlık süreleri, işlerin işlem süreleri ve makinelerin başlangıçtaki dolulukları kullanılmıştır. Çalışma tam entegre bir tekstil firmasının dokuma işletmesinde, gerçek hayat verileri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Uygulamanın çözümü için matematiksel bir model geliştirilmiş ve ayrıca gerçek hayat problemlerinin çözümü için sezgisel yöntemler değerlendirilmiş ve çizelgeleme problemi tavlama benzetimi algoritması kullanılarak çözülmüştür. Elde edilen sonuçlar birbiri ile karşılaştırılmıştır.

Dokuma işletmeleriDokumacılıkOptimum kullanım+7
Gökmen Ükelge
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00

Related subjects