Master'sindexedOpen AccessTR

Araplarla ilgili hadislerin tahriç ve tahlili

Bu çalışma, temel hadis kaynaklarında yer alan ve doğrudan Arapları konu edinen rivayetlerin tahriç ve tahlilini konu edinmektedir. İslâm’ın, insanları soy, kabile veya kavim esasına göre değil iman ve amel-i sâlih ölçüsüne göre değerlendirmesine rağmen, kimi hadis kaynaklarında Arapların seçilmişliğine, onları sevmenin imanla ve onlara buğzun nifakla ilişkilendirilmesine, Araplara mahsus şefaate, İslâm’ın bekasının Arapların bekasına bağlanmasına ve Arapçanın faziletine dair pek çok rivayet nakledilmiştir. Bu rivayetler, gerek Emevî-mevâlî gerilimi ve Şuûbiyye tartışmaları gibi tarihî bağlamlarda gerekse günümüzdeki ırkçılık ve milliyetçilik tartışmalarında sıklıkla gündeme gelmiş, zaman zaman istismar edilmiştir. Araştırmada söz konusu rivayetler konularına göre altı başlık altında tasnif edilmiş; her rivayetin önce Arapça metni ve tercümesi verilmiş, ardından temel hadis kaynaklarındaki yeri tespit edilmiş, ayrıca muhakkiklerin ve hadis âlimlerinin bu rivayetlerle ilgili sıhhat değerlendirmelerine yer verilmiştir. Böylece önce bunların tahrici yapılmıştır. Tahlil aşamasında ise rivayetler; şârihlerin ve günümüz âlimlerinin görüşleri ile Kur’ân’ın ve sahih sünnetin temel ilkeleri ışığında içerik yönünden değerlendirilmiştir. Yapılan tahriç neticesinde rivayetlerin sıhhat bakımından aynı seviyede olmadığı, sahih kabul edilenlerin sınırlı sayıda kaldığı, büyük çoğunluğunun ise zayıf, münker, bâtıl veya mevzû olduğu tespit edilmiştir. Tahlil neticesinde ise bu rivayetlerdeki “seçilmişliğin” bir ırk üstünlüğüne değil Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Araplar içinden gönderilmiş olmasına ve Kur’an’ın Arapça indirilmesine bağlı bir şerefe işaret ettiği; dolayısıyla bu rivayetlerin İslâm’ın takvâ esaslı üstünlük anlayışıyla birlikte okunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.