105 numaralı Mühimme Defteri (özet-transkripsiyon)

ÖZET Üzerinde çalıştığımız BOA'daki 105 Numaralı Mühimme Defterinde 553 hüküm ve suret bulunmaktadır. Defterin tarihi dikkate alındığında (1105-1106/1693-94) Osmanlı Devletinin bir takım iç ve dış meselelerle yoğun olarak uğraştığı ve devletin bütün müsseselerinin genel bir zaaf içinde bulunduğu bir dönemdir. Bu sebeble, defterde bu karışık devri aydınlatan bir çok belgeler bulunmaktadır. Devlet aynı anda bir çok olayla uğraşmaktadır. İçte ve dışta peşpeşe olaylar vuku bulmaktadır. Defter ; Ma'n-oğlu isyanlarından zoraki nikah olaylarına kadar çok farklı konularla ilgili belgeleri ihtiva etmektedir. Defterin ihtiva ettiği belgelere kaynaklık eden bazı önemli olaylar şunlardır: Sayda-berut 'da Ma'n-oğlu isyanı ve buraya asker şevki, Anadolu'da eşkiyalık hareketlerine karşı teftişler, Sakız'ın Venedikliler tarafından işgali ve adanın kurtarılması için asker ve mühimmat şevki, Mora'ya asker ve cebehane nakli, III.Mustafa'nın Avusturya seferi hazırlıkları, Osmanlı Eyalet askerlerinin düzenin bozulmasına misal teşkil eden bazı olaylar, hac yollarının güvenlik ve tamiratı, Mekke Şerifi Şerif Sa'd'ın azledilmesi. Bunlardan başka bazı adli olaylar sonucu kalabendlik ve kürek cezaları da defterdeki belgelere konu teşkil eden vakalardandır. Osmanlı gerileme döneminin başlangıcı olarak genel bir kabul gören 1699 Karlofça Antlaşmasından sadece 5 sene öncesine ait olan 105 No'lu Mühimme Defteri Osmanlı gerilemesine sebeb teşkil eden askeri, içtimai ve adli bozulmanın ipuçlarını bize sunması sebebiyle çok önemli bir belge niteliği taşımaktadır. IV