11 Eylül sonrası ABD'nin Orta Asya politikası

Doksanlı yılların hemen başında Sovyet İmparatorluğu'nun çöküşü, özellikle Orta Asya tarihi açısından büyük bir önem arz etmektedir. Bu çözülmeyle birlikte Orta Asya'da, beş Cumhuriyet bağımsızlığını ilan etmiş ve tarih sahnesinde yeni bir çehreyle yerini almıştır. Böylece petrol ve doğalgaz gibi önemli enerji kaynaklarına sahip bu ülkeler uluslararası konjonktürde önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada, bu ülkelerin bağımsızlıklarını elde etmesinin ardından ABD'nin bu ülkelere yönelik izlediği politikalar ortaya konulmuştur. Yapılan tez çalışması, ABD'nin Orta Asya politikası, Soğuk Savaş döneminin sona ermesinden 11 Eylül'e ve 11 Eylül sonrası olmak üzere iki dönem halinde incelenmiştir. Genel olarak ABD'nin Soğuk Savaş ve 11 Eylül sonrasında, Orta Asya enerji kaynaklarının dünya enerji piyasasına ulaştırılma çabaları; son dönemlerde uluslararası literatürü en çok meşgul eden terörizme karşı verilen mücadele; Orta Asya'da ortaya çıkan güç boşluğunu doldurma rekabeti ve 11 Eylül'den sonra uluslararası konjonktürde kaybolmaya başlayan prestijini tekrar yakalamaya çalışması gibi nedenlerle Orta Asya ülkeleriyle olan ilişkilerine ayrı bir önem verdiği gözlemlenmiştir. ABD'nin Orta Asya açılımı, bölgede hegemonyasını tesis etme, Doğu-Batı enerji koridoru oluşturma, terörizmle mücadele ve bölge ülkeleriyle olan ilişkilerini geliştirme çerçevesinde değerlendirilmiştir. Aynı şekilde Orta Asya ülkelerinin, bölgeye yönelik küresel ve bölgesel güçler arasında yaşanan güç mücadelesinde Rusya ve Çin ağırlıklı politikalardan ziyade ABD eksenli politikalara yöneldikleri ortaya çıkmaktadır. Orta Asya devletlerinin ABD eksenli dış politikaları, son dönemlerde Hegemonya kavramından uzaklaşan ve çatışmacı bir dış politika izlemeye başlayan ABD'nin kendine olan güvenini sağlamasına katkı sağlayacağı kanaatine yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: ABD, 11 Eylül, Orta Asya, Hegemonya, Güç Mücadelesi