15-49 yaş arası kadınların kürtaj bilgi düzeyleri ve kürtaja yönelik damgalayıcı tutum,inanç ve davranışlarının ölçülmesi

15–49 yaş aralığında bulunan kadınların kürtaj hakkındaki bilgi düzeylerinin ve kürtaja yönelik damgalayıcı tutum, inanç ve davranışlarının betimsel düzeyde incelenmesini amaçlayan bu araştırmada, Kastamonu ilinde yaşayan 220 kadınla yürütülen saha çalışması kapsamında, anket yöntemi kullanılarak nicel veri elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı; demografik özellikleri, kürtaj bilgi düzeyini ve damgalamaya ilişkin üç alt boyutu (olumsuz stereotipiler, dışlanma ve ayrımcılık, bulaşma korkusu) ölçen 30 maddelik yapılandırılmış bir ölçekten oluşmuştur. Uygulanan doğrulayıcı faktör analizleri hem Kürtaj Bilgi Düzeyi Ölçeğinin hem de Kürtaja Yönelik Damgalayıcı Tutumlar, İnançlar ve Davranışlar Ölçeğinin yapısal bütünlüğünü doğrulamış; her iki ölçüm aracının Cronbach Alfa katsayılarının sırasıyla 0,889 ve 0,945 olması, yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediğini ortaya koymuştur. Betimsel bulgular, kadınların bilgi düzeylerinin orta seviyede (Ort.=2,94±0,96), damgalayıcı tutumlarının ise genel olarak düşük düzeyde (Ort.=1,57±0,57) olduğunu göstermekte; alt boyutlar incelendiğinde en yüksek puanın olumsuz stereotipilerde (Ort.=1,76±0,71) olduğu tespit edilmiştir. Demografik değişkenlerle yapılan karşılaştırmalarda, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çocuk sahibi olma ve kürtaj deneyimi değişkenlerinin hem bilgi düzeyi hem de damgalayıcı tutumlar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar yarattığı belirlenmiştir. Özellikle düşük eğitimli ve çocuk sahibi kadınların damgalayıcı puanlarının yüksek olduğu; eğitim düzeyi yükseldikçe bilgi düzeyinin arttığı ve damgalayıcı tutumların azaldığı görülmüş; bu bulgular, kültürel normlar ve toplumsal rollerin etkisini vurgulayan önceki literatürle örtüşmüştür. Spearman korelasyon analizine göre kürtaj bilgi düzeyi ile damgalayıcı tutumlar arasında anlamlı, negatif yönlü ilişkiler gözlenmiş (r=-0,344; p<0,001); bu durum, bilgi düzeyinin özellikle olumsuz stereotipi ve dışlama-ayrımcılık boyutlarını azalttığını ortaya koymuştur. Damgalayıcı tutumların yalnızca bilgi eksikliğiyle değil, bireylerin sosyal konumları, annelik rolleri ve kültürel bağlamdaki normatif baskılarla da şekillendiği; bilginin ise bu tutumları dönüştürmede temel fakat yeterli olmayan bir etken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, kürtaj konusundaki yanlış inanışların düzeltilmesine yönelik, eğitim temelli, norm eleştirisi içeren ve sosyo-kültürel bağlamı dikkate alan çok katmanlı müdahale programlarının geliştirilmesi önerilmiştir.