3 numaralı Çankırı Şer'iyye Sicilinin (H.1091-1092/M.1680-1681) transkripsiyon ve değerlendirmesi

XVII. yüzyılda Osmanlı teşkilatının bozulmasına sebep olarak gösterilen bazı olgular vardır. Bu olgular veraset sisteminin değişmesi, küçük yaşta padişahların tahta geçmesi, bunun sonucunda cülus bahşişinin artması ve Celali İsyanları etkisiyle ekonominin bozulması, askeri sistemde usule aykırı alımların yapılması ve yeniçerilerin askerlik dışı meslekler ile uğraşması, beşik ulemalığı sistemiyle ilmiye teşkilatının bozulmasıdır. Şüphesiz Osmanlının bu durumu merkez ve taşra teşkilatını etkilemiştir. XVII. yüzyılda idarî ve adlî olarak bir sancak ve aynı zamanda kaza merkezi olan Çankırı da şüphesiz bu gelişmelerden payını almıştır. Kaza idaresinin başı konumunda olan kadılar, bu gelişmeleri yakından takip edebileceğimiz kadı kayıtları da denilen sicilleri tutmuşlardır. Bu siciller Osmanlı şehir tarihine, bürokrasisine, merkez ve taşra teşkilatına, halkın yaşantısına ışık tutacak birinci elden kaynaklara arasında yer almaktadır. Çankırı'nın 3 Numaralı Şer'ıyye Sicilini ele alan bu çalışma H.1091-1092/ M.1680-1681 yıllarını kapsamaktadır. Çalışmada transkripsiyon metinden yararlanılarak Çankırı'nın o yıllardaki fiziksel yapısı, sosyo-ekonomik ve kültürel yaşamı incelenmiştir. XVII. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti'nde meydana gelen olayların ve merkezi yönetimin kaza idaresine yansımaları ele alınmaya çalışılmıştır. Bu şekilde özelde Çankırı şehir tarihine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Şer'ıyye sicili, Çankırı, XVII. Yüzyıl, Kaza