1840-1841 tarihli 2237 numaralı Merzifon kazâsı Müslim Nüfus Defteri- tahlil ve transkripsiyonu

XIX. yüzyılda Merzifon Kazâsı, Sivas Eyaleti'nin Amasya Sancağı'na bağlıdır. Daha önce pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Merzifon, gerçek kimliğini Osmanlı Devleti döneminde oluşturmuştur. Asıl kalkınma ve gelişimini ise XVII. yüzyılda gerçekleştirmiştir. Dânişmendliler dönemiyle başlayan Türk-İslam geleneği, günümüze kadar kesintisiz bir şekilde devam etmiştir. XIX. yüzyılın ilk nüfus sayımı 1831 yılında yapılmıştır. Osmanlı Devleti, askere alınacak ve vergi verecek kişileri tespit edebilmek amacıyla nüfus sayımlarını uygulamıştır. Sayımlara ilk olarak Anadolu ve Rumeli bölgelerinde başlanmıştır. Bunun nedeni, Osmanlı Devleti'nin en geniş topraklarının bu bölgelerde bulunmasıdır. Çalışmaya konu olan 2237 numaralı Merzifon Müslim nüfus defteri de 1256 (1840/1841) yılında düzenlenmiştir. Sivas eyaleti, Amasya Sancağı, Merzifon Kazâsı Müslim nüfus defteri, Devlet Arşivleri Başkanlığında Osmanlı Arşivine bağlı NFS d. koduyla yer almıştır. 19x53 ebadında olan defter, 99 varaktan oluşmakta olup, siyah ve kırmızı mürekkep birlikte kullanılarak yazılmıştır. Kazâya bağlı 28 köyde toplam 1715 kişinin yaşadığı tespit edilmiştir. Defterde kişilerin aile isimleri, adları, eşkalleri, göç durumları, meslekleri ve yaşları yer almıştır. En fazla nüfusa sahip köy Belvar olup, onu sırasıyla Narınca, Alala ve Zoğu köyleri takip etmiştir. Köylerde en sık rastlanan isimler ise Ali, Ahmed, Hasan, Hüseyin ve Muhammed olmuştur. Nüfusun büyük bir kısmı 0-9 ve 10-19 yaş aralığında yoğunlaşmıştır. Eşkâl kayıtlarında en sık belirtilen fiziksel özellik boydur. Bunu, sırasıyla sakal, bıyık ve şabb-ı emred ifadeleri izlemiştir. 2237 numaralı defterin incelenmesiyle, Merzifon köylerinde yaşayan insanların sosyal ve ekonomik durumlarına dair bilgiler elde edilmiş; böylece Merzifon'un toplum ve nüfus yapısına ışık tutulmuştur. Elde edilen verilerle, önceki çalışmaların eksik bıraktığı noktalar tamamlanarak literatüre katkı sunulmaya çalışılmıştır.