19 yıl saklamanın kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarının çimlenmesine etkisi

Bu çalışmada 2005 yılında Anamur ve Mersin kesitlerinin farklı yükseltilerinden (0-400 m, 400-800 m, 800-1200 m ve 1200 m üstü) toplanan kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumları 3±1 ºC'de 19 yıl saklanmıştır. Bu tohumlar saklama sonrası laboratuvarda çimlendirilmiş ve seraya ekilmiştir. Laboratuvardaki çimlenme sonrası tohumların çimlenme hızı ve yüzdesi, seraya ekimlerde de fidan çıkma hızı ve fidan yüzdesi hesaplanarak saklamanın etkisi araştırılmıştır. Çimlenme hızı ve yüzdesi ile fidan çıkma hızı ve yüzdesi verilerine yapılan varyans analizi sonucu önemli bulunmuş ve farklı gruplar ise Tukey testi ile belirlenmiştir (p<0.05). Onuncu gün saklama öncesi (2005 yılı) ortalama çimlenme hızı %11,4 iken, saklama sonrası (2024 yılında) oldukça düşmüş ve %3,4'de kalmıştır. Özellikle 1200 m üstü yükseltide düşüş daha fazla olmuştur. On dördüncü günde ise çimlenme hızları 2005 yılında %50 civarında iken 2024 yılında %25 civarlarında olmuş ve onuncu güne göre yükselti ve kesitler arası çimlenme hızları arasındaki fark azalmıştır. Çimlenme yüzdesi bakımından ise başlangıçtaki ortalama %69,7 olan değer saklama sonrası %66,7 olmuş bu değer de başlangıç çimlenmelerine yakındır. Saklama sonrası ilk üç yükselti kuşağında %88-66 arasında çimlenme olurken, her iki kesitte de 1200 m üstü yükselti kuşağında %46-43 arasında çimlenme olmuştur. Seraya yapılan ekimlerdeki fidan çıkma hızlarında ilk çıkmaların başladığı 4. haftada 1200 m üstünde fidan çıkma yüzdesi %20 civarında iken, her iki kesitte 0-400 m de %73 ve üzerinde olmuştur. Ancak bu fark 14. haftada kapanmış en düşük rakımda bile %68 ve üstü olurken, en yüksek çıkma hızı %88,9 ile Anamur 0-400 m'de olmuştur. Genel olarak kesit ve yükseltilere beraber bakıldığında fidan yüzdesi en fazla %89,1 ile Anamur'un 0-400 m yükselti kuşağında, en düşük ise Mersin'in 1200 m üstü yükselti (%71,6) kuşağında olmuştur. Bu sonuçlar, kızılçam tohumlarının 19 yıl saklandıktan sonra laboratuvarda 28. gün çimlendirme sonunda ortalama %66,7 çimlenme yüzdesi ve ekimlerde ise %72'den fazla fidan elde edildiğini göstermiştir. Araştırma sonucu kızılçam tohumlarının uygun koşullarda saklanırsa 19 yıl sonra ihtiyaç halinde ağaçlandırmalarda, fidanlıklarda ve özellikle büyük yangınlardan sonra güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.