19. yüzyıldan günümüze Tünel-Karaköy aksı: Mimari ve sosyal değişim

Bu çalışmanın konusu; Tünel ve Karaköy meydanlarıyla, bu iki meydanın arasındaki aksı oluşturan, Galip Dede, Yüksek Kaldırım ve Kemeraltı caddelerinin mimari ve sosyal değişimidir. Tünel ve Karaköy arasında kalan ve bu önemli iki merkezi birbirine bağlayan bir aks üzerinde konumlanan bu caddelerle meydanlar; Beyoğlu İlçesi'nin Arap Cami, Asmalı Mescit, Bereketzade, Kemankeş Karamustafa Paşa, Müeyyetzade ve Şahkulu mahalle sınırları dahilindedir. Çalışma aksı (Galip Dede, Yüksek Kaldırım ve Kemeraltı caddeleri), bulunduğu konum ve kent tarihi açısından İstanbul'un en önemli kentsel akslarından biridir. Geçmişte surlarla çevrili Galata ve onun uzantısı olan Pera arasında ilişki kurulmasını sağlamış ve özellikle XIX. yüzyıldan günümüze birçok değişimin parçası olmuştur. Tez kapsamında da bölgedeki tarihsel süreç göz önünde bulundurularak caddelerin ve meydanların mimari ve sosyal değişimi analiz edilmiştir. Analiz sürecinde çeşitli araştırma verilerinin yanı sıra çağdaş ölçüm ve belgeleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında arşiv kaynakları (planlar, gravürler, minyatürler, kadastral ve tarihi haritalar, imar planları eski fotoğraflar, uydu fotoğrafları, panoramalar) ile saha gözlem ve çalışmalarının (fotoğraf çekimi, binaların kullanımıyla ilgili ticari yapılardaki kişilerle görüşme) yanı sıra 3D Lazer Tarama, rölöve, harita karşılaştırma gibi birçok farklı ölçüm ve belgeleme tekniği kullanılmıştır. Tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde Galata ve Pera bölgelerinin tarihsel süreci, İlk Çağ'dan XXI. yüzyıla kadar incelenmiştir. Çalışmanın İkinci Bölümünde ise Tünel-Karaköy aksının mevcut durumu, XIX. yüzyıldan XXI. yüzyıla kadar olan dönem kapsamında mimari ve sosyal açıdan ele alınmaktadır. Üçüncü Bölüm, tezin temel araştırma konusu olan "XIX. yüzyıldan Günümüze Tünel-Karaköy Aksı: Mimari ve Sosyal Değişim"inin analiz edildiği kısımdır. Dördüncü ve son bölümünde ise tezin analizlerle tespit edilmiş olan verilerin değerlendirmesiyle birlikte aksın silueti üzerine tezde getirilen öneriler yer almaktadır.