1916 Kırgız ayaklanması (Ürkün) merkezli tarih yazıcılığı: Sovyet ve Kırgız yaklaşım

20. yüzyıl, dünyanın birçok devleti ve milletinde olduğu gibi, Türkistan için de oldukça hareketli bir dönem olmuştur. Bu dönemin, Türkistan yönetimlerinin, gerek kendi aralarındaki anlaşılamazlık mücadelelerle, gerekse kendi çıkarlarını elde etmek veya toprak kazanma peşinde olan dünyanın büyük devletleriyle karşı karşıya kaldığı bir dönemdir. Bu çalışmada günümüz Kırgızistan topraklarındaki olaylarını konu alan kaynak ve araştırma eserlerin incelenmesini içermektedir. Bu çalışmanın amacı, konuyla ilgili kaynakları ve araştırma eserleri analiz ederek farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymaktır. Kaynaklar olarak adlandırılan ve iki alt başlık altında incelenen birinci bölümde arşiv belgelerinden oluşan eserlere ve 1916 milli mücadele olaylarını konu alan edebi eserlere yer verilmiştir. Tez çalışmasının ikinci bölümde ise iki alt başlıktan oluşmaktadır. Bu bölümün birinci alt başlığında, konuyla ilgili Rus yöneticilerin milli mücadele hareketi hakkında görüşleri ve soviyet döneminin ilk yıllarında (1917-1937) kaleme alınan araştırma eserleri incelenmiştir. Bu bölümün ikinci alt başlığında ise Kırgızistan'daki ilk ilmi araştırmalarında 1916 olayının incelenişi hakkındaki çalışmalar analiz edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise üç alt başlıktan oluşmaktadır. Bu bölümün birinci alt başlığında ise Kırgızistan'daki 1916 milli mücadele hareketinin Türk araştırmacıların eserinde ele alınışı incelenmiştir. Bu bölümün ikinci ve üçüncü alt başlığı ise Batılı ve Türk Dünyası'nın araştırmacılarının eserinde ele alınışı konusuyla ilgili çalışmalar ele alınmıştır. Tez'in son bölümü olarak 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Birliğinın yıkılmasından günümeze kadar 1916 milli mücadele hareketi hakkında kaleme alınan eserler ele alınmış, ayrıca milli mücadele hareketine katılan şahsların hatıratları derlemeler de bu bölümde ele alınmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde ise, gerek kaynaklar gerekse araştırma eserlerin genel değerlendirilmesi yapılmış, öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: 1916 milli mücadele hareketi, Kırgızistan, Rus İmparatorluğu, SSCB, Yedisu, Ürkün.