1921-1961 yılları arasında Türkiye'de liberalizm

Liberalizm, bireylerin özgürlüğünü temel amaç olarak kabul eden bir ideolojidir. Tarihsel olarak Aydınlanma düşüncesi ile birlikte şekillenmiştir. 17. Yüzyıldan itibaren ise burjuva devrimlerinin ve kabul edilen hak bildirilerinin ortaya çıkışında önemli rol oynamıştır. Siyasi ve ekonomik olmak üzere iki boyutu bulunan bu ideoloji, siyasi yönü ile bireysel özgürlüğün sağlanabilmesi için devlet iktidarının sınırlı olmasını; ekonomik yönü ile de girişim özgürlüğünü ve serbest piyasayı ifade eder. Liberalizm, devlet iktidarını sınırlayabilmek amacıyla, anayasacılık, hukuk devleti, kuvvetler ayrılığı ve insan hakları gibi ilkelerden yararlanır. Osmanlı imparatorluğunda ise gerileme döneminde yapılan ıslahatlar batı örnek alınarak yapıldığı için liberal özellikler taşımaktadır. Özellikle III. Selim döneminden itibaren başlayan bu ıslahatlar genel olarak askeri alanda yapılmış ve ana amacı imparatorluğu eski günlerine döndürmek olmuştur. Liberal fikirlerin en somut olarak görüldüğü dönem ise Tanzimat dönemi olmuştur. İlk anayasa ise 1876 yılında kabul edilen Kanun-ı Esasidir. Bununla birlikte tüm bu yenilikler devletin çöküşüne engel olamamıştır. 1914 yılında patlak veren I. Dünya Savaşı Osmanlı İmparatorluğu'nun sonunu getirmiştir. Devamında yürütülen ulusal bağımsızlık savaşı ise Türkiye Cumhuriyeti'nin doğuşunu sağlamıştır. 1921 ile 1929 yılları arasında özellikle ekonomik alanda liberal politikalar görülse de Dünya Ekonomik Bunalımı'nın da etkisiyle bu politikaları sürdürmek mümkün olmamıştır. Bu dönemden itibaren ekonomiye hakim politika devletçilik olmuştur. Yapılan siyasi tartışmalar da devletçiliğin sürekli bir ekonomik sistem mi olacağı yoksa özel sektörün gelişmesinde bir araç olarak geçici bir politika mı olacağı yönünde olmuştur. 1950'li yıllara kadar da yapılan tüm çalışmalara rağmen ulusal bir sanayi kurmak ve ulusal bir burjuvazi oluşturmak mümkün olamamıştır. 1950'li yılların başında görülen liberalleşme dalgası ise yaşanılan ekonomik zorluklar nedeniyle kalıcı olamamıştır.