1923-1940 arası konusunu Türk tarihindan alan tiyatrolar

VII ÖZET Türk edebiyatında, tarihî oyunlar üzerine bugüne kadar yeteri derecede bilimsel çalışma yapılmamıştır. Bu alanda yapılmış bibliyografik çalışmalar da ihtiyaçlara cevap vermekten uzaktır. Tiyatro edebiyatımızda, Tanzimat Döneminde Namık Kemal ve Abdülhak Hamid ile başlayan tarihî malzemeye yöneliş, Cumhuriyet'in ilk yıllarında belirli bir yoğunluk kazanmıştır. Bu yoğunluğun altında Cumhuriyet'in ideolojik yapısını, bu yapıya uygun yurttaş profilini oluşturma ve yayma emelleri yatmaktadır. Bu nedenledir ki oyunlarda Resmî Tarih Tezi paralelinde bir tarih anlayışı ve Cumhuriyet insanına örnek teşkil edecek ya da ibret vesilesi olacak şahıslarla karşılaşılır. Osmanlı ile Cumhuriyet'in farklarının vurgulandığı bu döneme ah eserlerde, Cumhuriyet, Atatürk'ün erdemleri ve Atatürkçü düşüncenin millîliği İslâmiyet Öncesi Türk tarihinde temellendirilmiştir. 1923- 1940 yıllan arasında yazılan tarihî oyunlara oyun dili açısından yaklaşıldığında da birkaç eser dışında tüm oyunların Cumhuriyet'in dil politikasına uygunluk gösterdiği görülür. Bazı eserlerde dilde sadeliğe önem verildiği gibi, öztürkçe sözcüklerin de bolca kullanıldığı dikkat çeker. Mekân ve dekor kurgularında sadelik arz eden oyunlarda, şahıs kadroları açısından tekdüzelik göze çarpar. Tiyatro yazarları, eserlerde vak'a zamanı ile anlatma zamanı arasındaki benzerliklerden yola çıkarak her iki zaman dilimi arasında bir ilişki kurmuşlardır. Tiyatro tekniği açısından başarılı olmayan eserlerde, tezli olmalarının bir sonucu olarak telkin üslûbu hâkimdir. Çalışmamıza esas olan tiyatro ürünleri, tiyatro edebiyatımızda uzun ömürlü olamamıştır. Bunu, dönemin siyasî eğilimlerine kapılan yazarların sanat kaygısından uzak tezli eserler vermeleri ve Cumhuriyet'in ilk yularında ivme kazanan tiyatroyu taşraya ulaştırma politikasının bir süre sonra hızını yitirmesiyle açıklamak mümkündür.