1949-1964 yılları arasında Doğu Türkistan'da istiklal mücadelesi ve Türkiye'ye yapılan göçler

Yapmış olduğumuz bu çalışmamız 1911 yılında Qing İmparatorluğu'nun yıkılması sonrasında yaşanan siyasi mücadeleleri ve bu mücadeleler sonrası anavatanlarını terk etmek zorunda kalan Uygur ve Kazak Türklerinin göçleri konusunu ihtiva etmektedir. Bu sayede Doğu Türkistan tarihi içinde yaşanmış olan hâkimiyet mücadeleleri ve göç ile ilgili konuların daha sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân sağlanmıştır. Çalışmamız sırasında Doğu Türkistan ile ilgili olarak farklı dillerde yayınlanmış kitap, makale, gazete haberleri ve raporlar ile Türkiye'de kaleme alınmış eserler sayesinde Doğu Türkistan'da yaşanan istiklal mücadelesi ve bu mücadeleler sonucunda yaşanan göçler konusunda bilgi veren eserlerden faydalandık. Ayrıca 1952'den sonra Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan ve bu göçü yaşamış kişilerle yapılan mülakatlar ile göç konusunda hatıratlarını yayınlayan kişilerin hatıratlarından ve bu kişilerin ellerinde bulunan belgelerden faydalandık. Bu çalışma ile bilhassa 1949-1964 yılları arasında Doğu Türkistan'da yaşanan siyasî gelişmeler ile göçe neden olan konulara ışık tutmaya çalıştık. Göç ile ilgili olarak tüm konuların aydınlandığını söylemek zordur. Bu konuda özellikle yazılı materyallerin az olmasının yanında göçe katılmış kişilerin bir kısmının yaşlı olması sebebiyle olayların kronolojisini ve yaşadıklarını hatırlamakta zorluk çekmektedirler. Göç sırasında yaşları küçük olanlar ise olayları hatırlamamakta veya büyüklerinin kendilerine böyle anlattıklarını dile getirmektedirler. Ayrıca göçe katılan kişilerin büyük çoğunluğunun okuma yazma bilmemesi ve okuma yazma bilenlerin de yaşananları kayıt altına almaması göç konusunun tam manasıyla ortaya konulamamasında önemli bir etkendir. Yine göç sırasında yaşanan baskınlar sırasında değerli eşyaların da arasında bulunduğu evrakların yok olması bu konunun tam manasıyla ortaya konulmasını zorlaştıran bir başka önemli etkendir. Her şeye rağmen 1949-1964 yılları arasında Doğu Türkistan'da yaşanan siyasî, ekonomik ve toplumsal gelişmeler objektif olarak değerlendirilmiştir. Bu vesile ile çalışmamızın bundan sonra yapılacak olan Doğu Türkistan araştırmalarına katkı sağlayacağı umut etmekteyiz.