1970-1972 yılları arası dönemde Cumhuriyet Gazetesi`nin yayın politikası

Türkiye'de sivil demokratik yaşam günümüze kadar üç kez kesintiye uğramıştır. Bütün vatandaşları ilgilendiren bu dönemlerde basın bir yandan gelişmelere belirli tepkiler göstermiş diğer yandan da kamuoyunu hem aydınlatmak hem de yönlendirmek işlevlerini yerine getirmiştir. Bu dönemlerden biri olan ve 12 Mart 1971'de gerçekleşen muhtıra ve sonrası dönemde, Türkiye siyasi ve sosyal kargaşanın hüküm sürdüğü ve ilk kez kapsamlı terör hadiselerinin yaşandığı günlere şahit olmuştur. Ayrıca bu dönem, Cumhuriyet tarihimizde demokrasinin tüm sivil kurumlan ile yerleşme mücadelesinin verildiği ilginç zamanlar da banndırmaktadır ve siyasi bir arayış vardır. Yerleşik bazı kurumlarda ve partilerde köklü değişiklikler de yaşanmıştır. Türkiye demokrasisinin üçüncü kesintisi olan 12 Eylül 1980'e sebeb olan hadiselerin temellerinden kimisi de bu dönemde atılmıştır. 12 Mart 1971 Muhtırası döneminin etkili basın organları arasında genel olarak dönemin muhalif partisi CHP'yi destekleyen ve sol siyasi görüşe seslenen bir gazete olarak Cumhuriyet gazetesinin yayın politikasını ele almak bu çalışmanın amacıdır ve gazetenin siyasi gündemle ilişkisi, tepkileri, kendi içinde yaşanan değişimlerin yapısal ve siyasi taraftan da değerlendirilmiştir. Çalışmada görülmüştür ki, Cumhuriyet gazetesi 12 Mart Muhtırasını başlangıçta desteklemiş ancak aynı zamanda askerin yeniden rejime ara vermesini de istememiştir. Muhtıra nedeniyle gazete muhafazakar ve gerici güçler olarak tanımladığı kesimi ve bu kesimin başında da Adalet Partisi'ni suçlamıştır. CHP'yi ise yetersiz kalmakla eleştirmiş ve partide değişim gerektiğini ifade etmiştir. Cumhuriyet'in yayın politikası, gazetenin hem yöneticisi, hem de başyazan Nadir Nadi'nin başyazılan ve gazetenin belli başlı köşe yazarlarının yazılan değerlendirilerek anlaşılmaya çalışılmıştır. 1960'dan 1971 Mart'ına kadar uzanan dönemde günlük gazetelerde büyük gelişmeler olmuş ve gazeteler kamuoyunun oluşmasına daha çok katkıda bulunan siyasi bir yapı da kazanmışlardır. Cumhuriyet'in tirajı da o sıralarda 160 bine yükselmiştir. Çalışmada, dönemin anılan özelliklerine genel olarak yaklaşılmıştır. Cumhuriyet gazetesinin belirli bir konu ile ilgili yayın politikasını daha iyi anlayabilmek için bazı olayların ayrıntısına girilmiştir. Tezimizin konusu itiban ile Cumhuriyet'in yayın politikası ise muhtıra öncesi gelişmeler, muhtıra ve muhtıra sonrası oluşumlar ile sımrlandınlmışür. Aynca muhtıra ile beraber yaşananlar ve sonrasındaki gelişmeler de ele alınmış ve bir anlamda askerin kışlasına geri dönüşüne kadar11 geçen zaman genel olarak ele alınmıştır. Cumhuriyet gazetesinin o günlerde ülkemizde kapladığı siyasi etki alanının oldukça geniş olması ve açıkçası belirli bir görüşün sesi olarak sahnede yer alması, bu çalışmada dikkate alınmıştır ve bu nedenle belirli çözümlemeler ve yorumlar getirilirken diğer basın organlarının yayın politikaları ile bir kıyaslama yapmak da amaçlanmamıştır. 1970-1972 döneminin siyasal olayları ele alınırken Adalet Partisi'nin Türkiye'nin yönetiminde yapmaya çalıştıkları ve engelleri değerlendirilmiş ve ekonomik olaylar iç ve dış siyaset unsurları ile de iıtibatiandırılmıştır. Muhalefetin durumu ise bu bölüm içinde ayrıca incelenmiştir. Bir anlamda bu incelemelerin ışığında dönemin sosyoekonomik tablosu sergilenmiş ve 12 Mart 1971 Muhtırası'nı gerektiren sebebler takdim edilmeye çahşılmıştır.Doğrudan Cumhuriyet gazetesi ve rejimden nasıl etkilendiği de çalışma kapsamında tutulmuştur. Muhtıraya kadar olan dönemde Cumhuriyet'in yayın politikası, iktidar partisi AP'ye genel bir eleştiri içermektedir. Gazete ülkede iktisadi yaşamın AP iktidarı nedeni ile iflasa sürüklendiği kanaatindedir ve olaylardan tamamen AP'yi sorumlu tutmaktadır. Savunageldiği CHP ise belirli ideolojik değişimler içerisindedir ve bu yapısal sonuçlan da beraberinde getirmektedir. Gazetenin, CHP'nin geçirdiği bu evrelere gösterdiği tepkiler de konu edilmiştir. Muhtıranın verildiği zaman dilimi ile başlayan Cumhuriyet'in yayın politikası farklılıklar arzetmektedir. Bunun ana sebebleri arasında gazetede yaşanan kadro değişiklikleri bulunmaktadır ve yazarların makaleleri ve gazetenin haberleri ışığında, rejim ve gidişata gösterilen tepkiler incelenmiştir. Genel yayın politikasını etkileyen faktörlere de değinilmiş ve bunlar arasında yalnızca dönemin siyasal olayları değil aynı zamanda gazete içindeki çatışmalar da yer almıştır. Gazetenin bu dönemde iki yönetim evresi sözkonusu olmuştur ve bunlar kimi zaman birbiri ile tamamen örtüşen kimi zaman belirli farklar ile bütünleşen ama çoğunlukla dünya görüşü açısından taban tabana zıt politikalar sergilemişlerdir. Rejimin Cumhuriyet gazetesine fiili yansımaları da söz konusu olmuş ve bunlar da çalışma kapsamı içinde tutulmuştur.